Viêm gan B mạn là tình trạng virus HBV tồn tại trong cơ thể kéo dài, thường được xác định khi HBsAg còn dương tính từ 6 tháng trở lên. Nhiều người không có triệu chứng trong nhiều năm nhưng virus và đáp ứng miễn dịch vẫn có thể gây viêm, xơ hóa gan, xơ gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan. Bệnh lây qua máu và dịch cơ thể, đặc biệt từ mẹ sang con khi sinh, quan hệ tình dục và dụng cụ xuyên da không an toàn; bệnh không lây qua ăn uống chung hay ôm bắt tay. Đánh giá cần phối hợp HBsAg, HBV DNA, ALT, HBeAg, mức xơ hóa và siêu âm gan. Không phải mọi người đều cần thuốc ngay, nhưng tất cả đều cần theo dõi định kỳ. Thuốc kháng virus có thể ức chế virus, giảm biến chứng và giảm lây truyền, song thường phải dùng lâu dài theo chỉ định chuyên khoa.
Viêm gan B mạn là bệnh gì?
Viêm gan B mạn (Chronic hepatitis B) là nhiễm HBV kéo dài, trong đó vật liệu di truyền của virus còn tồn tại trong tế bào gan và có thể tạo virus mới. Chẩn đoán thường dựa trên HBsAg dương tính ít nhất sáu tháng hoặc hồ sơ xét nghiệm liên tục phù hợp. Thuật ngữ nhiễm HBV mạn bao gồm nhiều giai đoạn: có người virus hoạt động thấp và men gan bình thường; có người viêm gan hoạt động, xơ hóa tiến triển hoặc xơ gan. Vì vậy, một kết quả HBsAg dương tính không đủ để quyết định dùng thuốc. Cần đánh giá HBV DNA, ALT, HBeAg, tuổi, bệnh kèm, mức xơ hóa và nguy cơ ung thư gan.

| Tên bệnh | Viêm gan B mạn |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Chronic hepatitis B |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Nhiễm HBV mạn; viêm gan siêu vi B mạn; chronic HBV infection |
| Mã ICD-10 | B18.1 – Viêm gan virus B mạn không kèm tác nhân delta |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; bệnh truyền nhiễm mạn tính; bệnh gan do virus |
| Cơ quan ảnh hưởng | Gan là cơ quan bị ảnh hưởng chính; bệnh tiến triển có thể gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa, lách to, rối loạn đông máu, suy thận và tổn thương ngoài gan. |
| Tính chất bệnh | Nhiễm HBV kéo dài, có khả năng lây; diễn tiến dao động giữa giai đoạn ít hoạt động và viêm gan hoạt động, có nguy cơ xơ gan và ung thư gan. |
| Mức độ phổ biến | Là bệnh phổ biến toàn cầu và có gánh nặng cao tại khu vực châu Á–Thái Bình Dương; tỷ lệ cụ thể tại Việt Nam thay đổi theo quần thể và nguồn khảo sát. |
| Bệnh có lây không? | Có |
| Đường lây | Qua máu và dịch cơ thể chứa HBV, đặc biệt lây mẹ–con lúc sinh, lây thời thơ ấu, quan hệ tình dục, dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ sắc nhọn và phơi nhiễm máu. |
Tổng quan chuyên môn về Viêm gan B mạn
HBV tạo dạng DNA vòng khép kín bền vững trong nhân tế bào gan, làm khuôn để sản xuất virus. Mức tổn thương gan phụ thuộc chủ yếu vào tương tác giữa virus và hệ miễn dịch: các đợt miễn dịch tấn công tế bào nhiễm làm ALT tăng, gây viêm và kích hoạt quá trình tạo mô sẹo. Viêm kéo dài dẫn đến xơ hóa, biến đổi cấu trúc gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa và suy chức năng. Việc tích hợp một phần DNA virus vào bộ gen tế bào có thể góp phần làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Phân loại hiện đại dựa trên HBeAg, HBV DNA, ALT và tình trạng gan, gồm nhiễm mạn HBeAg dương tính, viêm gan mạn HBeAg dương tính, nhiễm mạn HBeAg âm tính và viêm gan mạn HBeAg âm tính. Người bệnh còn được phân tầng theo mức xơ hóa, xơ gan còn bù hoặc mất bù, đồng nhiễm HDV và nguy cơ ung thư gan. Các giai đoạn có thể thay đổi theo thời gian nên cần xét nghiệm nối tiếp.
WHO ước tính hàng trăm triệu người đang sống với viêm gan B mạn trên thế giới, với gánh nặng cao ở khu vực Tây Thái Bình Dương, châu Phi và Đông Nam Á. Nhiễm từ mẹ sang con hoặc trong những năm đầu đời là nguồn chính của bệnh mạn tại vùng lưu hành cao. Nhiều người không biết mình nhiễm do bệnh thường im lặng. Tại Việt Nam, tỷ lệ thay đổi theo tuổi, vùng, nhóm nguy cơ và phương pháp xét nghiệm.
HBV đi vào cơ thể qua máu, niêm mạc hoặc da tổn thương, sau đó cư trú trong tế bào gan. Khi cơ thể không loại bỏ được virus trong giai đoạn đầu, nhiễm trùng kéo dài và người bệnh có thể truyền HBV trong nhiều năm. Khả năng lây thường liên quan mức HBV DNA và HBeAg nhưng không thể kết luận an toàn chỉ vì men gan bình thường hoặc không có triệu chứng.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm gan B mạn
Nguyên nhân là HBV không được loại bỏ sau nhiễm cấp hoặc lây từ mẹ sang con, thời thơ ấu và tồn tại lâu dài. Tuổi lúc nhiễm là yếu tố quyết định quan trọng: hệ miễn dịch chưa trưởng thành ở trẻ sơ sinh dễ dung nạp virus, làm nhiễm mạn hình thành. Rượu, gan nhiễm mỡ, đồng nhiễm virus hoặc thuốc độc gan không tạo ra HBV nhưng có thể thúc đẩy tổn thương trên nền bệnh.
Nguy cơ mắc bệnh mạn cao khi nhiễm lúc sinh hoặc tuổi nhỏ, mẹ có tải lượng HBV cao, không được dự phòng sơ sinh, suy giảm miễn dịch hoặc đồng nhiễm HIV. Nguy cơ tiến triển gan tăng với HBV DNA cao kéo dài, viêm gan hoạt động, tuổi lớn, nam giới, tiền sử gia đình ung thư gan, uống rượu, hút thuốc, béo phì, đái tháo đường, đồng nhiễm HCV hoặc HDV.
Người sinh ra từ mẹ nhiễm HBV, người sống tại vùng lưu hành cao, người cùng nhà hoặc bạn tình của người có HBsAg, người chạy thận, nhiễm HIV, tiêm chích ma túy và nhân viên tiếp xúc máu cần được xét nghiệm. Trong số người đã nhiễm mạn, nhóm xơ gan, tiền sử gia đình ung thư gan, tuổi cao, HBV DNA cao hoặc đồng nhiễm HDV cần theo dõi biến chứng sát hơn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm gan B mạn
Phần lớn người mắc viêm gan B mạn không có triệu chứng trong thời gian dài. Khi viêm gan hoạt động, người bệnh có thể mệt, chán ăn, tức hạ sườn phải hoặc men gan tăng mà không vàng da. Triệu chứng rõ thường xuất hiện khi bệnh tiến triển: vàng da, phù chân, cổ trướng, dễ chảy máu, ngứa, sụt cân hoặc thay đổi tri giác. Một đợt bùng phát men gan có thể xảy ra tự nhiên, sau ngừng thuốc hoặc khi miễn dịch thay đổi.
- Không có triệu chứng: đây là tình trạng phổ biến, vì vậy xét nghiệm và theo dõi vẫn cần thiết dù người bệnh thấy khỏe.
- Mệt mỏi kéo dài: không đặc hiệu nhưng có thể tăng khi viêm gan hoạt động hoặc xơ gan tiến triển.
- Tức hoặc khó chịu vùng hạ sườn phải: có thể liên quan gan to nhưng cần loại trừ nguyên nhân tiêu hóa khác.
- Chán ăn, buồn nôn: thường rõ hơn trong đợt bùng phát hoặc khi chức năng gan suy giảm.
- Vàng mắt, nước tiểu sẫm: gợi ý bilirubin tăng và cần đánh giá sớm thay vì chờ tự hết.
- Men gan tăng trên xét nghiệm: có thể là dấu hiệu duy nhất của viêm gan hoạt động, nhưng cũng có thể dao động.
- Phù chân, cổ trướng và tăng vòng bụng có thể xuất hiện khi xơ gan mất bù.
- Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen có thể do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản trong tăng áp lực cửa.
- Lú lẫn, ngủ gà hoặc run vẫy gợi ý bệnh não gan và cần cấp cứu.
- Đau xương, yếu cơ hoặc rối loạn thận có thể liên quan biến chứng ngoài gan hoặc tác dụng thuốc.
- Viêm mạch, viêm cầu thận và bệnh nút quanh động mạch là biểu hiện ngoài gan hiếm gặp của HBV.
Nên đặt lịch khám: khi HBsAg dương tính, có người thân mắc HBV, men gan tăng hoặc chuẩn bị mang thai, hóa trị hay dùng thuốc ức chế miễn dịch. Cần khám trong ngày: khi vàng da mới xuất hiện, bụng to nhanh, phù, sốt, đau bụng, nôn hoặc mệt tăng. Cần tái khám sớm: khi bỏ thuốc, quên nhiều liều, HBV DNA tăng, ALT tăng hoặc đến lịch siêu âm giám sát ung thư gan.
- Gọi 115 hoặc đến cấp cứu khi nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu nhiều hoặc choáng.
- Đi ngay khi người bệnh lơ mơ, nói nhảm, mất định hướng, ngủ gà bất thường, co giật hoặc hôn mê.
- Cấp cứu nếu bụng to nhanh kèm khó thở, sốt, đau bụng dữ dội, tiểu ít hoặc huyết áp tụt.
- Không tự lái xe khi có chóng mặt, chảy máu hoặc rối loạn ý thức; cần người hỗ trợ hoặc gọi cấp cứu.
- Không trì hoãn để thử thuốc nam, ngừng thuốc kháng virus hoặc tự tăng liều lợi tiểu khi xuất hiện dấu mất bù.
Chẩn đoán Viêm gan B mạn
Chẩn đoán xác nhận nhiễm kéo dài và đánh giá mức độ hoạt động, không chỉ ghi nhận HBsAg. Bác sĩ xem xét HBsAg theo thời gian, HBV DNA, ALT, HBeAg, chức năng tổng hợp gan, tiểu cầu và dấu xơ hóa. Đồng thời cần tìm HDV, HCV, HIV khi phù hợp, đánh giá gan nhiễm mỡ và nguyên nhân men gan khác. Siêu âm, elastography và chỉ số không xâm lấn hỗ trợ phát hiện xơ gan, còn giám sát ung thư gan thực hiện theo nhóm nguy cơ.
Bác sĩ hỏi tuổi và nơi sinh, mẹ hoặc người nhà có HBV, tiền sử vaccine, truyền máu, thủ thuật, thuốc, rượu, bệnh chuyển hóa, thai kỳ và điều trị kháng virus trước đây. Khám tìm gan lách to, vàng da, sao mạch, lòng bàn tay son, phù, cổ trướng, teo cơ và thay đổi tri giác. Nhiều người không có dấu hiệu bất thường dù đã có xơ hóa.
HBsAg xác nhận tình trạng nhiễm; HBV DNA đo mức virus; ALT và AST phản ánh viêm nhưng cần nhiều lần vì có thể dao động. HBeAg và anti-HBe hỗ trợ phân giai đoạn. Bilirubin, albumin, INR, công thức máu, tiểu cầu và creatinine đánh giá chức năng gan, thận và xơ gan. APRI, FIB-4 hoặc elastography hỗ trợ đánh giá xơ hóa. Anti-HDV, HCV và HIV được xét nghiệm theo khuyến cáo; AFP có thể dùng cùng hình ảnh trong giám sát ung thư gan.
