Entecavir là thuốc kháng virus đường uống thuộc nhóm chất tương tự nucleoside, được dùng để ức chế sự nhân lên của vi rút viêm gan B trong bệnh viêm gan B mạn. Hoạt chất được chuyển thành entecavir triphosphate trong tế bào, sau đó ức chế nhiều bước của enzym phiên mã ngược HBV. Thuốc có thể làm giảm tải lượng HBV DNA, hỗ trợ kiểm soát tổn thương gan và giảm nguy cơ tiến triển bệnh, nhưng không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn HBV hoặc chữa khỏi mọi trường hợp viêm gan B mạn.
Liều entecavir phụ thuộc vào tiền sử dùng thuốc kháng virus, tình trạng xơ gan mất bù và chức năng thận. Không được tự ngừng thuốc vì viêm gan có thể bùng phát nghiêm trọng sau khi dừng điều trị. Người bệnh cần dùng đúng đơn và được theo dõi HBV DNA, chức năng gan, chức năng thận cùng nguy cơ ung thư gan theo hướng dẫn chuyên môn.
Nội dung chính
- Định nghĩa: Entecavir là thuốc kháng HBV thuộc nhóm chất tương tự nucleoside.
- Chỉ định chính: Điều trị viêm gan B mạn có bằng chứng vi rút đang nhân lên và tổn thương gan phù hợp.
- Cơ chế: Dạng triphosphate ức chế ba hoạt động của enzym phiên mã ngược HBV.
- Dạng dùng: Viên nén 0,5 mg, 1 mg và dung dịch uống 0,05 mg/mL tùy thị trường.
- Liều người lớn thường gặp: 0,5 mg/ngày; 1 mg/ngày trong một số trường hợp kháng lamivudine, từng dùng lamivudine hoặc xơ gan mất bù.
- Điều chỉnh liều: Cần điều chỉnh khi độ thanh thải creatinin dưới 50 mL/phút.
- Cảnh báo nổi bật: Không tự ngừng thuốc; lưu ý đồng nhiễm HIV chưa điều trị và nguy cơ nhiễm toan lactic.
- Thai kỳ: Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 ưu tiên TDF hoặc TAF và khuyến nghị chuyển khỏi entecavir khi dự định có thai hoặc phát hiện thai.
Hoạt chất Entecavir là gì?
Entecavir là thuốc kháng virus đường uống dùng để ức chế sự nhân lên của HBV trong bệnh viêm gan B mạn. Thuốc không phải vắc xin, không điều trị viêm gan B cấp thông thường và không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn vi rút khỏi cơ thể.
Entecavir
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Entecavir |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Entecavir |
| Tên IUPAC | 2-amino-9-[(1S,3R,4S)-4-hydroxy-3-(hydroxymethyl)-2-methylidenecyclopentyl]-1H-purin-6-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên INN: entecavir. Tên viết tắt thường dùng trong hướng dẫn điều trị viêm gan B: ETV. Dạng dược chất trong một số viên nén là entecavir monohydrate. |
| Tên viết tắt | ETV |
| Tên Latinh / tên dược điển | Entecavirum |
| Tên USAN | entecavir |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 142217-69-4 |
|---|---|
| UNII | NNU2O4609D |
| PubChem CID | 135398508 |
| RxNorm CUI | 306266 |
| Công thức phân tử | C12H15N5O3 |
Dược động học của Entecavir
Entecavir được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 0,5–1,5 giờ. Thuốc phân bố rộng vào mô, liên kết protein huyết tương thấp, chuyển hóa không đáng kể và được đào thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận. Trạng thái ổn định đạt sau khoảng 6–10 ngày dùng mỗi ngày.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh trong huyết tương xuất hiện khoảng 0,5–1,5 giờ sau khi uống. Cmax và AUC ở trạng thái ổn định tăng tương ứng với liều trong khoảng liều đã nghiên cứu.
Thức ăn làm chậm hấp thu và làm giảm Cmax khoảng 44–46%, giảm AUC khoảng 18–20% trong nghiên cứu dùng liều 0,5 mg cùng bữa ăn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối. Trong nghiên cứu trên người khỏe mạnh, sinh khả dụng của viên nén bằng khoảng 100% so với dung dịch uống; hai dạng được xem là có thể thay thế theo nhãn DailyMed khi dùng đúng liều. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến ước tính lớn hơn tổng lượng nước cơ thể, cho thấy entecavir phân bố rộng vào mô. Tỷ lệ liên kết với protein huyết thanh người in vitro khoảng 13%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Entecavir được chuyển hóa ở mức độ hạn chế. Không ghi nhận chất chuyển hóa oxy hóa hoặc acetyl hóa đáng kể; chỉ phát hiện lượng nhỏ chất liên hợp glucuronide và sulfate. Entecavir không phải cơ chất, chất ức chế hoặc chất cảm ứng hệ enzym CYP450.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Entecavir được đào thải chủ yếu qua thận. Khoảng 62–73% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi ở trạng thái ổn định. Quá trình thải trừ gồm lọc cầu thận và bài tiết chủ động qua ống thận.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trong huyết tương khoảng 128–149 giờ. Mức tích lũy khi dùng một lần mỗi ngày cho thấy thời gian bán thải tích lũy hiệu dụng khoảng 24 giờ. Dạng entecavir triphosphate hoạt tính trong tế bào có thời gian bán thải khoảng 15 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải qua thận được ghi nhận trong khoảng 360–471 mL/phút và không phụ thuộc liều trong phạm vi đã nghiên cứu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Thức ăn làm chậm và giảm mức hấp thu của thuốc.
- Suy thận làm giảm độ thanh thải entecavir, do đó cần điều chỉnh liều khi CrCl dưới 50 mL/phút.
- AUC ở người cao tuổi cao hơn khoảng 29,3% so với người trẻ, chủ yếu được cho là liên quan đến khác biệt chức năng thận.
- Không ghi nhận khác biệt dược động học có ý nghĩa theo giới tính.
- Suy gan không làm phát sinh yêu cầu hiệu chỉnh liều riêng theo nhãn DailyMed.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Entecavir
Entecavir thuộc nhóm chất tương tự nucleoside purine. Sau khi được phosphoryl hóa trong tế bào, thuốc tạo thành entecavir triphosphate và cạnh tranh với cơ chất tự nhiên deoxyguanosine triphosphate của enzym phiên mã ngược HBV.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Entecavir triphosphate ức chế ba hoạt động của enzym phiên mã ngược HBV:
- Khởi đầu tổng hợp DNA của HBV.
- Phiên mã ngược để tạo sợi DNA âm từ RNA tiền gen.
- Tổng hợp sợi DNA dương của HBV.
Cơ chế này làm giảm quá trình tạo DNA của vi rút nhưng không trực tiếp loại bỏ toàn bộ tế bào gan đã nhiễm HBV.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Entecavir có hoạt tính kháng HBV thông qua dạng triphosphate nội bào. Thuốc làm giảm tổng hợp HBV DNA và có thể giúp đạt đáp ứng vi rút, sinh hóa hoặc mô học ở một số người bệnh phù hợp với chỉ định.
Mức độ nhạy cảm với entecavir có thể giảm ở các chủng HBV đã kháng lamivudine; nguy cơ hình thành kháng entecavir cao hơn khi đã có các đột biến kháng lamivudine và xuất hiện thêm đột biến liên quan entecavir.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Entecavir
Theo nhãn DailyMed, entecavir được chỉ định điều trị viêm gan B mạn ở người lớn và trẻ từ 2 tuổi khi có bằng chứng HBV đang nhân lên cùng với tăng ALT hoặc AST kéo dài, hoặc bệnh gan hoạt động được xác định bằng mô học.
EMA ghi nhận Baraclude dùng cho viêm gan B mạn ở người lớn có bệnh gan còn bù hoặc mất bù; ở trẻ em, phạm vi sử dụng giới hạn trong bệnh gan còn bù và phải đáp ứng các tiêu chí điều trị cụ thể.
Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 đưa ETV vào các lựa chọn điều trị kháng virus cho người bệnh đáp ứng tiêu chuẩn điều trị viêm gan B.
Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 còn đề cập ETV trong:
- Dự phòng tái hoạt HBV ở một số người chuẩn bị hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, hóa trị hay ghép tạng.
- Điều trị kháng virus lâu dài trước, trong và sau điều trị ung thư biểu mô tế bào gan khi có chỉ định liên quan HBV.
Đây là ứng dụng theo hướng dẫn chuyên môn và bối cảnh lâm sàng cụ thể, không đồng nhất với chỉ định được mô tả trong nhãn DailyMed đã kiểm tra. Các ứng dụng nghiên cứu khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn và hướng dẫn chuyên môn, không phải liều cá nhân hóa:
| Đối tượng người lớn | Liều tham khảo |
|---|---|
| Chưa từng dùng thuốc ức chế nucleoside, bệnh gan còn bù | 0,5 mg một lần mỗi ngày |
| Kháng hoặc không đáp ứng lamivudine; có đột biến kháng lamivudine hoặc telbivudine | 1 mg một lần mỗi ngày |
| Xơ gan mất bù | 1 mg một lần mỗi ngày |
Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 cũng nêu liều 0,5 mg/ngày; dùng 1 mg/ngày nếu người bệnh từng sử dụng lamivudine hoặc có xơ gan mất bù.
Người suy thận cần điều chỉnh liều hoặc khoảng cách dùng. Không tự áp dụng bảng liều, tự chia viên, đổi hàm lượng hoặc ngừng thuốc.
Nhãn DailyMed hướng dẫn uống entecavir khi bụng đói, ít nhất 2 giờ sau bữa ăn và ít nhất 2 giờ trước bữa ăn tiếp theo.
Có khác biệt giữa các nhãn quản lý: thông tin EMA về Baraclude cho phép liều 0,5 mg ở người chưa từng dùng nucleoside và bệnh gan còn bù được dùng cùng hoặc không cùng thức ăn; liều 1 mg phải dùng cách bữa ăn ít nhất 2 giờ. Vì vậy, người bệnh cần tuân theo tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm được kê, không tự suy rộng từ sản phẩm khác.
Uống thuốc đều đặn, đúng giờ. Không dùng gấp đôi liều để bù khi quên thuốc trừ khi được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.
Theo tình trạng bệnh, bác sĩ có thể theo dõi:
- Mức độ tuân thủ và thời điểm uống thuốc tại mỗi lần tái khám.
- HBV DNA để đánh giá đáp ứng vi rút.
- ALT, AST, bilirubin, albumin, INR hoặc PT và công thức máu.
- HBeAg, anti-HBe và HBsAg khi phù hợp.
- Chức năng thận để xác định nhu cầu điều chỉnh liều.
- Mức độ xơ hóa gan.
- Siêu âm và các biện pháp giám sát ung thư biểu mô tế bào gan theo nguy cơ.
Khi ngừng thuốc, cần theo dõi lâm sàng và xét nghiệm chức năng gan trong ít nhất vài tháng vì có thể xảy ra đợt bùng phát viêm gan nặng.
Cảnh báo và lưu ý về Entecavir
Nhãn DailyMed được kiểm tra không liệt kê chống chỉ định cụ thể đối với entecavir. Tuy nhiên, không nên dùng sản phẩm cho người có tiền sử quá mẫn với entecavir hoặc tá dược nếu tờ hướng dẫn của sản phẩm quy định như vậy; thông tin nhãn Việt Nam của từng chế phẩm.
Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 ghi “không dùng cho phụ nữ mang thai” trong bảng thuốc điều trị. Đây là khuyến nghị chuyên môn của Việt Nam, không phải chống chỉ định được liệt kê trong nhãn DailyMed đã kiểm tra.
Các phản ứng thường gặp nhất ở người lớn trong thử nghiệm lâm sàng gồm:
- Đau đầu.
- Mệt mỏi.
- Chóng mặt.
- Buồn nôn.
Các phản ứng khác được ghi nhận gồm tiêu chảy, khó tiêu, nôn, mất ngủ hoặc buồn ngủ. Báo cáo sau lưu hành còn bao gồm tăng men gan, phát ban, rụng tóc và phản ứng dạng phản vệ; không thể xác định chính xác tần suất của các báo cáo tự nguyện này.
Các nguy cơ nghiêm trọng cần lưu ý gồm:
- Đợt bùng phát viêm gan B cấp và nặng sau khi ngừng thuốc.
- Nhiễm toan lactic.
- Gan to nặng kèm thoái hóa mỡ, có thể gây tử vong.
- Phản ứng dạng phản vệ.
- Mất bù gan hoặc diễn biến nặng hơn ở người có bệnh gan tiến triển.
Cần liên hệ cơ sở y tế ngay khi có khó thở, sưng mặt, phát ban lan rộng, yếu mệt bất thường, đau cơ, thở nhanh, đau bụng, buồn nôn kéo dài, vàng da, lú lẫn hoặc nước tiểu sẫm màu.
- Không tự ngừng entecavir vì có thể xảy ra đợt bùng phát viêm gan B nghiêm trọng.
- Cần xét nghiệm HIV trước khi bắt đầu hoặc khi có nguy cơ. Dùng entecavir đơn độc cho người đồng nhiễm HIV/HBV chưa được điều trị HIV hiệu quả có thể thúc đẩy kháng thuốc của HIV.
- Theo dõi triệu chứng nhiễm toan lactic và gan to kèm thoái hóa mỡ; nguy cơ có thể cao hơn ở người xơ gan mất bù hoặc có bệnh lý nặng khác.
- Điều chỉnh liều khi CrCl dưới 50 mL/phút.
- Tiền sử dùng hoặc kháng lamivudine làm tăng nguy cơ giảm nhạy cảm và kháng entecavir.
- Điều trị không loại bỏ nguy cơ lây truyền HBV; vẫn cần áp dụng biện pháp phòng lây nhiễm và tiêm vắc xin cho người tiếp xúc chưa có miễn dịch.
Kinh nghiệm về quá liều entecavir còn hạn chế. Khi xảy ra quá liều, cần theo dõi dấu hiệu độc tính và điều trị hỗ trợ theo tình trạng lâm sàng.
Sau một liều 1 mg, một phiên thẩm tách máu kéo dài 4 giờ loại bỏ khoảng 13% liều entecavir. Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn đã kiểm tra.
Theo nhãn DailyMed của chế phẩm được kiểm tra:
- Bảo quản trong bao bì kín ở 25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Tránh ánh sáng.
- Để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Điều kiện bảo quản của sản phẩm cụ thể tại Việt Nam phải tuân theo thông tin trên bao bì và tờ hướng dẫn được phê duyệt.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed cho phép sử dụng ở trẻ từ 2 tuổi và cân nặng từ 10 kg khi đáp ứng chỉ định; liều được xác định theo cân nặng và tiền sử điều trị.
Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 nêu:
- Không chỉ định điều trị cho trẻ dưới 2 tuổi.
- Trẻ từ 2–11 tuổi dùng entecavir theo cân nặng với liều tham khảo 0,015 mg/kg/ngày, tối đa 0,5 mg/ngày trong trường hợp được hướng dẫn đề cập.
Nhãn DailyMed có lịch liều riêng cho trẻ đã từng dùng lamivudine, có thể cao hơn lịch liều của trẻ chưa điều trị. Không tự tính liều hoặc chia viên cho trẻ; dung dịch uống có thể cần thiết để định liều chính xác.
Nồng độ tiếp xúc với entecavir ở người cao tuổi có thể cao hơn do chức năng thận giảm. Việc lựa chọn liều phải dựa chủ yếu vào chức năng thận, bệnh kèm và các thuốc đang sử dụng, không chỉ dựa vào tuổi.
Có khác biệt giữa nhãn quản lý và hướng dẫn chuyên môn:
- Nhãn DailyMed cho biết dữ liệu thai kỳ ở người còn chưa đủ để đánh giá đáng tin cậy nguy cơ dị tật, sẩy thai hoặc kết quả bất lợi cho mẹ và thai; nhãn không liệt kê thai kỳ là chống chỉ định.
- Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 ghi không dùng ETV cho phụ nữ mang thai, ưu tiên TDF hoặc TAF. Người đang dùng ETV và dự định có thai được khuyến nghị chuyển sang TDF hoặc TAF ít nhất 2 tháng trước khi dự kiến có thai; nếu mới phát hiện mang thai khi đang dùng ETV, hướng dẫn khuyến nghị chuyển sang TDF hoặc TAF.
Mọi thay đổi thuốc trong thai kỳ phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định; không tự ngừng entecavir vì có nguy cơ bùng phát viêm gan.
Chưa xác định entecavir có hiện diện trong sữa mẹ, ảnh hưởng đến lượng sữa hoặc gây tác động cho trẻ bú mẹ hay không. Thuốc được phát hiện trong sữa chuột.
Quyết định tiếp tục điều trị, cho con bú hoặc lựa chọn thuốc khác cần cân nhắc nhu cầu điều trị của người mẹ, lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ và nguy cơ chưa xác định đối với trẻ. Không tự ngừng thuốc trong giai đoạn sau sinh.
Nhãn DailyMed không yêu cầu hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên suy gan. Tuy nhiên, người xơ gan mất bù sử dụng liều tham khảo 1 mg một lần mỗi ngày và có thể có nguy cơ nhiễm toan lactic cao hơn.
Không nên hiểu “không cần hiệu chỉnh do suy gan” là thuốc không cần theo dõi ở người bệnh gan nặng; nhóm này cần được bác sĩ chuyên khoa giám sát chặt chẽ.
Entecavir cần được điều chỉnh khi CrCl dưới 50 mL/phút. Bảng dưới đây phản ánh nhãn DailyMed cho người lớn:
| CrCl | Phác đồ thông thường 0,5 mg | Phác đồ 1 mg do kháng lamivudine hoặc xơ gan mất bù |
|---|---|---|
| Từ 50 mL/phút trở lên | 0,5 mg mỗi ngày | 1 mg mỗi ngày |
| 30 đến dưới 50 mL/phút | 0,25 mg mỗi ngày hoặc 0,5 mg mỗi 48 giờ | 0,5 mg mỗi ngày hoặc 1 mg mỗi 48 giờ |
| 10 đến dưới 30 mL/phút | 0,15 mg mỗi ngày hoặc 0,5 mg mỗi 72 giờ | 0,3 mg mỗi ngày hoặc 1 mg mỗi 72 giờ |
| Dưới 10 mL/phút, thẩm tách máu hoặc CAPD | 0,05 mg mỗi ngày hoặc 0,5 mg mỗi 7 ngày | 0,1 mg mỗi ngày hoặc 1 mg mỗi 7 ngày |
Các liều dưới 0,5 mg thường cần dung dịch uống. Vào ngày thẩm tách máu, dùng thuốc sau phiên thẩm tách. Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 cũng yêu cầu điều chỉnh ETV theo mức lọc cầu thận. Không tự áp dụng bảng này nếu chưa được bác sĩ xác định CrCl và phác đồ nền.
Nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng của entecavir đến khả năng lái xe và vận hành máy.
Chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu và buồn ngủ đã được ghi nhận. Người xuất hiện các triệu chứng này nên tránh lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng đến mình như thế nào.
Tương tác thuốc của Entecavir
Entecavir được đào thải chủ yếu qua thận. Dùng cùng thuốc làm giảm chức năng thận hoặc cạnh tranh bài tiết chủ động qua ống thận có thể làm tăng nồng độ entecavir, thuốc dùng kèm hoặc cả hai.
Các nghiên cứu với lamivudine, adefovir dipivoxil và tenofovir disoproxil fumarate không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa. Entecavir không phải cơ chất, chất ức chế hoặc chất cảm ứng CYP450 nên nguy cơ tương tác qua hệ enzym này được xem là thấp.
Cần báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về thuốc kê đơn, không kê đơn và sản phẩm bổ sung đang sử dụng, đặc biệt là thuốc có khả năng ảnh hưởng chức năng thận.
Thắc mắc về hoạt chất Entecavir
Entecavir là thuốc kháng virus thuộc nhóm chất tương tự nucleoside. Thuốc được chuyển thành dạng triphosphate trong tế bào và ức chế enzym phiên mã ngược của HBV, qua đó làm giảm sự nhân lên của vi rút viêm gan B.
Entecavir có thể ức chế HBV, làm giảm tải lượng vi rút và hỗ trợ giảm nguy cơ tiến triển xơ gan hoặc ung thư gan, nhưng không bảo đảm chữa khỏi hoàn toàn viêm gan B mạn. Nhiều người cần điều trị lâu dài và vẫn phải theo dõi ung thư gan theo nguy cơ.
Nhãn DailyMed hướng dẫn uống khi bụng đói, ít nhất 2 giờ sau ăn và 2 giờ trước bữa tiếp theo. Nhãn EMA của Baraclude có hướng dẫn khác đối với một số người dùng liều 0,5 mg nhưng vẫn yêu cầu liều 1 mg dùng cách bữa ăn.
Do hướng dẫn có thể khác theo sản phẩm và tình trạng điều trị, cần làm theo đơn và tờ hướng dẫn của đúng chế phẩm đang dùng, không tự thay đổi thời điểm uống.
Không. HBV DNA dưới ngưỡng phát hiện không đồng nghĩa vi rút đã bị loại bỏ hoàn toàn. Ngừng thuốc có thể gây bùng phát viêm gan nghiêm trọng; quyết định ngừng chỉ được thực hiện khi đáp ứng các tiêu chí chuyên môn và có kế hoạch theo dõi chặt chẽ.
Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 ưu tiên TDF hoặc TAF và ghi không dùng ETV cho phụ nữ mang thai. Người đang dùng entecavir và dự định có thai hoặc mới phát hiện có thai được khuyến nghị chuyển sang TDF hoặc TAF dưới sự giám sát của bác sĩ. Không tự ngừng thuốc vì có thể gây bùng phát viêm gan.

