Lactobacillus là tên một chi vi khuẩn thuộc họ Lactobacillaceae. Trong thực phẩm và các chế phẩm probiotic, thuật ngữ này đôi khi còn được dùng theo cách gọi cũ cho nhiều loài đã được chuyển sang các chi mới như Lacticaseibacillus, Lactiplantibacillus và Limosilactobacillus từ năm 2020. Lactobacillus không phải một hoạt chất đơn lẻ: mỗi sản phẩm cần được xác định bằng tên chi, loài và mã chủng, chẳng hạn Lacticaseibacillus rhamnosus GG. Hiệu quả, liều dùng và độ an toàn của một chủng không thể tự động áp dụng cho chủng khác. Một số chủng hoặc phối hợp đã được nghiên cứu trong tiêu chảy liên quan kháng sinh và một số bệnh tiêu hóa, nhưng bằng chứng không đồng nhất. Probiotic thường chỉ gây đầy hơi nhẹ ở người khỏe mạnh, song hiếm khi có thể gây nhiễm khuẩn xâm lấn ở người suy giảm miễn dịch, bệnh nặng hoặc trẻ sinh non.
Nội dung chính
- Vi sinh vật sống, không phải một phân tử dược chất
- Phải có tên chi, loài và mã chủng
- Nhiều loài trước đây mang tên Lactobacillus đã được chuyển sang chi mới
- CFU hoặc số tế bào sống
- Phụ thuộc chính xác vào từng chủng, liều và bệnh cảnh
- Không có liều phổ quát cho toàn bộ Lactobacillus
- Đầy hơi hoặc khó chịu tiêu hóa nhẹ
- Nhiễm khuẩn huyết hoặc nhiễm trùng xâm lấn ở nhóm nguy cơ cao
- Kiểm tra mã chủng, CFU đến cuối hạn dùng và điều kiện bảo quản
Hoạt chất Lactobacillus spp là gì?
Lactobacillus là một chi vi khuẩn thuộc họ Lactobacillaceae. Một số loài và chủng được sử dụng làm probiotic, nhưng không phải mọi Lactobacillus đều là probiotic và không phải mọi sản phẩm chứa Lactobacillus đều có lợi ích lâm sàng đã được chứng minh. Một probiotic cần được xác định đến cấp chủng và phải có bằng chứng cho đúng mục đích sử dụng.
Lactobacillus spp
INN Lactobacillus. Tên số nhiều thường gặp trong tài liệu tiếng Anh là lactobacilli. Tên khoa học hiện hành có thể khác đối với những loài đã được tái phân loại từ năm 2020.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lactobacillus spp |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lactobacillus. Tên số nhiều thường gặp trong tài liệu tiếng Anh là lactobacilli. Tên khoa học hiện hành có thể khác đối với những loài đã được tái phân loại từ năm 2020. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Các cách gọi có thể gặp gồm lactobacilli, vi khuẩn Lactobacillus hoặc vi khuẩn tạo acid lactic. Tuy nhiên, “vi khuẩn tạo acid lactic” là một nhóm rộng hơn và không đồng nghĩa hoàn toàn với chi Lactobacillus. Một số thay đổi tên quan trọng: Lactobacillus rhamnosus → Lacticaseibacillus rhamnosus. Lactobacillus casei → Lacticaseibacillus casei. Lactobacillus paracasei → Lacticaseibacillus paracasei. Lactobacillus plantarum → Lactiplantibacillus plantarum. Lactobacillus fermentum → Limosilactobacillus fermentum. Lactobacillus salivarius → Ligilactobacillus salivarius. Lactobacillus acidophilus vẫn giữ tên chi Lactobacillus. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | 6204 |
Dược động học của Lactobacillus spp
Không áp dụng mô hình dược động học cổ điển như đối với thuốc phân tử nhỏ. Sau khi uống, các chủng probiotic phải sống sót qua điều kiện của đường tiêu hóa, tương tác với hệ vi sinh và có thể hiện diện tạm thời tại niêm mạc ruột. Mức độ hiện diện khác nhau tùy chủng, hệ vi sinh nền và từng vùng đường tiêu hóa.
Giai đoạn I: Hấp thu
Lactobacillus dùng đường uống không nhằm mục đích được hấp thu vào tuần hoàn. Vi khuẩn chủ yếu hoạt động trong lòng hoặc trên bề mặt niêm mạc đường tiêu hóa. Sự xuất hiện của vi khuẩn trong máu là bất thường và có thể biểu hiện nhiễm khuẩn xâm lấn.
| F · Sinh khả dụng | Không áp dụng khái niệm sinh khả dụng toàn thân theo nồng độ thuốc trong máu. Các chỉ số phù hợp hơn gồm số CFU còn sống tại thời điểm sử dụng, khả năng sống sót qua đường tiêu hóa và khả năng hoạt động của đúng chủng tại vị trí mục tiêu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Sau khi uống, phạm vi hoạt động chủ yếu là đường tiêu hóa. Một số chủng có thể hiện diện tạm thời trên niêm mạc ruột, nhưng khả năng lưu trú phụ thuộc chủng, hệ vi sinh ban đầu và vị trí trong đường tiêu hóa. Không nên mặc định rằng mọi chủng Lactobacillus sẽ định cư lâu dài trong ruột.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Không chuyển hóa qua gan theo cơ chế của thuốc phân tử nhỏ. Các chủng probiotic có thể sử dụng cơ chất trong đường ruột và tạo các chất chuyển hóa sinh học. Cơ chế được mô tả ở cấp probiotic gồm tạo chất kháng khuẩn, hỗ trợ giảm pH lòng ruột, tác động lên chuyển hóa muối mật hoặc tạo các chất chuyển hóa khác; mức độ phụ thuộc từng chủng.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các chủng probiotic dùng đường uống thường hiện diện tạm thời trong đường tiêu hóa và được đào thải chủ yếu qua phân. Thời gian có thể phát hiện sau khi ngừng dùng khác nhau đáng kể giữa các chủng và từng người.
| t½ · Thời gian bán thải | Không xác định thời gian bán thải huyết tương vì Lactobacillus không phải dược chất hấp thu toàn thân. Thời gian tồn tại trong đường tiêu hóa phụ thuộc chủng, liều, thời gian dùng, nhu động ruột và hệ vi sinh của người sử dụng. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không áp dụng độ thanh thải huyết tương đối với Lactobacillus sử dụng làm probiotic. Dữ liệu về tốc độ giảm số lượng của từng chủng trong phân sau khi ngừng dùng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng gồm:
- Tên loài và mã chủng.
- Số CFU còn sống tại thời điểm sử dụng.
- Dạng bào chế và khả năng bảo vệ vi khuẩn.
- Điều kiện và thời gian bảo quản.
- Hệ vi sinh đường ruột ban đầu.
- Vị trí trong đường tiêu hóa.
- Chế độ ăn, nhu động ruột và bệnh đường tiêu hóa.
- Thuốc kháng sinh hoặc các thuốc có thể làm thay đổi hệ vi sinh.
NIH khuyến nghị quan tâm đến số CFU được bảo đảm đến cuối hạn dùng, thay vì chỉ dựa vào số CFU tại thời điểm sản xuất.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lactobacillus spp
Lactobacillus thuộc nhóm vi khuẩn tạo acid lactic. Trong chế phẩm y tế hoặc hỗ trợ sức khỏe, các chủng được dùng dưới vai trò probiotic. Sau thay đổi phân loại năm 2020, nhiều loài probiotic quen thuộc không còn thuộc chi Lactobacillus theo danh pháp hiện hành, dù tên cũ vẫn xuất hiện trong nghiên cứu và nhãn sản phẩm.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế của probiotic Lactobacillus có thể bao gồm:
- Cạnh tranh vị trí bám và dưỡng chất với vi sinh vật bất lợi.
- Tạo chất chuyển hóa hoặc chất có hoạt tính kháng khuẩn.
- Hỗ trợ duy trì khả năng đề kháng định cư của hệ vi sinh.
- Hỗ trợ hàng rào niêm mạc ruột.
- Điều hòa pH trong lòng ruột.
- Ảnh hưởng đến chuyển hóa muối mật hoặc hoạt tính enzym.
- Điều hòa một số đáp ứng miễn dịch.
Một số cơ chế được chia sẻ giữa nhiều probiotic, trong khi các tác động miễn dịch, nội tiết hoặc thần kinh có thể đặc hiệu theo chủng.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Lactobacillus không tác động thông qua một thụ thể dược lý duy nhất. Hiệu ứng phụ thuộc số lượng vi khuẩn sống, khả năng tồn tại trong đường tiêu hóa, tương tác với hệ vi sinh, chất chuyển hóa được tạo ra và đáp ứng của người sử dụng. Vì vậy, tác dụng không thể được suy rộng giữa các chủng chỉ dựa trên việc chúng cùng mang tên Lactobacillus.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lactobacillus spp
Không có chỉ định chung áp dụng cho toàn bộ Lactobacillus.
Theo hướng dẫn AGA năm 2020:
- Một phối hợp gồm Lactobacillus acidophilus CL1285 và Lactobacillus casei LBC80R là một trong các lựa chọn được gợi ý để phòng nhiễm Clostridioides difficile ở người lớn và trẻ em đang dùng kháng sinh.
- Một số phối hợp nhiều chủng có Lactobacillus được gợi ý trong viêm túi hồi tràng sau phẫu thuật.
- Với hội chứng ruột kích thích, bệnh Crohn và viêm loét đại tràng, AGA khuyến nghị chỉ dùng probiotic trong bối cảnh thử nghiệm lâm sàng.
Các nội dung này là khuyến nghị theo chủng hoặc phối hợp cụ thể, không phải chỉ định được phê duyệt cho mọi sản phẩm Lactobacillus.
Các loài, chủng hoặc phối hợp chứa Lactobacillus đang được nghiên cứu trong:
- Tiêu chảy liên quan kháng sinh.
- Tiêu chảy nhiễm trùng.
- Hội chứng ruột kích thích.
- Bệnh viêm ruột.
- Viêm túi hồi tràng.
- Viêm da cơ địa.
- Rối loạn hệ vi sinh âm đạo.
- Chuyển hóa lipid, cân nặng và một số bệnh chuyển hóa.
Kết quả khác nhau giữa từng chủng và từng nghiên cứu. Nhiều ứng dụng chưa được xem là chỉ định điều trị đã được xác lập.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có liều Lactobacillus chung cho mọi loài, chủng và bệnh cảnh. Liều cần được biểu thị bằng CFU còn sống và phải căn cứ vào đúng chủng đã được nghiên cứu.
Ví dụ đối với Lacticaseibacillus rhamnosus GG, trước đây gọi là Lactobacillus rhamnosus GG hoặc LGG:
- Một tổng quan gồm 12 thử nghiệm sử dụng khoảng 4 × 10^8 đến 12 × 10^10 CFU, trong thời gian từ 10 ngày đến 3 tháng, để đánh giá phòng tiêu chảy liên quan kháng sinh.
- Phân tích ở trẻ em ghi nhận liều khoảng 1–2 × 10^10 CFU/ngày có liên quan đến giảm nguy cơ tiêu chảy liên quan kháng sinh.
- NIH dẫn lại tài liệu ESPGHAN năm 2023, trong đó liều từ 5 × 10^9 CFU/ngày trở lên của LGG được khuyến nghị cho một số trẻ có nguy cơ tiêu chảy liên quan kháng sinh.
Các liều trên chỉ áp dụng cho LGG và bối cảnh nghiên cứu hoặc hướng dẫn tương ứng, không phải liều chuẩn của mọi Lactobacillus. Không tự quy đổi liều giữa các chủng hoặc sản phẩm.
Sử dụng theo hướng dẫn của đúng sản phẩm hoặc chỉ định của bác sĩ, dược sĩ. Trước khi dùng cần kiểm tra:
- Tên chi, loài và mã chủng.
- Số CFU được bảo đảm đến cuối hạn dùng.
- Dạng bào chế và số lần sử dụng.
- Điều kiện bảo quản.
- Thành phần phối hợp và tá dược.
- Đối tượng, mục đích sử dụng được nghiên cứu.
Không tự thay thế sản phẩm bằng một probiotic khác chỉ vì cùng ghi Lactobacillus. Khi dùng kháng sinh, thời điểm uống và khoảng cách liều cần căn cứ vào độ nhạy của đúng chủng và hướng dẫn sản phẩm; không có một khoảng cách liều duy nhất áp dụng cho mọi Lactobacillus.
Theo dõi khả năng dung nạp, đầy hơi, đau bụng, số lần đi tiêu, tính chất phân và mục tiêu sử dụng đã được xác định. Cần ngừng tự sử dụng và đi khám nếu có:
- Sốt hoặc rét run.
- Tiêu chảy kéo dài hoặc nặng dần.
- Phân có máu.
- Đau bụng dữ dội.
- Nôn nhiều hoặc dấu hiệu mất nước.
- Khó thở, tụt huyết áp hoặc lơ mơ.
- Triệu chứng nhiễm trùng toàn thân.
Người suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh nặng cần được theo dõi y tế khi sử dụng probiotic.
Cảnh báo và lưu ý về Lactobacillus spp
Không dùng khi có tiền sử quá mẫn với thành phần vi sinh hoặc tá dược của sản phẩm.
Không có danh sách chống chỉ định thống nhất áp dụng cho mọi chủng Lactobacillus. Người bệnh nặng, suy giảm miễn dịch, có nguy cơ nhiễm trùng xâm lấn hoặc trẻ sinh non không nên tự dùng probiotic khi chưa được bác sĩ đánh giá. Chống chỉ định cụ thể của từng sản phẩm.
Ở người khỏe mạnh, tác dụng không mong muốn thường nhẹ và tự giới hạn. Biểu hiện thường gặp nhất là:
- Đầy hơi.
- Tăng sinh hơi.
- Khó chịu bụng.
- Thay đổi tạm thời số lần hoặc tính chất phân.
Tần suất và mức độ tác dụng phụ phụ thuộc chủng, liều, thành phần phối hợp và đặc điểm người sử dụng.
Hiếm khi, Lactobacillus có thể liên quan đến nhiễm khuẩn huyết, viêm nội tâm mạc hoặc nhiễm trùng xâm lấn. Nguy cơ được ghi nhận nhiều hơn ở người:
- Suy giảm miễn dịch.
- Bệnh nặng hoặc đang điều trị hồi sức.
- Có tổn thương hàng rào niêm mạc ruột.
- Có catheter hoặc thiết bị xâm lấn.
- Trẻ sinh non hoặc rất nhẹ cân.
Một số trường hợp đã xác nhận chủng tìm thấy trong máu có liên quan về mặt di truyền với chủng probiotic được sử dụng. Đây là biến cố hiếm nhưng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Cần thận trọng đặc biệt ở:
- Người suy giảm miễn dịch.
- Người mắc bệnh nặng hoặc đang nằm hồi sức.
- Người có catheter tĩnh mạch trung tâm.
- Người có tổn thương hàng rào ruột hoặc sau phẫu thuật lớn.
- Trẻ sinh non hoặc trẻ rất nhẹ cân.
- Người có sốt hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.
- Người đang dùng nhiều thuốc hoặc đang điều trị kháng sinh dài ngày.
Không sử dụng probiotic để trì hoãn bù nước, chẩn đoán nguyên nhân tiêu chảy hoặc điều trị nhiễm trùng khi có chỉ định.
Chưa xác định ngưỡng quá liều chung cho Lactobacillus. Dùng lượng lớn hơn hướng dẫn có thể làm tăng đầy hơi, đau bụng hoặc thay đổi đại tiện.
Khi dùng nhầm liều cao, nên ngừng sản phẩm, theo dõi triệu chứng và liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ. Cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện sốt, đau bụng dữ dội, nôn kéo dài, mất nước, lơ mơ hoặc dấu hiệu nhiễm trùng. Không tự dùng kháng sinh để xử trí.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc từng chủng và dạng bào chế. Một số sản phẩm cần giữ lạnh, trong khi sản phẩm khác có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng.
Cần:
- Tuân thủ nhiệt độ và độ ẩm ghi trên nhãn.
- Giữ sản phẩm trong bao bì gốc.
- Tránh nhiệt, ánh sáng hoặc độ ẩm vượt giới hạn.
- Không dùng quá hạn.
- Ưu tiên sản phẩm công bố số CFU được bảo đảm đến cuối hạn dùng.
Số lượng vi khuẩn sống có thể giảm trong quá trình bảo quản, vì vậy số CFU tại thời điểm sản xuất không phản ánh đầy đủ số CFU tại thời điểm sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
Không có liều chung cho trẻ em. Việc sử dụng phải dựa trên đúng chủng, độ tuổi, bệnh cảnh và hướng dẫn sản phẩm.
AGA năm 2020 gợi ý một số chủng hoặc phối hợp cụ thể cho một số mục tiêu, bao gồm phòng nhiễm Clostridioides difficile khi dùng kháng sinh và phòng viêm ruột hoại tử ở trẻ sinh non, nhẹ cân. Tuy nhiên, FDA năm 2023 cảnh báo trẻ sinh non dùng probiotic có nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng xâm lấn, có thể gây tử vong; FDA cũng cho biết chưa phê duyệt probiotic nào dưới dạng thuốc hoặc sinh phẩm cho trẻ sơ sinh tại Hoa Kỳ.
Do khác biệt giữa hướng dẫn chuyên môn và cảnh báo quản lý, probiotic không được tự sử dụng cho trẻ sinh non, trẻ rất nhẹ cân hoặc trẻ đang nằm viện.
Không có chế độ chỉnh liều chung chỉ dựa trên tuổi. Hiệu quả phòng tiêu chảy liên quan kháng sinh của probiotic có thể khác giữa người trưởng thành và người trên 65 tuổi. Người cao tuổi suy yếu, có nhiều bệnh nền, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng nhiều thuốc cần được đánh giá thận trọng hơn.
Một tổng quan hệ thống năm 2009 gồm 11 nghiên cứu với 1.505 người mang thai sử dụng Lactobacillus và/hoặc Bifidobacterium không ghi nhận ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ sinh mổ, cân nặng sơ sinh hoặc tuổi thai; không có dị tật được báo cáo trong nhóm probiotic. Tuy nhiên, dữ liệu không bao phủ mọi loài, chủng, liều và sản phẩm hiện nay.
Phụ nữ mang thai chỉ nên dùng sản phẩm có chủng và liều rõ ràng sau khi được bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá; không thể kết luận mọi Lactobacillus đều an toàn trong thai kỳ.
Dữ liệu an toàn trong thời kỳ cho con bú chưa đầy đủ cho toàn bộ các loài và chủng Lactobacillus. Do probiotic đường uống chủ yếu hoạt động tại đường tiêu hóa và hiếm khi hấp thu toàn thân ở người khỏe mạnh, mức phơi nhiễm trực tiếp của trẻ được dự đoán thấp; tuy nhiên, không nên suy rộng kết luận này cho mọi sản phẩm hoặc người mẹ có bệnh nặng.
Khuyến cáo theo từng chủng và sản phẩm.
Không áp dụng cách chỉnh liều dựa trên chuyển hóa gan như đối với thuốc phân tử nhỏ. Tuy nhiên, người suy gan nặng có thể có bệnh nền phức tạp hoặc suy giảm miễn dịch, làm thay đổi đánh giá nguy cơ nhiễm trùng.
Liều và độ an toàn của từng chủng ở người suy gan.
Không áp dụng chỉnh liều theo độ thanh thải creatinin như thuốc được đào thải qua thận. Người suy thận nặng, đang lọc máu hoặc có catheter cần hỏi bác sĩ trước khi dùng do nguy cơ nhiễm trùng và tình trạng bệnh nền.
Liều và độ an toàn của từng chủng ở người suy thận.
Chưa có bằng chứng cho thấy Lactobacillus trực tiếp làm giảm khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Không nên lái xe nếu bệnh tiêu hóa gây mất nước, chóng mặt, mệt mỏi hoặc nếu xuất hiện phản ứng không mong muốn ảnh hưởng khả năng tập trung.
Tương tác thuốc của Lactobacillus spp
Chưa có danh mục tương tác chuẩn hóa áp dụng cho tất cả Lactobacillus.
Thuốc kháng sinh có thể ảnh hưởng đến khả năng sống của một số chủng, nhưng độ nhạy kháng sinh khác nhau giữa loài và chủng. Không nên tự mặc định probiotic có thể dùng đồng thời hoặc phải cách kháng sinh một khoảng thời gian cố định.
Thuốc ức chế miễn dịch không nhất thiết tương tác trực tiếp với Lactobacillus, nhưng tình trạng suy giảm miễn dịch có thể làm tăng hậu quả của nhiễm trùng xâm lấn hiếm gặp. Người đang dùng kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch hoặc đang hóa trị cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Lactobacillus spp
Lactobacillus là tên một chi vi khuẩn. Một số chủng được sử dụng làm probiotic trong thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc thực phẩm có bổ sung vi sinh vật. Vì vậy, Lactobacillus không mặc nhiên là thuốc; phân loại phụ thuộc sản phẩm cụ thể và hồ sơ đăng ký.
Theo phân loại năm 2020, tên hiện hành là Lacticaseibacillus rhamnosus. Tên Lactobacillus rhamnosus vẫn thường xuất hiện trong nghiên cứu cũ và trên một số nhãn trong giai đoạn chuyển đổi danh pháp. Chủng GG được ghi đầy đủ là Lacticaseibacillus rhamnosus GG.
Một số chủng, chẳng hạn Lacticaseibacillus rhamnosus GG, đã được nghiên cứu để phòng tiêu chảy liên quan kháng sinh. Tuy nhiên, khả năng sống của từng chủng khi tiếp xúc với kháng sinh không giống nhau. Người dùng cần thực hiện theo hướng dẫn của đúng sản phẩm và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống; không có quy tắc tách liều chung cho mọi Lactobacillus.
Không thể kết luận chung. Một số chủng đã được nghiên cứu trong tiêu chảy nhiễm trùng hoặc tiêu chảy liên quan kháng sinh, nhưng hiệu quả phụ thuộc chủng, liều, tuổi và nguyên nhân tiêu chảy. Probiotic không thay thế dung dịch bù nước, đánh giá mất nước hoặc điều trị nguyên nhân. AGA năm 2020 gợi ý không sử dụng probiotic cho trẻ bị viêm dạ dày–ruột nhiễm trùng cấp theo cách áp dụng chung.
Nên kiểm tra đầy đủ tên chi, loài, mã chủng, số CFU được bảo đảm đến cuối hạn dùng, điều kiện bảo quản và bằng chứng cho đúng mục tiêu sử dụng. Không lựa chọn chỉ dựa trên tổng số CFU hoặc số lượng chủng, vì nhiều chủng hơn hay CFU cao hơn không mặc nhiên đem lại hiệu quả tốt hơn.

