Oseltamivir là tiền dược kháng virus đường uống thuộc nhóm ức chế neuraminidase. Sau khi hấp thu, thuốc được chuyển thành oseltamivir carboxylate có hoạt tính đối với virus influenza A và B.[1] Theo nhãn Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định điều trị cúm cấp không biến chứng ở người từ 2 tuần tuổi có triệu chứng không quá 48 giờ và dự phòng cúm ở người từ 1 tuổi.[1] CDC khuyến nghị bắt đầu oseltamivir càng sớm càng tốt cho người bệnh nhập viện, mắc cúm nặng, diễn tiến xấu hoặc có nguy cơ cao gặp biến chứng; trong các nhóm này, điều trị vẫn có thể có lợi khi bắt đầu sau 48 giờ.[2] WHO năm 2024 khuyến nghị có điều kiện sử dụng oseltamivir cho cúm nặng nhưng khuyến nghị mạnh không dùng thường quy cho cúm không nặng.[3] Đây là thuốc kê đơn; người bệnh không nên tự mua, tự điều chỉnh liều hoặc sử dụng để thay thế vaccine cúm.
Nội dung chính
- Oseltamivir là thuốc kháng virus cúm nhóm ức chế neuraminidase.
- Hoạt chất thường liên quan đến điều trị hoặc dự phòng cúm A/B ở người có chỉ định phù hợp.
- Cần dùng theo hướng dẫn, đặc biệt về thời điểm bắt đầu và nhóm nguy cơ biến chứng.
- Có thể gây buồn nôn, nôn, đau đầu; hiếm gặp thay đổi hành vi hoặc phản ứng da nghiêm trọng.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh thận, triệu chứng cúm nặng, khó thở, thai kỳ, trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi.
Hoạt chất Oseltamivir là gì?
Oseltamivir là thuốc kháng virus cúm dùng đường uống. Thuốc ở dạng tiền dược và được cơ thể chuyển thành oseltamivir carboxylate, chất ức chế neuraminidase của virus influenza A và B.[1]
Oseltamivir
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Oseltamivir |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Oseltamivir |
| Tên IUPAC | ethyl (3R,4R,5S)-4-acetamido-5-amino-3-pentan-3-yloxycyclohexene-1-carboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Oseltamivir phosphate là dạng muối được sử dụng trong chế phẩm. Oseltamivir carboxylate là chất chuyển hóa có hoạt tính kháng virus. Tamiflu là tên biệt dược, không phải tên khác của hoạt chất.[1] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Oseltamivirum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 196618-13-0 |
|---|---|
| UNII | 20O93L6F9H |
| PubChem CID | 65028 |
| RxNorm CUI | 260101 |
Dược động học của Oseltamivir
Oseltamivir được hấp thu qua đường tiêu hóa và chuyển hóa mạnh thành oseltamivir carboxylate. Ít nhất 75% liều uống vào tuần hoàn dưới dạng chất chuyển hóa có hoạt tính, trong khi dưới 5% hiện diện dưới dạng tiền dược. Chất chuyển hóa liên kết protein thấp, không được chuyển hóa thêm đáng kể và được thải gần như hoàn toàn qua thận.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Oseltamivir được hấp thu dễ dàng qua đường tiêu hóa. Chất chuyển hóa có hoạt tính có thể đo được trong huyết tương trong vòng khoảng 30 phút và đạt nồng độ gần tối đa sau 3–4 giờ. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến mức phơi nhiễm toàn thân của oseltamivir carboxylate.[1]
| F · Sinh khả dụng | Ít nhất 75% liều oseltamivir uống vào tuần hoàn dưới dạng oseltamivir carboxylate có hoạt tính. Nhãn hiện hành không trình bày một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối riêng cho tiền dược oseltamivir.[1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định của oseltamivir carboxylate khoảng 23–26 lít. Tỷ lệ liên kết protein huyết tương của chất chuyển hóa có hoạt tính khoảng 3%, trong khi tiền dược oseltamivir liên kết khoảng 42%.[1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Oseltamivir được các esterase, chủ yếu tại gan, chuyển hóa gần như hoàn toàn thành oseltamivir carboxylate. Cả tiền dược và chất chuyển hóa có hoạt tính không phải là cơ chất hoặc chất ức chế quan trọng của hệ enzym cytochrome P450 theo dữ liệu trên nhãn.[1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Oseltamivir carboxylate không được chuyển hóa thêm đáng kể và được thải qua nước tiểu. Hơn 99% chất chuyển hóa có hoạt tính được loại bỏ bằng bài tiết qua thận; dưới 20% liều đánh dấu phóng xạ được tìm thấy trong phân.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của tiền dược oseltamivir khoảng 1–3 giờ. Thời gian bán thải của oseltamivir carboxylate khoảng 6–10 giờ ở người có chức năng thận bình thường.[1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải qua thận của oseltamivir carboxylate khoảng 18,8 L/giờ, vượt quá mức lọc cầu thận và cho thấy có sự tham gia của bài tiết chủ động tại ống thận. Suy giảm chức năng thận làm tăng mức phơi nhiễm và cần điều chỉnh liều.[1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Suy thận làm giảm độ thanh thải oseltamivir carboxylate và tăng mức phơi nhiễm tương ứng với mức giảm chức năng thận.[1]
- Người cao tuổi có mức phơi nhiễm chất chuyển hóa cao hơn khoảng 25–35% so với người trẻ, nhưng không cần chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi nếu chức năng thận phù hợp.[1]
- Thai kỳ có thể làm giảm mức phơi nhiễm chất chuyển hóa có hoạt tính, nhưng CDC và nhãn không khuyến nghị tăng liều thường quy chỉ vì mang thai.[1][2]
- Suy gan nhẹ hoặc vừa không làm thay đổi đáng kể mức phơi nhiễm đến mức cần chỉnh liều; suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ.[1]
- Trẻ sinh non có độ thanh thải thấp hơn trẻ đủ tháng và cần chế độ liều chuyên biệt do bác sĩ xác định.[2]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Oseltamivir
Phần III: Cơ chế tác dụng
Oseltamivir carboxylate ức chế neuraminidase của virus influenza. Enzym này hỗ trợ các hạt virus mới hình thành tách khỏi tế bào đã nhiễm và lan sang tế bào khác. Việc ức chế neuraminidase làm hạn chế giải phóng và phát tán virus influenza A và B.[1]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Oseltamivir carboxylate có hoạt tính trong phòng thí nghiệm đối với neuraminidase của influenza A và B. Mối liên hệ giữa độ nhạy in vitro và đáp ứng của từng người bệnh không phải lúc nào cũng dự đoán chính xác.[1]
Trong các thử nghiệm trên người lớn mắc cúm không biến chứng và bắt đầu điều trị sớm, oseltamivir rút ngắn trung vị thời gian giảm triệu chứng khoảng 1,3 ngày so với giả dược. Ở trẻ 1–12 tuổi, mức rút ngắn khoảng 1,5 ngày.[1] Các phân tích thử nghiệm ở người ngoại trú nguy cơ thấp chưa chứng minh rõ thuốc làm giảm tỷ lệ nhập viện; lợi ích điều trị cần được đánh giá theo mức độ bệnh và nguy cơ biến chứng.[2][3]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Oseltamivir
Theo nhãn Hoa Kỳ, oseltamivir được phê duyệt cho:
- Điều trị cúm cấp không biến chứng do influenza A hoặc B ở người từ 2 tuần tuổi, khi triệu chứng không quá 48 giờ.
- Dự phòng cúm ở người từ 1 tuổi.[1]
CDC khuyến nghị điều trị kháng virus càng sớm càng tốt cho:
- Người bệnh nhập viện vì cúm.
- Người mắc bệnh nặng, có biến chứng hoặc diễn tiến xấu.
- Người có nguy cơ cao gặp biến chứng cúm.
- Một số người ngoại trú không thuộc nhóm nguy cơ cao nếu có thể bắt đầu trong 48 giờ, dựa trên đánh giá lâm sàng.[2]
WHO năm 2024 khuyến nghị có điều kiện sử dụng oseltamivir cho cúm nặng nhưng khuyến nghị mạnh không dùng thường quy cho cúm không nặng. Vì vậy, chỉ định trên nhãn và khuyến nghị chuyên môn cần được trình bày tách biệt.[3]
Ở người bệnh cúm nặng, kéo dài hoặc suy giảm miễn dịch, bác sĩ có thể cân nhắc thời gian điều trị dài hơn 5 ngày dựa trên diễn biến lâm sàng và xét nghiệm virus. Đây là cách sử dụng theo hướng dẫn chuyên môn hoặc ngoài chế độ chuẩn trên nhãn, không phải chỉ định để người bệnh tự kéo dài liệu trình.[2]
Một số chuyên gia từng đề xuất liều 150 mg, ngày 2 lần cho người suy giảm miễn dịch hoặc cúm nặng. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có không cho thấy liều cao hơn thường quy mang lại lợi ích lâm sàng bổ sung rõ ràng, nên CDC không khuyến nghị tăng liều thường quy.[2] Việc phối hợp với thuốc kháng virus khác hoặc điều trị các nhiễm influenza có kiểu kháng thuốc đặc biệt vẫn cần đánh giá chuyên khoa và dữ liệu nhạy cảm virus.[1][2]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Tamiflu tại Hoa Kỳ. Đây là thông tin tham khảo, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng.[1]
Điều trị cúm trong 5 ngày:
| Đối tượng | Liều tham khảo |
|---|---|
| Người lớn và thanh thiếu niên từ 13 tuổi | 75 mg, ngày 2 lần |
| Trẻ từ 2 tuần đến dưới 1 tuổi | 3 mg/kg, ngày 2 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, cân nặng không quá 15 kg | 30 mg, ngày 2 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, trên 15 kg đến 23 kg | 45 mg, ngày 2 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, trên 23 kg đến 40 kg | 60 mg, ngày 2 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, trên 40 kg | 75 mg, ngày 2 lần |
Dự phòng sau phơi nhiễm:
| Đối tượng | Liều tham khảo |
|---|---|
| Người lớn và thanh thiếu niên từ 13 tuổi | 75 mg, ngày 1 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, cân nặng không quá 15 kg | 30 mg, ngày 1 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, trên 15 kg đến 23 kg | 45 mg, ngày 1 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, trên 23 kg đến 40 kg | 60 mg, ngày 1 lần |
| Trẻ 1–12 tuổi, trên 40 kg | 75 mg, ngày 1 lần |
Theo nhãn, dự phòng sau tiếp xúc thường kéo dài ít nhất 10 ngày. Trong đợt bùng phát tại cộng đồng, thuốc đã được sử dụng tối đa 6 tuần; ở người suy giảm miễn dịch, dữ liệu trên nhãn hỗ trợ tối đa 12 tuần.[1] CDC có thể sử dụng thời gian 7 ngày sau lần phơi nhiễm cuối trong một số hướng dẫn dự phòng; bác sĩ phải chọn chế độ phù hợp với tình huống dịch tễ.[2]
Điều chỉnh liều ở người lớn suy thận:
| Chức năng thận | Điều trị | Dự phòng |
|---|---|---|
| CrCl trên 60–90 mL/phút | 75 mg, ngày 2 lần | 75 mg, ngày 1 lần |
| CrCl trên 30–60 mL/phút | 30 mg, ngày 2 lần | 30 mg, ngày 1 lần |
| CrCl trên 10–30 mL/phút | 30 mg, ngày 1 lần | 30 mg, cách ngày |
| Thẩm tách máu định kỳ, CrCl không quá 10 mL/phút | 30 mg ngay và sau mỗi chu kỳ thẩm tách, tối đa 5 ngày | 30 mg ngay và sau mỗi chu kỳ thẩm tách xen kẽ |
| Thẩm phân phúc mạc liên tục, CrCl không quá 10 mL/phút | Một liều 30 mg | 30 mg ngay, sau đó mỗi tuần một lần |
| Bệnh thận giai đoạn cuối không thẩm tách | Không khuyến nghị | Không khuyến nghị |
Liều ở trẻ suy thận chưa được xác lập đầy đủ trên nhãn. Cần bác sĩ hoặc dược sĩ lâm sàng tính liều dựa trên tuổi, cân nặng, tuổi thai khi sinh và chức năng thận.[1][2]
Oseltamivir có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Uống cùng thức ăn có thể giúp giảm buồn nôn hoặc khó chịu tiêu hóa.[1]
Hỗn dịch thương mại phải được dược sĩ hoặc nhân viên y tế hoàn nguyên đúng thể tích. Nếu dạng hỗn dịch thương mại không có sẵn, dược sĩ có thể pha hỗn dịch khẩn cấp từ viên nang theo công thức trên nhãn; người bệnh không nên tự pha tại nhà.[1]
Cần dùng thuốc càng sớm càng tốt theo chỉ định. Nếu quên liều, có thể uống khi nhớ ra, trừ khi chỉ còn khoảng 2 giờ trước liều kế tiếp; không uống gấp đôi liều.[1] Không tự mở nang, đổi hàm lượng, kéo dài liệu trình hoặc dùng thuốc tồn dư cho đợt bệnh khác.
- Theo dõi buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy và khả năng uống đủ nước.[1]
- Theo dõi phát ban, phỏng nước, bong da, tổn thương niêm mạc, phù mặt hoặc khó thở.[1]
- Theo dõi lú lẫn, mê sảng, ảo giác, co giật hoặc hành vi bất thường, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.[1]
- Đánh giá bội nhiễm vi khuẩn nếu sốt hoặc triệu chứng hô hấp nặng lên, tái phát hoặc kéo dài.[1]
- Theo dõi chức năng thận và điều chỉnh liều khi độ thanh thải creatinin giảm.[1]
- Ở người bệnh nặng, suy giảm miễn dịch hoặc có đáp ứng kém, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm virus và đánh giá khả năng giảm nhạy cảm với thuốc.[1][2]
Cảnh báo và lưu ý về Oseltamivir
Chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn nghiêm trọng với oseltamivir hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm. Các phản ứng đã được ghi nhận gồm phản vệ và phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và hồng ban đa dạng.[1]
Trong các thử nghiệm điều trị ở người lớn và thanh thiếu niên, các phản ứng thường gặp gồm:
- Buồn nôn: khoảng 10%.
- Nôn: khoảng 8%.
- Đau đầu: khoảng 2%.[1]
Ở trẻ 1–12 tuổi, nôn được báo cáo khoảng 16%. Ở trẻ từ 2 tuần đến dưới 1 tuổi, các phản ứng thường gặp gồm nôn khoảng 9%, tiêu chảy khoảng 7% và hăm tã khoảng 7%.[1]
Buồn nôn và nôn thường xuất hiện trong những ngày đầu điều trị và có thể giảm khi uống thuốc cùng thức ăn. Tần suất trong thử nghiệm không dự đoán chính xác nguy cơ ở từng cá nhân.[1]
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc có ý nghĩa lâm sàng đã được ghi nhận gồm:
- Phản vệ, phản ứng dạng phản vệ và phù mạch.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và hồng ban đa dạng.
- Xuất huyết tiêu hóa và viêm đại tràng xuất huyết.
- Viêm gan hoặc bất thường xét nghiệm chức năng gan.
- Loạn nhịp tim.
- Co giật.
- Mê sảng, ảo giác, hành vi bất thường hoặc tự gây thương tích.[1]
Các biểu hiện thần kinh–tâm thần được báo cáo chủ yếu ở trẻ em và thanh thiếu niên mắc cúm. Quan hệ nhân quả với oseltamivir chưa được xác định chắc chắn vì bản thân cúm cũng có thể gây biến chứng thần kinh và hành vi.[1] Khó thở, phù mặt, phát ban phỏng nước, co giật, lú lẫn hoặc hành vi bất thường cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
- Ngừng thuốc và điều trị thích hợp nếu xuất hiện phản vệ hoặc phản ứng da nghiêm trọng.[1]
- Theo dõi biểu hiện thần kinh–tâm thần bất thường trong thời gian mắc cúm, đặc biệt ở trẻ em.[1]
- Oseltamivir không điều trị nhiễm khuẩn và không ngăn hoàn toàn bội nhiễm vi khuẩn.[1]
- Thuốc chỉ có bằng chứng đối với bệnh do virus influenza; không nên dùng như thuốc điều trị mọi trường hợp sốt hoặc nhiễm virus hô hấp.[1]
- Cần giảm liều khi chức năng thận suy giảm.[1]
- Hỗn dịch chứa sorbitol có thể không phù hợp với người mắc chứng không dung nạp fructose di truyền; cần kiểm tra tá dược của đúng sản phẩm.[1]
- Virus giảm nhạy cảm có thể xuất hiện, đặc biệt ở trẻ em hoặc người suy giảm miễn dịch có thời gian nhân lên của virus kéo dài.[1][2]
- Oseltamivir không thay thế tiêm chủng phòng cúm.[1]
Phần lớn các báo cáo quá liều oseltamivir không ghi nhận phản ứng bất lợi. Khi có phản ứng, biểu hiện thường tương tự tác dụng không mong muốn ở liều điều trị, chẳng hạn buồn nôn hoặc nôn.[1]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trên nhãn. Xử trí chủ yếu là ngừng tiếp xúc thêm, theo dõi lâm sàng và điều trị hỗ trợ. Người nghi ngờ quá liều cần liên hệ cơ sở cấp cứu hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn và không tự dùng thêm thuốc để xử trí.[1]
Theo nhãn Tamiflu tại Hoa Kỳ:
- Viên nang: bảo quản ở 25°C; cho phép dao động từ 15–30°C.
- Hỗn dịch thương mại sau hoàn nguyên: bảo quản tối đa 17 ngày ở 2–8°C, không để đông lạnh; hoặc tối đa 10 ngày ở 25°C.
- Hỗn dịch khẩn cấp do dược sĩ pha từ viên nang: bảo quản tối đa 5 tuần ở 2–8°C hoặc 5 ngày ở 25°C.[1]
Điều kiện bảo quản có thể khác giữa các chế phẩm. Người dùng phải tuân theo nhãn và tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm được cấp phát, đồng thời loại bỏ thuốc quá hạn sau hoàn nguyên.[1]
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn FDA, oseltamivir được phê duyệt:
- Điều trị cúm không biến chứng cho trẻ từ 2 tuần tuổi.
- Dự phòng cúm cho trẻ từ 1 tuổi.[1]
CDC và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị điều trị oseltamivir cho trẻ từ khi sinh trong một số trường hợp, dù sử dụng ở trẻ dưới 2 tuần là ngoài chỉ định FDA. Dự phòng cho trẻ từ 3 tháng đến dưới 1 tuổi cũng có thể được cân nhắc ngoài chỉ định; không khuyến nghị dự phòng cho trẻ dưới 3 tháng trừ tình huống được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng.[2]
Trẻ sinh non không nên áp dụng trực tiếp liều 3 mg/kg của trẻ đủ tháng vì độ thanh thải thuốc thấp hơn. Liều cần dựa trên tuổi sau kinh cuối hoặc tuổi sau thụ thai theo hướng dẫn chuyên khoa.[2] Liều cho trẻ suy thận chưa được xác lập đầy đủ trên nhãn.[1]
Trong các nghiên cứu lâm sàng, không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc an toàn giữa người từ 65 tuổi trở lên và người trẻ hơn. Mức phơi nhiễm oseltamivir carboxylate có thể cao hơn khoảng 25–35%, nhưng không cần điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.[1]
Do chức năng thận thường giảm theo tuổi, cần ước tính độ thanh thải creatinin và điều chỉnh liều tương ứng. Đồng thời theo dõi mất nước, lú lẫn, nguy cơ té ngã và tương tác với các thuốc đang sử dụng.[1]
Dữ liệu dịch tễ từ hơn 5.000 thai kỳ có phơi nhiễm oseltamivir, bao gồm hơn 1.000 trường hợp trong ba tháng đầu, không cho thấy tín hiệu tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh lớn. Tuy nhiên, các nghiên cứu quan sát vẫn có hạn chế và không loại trừ hoàn toàn mọi nguy cơ.[1]
Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng do cúm. CDC khuyến nghị oseltamivir đường uống là lựa chọn ưu tiên để điều trị cúm trong thai kỳ và không nên trì hoãn điều trị trong lúc chờ kết quả xét nghiệm.[2] Không cần tăng liều thường quy chỉ vì mang thai; phải điều chỉnh nếu có suy thận.[1][2]
Oseltamivir và oseltamivir carboxylate hiện diện trong sữa mẹ ở nồng độ thấp. Dựa trên dữ liệu hiện có, mức phơi nhiễm của trẻ bú được dự kiến thấp hơn nhiều so với liều điều trị cho trẻ em.[1]
CDC xác định oseltamivir đường uống là thuốc kháng virus ưu tiên cho người đang cho con bú mắc cúm; thuốc bài tiết kém vào sữa và ít có khả năng gây tác dụng bất lợi cho trẻ bú.[10] Bác sĩ vẫn cần đánh giá tuổi thai khi sinh, sức khỏe của trẻ và chức năng thận của người mẹ.[1][10]
Không cần điều chỉnh liều ở người suy gan nhẹ hoặc vừa vì mức phơi nhiễm oseltamivir carboxylate không thay đổi có ý nghĩa lâm sàng.[1] Dược động học và chế độ liều ở người suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ.[1]
Mức phơi nhiễm oseltamivir carboxylate tăng khi chức năng thận giảm. Người lớn có CrCl không quá 60 mL/phút cần giảm liều điều trị và dự phòng theo mức độ suy thận.[1]
Nhãn có chế độ riêng cho người thẩm tách máu định kỳ và thẩm phân phúc mạc liên tục. Oseltamivir không được khuyến nghị cho người bệnh thận giai đoạn cuối không thẩm tách.[1] Liều ở trẻ em suy thận chưa được xác lập đầy đủ.[1]
Nhãn hiện hành không cung cấp nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng trực tiếp của oseltamivir lên khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Cúm và các biểu hiện được báo cáo như chóng mặt, lú lẫn, mê sảng, ảo giác hoặc co giật có thể làm giảm khả năng thực hiện công việc cần tỉnh táo.[1]
Người có sốt cao, mệt nhiều, choáng váng hoặc thay đổi hành vi không nên lái xe hay vận hành máy cho đến khi tình trạng ổn định và được đánh giá khi cần thiết.[1]
Tương tác thuốc của Oseltamivir
- Vaccine cúm sống giảm độc lực dùng qua đường mũi có thể bị oseltamivir làm giảm hiệu quả. Theo nhãn, tránh dùng vaccine này trong vòng 2 tuần trước hoặc 48 giờ sau oseltamivir, trừ khi có chỉ định y khoa.[1]
- Vaccine cúm bất hoạt có thể được sử dụng bất kỳ lúc nào so với oseltamivir.[1]
- Probenecid làm tăng khoảng gấp đôi mức phơi nhiễm oseltamivir carboxylate do giảm bài tiết tại ống thận, nhưng nhãn không yêu cầu chỉnh liều thường quy.[1]
- Không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng với amoxicillin, acetaminophen, aspirin, cimetidine, thuốc kháng acid, rimantadine, amantadine hoặc warfarin trong các nghiên cứu được nêu trên nhãn.[1]
Người bệnh vẫn cần thông báo đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vaccine và thực phẩm bổ sung đang sử dụng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.[1]
Thắc mắc về hoạt chất Oseltamivir
Oseltamivir là thuốc kháng virus cúm dùng đường uống. Thuốc được chuyển thành oseltamivir carboxylate và ức chế neuraminidase, qua đó hạn chế virus influenza A và B giải phóng khỏi tế bào đã nhiễm.[1] Thuốc không phải kháng sinh và không điều trị mọi nguyên nhân gây cảm lạnh hoặc sốt.[1]
Điều trị cúm không biến chứng đạt lợi ích tốt nhất khi bắt đầu trong vòng 48 giờ từ lúc xuất hiện triệu chứng.[1][2] Tuy nhiên, với người bệnh nhập viện, cúm nặng, có biến chứng, diễn tiến xấu hoặc nguy cơ cao, CDC khuyến nghị điều trị càng sớm càng tốt và cho biết thuốc vẫn có thể có lợi khi bắt đầu sau 48 giờ.[2]
Oseltamivir là tên hoạt chất, còn Tamiflu là một biệt dược chứa oseltamivir phosphate. Ngoài Tamiflu còn có các thuốc oseltamivir khác được cấp phép tại một số thị trường, bao gồm các sản phẩm được ghi nhận trong danh mục của Cục Quản lý Dược Việt Nam.[1][6][7][8]
CDC khuyến nghị oseltamivir đường uống là lựa chọn ưu tiên để điều trị cúm trong thai kỳ vì thai phụ có nguy cơ cao gặp biến chứng và có nhiều dữ liệu sử dụng hơn so với một số thuốc kháng virus khác.[2] Việc điều trị phải do bác sĩ chỉ định; không tự mua hoặc trì hoãn khám trong lúc chờ xét nghiệm.[1][2]
Không. Dự phòng chỉ phù hợp trong một số tình huống sau phơi nhiễm hoặc bùng phát dịch và phải xem xét tuổi, nguy cơ biến chứng, thời điểm tiếp xúc, chức năng thận và tình hình kháng thuốc.[1][2][3] Cục Quản lý Dược Việt Nam cũng khuyến cáo không tự ý mua, tích trữ hoặc sử dụng thuốc điều trị cúm khi chưa có chỉ định của bác sĩ.[9]