Siêu âm gan đánh giá cấu trúc, khối khu trú, lách, tĩnh mạch cửa và dịch ổ bụng; được dùng định kỳ để giám sát ung thư gan ở nhóm nguy cơ. Đo đàn hồi gan ước tính xơ hóa, nhưng viêm cấp, ứ mật hoặc sung huyết có thể làm kết quả cao giả. CT hoặc MRI có cản quang được chỉ định khi siêu âm phát hiện tổn thương nghi ngờ. Sinh thiết gan chỉ cần trong một số trường hợp.
Viêm gan B mạn thường được xác định khi HBsAg dương tính liên tục từ sáu tháng trở lên, hoặc có bằng chứng nhiễm HBV mạn qua hồ sơ xét nghiệm và HBV DNA phù hợp. Sau khi xác nhận, bác sĩ đánh giá ALT, HBV DNA, HBeAg và mức xơ hóa để xác định viêm gan hoạt động, xơ gan và chỉ định điều trị. Một lần ALT bình thường không chứng minh bệnh bất hoạt; cần xét nghiệm nối tiếp.
Điều trị Viêm gan B mạn
Mục tiêu là ức chế HBV bền vững, giảm viêm và xơ hóa, ngăn xơ gan mất bù, ung thư gan và giảm lây truyền. Chỉ định dựa trên xơ gan, HBV DNA, ALT, tuổi, bệnh kèm, thai kỳ và nguy cơ tiến triển theo hướng dẫn hiện hành. Người chưa cần thuốc vẫn phải theo dõi định kỳ. Xơ gan mất bù, bùng phát nặng, thai kỳ tải lượng cao hoặc chuẩn bị ức chế miễn dịch cần đánh giá ưu tiên.
Các thuốc uống có hàng rào kháng thuốc cao như tenofovir disoproxil fumarate, tenofovir alafenamide hoặc entecavir thường được lựa chọn tùy chức năng thận, xương, thai kỳ và điều trị trước đó. Peginterferon có thể phù hợp với một số người được chọn lọc nhưng có nhiều chống chỉ định và tác dụng phụ. Thuốc kiểm soát virus chứ không bảo đảm chữa khỏi; không tự đổi thuốc, bỏ liều hoặc ngừng khi HBV DNA đã âm.
Nội soi tiêu hóa được dùng sàng lọc và xử trí giãn tĩnh mạch thực quản ở người xơ gan. Chọc tháo dịch cổ trướng, can thiệp nút mạch, đốt u hoặc các thủ thuật điều trị ung thư gan được cân nhắc theo biến chứng và giai đoạn. Sinh thiết gan chỉ thực hiện khi kết quả có khả năng thay đổi quyết định điều trị. Mọi thủ thuật cần đánh giá đông máu, tiểu cầu và chức năng gan.
Phẫu thuật cắt gan hoặc ghép gan được xem xét ở người có ung thư gan phù hợp tiêu chí, xơ gan mất bù hoặc suy gan tiến triển. Quyết định phụ thuộc dự trữ gan, tăng áp lực cửa, kích thước và số lượng u, bệnh kèm và khả năng kiểm soát HBV. Thuốc kháng virus thường tiếp tục trước và sau can thiệp theo kế hoạch chuyên khoa.
Duy trì cân nặng phù hợp, vận động đều, ngủ đủ, tiêm vaccine viêm gan A khi chưa miễn dịch và kiểm soát đái tháo đường, mỡ máu hoặc gan nhiễm mỡ giúp giảm gánh nặng gan. Cần tránh rượu, hút thuốc và sản phẩm không rõ thành phần. Tư vấn tâm lý và chống kỳ thị quan trọng vì người bệnh có thể học tập và làm việc bình thường khi được theo dõi đúng.
Theo dõi ALT, HBV DNA, HBsAg, HBeAg, chức năng thận và xét nghiệm liên quan theo thuốc đang dùng. Người xơ gan hoặc nhóm nguy cơ cần siêu âm giám sát ung thư gan định kỳ, không phụ thuộc việc men gan có bình thường hay không. Đánh giá tuân thủ, tác dụng phụ, thai kỳ và thuốc mới ở mỗi lần khám. Đợt ALT tăng cần phân biệt bùng phát HBV, bỏ thuốc, HDV, gan nhiễm mỡ hoặc độc tính thuốc.
Theo dõi viêm gan B mạn thường kéo dài suốt đời. Nhiều người dùng thuốc uống trong nhiều năm hoặc không xác định trước điểm kết thúc, đặc biệt khi có xơ gan. Một số trường hợp có chiến lược thời gian khác, nhưng ngừng thuốc chỉ được cân nhắc khi đạt tiêu chí và có khả năng theo dõi sát. Sau ngừng, vẫn cần xét nghiệm vì HBV có thể tái bùng phát.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng dài hạn gồm xơ hóa, xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa, cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan, suy gan và ung thư biểu mô tế bào gan. HBV có thể tái hoạt khi hóa trị hoặc ức chế miễn dịch, gây viêm gan nặng. Một số biểu hiện ngoài gan gồm viêm cầu thận và viêm mạch. Thuốc kháng virus cũng cần theo dõi chức năng thận, xương hoặc nguy cơ bùng phát sau ngừng.
Tiên lượng rất khác nhau. Người có HBV DNA thấp, men gan ổn định, không xơ hóa và được theo dõi thường có nguy cơ thấp hơn; xơ gan, tải lượng cao kéo dài, đồng nhiễm HDV, uống rượu, tuổi cao hoặc tiền sử gia đình ung thư gan làm nguy cơ tăng. Điều trị kháng virus hiệu quả có thể giảm rõ tiến triển và biến chứng nhưng không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư gan, nhất là khi đã xơ gan.
Viêm gan B mạn có thể trải qua các đợt bùng phát với ALT và HBV DNA tăng, đặc biệt khi bỏ thuốc, ngừng thuốc không đúng kế hoạch, dùng hóa trị hoặc thay đổi miễn dịch. Sau khi đạt HBsAg âm, nguy cơ thấp hơn nhưng vật liệu virus vẫn có thể tồn tại. Vì vậy, thuật ngữ phù hợp thường là bùng phát hoặc tái hoạt HBV, và người bệnh cần thông báo tiền sử trước mọi liệu pháp ức chế miễn dịch.
Người chưa nhiễm nên tiêm vaccine. Người bệnh cần che phủ vết thương, không dùng chung vật dụng dính máu, không hiến máu, dùng biện pháp bảo vệ khi bạn tình chưa miễn dịch và khuyến khích người cùng nhà xét nghiệm. Phụ nữ mang thai phải được đánh giá HBV DNA; trẻ sơ sinh cần dự phòng ngay sau sinh. Phòng biến chứng gồm điều trị khi có chỉ định, tránh rượu, kiểm soát chuyển hóa và giám sát ung thư gan.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm gan B mạn
Không có thực đơn đặc hiệu loại bỏ HBV. Chế độ ăn nên đa dạng, đủ đạm, nhiều rau, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế đồ uống có đường, thịt chế biến, chất béo bão hòa nếu có thừa cân hoặc gan nhiễm mỡ. Tránh rượu. Người có cổ trướng có thể cần hạn chế natri theo chỉ định; không tự giảm đạm vì có thể gây teo cơ. Bệnh thận, đái tháo đường và thuốc dài hạn cần kế hoạch dinh dưỡng cá thể hóa.
Người chưa có xơ gan mất bù thường có thể vận động như khuyến cáo chung, tăng dần theo sức. Tập sức mạnh giúp hạn chế mất cơ, trong khi người có cổ trướng, giãn tĩnh mạch hoặc suy gan cần chương trình an toàn hơn. Ngủ đủ, duy trì cân nặng, tránh rượu và bỏ thuốc lá hỗ trợ sức khỏe gan. Không cần cách ly trong học tập hoặc công việc thông thường.
Ghi lịch uống thuốc, số liều quên, triệu chứng mới, cân nặng, vòng bụng, phù chân và thuốc bổ sung đang dùng. Người xơ gan có thể theo dõi cân nặng hằng ngày theo hướng dẫn để nhận biết giữ dịch. Không thể thay thế HBV DNA, ALT, chức năng thận hoặc siêu âm bằng theo dõi tại nhà. Vàng da, bụng to nhanh, chảy máu, sốt hoặc lơ mơ cần khám ngay.
- Không tự ngừng tenofovir, entecavir hoặc thuốc kháng virus khác khi xét nghiệm đã cải thiện.
- Không uống rượu hoặc dùng thuốc nam, thực phẩm bổ sung không rõ thành phần và nguồn gốc.
- Không bỏ lịch siêu âm giám sát ung thư gan vì men gan bình thường không loại trừ nguy cơ.
- Không dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải hoặc vật dụng có thể dính máu.
- Không che giấu tiền sử HBV trước hóa trị, ghép tạng, thuốc sinh học hoặc điều trị ức chế miễn dịch.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Trẻ nhiễm HBV thường không có triệu chứng nhưng có thể mang virus lâu dài. Đánh giá dựa trên tuổi, ALT, HBV DNA, HBeAg, xơ hóa và tiền sử lây từ mẹ. Chỉ định thuốc ở trẻ cần chuyên khoa nhi hoặc gan mật và tuân theo thuốc được phê duyệt theo lứa tuổi. Trẻ vẫn có thể học tập, vận động và sinh hoạt bình thường; cần tránh kỳ thị.
Người cao tuổi có thời gian nhiễm dài hơn, nguy cơ xơ gan và ung thư gan cao hơn, đồng thời thường có bệnh thận, loãng xương và đa thuốc. Lựa chọn tenofovir hoặc entecavir cần xem xét chức năng thận, xương và tương tác. Mục tiêu vẫn là kiểm soát virus và phòng biến chứng, nhưng lịch theo dõi, dinh dưỡng và vận động phải phù hợp khả năng.
Phụ nữ mang thai có HBsAg cần đo HBV DNA và phối hợp sản khoa–gan mật. Tenofovir có thể được chỉ định khi tải lượng virus cao để giảm lây mẹ–con hoặc khi mẹ cần điều trị vì bệnh gan. Trẻ phải được tiêm vaccine và globulin miễn dịch HBV ngay sau sinh theo hướng dẫn. Không tự ngừng thuốc khi biết có thai vì bùng phát viêm gan có thể nguy hiểm.
Cho con bú thường được chấp nhận khi trẻ đã được dự phòng sơ sinh phù hợp. Tenofovir có dữ liệu sử dụng trong nhiều bối cảnh, nhưng quyết định thuốc cần dựa trên loại thuốc, chức năng thận và hướng dẫn chuyên khoa. Cần xử lý núm vú nứt chảy máu để giảm tiếp xúc máu. Không mặc định ngừng cho bú hoặc ngừng kháng virus mà chưa trao đổi với bác sĩ.
Hóa trị, ghép tạng, corticosteroid liều cao và thuốc sinh học có thể làm HBV tái hoạt, kể cả ở người HBsAg âm nhưng anti-HBc dương. Trước điều trị cần xét nghiệm HBsAg, anti-HBc và anti-HBs, sau đó đánh giá HBV DNA khi cần. Một số người phải dùng kháng virus dự phòng trước, trong và sau ức chế miễn dịch. Theo dõi chỉ bằng ALT có thể bỏ sót giai đoạn virus tăng.
Đồng nhiễm HDV, HCV hoặc HIV, gan nhiễm mỡ, béo phì, đái tháo đường, bệnh thận và uống rượu làm tăng nguy cơ tổn thương gan hoặc ảnh hưởng lựa chọn thuốc. Người chạy thận và ghép tạng cần kế hoạch theo dõi riêng. Bệnh tim mạch và loãng xương cũng quan trọng khi cân nhắc thuốc dài hạn. Kế hoạch điều trị phải xem toàn bộ bệnh nền thay vì chỉ dựa vào HBV DNA.
Người có HBV mạn cần được đánh giá chức năng gan, xơ gan, đông máu và thuốc kháng virus trước phẫu thuật. Không nên tự ngừng thuốc trong thời gian nhịn ăn hoặc nằm viện; đội điều trị cần sắp xếp đường dùng và thời điểm phù hợp. Sau phẫu thuật, ALT tăng có thể do thiếu máu gan, thuốc, nhiễm trùng hoặc tái hoạt HBV, nên cần xét nghiệm có định hướng.
Câu hỏi thường gặp về Viêm gan B mạn
Thuốc hiện nay có thể ức chế HBV rất mạnh, làm men gan ổn định, giảm xơ gan, suy gan và ung thư gan, nhưng phần lớn chưa loại bỏ hoàn toàn cccDNA trong tế bào gan. Mất HBsAg, đôi khi gọi là chữa khỏi chức năng, có thể xảy ra nhưng không phổ biến. Vì vậy mục tiêu thực tế là kiểm soát virus lâu dài và phòng biến chứng. Người bệnh không nên dừng thuốc khi HBV DNA âm, vì virus có thể bùng phát trở lại. Ngay cả sau mất HBsAg, một số nhóm vẫn cần theo dõi theo nguy cơ.
Không phải tất cả người nhiễm mạn đều cần thuốc ngay, nhưng khi đã có chỉ định, nhiều người phải điều trị trong thời gian dài hoặc chưa xác định điểm kết thúc. Xơ gan thường cần điều trị liên tục. Một số người không xơ gan có thể được cân nhắc ngừng thuốc khi đạt tiêu chí chuyên môn và có khả năng theo dõi rất sát, vì nguy cơ bùng phát vẫn tồn tại. Thời gian dùng phụ thuộc HBeAg, HBV DNA, ALT, xơ hóa, loại thuốc, thai kỳ và đáp ứng; không nên tự đặt mốc ngừng.
Không. ALT bình thường tại một thời điểm không loại trừ HBV đang nhân lên, xơ hóa hoặc nguy cơ ung thư gan. Men gan có thể dao động và ngưỡng bình thường còn phụ thuộc giới, phòng xét nghiệm và bệnh kèm. Bác sĩ cần kết hợp HBV DNA, HBeAg, tiểu cầu, đánh giá xơ hóa, tuổi, tiền sử gia đình và hình ảnh gan. Người có xơ gan hoặc thuộc nhóm nguy cơ vẫn cần giám sát ung thư gan dù ALT ổn định. Vì vậy không nên bỏ tái khám chỉ vì men gan trở về bình thường.
HBV không lây qua thức ăn, nước uống, dùng chung bát đũa, ôm, bắt tay, ho hoặc hắt hơi. Virus lây chủ yếu qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con khi sinh. Người bệnh không cần ăn riêng hay bị tách khỏi gia đình. Tuy nhiên, không nên dùng chung dao cạo, bàn chải, kim tiêm hoặc dụng cụ có thể dính máu; cần che vết thương và xử lý vật sắc nhọn an toàn. Bạn tình và người cùng nhà nên được xét nghiệm, tiêm vaccine nếu chưa có miễn dịch.
Phần lớn người chưa mất bù gan có thể và nên vận động đều, gồm đi bộ, đạp xe, bơi hoặc tập sức mạnh tăng dần theo thể lực. Vận động giúp kiểm soát cân nặng, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường và mất cơ. Người có cổ trướng, giãn tĩnh mạch, thiếu máu, mệt nặng hoặc đang trong đợt bùng phát cần giảm cường độ và xin hướng dẫn cá thể hóa. Tránh tự dùng steroid đồng hóa hoặc thực phẩm bổ sung tập luyện không rõ thành phần vì có thể gây độc gan.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

