Zanamivir

Zanamivir là thuốc kháng virus ức chế neuraminidase, được bào chế chủ yếu dưới dạng bột hít qua miệng để điều trị hoặc dự phòng nhiễm virus cúm A và B. Theo nhãn Hoa Kỳ, thuốc điều trị cúm cấp không biến chứng ở người từ 7 tuổi đã có triệu chứng không quá 2 ngày và dự phòng cúm ở người từ 5 tuổi. SmPC tại Anh cho phép điều trị và dự phòng từ 5 tuổi trong các điều kiện được quy định. Zanamivir có thể gây co thắt phế quản nghiêm trọng, kể cả tử vong, nên không được khuyến cáo cho người có hen hoặc COPD theo nhãn Hoa Kỳ. Hướng dẫn WHO năm 2024 và CDC năm 2026 có khác biệt về vị trí điều trị của thuốc; đây là khuyến nghị chuyên môn, không làm thay đổi chỉ định trên nhãn. Zanamivir là thuốc kê đơn và không thay thế vaccine cúm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Zanamivir là gì?: Thuốc kháng virus ức chế neuraminidase của virus cúm A và B.
  • Dạng dùng phổ biến: Bột hít 5 mg mỗi vỉ, dùng bằng thiết bị DISKHALER.
  • Điều trị theo nhãn Hoa Kỳ: Từ 7 tuổi, bắt đầu khi triệu chứng không quá 2 ngày.
  • Dự phòng theo nhãn Hoa Kỳ: Từ 5 tuổi.
  • Liều điều trị trên nhãn: 10 mg, tương đương hai lần hít 5 mg, hai lần mỗi ngày trong 5 ngày.
  • Cảnh báo nổi bật: Co thắt phế quản, phản vệ, phản ứng da nghiêm trọng và biến cố thần kinh–tâm thần.
  • Không phù hợp với: Người dị ứng protein sữa; người có hen hoặc COPD cần tránh hoặc chỉ cân nhắc trong điều kiện giám sát chặt tùy nhãn áp dụng.
  • Lưu ý thiết bị: Không hòa bột Relenza để khí dung hoặc dùng qua máy thở.
  • Vaccine cúm: Không thay thế tiêm vaccine; có tương tác thời điểm với vaccine cúm sống giảm độc lực đường mũi.

Hoạt chất Zanamivir là gì?

Zanamivir là thuốc kháng virus có tác dụng chọn lọc lên neuraminidase của virus cúm. Thuốc ngăn các hạt virus cúm mới được giải phóng khỏi tế bào biểu mô đường hô hấp, qua đó hạn chế virus lan sang tế bào khác.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Zanamivir

CAS 139110-80-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Zanamivir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Zanamivir

Tên IUPAC

(2R,3R,4S)-3-acetamido-4-(diaminomethylideneamino)-2-[(1R,2R)-1,2,3-trihydroxypropyl]-3,4-dihydro-2H-pyran-6-carboxylic acid

Tên Latinh / tên dược điển

Zanamivirum

Tên USAN

zanamivir

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

139110-80-8

UNII

L6O3XI777I

PubChem CID

60855

RxNorm CUI

11467

Dược động học của Zanamivir

Sau khi hít qua miệng, phần lớn Zanamivir lưu lại tại hầu họng và phổi; chỉ khoảng 4–17% liều được hấp thu toàn thân. Nồng độ huyết thanh đạt đỉnh sau khoảng 1–2 giờ. Thuốc không được chuyển hóa, liên kết protein thấp và được thải qua lọc cầu thận dưới dạng không đổi.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ Zanamivir trong huyết thanh thường đạt đỉnh sau 1–2 giờ kể từ liều hít 10 mg. Nồng độ toàn thân thấp vì chỉ một phần nhỏ liều hít được hấp thu.

Hiệu quả đưa thuốc đến đường hô hấp phụ thuộc kỹ thuật sử dụng và lưu lượng hít của người bệnh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Khoảng 4–17% liều Zanamivir hít qua miệng được hấp thu vào tuần hoàn toàn thân. Sinh khả dụng đường uống tuyệt đối rất thấp, trung bình khoảng 2%, nhưng Zanamivir không được sử dụng bằng cách nuốt thuốc để điều trị cúm.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ liên kết với protein huyết tương dưới 10% và thể tích phân bố khoảng 16 lít. Sau khi hít, hai vị trí lắng đọng chính là hầu họng, trung bình khoảng 77,6%, và phổi, khoảng 13,2%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Không phát hiện chất chuyển hóa của Zanamivir ở người. Thuốc không phải cơ chất của các isoenzym CYP hoặc P-glycoprotein và không ức chế đáng kể các isoenzym CYP phổ biến trong nghiên cứu in vitro.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Zanamivir được thải dưới dạng không đổi chủ yếu qua lọc cầu thận. Quá trình thải trừ một liều hấp thu được hoàn tất trong khoảng 24 giờ. Phần thuốc không hấp thu được thải qua phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết thanh sau khi hít Zanamivir khoảng 2,5–5,1 giờ. SmPC tại Anh ghi khoảng 2,6–5,05 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần của Zanamivir dao động khoảng 2,5–10,9 lít/giờ và gần tương ứng với độ thanh thải qua nước tiểu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận có thể làm tăng mức phơi nhiễm toàn thân của phần Zanamivir đã hấp thu. Tuy nhiên, do sinh khả dụng toàn thân của dạng hít thấp, nhãn không yêu cầu điều chỉnh liều thường quy ở người suy thận; nhãn Hoa Kỳ lưu ý dữ liệu an toàn và hiệu quả ở suy thận nặng còn hạn chế.

Tuổi, giới, chủng tộc và cân nặng không tạo thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng trong dữ liệu nhãn. Ở trẻ nhỏ, khả năng tạo đủ lưu lượng hít qua DISKHALER có thể ảnh hưởng đáng kể đến lượng thuốc được đưa vào đường hô hấp.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Zanamivir

Zanamivir thuộc nhóm thuốc ức chế neuraminidase cùng nhóm dược lý với oseltamivir và peramivir. Thuốc có hoạt tính đối với virus cúm A và B, nhưng không điều trị cảm lạnh thông thường hoặc bệnh do các tác nhân không phải virus cúm A, B.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Neuraminidase là enzym trên bề mặt virus cúm, hỗ trợ giải phóng các virion mới khỏi tế bào bị nhiễm và thúc đẩy virus lan truyền trong đường hô hấp. Zanamivir ức chế enzym này, giữ các hạt virus mới hình thành tại bề mặt tế bào và làm giảm sự lan truyền của virus cúm A, B.

Hoạt tính của Zanamivir chủ yếu diễn ra ngoài tế bào tại biểu mô đường hô hấp. Các đột biến ở neuraminidase hoặc hemagglutinin có thể làm giảm độ nhạy của virus với thuốc.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Zanamivir ức chế các phân nhóm neuraminidase N1–N9 trong thử nghiệm enzym và có hoạt tính in vitro đối với virus cúm A, B.

Trong nghiên cứu điện sinh lý tim, Zanamivir đường tĩnh mạch ở mức liều cao hơn nhiều lần liều hít điều trị không làm kéo dài khoảng QTc. Ý nghĩa của dữ liệu này chỉ giới hạn ở đánh giá điện sinh lý và không loại trừ các phản ứng tim mạch hậu mãi khác.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Zanamivir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Zanamivir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Zanamivir

Tương tác quan trọng nhất liên quan đến vaccine cúm sống giảm độc lực đường mũi:

  • Không tiêm vaccine cúm sống đường mũi trong vòng 48 giờ sau khi ngừng Zanamivir.
  • Không bắt đầu Zanamivir trong vòng 2 tuần sau khi dùng vaccine cúm sống đường mũi, trừ khi có chỉ định y khoa.
  • Vaccine cúm bất hoạt có thể được dùng không phụ thuộc thời điểm sử dụng Zanamivir theo nhãn.

Zanamivir không được chuyển hóa qua CYP và ít có khả năng tạo tương tác dược động học qua hệ enzym này.

Thuốc giãn phế quản dạng hít dùng đồng thời phải được sử dụng trước Zanamivir.

Thắc mắc về hoạt chất Zanamivir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *