Lamivudine, còn gọi là 3TC, là thuốc kháng virus nhóm chất tương tự nucleoside ức chế men sao chép ngược. Sau khi đi vào tế bào, thuốc được chuyển thành Lamivudine triphosphate có hoạt tính, cạnh tranh với nucleotide tự nhiên và làm kết thúc chuỗi DNA của virus. Lamivudine có hoạt tính đối với HIV-1 và virus viêm gan B, nhưng cách sử dụng trong hai bệnh hoàn toàn khác nhau. Trong HIV-1, Lamivudine phải được dùng cùng các thuốc kháng retrovirus khác; không được dùng đơn trị vì virus có thể kháng thuốc nhanh. Trong viêm gan B mạn, liều thường thấp hơn nhưng nguy cơ xuất hiện HBV kháng Lamivudine cao, do đó nhãn thuốc khuyến cáo chỉ cân nhắc khi thuốc có hàng rào kháng thuốc cao hơn không sẵn có hoặc không phù hợp. Ngừng Lamivudine ở người nhiễm HBV có thể gây đợt bùng phát viêm gan nghiêm trọng. Thuốc được đào thải chủ yếu qua thận nên cần điều chỉnh liều khi suy thận.
Nội dung chính
- Thuốc ức chế men sao chép ngược nucleoside
- 3TC
- HIV-1 và HBV
- Phải dùng trong phác đồ phối hợp kháng retrovirus
- Có hoạt tính nhưng hàng rào kháng thuốc thấp
- Tổng 300 mg/ngày
- 100 mg một lần mỗi ngày
- Chủ yếu dưới dạng không đổi qua nước tiểu
- Cần điều chỉnh theo độ thanh thải creatinin
- Bùng phát viêm gan sau ngừng thuốc, kháng HIV/HBV, nhiễm toan lactic, gan to nhiễm mỡ và viêm tụy
- Sorbitol có thể làm giảm phơi nhiễm; trimethoprim làm tăng nồng độ Lamivudine
- Không dùng chế phẩm và liều dành cho HBV để điều trị HIV
Hoạt chất Lamivudine là gì?
Lamivudine là thuốc kháng virus tương tự nucleoside có hoạt tính chống HIV-1 và virus viêm gan B. Thuốc còn được gọi là 3TC và thường được sử dụng như một thành phần của phác đồ phối hợp điều trị HIV. Lamivudine cũng có dạng và liều riêng dành cho viêm gan B mạn, nhưng hiện có hạn chế lớn là virus HBV dễ hình thành kháng thuốc khi điều trị kéo dài.
Lamivudine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lamivudine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lamivudine |
| Tên IUPAC | 4-amino-1-[(2R,5S)-2-(hydroxymethyl)-1,3-oxathiolan-5-yl]pyrimidin-2-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Các tên khác gồm: 3TC. (-)-2′,3′-dideoxy-3′-thiacytidine. (-)-enantiomer của một chất tương tự dideoxycytidine. Tên Latin có thể gặp: Lamivudinum. Không nhầm Lamivudine với emtricitabine, dù hai thuốc có cấu trúc, cơ chế và kiểu kháng thuốc tương đồng. |
| Tên viết tắt | 3TC |
| Tên Latinh / tên dược điển | Lamivudinum |
| Tên USAN | lamivudine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 134678-17-4 |
|---|---|
| UNII | 2T8Q726O95 |
| PubChem CID | 60825 |
| RxNorm CUI | 68244 |
Dược động học của Lamivudine
Lamivudine được hấp thu tốt qua đường uống, có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 86–87% ở người lớn. Thức ăn làm chậm hấp thu và giảm nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm. Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 1,3 lít/kg và tỷ lệ gắn protein huyết tương dưới 36%. Chuyển hóa chỉ là đường thải trừ phụ; phần lớn thuốc được đào thải dưới dạng không đổi qua nước tiểu bằng bài tiết chủ động cation hữu cơ. Thời gian bán thải huyết tương trung bình khoảng 5–7 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Lamivudine được hấp thu nhanh sau khi uống. Trong dữ liệu ở người nhiễm HBV dùng liều 100 mg, nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 0,5–2 giờ. Thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn; thức ăn làm chậm thời gian đạt nồng độ đỉnh nhưng không làm thay đổi đáng kể diện tích dưới đường cong.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình ở người lớn khoảng 86% ± 16% đối với viên 150 mg và 87% ± 13% đối với dung dịch uống. Ở trẻ em, sinh khả dụng của dung dịch uống thấp hơn viên nén; sử dụng đồng thời các dung dịch chứa sorbitol có thể góp phần làm giảm phơi nhiễm Lamivudine. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến sau tiêm tĩnh mạch khoảng 1,3 ± 0,4 lít/kg, cho thấy Lamivudine phân bố vào khoang ngoài mạch. Tỷ lệ gắn với protein huyết tương dưới 36%. Lamivudine có thể đi qua nhau thai; nồng độ đã được ghi nhận trong máu mẹ, máu cuống rốn, trẻ sơ sinh và nước ối.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chuyển hóa là đường thải trừ phụ. Chất chuyển hóa đã biết ở người là trans-sulfoxide, chiếm khoảng 5% liều uống sau 12 giờ. Lamivudine không được chuyển hóa đáng kể bởi hệ enzym cytochrome P450, do đó nguy cơ tương tác qua ức chế hoặc cảm ứng CYP nhìn chung thấp. Bên trong tế bào, thuốc được phosphoryl hóa thành Lamivudine triphosphate có hoạt tính kháng virus.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Phần lớn Lamivudine được đào thải dưới dạng không đổi qua nước tiểu nhờ lọc và bài tiết chủ động qua hệ vận chuyển cation hữu cơ. Suy giảm chức năng thận làm tăng rõ rệt nồng độ và mức phơi nhiễm Lamivudine.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải Lamivudine trong huyết tương thường khoảng 5–7 giờ. Hoạt tính kháng virus còn phụ thuộc Lamivudine triphosphate nội bào, vì vậy khoảng cách dùng thuốc không được suy ra trực tiếp chỉ từ thời gian bán thải huyết tương. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Ở người khỏe mạnh dùng một liều uống 300 mg, độ thanh thải qua thận trung bình khoảng 199,7 ± 56,9 ml/phút. Ở người nhiễm HIV-1 dùng Lamivudine đường tĩnh mạch, độ thanh thải thận khoảng 280,4 ± 75,2 ml/phút, tương đương khoảng 71% tổng độ thanh thải; tổng độ thanh thải được ghi nhận khoảng 398,5 ± 69,1 ml/phút. Các giá trị này mang tính mô tả dược động học, không dùng để tự tính liều. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học gồm:
- Suy thận làm giảm độ thanh thải và tăng phơi nhiễm Lamivudine.
- Dạng dung dịch uống ở trẻ em có thể tạo phơi nhiễm thấp hơn viên nén.
- Sorbitol làm giảm hấp thu Lamivudine theo mức phụ thuộc liều.
- Trimethoprim ức chế chất vận chuyển cation hữu cơ và làm tăng mức phơi nhiễm Lamivudine.
- Thức ăn làm giảm nồng độ đỉnh và làm chậm hấp thu nhưng không thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm.
- Thai kỳ làm tăng nhẹ độ thanh thải biểu kiến, nhưng hướng dẫn NIH không yêu cầu chỉnh liều chỉ do mang thai.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lamivudine
Lamivudine thuộc nhóm NRTI. Nhóm thuốc này được tế bào chuyển thành dạng triphosphate có hoạt tính, sau đó cạnh tranh với các nucleotide tự nhiên trong quá trình tổng hợp DNA của virus. Lamivudine có thể được phối hợp với một NRTI hoặc nucleotide khác và các thuốc thuộc nhóm ức chế integrase, ức chế protease hoặc thuốc kháng virus khác tùy phác đồ. Không được tự phối hợp Lamivudine với emtricitabine do hai thuốc có hoạt tính và kiểu kháng thuốc chồng lấp, không đem lại lợi ích cộng thêm rõ ràng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sau khi đi vào tế bào, Lamivudine được phosphoryl hóa thành Lamivudine 5′-triphosphate, còn gọi là 3TC-TP.
Đối với HIV-1, 3TC-TP ức chế men sao chép ngược bằng cách cạnh tranh với deoxycytidine triphosphate. Khi 3TC-TP được gắn vào DNA của virus, phân tử không có nhóm hóa học cần thiết để kéo dài chuỗi, dẫn đến kết thúc chuỗi DNA.
Đối với HBV, 3TC-TP ức chế hoạt tính polymerase phụ thuộc RNA và DNA của men sao chép ngược HBV, đồng thời gây kết thúc chuỗi sau khi được gắn vào DNA virus. Lamivudine triphosphate chỉ ức chế yếu các DNA polymerase của tế bào người ở nồng độ điều trị.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Lamivudine làm giảm quá trình sao chép HIV-1 và HBV nhưng không loại bỏ hoàn toàn virus tiềm ẩn khỏi cơ thể. Trong HIV, thuốc giúp giảm tải lượng virus khi được sử dụng trong một phác đồ phối hợp có hiệu lực. Dùng Lamivudine đơn độc hoặc dùng phác đồ không đủ mạnh có thể chọn lọc đột biến M184V hoặc M184I, làm giảm mạnh độ nhạy của HIV với Lamivudine. HBV cũng có thể xuất hiện các biến thể kháng liên quan đến vùng polymerase, đặc biệt các thay thế rtM204I/V, thường kèm rtL180M.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lamivudine
Lamivudine được sử dụng trong các trường hợp sau:
- Điều trị HIV-1, luôn phối hợp với các thuốc kháng retrovirus khác.
- Điều trị viêm gan B mạn có bằng chứng virus đang sao chép và viêm gan hoạt động theo nhãn EPIVIR-HBV. Do tỷ lệ kháng thuốc cao, nhãn này nêu rằng chỉ nên cân nhắc bắt đầu Lamivudine khi thuốc kháng virus có hàng rào kháng thuốc cao hơn không sẵn có hoặc không phù hợp.
- Trong đồng nhiễm HIV/HBV, Lamivudine có thể là một thành phần của phác đồ kháng retrovirus nhưng không nên là thuốc duy nhất có hoạt tính đối với HBV. Hướng dẫn NIH khuyến nghị phác đồ có tenofovir alafenamide hoặc tenofovir disoproxil phối hợp với Lamivudine hoặc emtricitabine.
Các nghiên cứu tiếp tục đánh giá Lamivudine trong những chiến lược phối hợp điều trị HIV, điều trị và kiểm soát HBV, dự phòng sau phơi nhiễm ở trẻ sơ sinh và các phác đồ rút gọn có thuốc thứ hai với hàng rào kháng thuốc cao. Tuy nhiên, hiệu quả của mỗi phác đồ phụ thuộc thành phần phối hợp, tiền sử kháng thuốc và quần thể nghiên cứu; không được suy rộng thành chỉ định cho Lamivudine đơn trị.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn và hướng dẫn quốc tế, chỉ mang tính tham khảo.
Điều trị HIV-1 ở người lớn:
- Tổng liều 300 mg mỗi ngày.
- Có thể dùng 150 mg hai lần mỗi ngày hoặc 300 mg một lần mỗi ngày.
- Dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Luôn dùng trong phác đồ phối hợp có hiệu lực.
Điều trị HIV-1 ở trẻ từ 3 tháng tuổi:
- Dung dịch uống: 5 mg/kg hai lần mỗi ngày hoặc 10 mg/kg một lần mỗi ngày.
- Tổng liều tối đa 300 mg/ngày.
- Liều viên nén được xác định theo cân nặng và khả năng nuốt thuốc; viên nén được ưu tiên khi trẻ đủ khả năng sử dụng vì dung dịch có thể tạo phơi nhiễm thấp hơn.
Điều trị viêm gan B mạn theo nhãn EPIVIR-HBV:
- Người lớn: 100 mg một lần mỗi ngày.
- Trẻ từ 2–17 tuổi: 3 mg/kg một lần mỗi ngày, tối đa 100 mg/ngày.
Liều dành cho viêm gan B không được dùng để điều trị người nhiễm HIV hoặc đồng nhiễm HIV/HBV. Liều phải được điều chỉnh ở người suy thận. Không tự đổi giữa viên đơn chất và viên phối hợp cố định.
Lamivudine có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Nên uống vào thời điểm cố định mỗi ngày và tuân thủ đầy đủ toàn bộ phác đồ kháng virus. Không tự ngừng, bỏ liều kéo dài hoặc chỉ uống riêng Lamivudine trong phác đồ HIV.
Các lưu ý quan trọng:
- Không dùng đồng thời nhiều sản phẩm cùng chứa Lamivudine.
- Không phối hợp Lamivudine với emtricitabine nếu không có chỉ định chuyên môn đặc biệt.
- Không đổi từ viên sang dung dịch ở trẻ em mà không tính lại liều và đánh giá phơi nhiễm.
- Kiểm tra thuốc hoặc dung dịch uống khác có chứa sorbitol.
- Người dùng Lamivudine điều trị HBV phải xét nghiệm HIV trước và trong quá trình điều trị nếu có nguy cơ.
- Không ngừng thuốc ở người nhiễm HBV nếu chưa có kế hoạch theo dõi chức năng gan và điều trị thay thế.
Trong điều trị HIV-1, cần theo dõi:
- Tải lượng HIV RNA.
- Số lượng tế bào CD4 khi phù hợp.
- Mức độ tuân thủ.
- Đột biến kháng thuốc khi không đạt hoặc mất ức chế virus.
- Chức năng thận để điều chỉnh liều.
- Dấu hiệu hội chứng phục hồi miễn dịch.
- Triệu chứng viêm tụy, đặc biệt ở trẻ có yếu tố nguy cơ.
Trong điều trị HBV, cần theo dõi:
- ALT, AST, bilirubin và chức năng gan.
- HBV DNA.
- Dấu hiệu kháng thuốc hoặc bùng phát virus.
- Chức năng thận.
- Tình trạng HIV trước và trong điều trị.
- Chức năng gan trong ít nhất vài tháng sau khi ngừng thuốc.
Cảnh báo và lưu ý về Lamivudine
Chống chỉ định ở người từng có phản ứng quá mẫn với Lamivudine hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm. Phản ứng được ghi nhận có thể gồm phản vệ hoặc biểu hiện quá mẫn nghiêm trọng.
Không được xem là chống chỉ định tuyệt đối nhưng không phù hợp để sử dụng:
- Lamivudine đơn trị trong HIV-1.
- Chế phẩm liều HBV ở người nhiễm hoặc chưa loại trừ HIV.
- Dùng đồng thời sản phẩm khác chứa Lamivudine hoặc emtricitabine.
- Tự ngừng thuốc ở người nhiễm HBV.
Trong các thử nghiệm điều trị HIV-1 ở người lớn, các tác dụng không mong muốn thường được báo cáo gồm:
- Đau đầu.
- Buồn nôn.
- Mệt mỏi hoặc khó chịu.
- Tiêu chảy.
- Ho.
- Triệu chứng ở mũi và đường hô hấp trên.
Trong các thử nghiệm viêm gan B, các biến cố thường gặp hơn hoặc tương đương giả dược gồm nhiễm trùng tai–mũi–họng, đau họng và tiêu chảy. Các biến cố quan sát trong phác đồ phối hợp HIV không nhất thiết do riêng Lamivudine gây ra.
Các phản ứng sau lưu hành gồm phát ban, ngứa, mày đay, rụng tóc, dị cảm, bệnh thần kinh ngoại vi, thiếu máu, giảm tiểu cầu, yếu cơ, chuột rút và tiêu cơ vân; chưa thể xác định chính xác tần suất từ báo cáo tự nguyện.
Các tác dụng phụ hoặc biến cố nghiêm trọng cần chú ý gồm:
- Nhiễm toan lactic.
- Gan to nghiêm trọng kèm nhiễm mỡ, có thể tử vong.
- Bùng phát viêm gan B nghiêm trọng sau khi ngừng Lamivudine.
- Viêm tụy, đặc biệt ở trẻ đã từng dùng thuốc tương tự nucleoside hoặc có tiền sử, yếu tố nguy cơ viêm tụy.
- Phản vệ hoặc phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
- Hội chứng phục hồi miễn dịch sau khi bắt đầu phác đồ HIV.
- Thiếu máu nặng hoặc bất sản hồng cầu đơn thuần được báo cáo sau lưu hành.
- Tiêu cơ vân.
- Mất kiểm soát virus do kháng Lamivudine.
Cần được đánh giá y tế ngay nếu có khó thở, thở nhanh, yếu nhiều, đau cơ bất thường, đau bụng trên dữ dội, nôn kéo dài, vàng da, nước tiểu sẫm màu, sưng mặt hoặc họng, phát ban lan rộng hay thay đổi ý thức.
Các cảnh báo quan trọng gồm:
- Không dùng Lamivudine đơn độc để điều trị HIV-1.
- Không dùng chế phẩm HBV ở người chưa loại trừ HIV.
- Người đồng nhiễm HIV/HBV không được sử dụng Lamivudine như thuốc duy nhất có hoạt tính chống HBV.
- Không ngừng thuốc đột ngột ở người nhiễm HBV vì có thể xảy ra bùng phát viêm gan, đôi khi gây tử vong.
- Thận trọng khi có bệnh gan, béo phì hoặc yếu tố nguy cơ nhiễm toan lactic và gan nhiễm mỡ.
- Thận trọng ở trẻ có tiền sử viêm tụy, từng dùng thuốc tương tự nucleoside hoặc có yếu tố nguy cơ viêm tụy.
- Điều chỉnh liều ở người suy thận.
- Theo dõi nguy cơ giảm hiệu lực khi dùng dung dịch Lamivudine cùng sản phẩm chứa sorbitol.
- Dùng không đều hoặc phác đồ không đủ mạnh có thể nhanh chóng dẫn đến kháng thuốc.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho quá liều Lamivudine. Khi quá liều, cần theo dõi lâm sàng và thực hiện điều trị hỗ trợ tiêu chuẩn. Một lượng không đáng kể Lamivudine được loại bỏ bằng lọc máu bốn giờ hoặc thẩm phân phúc mạc; chưa rõ lọc máu liên tục có đem lại lợi ích lâm sàng trong quá liều hay không.
Không tự gây nôn hoặc tự điều trị tại nhà. Người dùng nhầm liều lớn, đặc biệt khi có suy thận, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc.
Theo nhãn EPIVIR:
- Bảo quản viên nén ở 25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Dung dịch uống được bảo quản trong chai đóng kín ở khoảng 25°C.
- Để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Điều kiện bảo quản của sản phẩm khác có thể khác. Luôn tuân thủ nhãn và tờ hướng dẫn sử dụng của đúng chế phẩm.
Đối tượng đặc biệt
Lamivudine được sử dụng trong phác đồ HIV cho trẻ từ 3 tháng tuổi theo nhãn EPIVIR. Liều dựa trên cân nặng và dạng bào chế. Viên nén được ưu tiên ở trẻ đủ cân nặng và có thể nuốt thuốc vì dung dịch uống có thể tạo phơi nhiễm thấp hơn và tỷ lệ ức chế virus thấp hơn, đặc biệt khi dùng cùng dung dịch chứa sorbitol.
Trong viêm gan B, nhãn EPIVIR-HBV cung cấp liều cho trẻ 2–17 tuổi là 3 mg/kg một lần mỗi ngày, tối đa 100 mg/ngày. Hiệu quả và độ an toàn chưa được đánh giá đầy đủ ở trẻ dưới 2 tuổi theo nhãn này.
Trẻ có tiền sử hoặc nguy cơ viêm tụy cần được theo dõi đặc biệt. Không tự dùng Lamivudine cho trẻ để dự phòng hoặc điều trị HIV/HBV khi chưa có chỉ định chuyên khoa.
Các thử nghiệm EPIVIR không có đủ số người từ 65 tuổi để xác định đáp ứng có khác người trẻ hay không. Cần thận trọng do người cao tuổi thường suy giảm chức năng thận, gan hoặc tim và sử dụng nhiều thuốc. Liều Lamivudine phải được đánh giá theo độ thanh thải creatinin thay vì chỉ dựa trên tuổi.
Hướng dẫn NIH cập nhật ngày 31 tháng 3 năm 2026 cho biết:
- Không cần chỉnh liều Lamivudine chỉ vì mang thai.
- Phơi nhiễm Lamivudine trong ba tháng đầu không liên quan đến tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh.
- Việc sử dụng Lamivudine trong thai kỳ chưa cho thấy liên quan với tăng các kết cục bất lợi ở mẹ, sản khoa hoặc trẻ sơ sinh.
- Lamivudine đi qua nhau thai.
Lamivudine phải được sử dụng như một phần của phác đồ kháng virus phù hợp. Người mang thai đồng nhiễm HIV/HBV không nên dùng Lamivudine là thuốc duy nhất có hoạt tính chống HBV do nguy cơ kháng thuốc.
Lamivudine có mặt trong sữa mẹ. Quyết định nuôi con bằng sữa mẹ ở người nhiễm HIV cần căn cứ hướng dẫn quốc gia, khả năng duy trì tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện, điều kiện sử dụng sữa thay thế và quá trình ra quyết định có tư vấn chuyên môn.
Hướng dẫn NIH Hoa Kỳ cập nhật năm 2026 nêu rằng sữa công thức được pha đúng cách hoặc sữa hiến tặng đã thanh trùng loại bỏ nguy cơ lây truyền HIV sau sinh qua bú mẹ. Điều trị kháng retrovirus và duy trì tải lượng HIV dưới 50 bản sao/ml làm giảm nguy cơ lây qua bú mẹ xuống dưới 1%, nhưng không bằng không. Không tự ngừng Lamivudine hoặc toàn bộ phác đồ trong thời kỳ cho con bú.
Đối với người dùng Lamivudine chỉ để điều trị HBV, việc cho con bú cần được bác sĩ đánh giá theo tình trạng mẹ, trẻ, phác đồ và hướng dẫn hiện hành.
Suy gan từ mức độ vừa đến nặng không làm thay đổi đáng kể các thông số dược động học Lamivudine, do thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận. Nhãn không yêu cầu chỉnh liều chỉ dựa trên suy gan. Tuy nhiên, hiệu quả và độ an toàn của EPIVIR-HBV chưa được xác lập đầy đủ ở người viêm gan B mất bù trong nhãn được tra cứu.
Người bệnh gan phải được theo dõi sát vì:
- Có nguy cơ bùng phát viêm gan sau ngừng thuốc.
- Có thể xuất hiện kháng HBV và mất đáp ứng.
- Nhiễm toan lactic hoặc gan to nhiễm mỡ có thể xảy ra hiếm gặp.
- Phác đồ điều trị HBV hiện hành có thể ưu tiên thuốc khác với hàng rào kháng thuốc cao hơn.
Lamivudine được đào thải chủ yếu qua thận nên phải giảm liều khi độ thanh thải creatinin dưới 50 ml/phút.
Liều EPIVIR điều trị HIV ở người lớn và thanh thiếu niên từ 25 kg theo nhãn:
| Độ thanh thải creatinin | Liều tham khảo |
|---|---|
| Từ 50 ml/phút trở lên | 150 mg hai lần/ngày hoặc 300 mg một lần/ngày |
| 30–49 ml/phút | 150 mg một lần/ngày |
| 15–29 ml/phút | Liều đầu 150 mg, sau đó 100 mg một lần/ngày |
| 5–14 ml/phút | Liều đầu 150 mg, sau đó 50 mg một lần/ngày |
| Dưới 5 ml/phút | Liều đầu 50 mg, sau đó 25 mg một lần/ngày |
Không cần liều bổ sung sau một đợt lọc máu thường quy bốn giờ hoặc thẩm phân phúc mạc, sau khi đã điều chỉnh liều theo chức năng thận.
Liều HBV có bảng điều chỉnh khác vì liều chuẩn chỉ 100 mg/ngày. Không được dùng bảng liều HIV để tự điều chỉnh chế phẩm HBV hoặc ngược lại.
Không có bằng chứng cho thấy Lamivudine thường xuyên gây suy giảm trực tiếp khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Tuy nhiên, bệnh HIV, bệnh gan hoặc tác dụng không mong muốn như chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu hay yếu cơ có thể ảnh hưởng khả năng thực hiện công việc cần tỉnh táo. Không lái xe nếu xuất hiện triệu chứng ảnh hưởng khả năng phản ứng.
Tương tác thuốc của Lamivudine
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Trimethoprim
Trimethoprim có thể làm tăng phơi nhiễm lamivudine do giảm bài tiết qua thận. | Mức 1: Tương tác cần theo dõi | Cơ chế: Bằng chứng dược động học và tổng quan cho rằng trimethoprim cạnh tranh bài tiết cation ở ống thận, làm giảm độ thanh thải lamivudine. Ảnh hưởng: Trong nghiên cứu TMP/SMX, AUC lamivudine tăng 43% và độ thanh thải thận giảm khoảng 35%; tương tác thường ít ý nghĩa ở chức năng thận bình thường. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Thông thường không cần thay đổi ở bệnh nhân chức năng thận bình thường; theo dõi kỹ hơn nếu suy thận hoặc dùng liều trimethoprim cao. | Creatinine/eGFR và dấu hiệu không dung nạp/độc tính lamivudine ở bệnh nhân nguy cơ. | Bằng chứng: low Nguồn: [PubMed] | Pharmacokinetics of lamivudine administered alone and with trimethoprim-sulfamethoxazole | Lamivudine AUC +43%, renal clearance -35%; PMID 8646826 | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8646826/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Lamivudine
Lamivudine, còn gọi là 3TC, là thuốc kháng virus nhóm NRTI. Thuốc được sử dụng cùng các thuốc khác để điều trị HIV-1 và có dạng, liều riêng để điều trị viêm gan B mạn. Lamivudine không loại bỏ hoàn toàn HIV hoặc HBV khỏi cơ thể.
Không. Lamivudine phải được dùng trong phác đồ phối hợp kháng retrovirus. Dùng đơn độc hoặc dùng phác đồ không đủ hiệu lực có thể nhanh chóng chọn lọc đột biến kháng thuốc, đặc biệt M184V hoặc M184I.
Không. Liều HIV ở người lớn thường có tổng liều 300 mg/ngày, trong khi liều viêm gan B theo nhãn EPIVIR-HBV là 100 mg/ngày. Chế phẩm liều HBV không đủ để điều trị HIV và có thể làm HIV kháng thuốc nếu dùng cho người có HIV chưa được phát hiện.
Không. Ngừng Lamivudine có thể khiến HBV tái hoạt động và gây đợt bùng phát viêm gan nghiêm trọng, đôi khi tử vong. Người ngừng thuốc cần được bác sĩ lập kế hoạch thay thế và theo dõi lâm sàng, ALT, bilirubin cùng HBV DNA trong ít nhất vài tháng.
Có. Lamivudine được thải chủ yếu qua nước tiểu nên mức phơi nhiễm tăng đáng kể khi chức năng thận giảm. Liều phải được điều chỉnh theo độ thanh thải creatinin và theo mục đích điều trị HIV hoặc HBV. Các viên phối hợp cố định có thể không phù hợp khi cần chỉnh riêng liều Lamivudine.

