Epalrestat là thuốc ức chế aldose reductase, enzym tham gia chuyển glucose thành sorbitol trong con đường polyol. Việc hạn chế tích tụ sorbitol trong dây thần kinh được cho là cơ sở giúp epalrestat cải thiện một số triệu chứng và bất thường chức năng liên quan đến bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường. Theo nhãn thuốc hiện hành tại Nhật Bản, epalrestat được dùng cho người bệnh có kiểm soát đường huyết chưa đạt mục tiêu và có biểu hiện như tê, đau, giảm cảm giác rung hoặc bất thường biến thiên nhịp tim.
Epalrestat có thể gây rối loạn chức năng gan nghiêm trọng, vàng da, giảm tiểu cầu và một số phản ứng bất lợi khác. Thuốc không thay thế việc kiểm soát đường huyết và không nên được tự mua, tự tăng giảm liều hoặc tự ngừng. Liều dùng trong bài chỉ phản ánh tài liệu quản lý thuốc, không phải chỉ định cá nhân.
Nội dung chính
- Epalrestat là thuốc ức chế aldose reductase trong bối cảnh biến chứng thần kinh do đái tháo đường.
- Hoạt chất không phải lựa chọn phổ biến ở mọi quốc gia và cần kiểm tra phê duyệt tại thị trường sử dụng.
- Không tự dùng thay cho kiểm soát đường huyết hoặc thuốc điều trị biến chứng khác.
- Có thể cần theo dõi gan, triệu chứng tiêu hóa, phát ban hoặc tương tác thuốc tùy hồ sơ người bệnh.
- Hãy hỏi bác sĩ nếu có bệnh gan thận, thai kỳ hoặc đang dùng nhiều thuốc đái tháo đường.
Hoạt chất Epalrestat là gì?
Epalrestat là thuốc uống ức chế aldose reductase. Thuốc tác động vào con đường polyol nhằm hạn chế sự tích tụ sorbitol trong dây thần kinh, một quá trình có liên quan đến tổn thương thần kinh do tăng đường huyết kéo dài.
Epalrestat
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Epalrestat |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Epalrestat |
| Tên IUPAC | 2-[(5Z)-5-[(E)-2-methyl-3-phenylprop-2-enylidene]-4-oxo-2-sulfanylidene-1,3-thiazolidin-3-yl]acetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên INN: epalrestat. Tên hóa học được ghi trong tài liệu PMDA: (5Z)-3-[(2E)-2-methyl-3-phenylprop-2-en-1-yl]-4-oxo-2-thioxo-1,3-thiazolidine-5-acetic acid. |
| Tên viết tắt | EPS |
| Tên Latinh / tên dược điển | Epalrestatum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 82159-09-9 |
|---|---|
| UNII | 424DV0807X |
| PubChem CID | 1549120 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
| Công thức phân tử | C15H13NO3S2 |
Dược động học của Epalrestat
Sau liều uống epalrestat 50 mg lúc đói ở người trưởng thành khỏe mạnh, nồng độ đỉnh trung bình đạt khoảng 3,9 microgam/mL sau khoảng 1 giờ; thời gian bán thải trung bình khoảng 1,8 giờ. Epalrestat liên kết protein huyết tương cao, được hydroxyl hóa và liên hợp sulfat; thuốc cùng các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua mật và phân, một phần qua nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Epalrestat được hấp thu tương đối nhanh qua đường uống. Trong nghiên cứu lúc đói, Tmax trung bình khoảng 1,05 giờ, Cmax khoảng 3.896 ng/mL và AUC khoảng 6.435 ng·giờ/mL. Dùng sau ăn làm Tmax chậm hơn, đồng thời giảm Cmax khoảng 30% và giảm AUC ở mức nhỏ hơn.
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ liên kết với protein huyết tương người khoảng 90,1% và được mô tả là có thể đảo ngược. Thể tích phân bố biểu kiến ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Epalrestat được hydroxyl hóa tại vòng phenyl tạo chất chuyển hóa mono-hydroxy, sau đó có thể tạo chất chuyển hóa di-hydroxy và các dạng liên hợp sulfat. Dữ liệu in vitro trong tài liệu phỏng vấn thuốc cho thấy CYP4A11 có thể là enzym chuyển hóa chính, nhưng ý nghĩa lâm sàng của thông tin này chưa được xác lập đầy đủ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Epalrestat và các chất chuyển hóa được bài tiết chủ yếu theo đường mật và phân. Khoảng 19% liều được tìm thấy trong nước tiểu; phần lớn bài tiết qua nước tiểu hoàn tất trong vòng 24 giờ. Các chất chuyển hóa chính trong nước tiểu gồm dạng liên hợp sulfat của dẫn chất mono-hydroxy và di-hydroxy.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương trung bình khoảng 1,8 giờ sau liều uống 50 mg ở người trưởng thành khỏe mạnh. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thức ăn làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh và làm giảm Cmax của epalrestat. Dữ liệu về ảnh hưởng của tuổi cao, suy gan, mức độ suy thận và biến thể di truyền đến dược động học còn hạn chế. Một số quan sát trên số lượng rất ít người bệnh lọc máu cho thấy thuốc không được loại bỏ đáng kể bằng lọc máu thông thường, nhưng dữ liệu này không đủ để tự xây dựng phác đồ liều.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Epalrestat
Epalrestat thuộc nhóm chất ức chế aldose reductase. Aldose reductase xúc tác bước đầu của con đường polyol, chuyển glucose thành sorbitol. Epalrestat không phải insulin, không phải thuốc giảm đau thông thường và không thay thế các biện pháp kiểm soát đường huyết.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Epalrestat ức chế aldose reductase, từ đó làm giảm chuyển glucose thành sorbitol. Trong các mô mà glucose đi vào không phụ thuộc insulin, tăng đường huyết có thể làm sorbitol tích tụ, gây thay đổi áp lực thẩm thấu, chuyển hóa và chức năng thần kinh. Việc giảm tích tụ sorbitol được cho là giúp cải thiện dẫn truyền thần kinh và một số bất thường cảm giác hoặc thần kinh tự chủ.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Trong các thử nghiệm tiền lâm sàng được trình bày trong nhãn PMDA, epalrestat ức chế aldose reductase và làm giảm tích tụ sorbitol trong dây thần kinh, hồng cầu và thủy tinh thể của mô hình đái tháo đường. Thuốc cũng cải thiện một số chỉ số dẫn truyền thần kinh và vi tuần hoàn trong mô hình thực nghiệm. Những kết quả tiền lâm sàng không đồng nghĩa hiệu quả lâm sàng tuyệt đối ở mọi người bệnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Epalrestat
Theo nhãn PMDA tại Nhật Bản, epalrestat được chỉ định để cải thiện các triệu chứng chủ quan như tê và đau, bất thường cảm giác rung và bất thường biến thiên nhịp tim liên quan đến bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường ở người bệnh có HbA1c còn cao.
Nhãn hướng đến người bệnh có HbA1c theo chuẩn NGSP từ khoảng 7,0% trở lên dù đã thực hiện điều trị nền cho đái tháo đường. Hiệu quả có thể hạn chế khi tổn thương thần kinh đã có biến đổi cấu trúc không hồi phục. Đây là phạm vi chỉ định theo nhãn Nhật Bản, không nên tự động áp dụng như chỉ định được phê duyệt tại mọi quốc gia.
Các ứng dụng ngoài phạm vi bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường không phải chỉ định được phê duyệt trong nhãn PMDA đã kiểm tra. Dữ liệu nghiên cứu có thể được công bố trong các lĩnh vực khác, nhưng đánh giá hệ thống về hiệu quả, liều và độ an toàn cho từng ứng dụng.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo nhãn Kinedak tại Nhật Bản, liều thông thường ở người lớn là 50 mg epalrestat mỗi lần, ngày 3 lần, uống trước bữa ăn. Liều có thể được bác sĩ điều chỉnh theo tuổi và triệu chứng.
Đây là liều tham khảo từ nhãn quản lý thuốc, không phải khuyến nghị dùng thuốc cho một cá nhân. Không tự mua, tự bắt đầu, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc. Nếu không có đáp ứng sau khoảng 12 tuần, nhãn PMDA khuyến nghị bác sĩ xem xét chuyển phương pháp điều trị.
Uống thuốc trước bữa ăn theo đúng đơn. Nuốt viên thuốc với lượng nước phù hợp và không tự thay đổi thời điểm hoặc số lần dùng.
Epalrestat có thể làm nước tiểu chuyển màu vàng nâu hoặc đỏ. Hiện tượng này cũng có thể gây nhiễu một số xét nghiệm bilirubin hoặc thể ceton trong nước tiểu; cần thông báo với nhân viên y tế và phòng xét nghiệm. Không tự dùng liều gấp đôi khi quên thuốc; cách xử trí cụ thể cần theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Các nội dung nên được bác sĩ cân nhắc theo dõi gồm:
Mức độ tê, đau, cảm giác rung và chức năng thần kinh sau khi bắt đầu điều trị. Hiệu quả sau khoảng 12 tuần để quyết định có tiếp tục hay đổi phương pháp. Kiểm soát đường huyết và HbA1c, vì epalrestat không thay thế điều trị nền của đái tháo đường. Dấu hiệu tổn thương gan và các xét nghiệm AST, ALT, bilirubin khi có chỉ định; biến cố gan nặng đã được ghi nhận, thường xuất hiện trong những tháng đầu nhưng có thể xảy ra muộn hơn. Công thức máu hoặc tiểu cầu khi xuất hiện chảy máu, bầm tím bất thường hoặc triệu chứng gợi ý giảm tiểu cầu.
Cảnh báo và lưu ý về Epalrestat
Nhãn PMDA và tài liệu phỏng vấn thuốc được kiểm tra không liệt kê chống chỉ định cụ thể đối với Kinedak. Điều này không có nghĩa thuốc phù hợp với mọi người.
Chống chỉ định và thành phần tá dược có thể khác theo từng sản phẩm tại Việt Nam; thông tin nhãn được phê duyệt của từng chế phẩm. Người có tiền sử dị ứng với epalrestat hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm cần báo cho bác sĩ trước khi dùng.
Các phản ứng đã được ghi nhận trong nhãn PMDA gồm:
Da: phát ban, ngứa, ban đỏ hoặc phồng rộp. Gan mật: tăng AST, ALT, gamma-GT, bilirubin hoặc các chỉ số chức năng gan khác. Tiêu hóa: đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chán ăn, đầy bụng, táo bón hoặc ợ nóng. Thận và tiết niệu: tăng BUN hoặc creatinin, thiểu niệu, tiểu nhiều lần. Huyết học: thiếu máu hoặc giảm bạch cầu. Thần kinh và toàn thân: mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu. Khác: phù, đánh trống ngực hoặc khó chịu.
Danh sách không phản ánh xác suất xảy ra ở từng cá nhân và không thay thế tờ hướng dẫn của sản phẩm đang sử dụng.
Các phản ứng nghiêm trọng được nêu trong nhãn gồm:
Giảm tiểu cầu. Viêm gan tối cấp. Rối loạn chức năng gan nặng. Vàng da. Suy gan.
Ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế ngay khi có vàng da, nước tiểu sẫm kèm mệt nhiều, chán ăn rõ, buồn nôn kéo dài, đau vùng gan, lú lẫn, chảy máu hoặc bầm tím bất thường. Cảnh báo của cơ quan quản lý Nhật Bản ghi nhận các trường hợp tổn thương gan liên quan epalrestat, nhiều trường hợp xuất hiện trong vài tháng đầu điều trị.
Epalrestat chỉ là một phần trong quản lý biến chứng thần kinh; cần tiếp tục kiểm soát đường huyết và các yếu tố nguy cơ theo phác đồ của bác sĩ. Cần thận trọng với dấu hiệu tổn thương gan, vàng da hoặc suy gan; biến cố có thể nghiêm trọng. Theo dõi dấu hiệu giảm tiểu cầu như bầm tím, chảy máu chân răng hoặc chấm xuất huyết. Đánh giá lại hiệu quả sau khoảng 12 tuần; không tiếp tục kéo dài chỉ vì chưa có tác dụng mà không được bác sĩ xem xét. Nước tiểu đổi màu có thể là do thuốc, nhưng không nên tự quy mọi trường hợp nước tiểu đỏ hoặc nâu cho epalrestat; cần loại trừ tiểu máu và nguyên nhân bệnh lý. Thuốc có thể ảnh hưởng kết quả một số xét nghiệm nước tiểu; cần thông báo với phòng xét nghiệm.
Đối với Kinedak Tablets 50 mg, nhãn PMDA quy định bảo quản ở nhiệt độ phòng và hạn dùng 3 năm trong bao bì được phê duyệt. Hoạt chất nhạy cảm với ánh sáng. Điều kiện bảo quản và hạn dùng phải tuân theo bao bì của từng sản phẩm; không dùng viên đổi màu, hư hỏng hoặc quá hạn.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được xác lập; nhãn PMDA cho biết chưa thực hiện thử nghiệm lâm sàng ở nhóm tuổi nhi khoa. Không tự dùng epalrestat cho trẻ em.
Tài liệu PMDA được kiểm tra không đưa ra một chế độ hiệu chỉnh liều riêng cho người cao tuổi. Liều cần được bác sĩ cá thể hóa theo chức năng gan, thận, bệnh kèm, nguy cơ tác dụng bất lợi và các thuốc đang sử dụng.
Chỉ cân nhắc dùng epalrestat trong thai kỳ khi bác sĩ đánh giá lợi ích điều trị dự kiến lớn hơn nguy cơ có thể xảy ra. Dữ liệu an toàn đầy đủ ở phụ nữ mang thai. Không tự sử dụng trong thời kỳ mang thai hoặc khi đang dự định có thai.
Nhãn PMDA khuyến nghị cân nhắc lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ và lợi ích điều trị cho người mẹ để quyết định tiếp tục hay ngừng cho bú. Epalrestat đã được phát hiện trong sữa ở nghiên cứu trên chuột. Dữ liệu định lượng về bài tiết vào sữa mẹ ở người và ảnh hưởng lên trẻ bú mẹ.
Phác đồ hiệu chỉnh liều chuẩn hóa cho người suy gan. Do epalrestat có thể gây viêm gan tối cấp, rối loạn chức năng gan, vàng da và suy gan, người có bệnh gan cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận trước và trong điều trị. Không tự tiếp tục thuốc khi xuất hiện dấu hiệu nghi tổn thương gan.
Phác đồ hiệu chỉnh liều chuẩn hóa theo mức lọc cầu thận. Tài liệu phỏng vấn thuốc mô tả dữ liệu rất hạn chế trên một số người bệnh lọc máu, trong đó không thấy tích lũy rõ và epalrestat không được loại bỏ đáng kể bằng lọc máu thông thường. Do cỡ mẫu rất nhỏ, dữ liệu này không đủ để tự áp dụng liều cho người suy thận.
Nhãn PMDA ghi nhận chóng mặt và đau đầu trong các phản ứng không mong muốn. Người có các triệu chứng này không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện công việc cần sự tỉnh táo cho đến khi triệu chứng hết và đã được nhân viên y tế tư vấn.
Tương tác thuốc của Epalrestat
Tài liệu PMDA được kiểm tra không liệt kê thuốc chống chỉ định phối hợp hoặc tương tác cần thận trọng cụ thể đối với Kinedak. Tuy nhiên, điều này không loại trừ các tương tác chưa được nhận diện hoặc tương tác liên quan đến từng người bệnh.
Epalrestat liên kết protein huyết tương cao và có dữ liệu in vitro gợi ý CYP4A11 tham gia chuyển hóa. Ý nghĩa tương tác lâm sàng của các đặc điểm này chưa được xác định đầy đủ. Cần cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ danh sách đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và sản phẩm bổ sung đang dùng.
Thắc mắc về hoạt chất Epalrestat
Epalrestat là thuốc ức chế aldose reductase đường uống. Thuốc hạn chế sự hình thành và tích tụ sorbitol trong dây thần kinh, qua đó có thể cải thiện một số triệu chứng và bất thường chức năng của bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường.
Theo nhãn PMDA tại Nhật Bản, epalrestat được dùng để cải thiện tê, đau, giảm cảm giác rung và bất thường biến thiên nhịp tim liên quan đến bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường ở người có HbA1c còn cao. Phạm vi chỉ định của từng sản phẩm tại Việt Nam cần căn cứ vào tờ hướng dẫn đã được phê duyệt.
Nhãn Kinedak hướng dẫn dùng trước bữa ăn. Thức ăn có thể làm chậm hấp thu và giảm nồng độ đỉnh của epalrestat. Người bệnh cần dùng đúng thời điểm trong đơn, không tự đổi lịch uống.
Có thể. Epalrestat có thể làm nước tiểu có màu vàng nâu hoặc đỏ và gây nhiễu một số xét nghiệm bilirubin hay thể ceton trong nước tiểu. Tuy nhiên, nước tiểu đỏ cũng có thể do tiểu máu hoặc bệnh lý khác; cần báo cho nhân viên y tế thay vì tự kết luận là tác dụng của thuốc.
Các nguy cơ nghiêm trọng được ghi nhận gồm viêm gan tối cấp, rối loạn chức năng gan nặng, vàng da, suy gan và giảm tiểu cầu. Người dùng cần đi khám ngay khi có vàng da, mệt nhiều, chán ăn kéo dài, lú lẫn, bầm tím hoặc chảy máu bất thường.

