Lactobacillus

Lactobacillus là tên một chi vi khuẩn thuộc họ Lactobacillaceae. Trong thực phẩm và các chế phẩm probiotic, thuật ngữ này đôi khi còn được dùng theo cách gọi cũ cho nhiều loài đã được chuyển sang các chi mới như Lacticaseibacillus, Lactiplantibacillus và Limosilactobacillus từ năm 2020. Lactobacillus không phải một hoạt chất đơn lẻ: mỗi sản phẩm cần được xác định bằng tên chi, loài và mã chủng, chẳng hạn Lacticaseibacillus rhamnosus GG. Hiệu quả, liều dùng và độ an toàn của một chủng không thể tự động áp dụng cho chủng khác. Một số chủng hoặc phối hợp đã được nghiên cứu trong tiêu chảy liên quan kháng sinh và một số bệnh tiêu hóa, nhưng bằng chứng không đồng nhất. Probiotic thường chỉ gây đầy hơi nhẹ ở người khỏe mạnh, song hiếm khi có thể gây nhiễm khuẩn xâm lấn ở người suy giảm miễn dịch, bệnh nặng hoặc trẻ sinh non.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Vi sinh vật sống, không phải một phân tử dược chất
  • Phải có tên chi, loài và mã chủng
  • Nhiều loài trước đây mang tên Lactobacillus đã được chuyển sang chi mới
  • CFU hoặc số tế bào sống
  • Phụ thuộc chính xác vào từng chủng, liều và bệnh cảnh
  • Không có liều phổ quát cho toàn bộ Lactobacillus
  • Đầy hơi hoặc khó chịu tiêu hóa nhẹ
  • Nhiễm khuẩn huyết hoặc nhiễm trùng xâm lấn ở nhóm nguy cơ cao
  • Kiểm tra mã chủng, CFU đến cuối hạn dùng và điều kiện bảo quản

Hoạt chất Lactobacillus spp là gì?

Lactobacillus là một chi vi khuẩn thuộc họ Lactobacillaceae. Một số loài và chủng được sử dụng làm probiotic, nhưng không phải mọi Lactobacillus đều là probiotic và không phải mọi sản phẩm chứa Lactobacillus đều có lợi ích lâm sàng đã được chứng minh. Một probiotic cần được xác định đến cấp chủng và phải có bằng chứng cho đúng mục đích sử dụng.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Lactobacillus spp

INN Lactobacillus. Tên số nhiều thường gặp trong tài liệu tiếng Anh là lactobacilli. Tên khoa học hiện hành có thể khác đối với những loài đã được tái phân loại từ năm 2020.

CAS Không áp dụng

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Lactobacillus spp

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Lactobacillus. Tên số nhiều thường gặp trong tài liệu tiếng Anh là lactobacilli. Tên khoa học hiện hành có thể khác đối với những loài đã được tái phân loại từ năm 2020.

Tên khác / tên đồng nghĩa

Các cách gọi có thể gặp gồm lactobacilli, vi khuẩn Lactobacillus hoặc vi khuẩn tạo acid lactic. Tuy nhiên, “vi khuẩn tạo acid lactic” là một nhóm rộng hơn và không đồng nghĩa hoàn toàn với chi Lactobacillus. Một số thay đổi tên quan trọng: Lactobacillus rhamnosus → Lacticaseibacillus rhamnosus. Lactobacillus casei → Lacticaseibacillus casei. Lactobacillus paracasei → Lacticaseibacillus paracasei. Lactobacillus plantarum → Lactiplantibacillus plantarum. Lactobacillus fermentum → Limosilactobacillus fermentum. Lactobacillus salivarius → Ligilactobacillus salivarius. Lactobacillus acidophilus vẫn giữ tên chi Lactobacillus.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Không áp dụng

UNII

Không áp dụng

PubChem CID

Không áp dụng

RxNorm CUI

6204

Dược động học của Lactobacillus spp

Không áp dụng mô hình dược động học cổ điển như đối với thuốc phân tử nhỏ. Sau khi uống, các chủng probiotic phải sống sót qua điều kiện của đường tiêu hóa, tương tác với hệ vi sinh và có thể hiện diện tạm thời tại niêm mạc ruột. Mức độ hiện diện khác nhau tùy chủng, hệ vi sinh nền và từng vùng đường tiêu hóa.

Giai đoạn I: Hấp thu

Lactobacillus dùng đường uống không nhằm mục đích được hấp thu vào tuần hoàn. Vi khuẩn chủ yếu hoạt động trong lòng hoặc trên bề mặt niêm mạc đường tiêu hóa. Sự xuất hiện của vi khuẩn trong máu là bất thường và có thể biểu hiện nhiễm khuẩn xâm lấn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Không áp dụng khái niệm sinh khả dụng toàn thân theo nồng độ thuốc trong máu. Các chỉ số phù hợp hơn gồm số CFU còn sống tại thời điểm sử dụng, khả năng sống sót qua đường tiêu hóa và khả năng hoạt động của đúng chủng tại vị trí mục tiêu.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi uống, phạm vi hoạt động chủ yếu là đường tiêu hóa. Một số chủng có thể hiện diện tạm thời trên niêm mạc ruột, nhưng khả năng lưu trú phụ thuộc chủng, hệ vi sinh ban đầu và vị trí trong đường tiêu hóa. Không nên mặc định rằng mọi chủng Lactobacillus sẽ định cư lâu dài trong ruột.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Không chuyển hóa qua gan theo cơ chế của thuốc phân tử nhỏ. Các chủng probiotic có thể sử dụng cơ chất trong đường ruột và tạo các chất chuyển hóa sinh học. Cơ chế được mô tả ở cấp probiotic gồm tạo chất kháng khuẩn, hỗ trợ giảm pH lòng ruột, tác động lên chuyển hóa muối mật hoặc tạo các chất chuyển hóa khác; mức độ phụ thuộc từng chủng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Các chủng probiotic dùng đường uống thường hiện diện tạm thời trong đường tiêu hóa và được đào thải chủ yếu qua phân. Thời gian có thể phát hiện sau khi ngừng dùng khác nhau đáng kể giữa các chủng và từng người.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Không xác định thời gian bán thải huyết tương vì Lactobacillus không phải dược chất hấp thu toàn thân. Thời gian tồn tại trong đường tiêu hóa phụ thuộc chủng, liều, thời gian dùng, nhu động ruột và hệ vi sinh của người sử dụng.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Không áp dụng độ thanh thải huyết tương đối với Lactobacillus sử dụng làm probiotic. Dữ liệu về tốc độ giảm số lượng của từng chủng trong phân sau khi ngừng dùng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố ảnh hưởng gồm:

  • Tên loài và mã chủng.
  • Số CFU còn sống tại thời điểm sử dụng.
  • Dạng bào chế và khả năng bảo vệ vi khuẩn.
  • Điều kiện và thời gian bảo quản.
  • Hệ vi sinh đường ruột ban đầu.
  • Vị trí trong đường tiêu hóa.
  • Chế độ ăn, nhu động ruột và bệnh đường tiêu hóa.
  • Thuốc kháng sinh hoặc các thuốc có thể làm thay đổi hệ vi sinh.

NIH khuyến nghị quan tâm đến số CFU được bảo đảm đến cuối hạn dùng, thay vì chỉ dựa vào số CFU tại thời điểm sản xuất.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Lactobacillus spp

Lactobacillus thuộc nhóm vi khuẩn tạo acid lactic. Trong chế phẩm y tế hoặc hỗ trợ sức khỏe, các chủng được dùng dưới vai trò probiotic. Sau thay đổi phân loại năm 2020, nhiều loài probiotic quen thuộc không còn thuộc chi Lactobacillus theo danh pháp hiện hành, dù tên cũ vẫn xuất hiện trong nghiên cứu và nhãn sản phẩm.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế của probiotic Lactobacillus có thể bao gồm:

  • Cạnh tranh vị trí bám và dưỡng chất với vi sinh vật bất lợi.
  • Tạo chất chuyển hóa hoặc chất có hoạt tính kháng khuẩn.
  • Hỗ trợ duy trì khả năng đề kháng định cư của hệ vi sinh.
  • Hỗ trợ hàng rào niêm mạc ruột.
  • Điều hòa pH trong lòng ruột.
  • Ảnh hưởng đến chuyển hóa muối mật hoặc hoạt tính enzym.
  • Điều hòa một số đáp ứng miễn dịch.

Một số cơ chế được chia sẻ giữa nhiều probiotic, trong khi các tác động miễn dịch, nội tiết hoặc thần kinh có thể đặc hiệu theo chủng.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Lactobacillus không tác động thông qua một thụ thể dược lý duy nhất. Hiệu ứng phụ thuộc số lượng vi khuẩn sống, khả năng tồn tại trong đường tiêu hóa, tương tác với hệ vi sinh, chất chuyển hóa được tạo ra và đáp ứng của người sử dụng. Vì vậy, tác dụng không thể được suy rộng giữa các chủng chỉ dựa trên việc chúng cùng mang tên Lactobacillus.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Lactobacillus spp

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Lactobacillus spp

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Lactobacillus spp

Chưa có danh mục tương tác chuẩn hóa áp dụng cho tất cả Lactobacillus.

Thuốc kháng sinh có thể ảnh hưởng đến khả năng sống của một số chủng, nhưng độ nhạy kháng sinh khác nhau giữa loài và chủng. Không nên tự mặc định probiotic có thể dùng đồng thời hoặc phải cách kháng sinh một khoảng thời gian cố định.

Thuốc ức chế miễn dịch không nhất thiết tương tác trực tiếp với Lactobacillus, nhưng tình trạng suy giảm miễn dịch có thể làm tăng hậu quả của nhiễm trùng xâm lấn hiếm gặp. Người đang dùng kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch hoặc đang hóa trị cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

Thắc mắc về hoạt chất Lactobacillus spp

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *