Oseltamivir

Oseltamivir là tiền dược kháng virus đường uống thuộc nhóm ức chế neuraminidase. Sau khi hấp thu, thuốc được chuyển thành oseltamivir carboxylate có hoạt tính đối với virus influenza A và B.[1] Theo nhãn Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định điều trị cúm cấp không biến chứng ở người từ 2 tuần tuổi có triệu chứng không quá 48 giờ và dự phòng cúm ở người từ 1 tuổi.[1] CDC khuyến nghị bắt đầu oseltamivir càng sớm càng tốt cho người bệnh nhập viện, mắc cúm nặng, diễn tiến xấu hoặc có nguy cơ cao gặp biến chứng; trong các nhóm này, điều trị vẫn có thể có lợi khi bắt đầu sau 48 giờ.[2] WHO năm 2024 khuyến nghị có điều kiện sử dụng oseltamivir cho cúm nặng nhưng khuyến nghị mạnh không dùng thường quy cho cúm không nặng.[3] Đây là thuốc kê đơn; người bệnh không nên tự mua, tự điều chỉnh liều hoặc sử dụng để thay thế vaccine cúm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Oseltamivir là thuốc kháng virus cúm nhóm ức chế neuraminidase.
  • Hoạt chất thường liên quan đến điều trị hoặc dự phòng cúm A/B ở người có chỉ định phù hợp.
  • Cần dùng theo hướng dẫn, đặc biệt về thời điểm bắt đầu và nhóm nguy cơ biến chứng.
  • Có thể gây buồn nôn, nôn, đau đầu; hiếm gặp thay đổi hành vi hoặc phản ứng da nghiêm trọng.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh thận, triệu chứng cúm nặng, khó thở, thai kỳ, trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi.

Hoạt chất Oseltamivir là gì?

Oseltamivir là thuốc kháng virus cúm dùng đường uống. Thuốc ở dạng tiền dược và được cơ thể chuyển thành oseltamivir carboxylate, chất ức chế neuraminidase của virus influenza A và B.[1]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Oseltamivir

CAS 196618-13-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Oseltamivir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Oseltamivir

Tên IUPAC

ethyl (3R,4R,5S)-4-acetamido-5-amino-3-pentan-3-yloxycyclohexene-1-carboxylate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Oseltamivir phosphate là dạng muối được sử dụng trong chế phẩm. Oseltamivir carboxylate là chất chuyển hóa có hoạt tính kháng virus. Tamiflu là tên biệt dược, không phải tên khác của hoạt chất.[1]

Tên Latinh / tên dược điển

Oseltamivirum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

196618-13-0

UNII

20O93L6F9H

PubChem CID

65028

RxNorm CUI

260101

Dược động học của Oseltamivir

Oseltamivir được hấp thu qua đường tiêu hóa và chuyển hóa mạnh thành oseltamivir carboxylate. Ít nhất 75% liều uống vào tuần hoàn dưới dạng chất chuyển hóa có hoạt tính, trong khi dưới 5% hiện diện dưới dạng tiền dược. Chất chuyển hóa liên kết protein thấp, không được chuyển hóa thêm đáng kể và được thải gần như hoàn toàn qua thận.[1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Oseltamivir được hấp thu dễ dàng qua đường tiêu hóa. Chất chuyển hóa có hoạt tính có thể đo được trong huyết tương trong vòng khoảng 30 phút và đạt nồng độ gần tối đa sau 3–4 giờ. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến mức phơi nhiễm toàn thân của oseltamivir carboxylate.[1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Ít nhất 75% liều oseltamivir uống vào tuần hoàn dưới dạng oseltamivir carboxylate có hoạt tính. Nhãn hiện hành không trình bày một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối riêng cho tiền dược oseltamivir.[1]

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định của oseltamivir carboxylate khoảng 23–26 lít. Tỷ lệ liên kết protein huyết tương của chất chuyển hóa có hoạt tính khoảng 3%, trong khi tiền dược oseltamivir liên kết khoảng 42%.[1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Oseltamivir được các esterase, chủ yếu tại gan, chuyển hóa gần như hoàn toàn thành oseltamivir carboxylate. Cả tiền dược và chất chuyển hóa có hoạt tính không phải là cơ chất hoặc chất ức chế quan trọng của hệ enzym cytochrome P450 theo dữ liệu trên nhãn.[1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Oseltamivir carboxylate không được chuyển hóa thêm đáng kể và được thải qua nước tiểu. Hơn 99% chất chuyển hóa có hoạt tính được loại bỏ bằng bài tiết qua thận; dưới 20% liều đánh dấu phóng xạ được tìm thấy trong phân.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của tiền dược oseltamivir khoảng 1–3 giờ. Thời gian bán thải của oseltamivir carboxylate khoảng 6–10 giờ ở người có chức năng thận bình thường.[1]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải qua thận của oseltamivir carboxylate khoảng 18,8 L/giờ, vượt quá mức lọc cầu thận và cho thấy có sự tham gia của bài tiết chủ động tại ống thận. Suy giảm chức năng thận làm tăng mức phơi nhiễm và cần điều chỉnh liều.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy thận làm giảm độ thanh thải oseltamivir carboxylate và tăng mức phơi nhiễm tương ứng với mức giảm chức năng thận.[1]
  • Người cao tuổi có mức phơi nhiễm chất chuyển hóa cao hơn khoảng 25–35% so với người trẻ, nhưng không cần chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi nếu chức năng thận phù hợp.[1]
  • Thai kỳ có thể làm giảm mức phơi nhiễm chất chuyển hóa có hoạt tính, nhưng CDC và nhãn không khuyến nghị tăng liều thường quy chỉ vì mang thai.[1][2]
  • Suy gan nhẹ hoặc vừa không làm thay đổi đáng kể mức phơi nhiễm đến mức cần chỉnh liều; suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ.[1]
  • Trẻ sinh non có độ thanh thải thấp hơn trẻ đủ tháng và cần chế độ liều chuyên biệt do bác sĩ xác định.[2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Oseltamivir

Oseltamivir thuộc nhóm thuốc ức chế neuraminidase, cùng nhóm dược lý với zanamivir và peramivir. Khác với baloxavir, oseltamivir không ức chế endonuclease của polymerase virus.[1][5]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Oseltamivir carboxylate ức chế neuraminidase của virus influenza. Enzym này hỗ trợ các hạt virus mới hình thành tách khỏi tế bào đã nhiễm và lan sang tế bào khác. Việc ức chế neuraminidase làm hạn chế giải phóng và phát tán virus influenza A và B.[1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Oseltamivir carboxylate có hoạt tính trong phòng thí nghiệm đối với neuraminidase của influenza A và B. Mối liên hệ giữa độ nhạy in vitro và đáp ứng của từng người bệnh không phải lúc nào cũng dự đoán chính xác.[1]

Trong các thử nghiệm trên người lớn mắc cúm không biến chứng và bắt đầu điều trị sớm, oseltamivir rút ngắn trung vị thời gian giảm triệu chứng khoảng 1,3 ngày so với giả dược. Ở trẻ 1–12 tuổi, mức rút ngắn khoảng 1,5 ngày.[1] Các phân tích thử nghiệm ở người ngoại trú nguy cơ thấp chưa chứng minh rõ thuốc làm giảm tỷ lệ nhập viện; lợi ích điều trị cần được đánh giá theo mức độ bệnh và nguy cơ biến chứng.[2][3]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Oseltamivir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Oseltamivir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Oseltamivir

  • Vaccine cúm sống giảm độc lực dùng qua đường mũi có thể bị oseltamivir làm giảm hiệu quả. Theo nhãn, tránh dùng vaccine này trong vòng 2 tuần trước hoặc 48 giờ sau oseltamivir, trừ khi có chỉ định y khoa.[1]
  • Vaccine cúm bất hoạt có thể được sử dụng bất kỳ lúc nào so với oseltamivir.[1]
  • Probenecid làm tăng khoảng gấp đôi mức phơi nhiễm oseltamivir carboxylate do giảm bài tiết tại ống thận, nhưng nhãn không yêu cầu chỉnh liều thường quy.[1]
  • Không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng với amoxicillin, acetaminophen, aspirin, cimetidine, thuốc kháng acid, rimantadine, amantadine hoặc warfarin trong các nghiên cứu được nêu trên nhãn.[1]

Người bệnh vẫn cần thông báo đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vaccine và thực phẩm bổ sung đang sử dụng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.[1]

Thắc mắc về hoạt chất Oseltamivir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *