Lactulose

Lactulose là một disaccharide tổng hợp được dùng chủ yếu làm thuốc nhuận tràng thẩm thấu và hỗ trợ điều trị bệnh não gan. Thuốc gần như không được hấp thu ở ruột non mà đi đến đại tràng, nơi vi khuẩn phân giải Lactulose thành các acid hữu cơ. Quá trình này làm tăng áp suất thẩm thấu, giữ nước trong lòng đại tràng, làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Trong bệnh não gan, sự acid hóa đại tràng góp phần giữ amoniac ở dạng ion amoni ít được hấp thu và tăng đào thải nitơ qua phân. Tác dụng trị táo bón thường xuất hiện sau khoảng 24–48 giờ. Liều Lactulose phải được điều chỉnh theo chỉ định, đáp ứng đại tiện và dạng sản phẩm cụ thể. Dùng quá mức có thể gây tiêu chảy, mất nước, hạ kali máu hoặc rối loạn điện giải. Người bệnh không nên tự tăng liều, đặc biệt khi sử dụng để điều trị bệnh não gan.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc nhuận tràng thẩm thấu
  • Disaccharide tổng hợp gồm galactose và fructose
  • Táo bón; bệnh não gan theo một số nhãn thuốc
  • Chủ yếu trong đại tràng
  • Thường khoảng 24–48 giờ trong điều trị táo bón
  • Thay đổi theo nhãn; thường khởi đầu khoảng 15–45 ml/ngày với dung dịch 3,335 g/5 ml
  • Theo SmPC: 30–45 ml, ngày 3–4 lần, sau đó chỉnh để đạt 2–3 lần đi phân mềm mỗi ngày
  • Tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng, buồn nôn
  • Mất nước, hạ kali máu, tăng natri máu hoặc rối loạn điện giải
  • Không dùng khi tắc hoặc thủng đường tiêu hóa; kiểm tra thành phần galactose, lactose và fructose của sản phẩm

Hoạt chất Lactulose là gì?

Lactulose là một loại đường tổng hợp không được cơ thể tiêu hóa đáng kể ở ruột non. Khi đến đại tràng, Lactulose được vi khuẩn chuyển thành các acid hữu cơ, kéo nước vào lòng ruột và làm mềm phân. Thuốc được sử dụng điều trị táo bón và, theo một số nhãn thuốc, bệnh não gan hoặc hôn mê gan.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Lactulose

CAS 4618-18-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Lactulose

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Lactulose

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên Latin có thể gặp: Lactulosum. Tên hóa học theo nhãn DailyMed: 4-O-β-D-galactopyranosyl-D-fructofuranose. Không nhầm Lactulose với lactose. Lactose là đường sữa tự nhiên, còn Lactulose là disaccharide tổng hợp dùng làm thuốc.

Tên Latinh / tên dược điển

Lactulosum

Tên USAN

lactulose

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

4618-18-2

UNII

9U7D5QH5AE

PubChem CID

11333

RxNorm CUI

6218

Dược động học của Lactulose

Lactulose được hấp thu rất kém qua đường tiêu hóa và đi đến đại tràng gần như không thay đổi. Tại đại tràng, thuốc được hệ vi khuẩn phân giải thành các acid hữu cơ có khối lượng phân tử thấp. Chỉ một lượng nhỏ đi vào tuần hoàn; lượng thải qua nước tiểu được ghi nhận không quá 3% và về cơ bản hoàn tất trong vòng 24 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Lactulose hầu như không được hấp thu tại ruột non vì mô đường tiêu hóa của người không có enzym thích hợp để thủy phân disaccharide này. Phần lớn liều uống đến đại tràng gần như nguyên vẹn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân của Lactulose rất thấp do thuốc được hấp thu kém qua đường tiêu hóa. Nhãn được tra cứu không cung cấp một tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối chính xác. Tác dụng điều trị chủ yếu xảy ra tại đại tràng, không phụ thuộc vào nồng độ thuốc trong máu.

Giai đoạn II: Phân bố

Do hấp thu toàn thân không đáng kể, Lactulose chủ yếu hiện diện và phát huy tác dụng trong lòng đường tiêu hóa, đặc biệt tại đại tràng. Thông tin về thể tích phân bố hoặc liên kết protein huyết tương không có ý nghĩa lâm sàng rõ ràng đối với cách sử dụng thông thường.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Tại đại tràng, Lactulose được vi khuẩn đường ruột phân giải chủ yếu thành acid lactic và một lượng nhỏ acid formic, acid acetic cùng các acid hữu cơ khác. Khả năng chuyển hóa có thể bão hòa khi sử dụng liều cao; một phần Lactulose khi đó có thể được thải ra dưới dạng chưa chuyển hóa.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Phần lớn liều Lactulose được chuyển hóa hoặc đào thải qua đường tiêu hóa. Lượng được hấp thu vào máu rất nhỏ; lượng bài tiết qua nước tiểu được báo cáo không quá 3% và gần như hoàn tất trong 24 giờ. Ở liều vượt quá khả năng chuyển hóa của vi khuẩn đại tràng, một phần thuốc có thể được đào thải nguyên dạng qua phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương của Lactulose chưa được xác lập và ít có ý nghĩa lâm sàng do thuốc gần như không được hấp thu. Phần nhỏ được hấp thu và bài tiết qua nước tiểu về cơ bản được loại bỏ trong vòng 24 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương chính xác của Lactulose chưa được xác lập trong các nhãn được tra cứu. Do phơi nhiễm toàn thân không đáng kể, việc đánh giá hiệu quả chủ yếu dựa trên đáp ứng đại tiện hoặc diễn biến bệnh não gan, không dựa trên nồng độ Lactulose trong máu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến thời điểm và mức độ tác dụng gồm:

  • Thời gian vận chuyển trong đường tiêu hóa.
  • Thành phần và hoạt động của hệ vi khuẩn đại tràng.
  • Liều sử dụng.
  • Mức độ táo bón và lượng dịch trong lòng ruột.
  • Tiêu chảy hoặc các bệnh đường tiêu hóa.
  • Tắc, thủng hoặc nguy cơ thủng đường tiêu hóa.
  • Các thuốc có thể ảnh hưởng đến sự acid hóa đại tràng.

Tác dụng nhuận tràng có thể cần khoảng 24–48 giờ hoặc vài ngày mới biểu hiện đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Lactulose

Lactulose thuộc nhóm nhuận tràng thẩm thấu không hấp thu. Khác với thuốc nhuận tràng kích thích trực tiếp thần kinh ruột, Lactulose làm tăng lượng nước trong đại tràng thông qua các chất chuyển hóa có hoạt tính thẩm thấu. Trong bệnh não gan, thuốc còn được sử dụng như một disaccharide không hấp thu giúp thay đổi môi trường và chuyển hóa nitơ trong đại tràng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong táo bón, Lactulose được vi khuẩn đại tràng chuyển thành các acid hữu cơ, làm giảm pH, tăng áp suất thẩm thấu và tăng lượng nước trong lòng đại tràng. Phân trở nên mềm hơn, thể tích dịch trong đại tràng tăng và nhu động ruột được kích thích.

Trong bệnh não gan, cơ chế được đề xuất gồm:

  • Acid hóa đại tràng, chuyển NH3 thành NH4+ ít được hấp thu hơn.
  • Tăng đào thải nitơ qua phân.
  • Thúc đẩy vi khuẩn sử dụng amoniac để tổng hợp protein.
  • Thay đổi tương quan giữa vi khuẩn phân giải protein và vi khuẩn ưa acid.
  • Tăng nhu động và rút ngắn thời gian lưu của chất chứa nitơ trong ruột.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Lactulose tác động tại đại tràng, làm tăng lượng nước trong phân và tăng số lần đại tiện. Hiệu quả trị táo bón thường không xuất hiện ngay mà cần khoảng 24–48 giờ, đôi khi 2–3 ngày. Trong bệnh não gan, mục tiêu điều trị thường là đạt khoảng 2–3 lần đi phân mềm mỗi ngày mà không gây tiêu chảy hoặc mất nước.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Lactulose

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Lactulose

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Lactulose

SmPC được tra cứu cho biết chưa thực hiện nghiên cứu tương tác thuốc chính thức.

Nhãn DailyMed nêu dữ liệu sơ bộ cho thấy thuốc kháng acid không hấp thu có thể làm giảm mức hạ pH đại tràng do Lactulose tạo ra, từ đó có khả năng làm giảm tác dụng mong muốn trong bệnh não gan. Ý nghĩa lâm sàng cần được bác sĩ đánh giá.

Tiêu chảy nặng do Lactulose có thể ảnh hưởng đến việc hấp thu một số thuốc uống và làm tăng nguy cơ rối loạn điện giải khi phối hợp với các thuốc cũng gây mất kali hoặc mất nước. Người bệnh cần thông báo toàn bộ thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu, thuốc kháng acid và thuốc đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Lactulose

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *