Lactic Acid Bacillus là thuật ngữ được dùng trên một số nhãn sản phẩm và tài liệu cũ để mô tả vi sinh vật tạo acid lactic, thường được ghi kèm tên Lactobacillus sporogenes và liên hệ với loài Bacillus coagulans. Đây không phải tên chủng vi sinh chính xác; một probiotic cần được nhận diện đầy đủ theo chi, loài và mã chủng. Bacillus coagulans là vi khuẩn tạo bào tử và acid lactic, có khả năng tồn tại qua điều kiện đường tiêu hóa rồi hoạt động tạm thời trong ruột. Hiệu quả của probiotic phụ thuộc vào từng chủng, liều, dạng bào chế và tình trạng người dùng nên không thể lấy kết quả của một chủng để áp dụng cho mọi sản phẩm mang tên Lactic Acid Bacillus. Một số chủng đã được nghiên cứu trong rối loạn tiêu hóa, nhưng bằng chứng và khuyến nghị chuyên môn chưa đồng nhất. Người dùng không nên tự xem sản phẩm này là thuốc điều trị tiêu chảy, hội chứng ruột kích thích hoặc thay thế bù nước và điều trị nguyên nhân.
Nội dung chính
- Vi sinh vật sống hoặc bào tử vi khuẩn dùng làm probiotic
- Bacillus coagulans
- Lactobacillus sporogenes
- Tạo bào tử, tạo acid lactic, hoạt động chủ yếu trong đường tiêu hóa
- CFU hoặc số lượng bào tử sống
- Phụ thuộc từng chủng và sản phẩm; không có công dụng chung cho mọi chế phẩm
- Không có liều phổ quát; phải căn cứ đúng chủng và nhãn sản phẩm
- Đầy hơi hoặc khó chịu tiêu hóa nhẹ, thường thoáng qua
- Người suy giảm miễn dịch, bệnh nặng, trẻ sinh non hoặc người có nguy cơ nhiễm trùng cao
Hoạt chất Lactic Acid Bacillus là gì?
Lactic Acid Bacillus là tên gọi được sử dụng cho một thành phần vi sinh tạo acid lactic, thường là bào tử Bacillus coagulans trong các chế phẩm probiotic. Thuật ngữ này chưa đủ để xác định hiệu quả hoặc độ an toàn; cần biết chính xác tên loài, mã chủng, số CFU còn sống và mục đích sử dụng được nghiên cứu.
Lactic Acid Bacillus
INN Lactic Acid Bacillus.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lactic Acid Bacillus |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lactic Acid Bacillus. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Các tên có thể gặp gồm Lactobacillus sporogenes, Bacillus coagulans, Weizmannia coagulans và Heyndrickxia coagulans. LPSN hiện ghi Bacillus coagulans là tên đúng được khuyến nghị sử dụng trong y khoa; Weizmannia coagulans và Heyndrickxia coagulans là các tên đồng nghĩa phân loại. Tên và mã chủng cụ thể vẫn phải được xác nhận trên từng sản phẩm. |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của Lactic Acid Bacillus
Dược động học cổ điển như nồng độ huyết tương, thể tích phân bố và độ thanh thải không phù hợp để mô tả một probiotic sống. Sau khi uống, bào tử của một số chủng Bacillus coagulans có thể tồn tại qua môi trường acid, đến ruột, nảy mầm và hiện diện tạm thời trong đường tiêu hóa. Mức độ tồn tại và hoạt động phụ thuộc chủng, dạng bào chế, liều và đặc điểm hệ vi sinh của người dùng.
Giai đoạn I: Hấp thu
Lactic Acid Bacillus không được sử dụng với mục tiêu hấp thu vào tuần hoàn. Vi sinh vật hoặc bào tử chủ yếu hoạt động trong lòng đường tiêu hóa; một số bào tử Bacillus coagulans có thể chịu được acid dạ dày và nảy mầm trong ruột.
| F · Sinh khả dụng | Không áp dụng theo nghĩa sinh khả dụng toàn thân của một dược chất. Chỉ số phù hợp hơn là số lượng bào tử hoặc tế bào còn sống đến đường tiêu hóa và khả năng hoạt động của đúng chủng trong điều kiện sử dụng thực tế. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Phân bố chủ yếu tại đường tiêu hóa. Probiotic thường chỉ hiện diện hoặc bám trú tạm thời; mức độ hiện diện khác nhau giữa từng người, từng vị trí đường ruột và từng chủng.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Không chuyển hóa theo mô hình enzym gan của thuốc phân tử nhỏ. Khi nảy mầm và hoạt động, vi khuẩn có thể sử dụng cơ chất trong ruột và tạo acid lactic hoặc các chất chuyển hóa khác. Loại và lượng chất chuyển hóa phụ thuộc vào chủng và điều kiện đường ruột.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Vi sinh vật được cho là hiện diện tạm thời và phần lớn được đào thải qua phân. Một bài tổng quan ghi nhận đa số Bacillus coagulans được loại khỏi đường tiêu hóa trong khoảng 4–7 ngày sau khi ngừng sử dụng, nhưng dữ liệu này không nên áp dụng tuyệt đối cho mọi chủng hoặc mọi người dùng.
| t½ · Thời gian bán thải | Không xác định thời gian bán thải huyết tương vì đây là vi sinh vật sống hoạt động chủ yếu trong đường tiêu hóa. Thời gian tồn tại trong ruột phụ thuộc từng chủng và từng người. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không áp dụng theo nghĩa độ thanh thải huyết tương của thuốc phân tử nhỏ. Dữ liệu định lượng riêng cho từng chủng. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Khả năng sống và hoạt động của probiotic có thể bị ảnh hưởng bởi mã chủng, số CFU, dạng bào chế, điều kiện bảo quản, hạn dùng, acid dạ dày, muối mật, thức ăn, hệ vi sinh nền và thuốc dùng đồng thời. Số CFU ghi tại thời điểm sản xuất không bảo đảm số lượng còn sống đến cuối hạn dùng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lactic Acid Bacillus
Đây là probiotic tạo bào tử thuộc nhóm Bacillus, khác với nhiều vi khuẩn lactic không tạo bào tử thuộc họ Lactobacillaceae. Bào tử giúp một số chủng chịu được điều kiện bất lợi trong sản xuất, bảo quản và đường tiêu hóa. Tuy nhiên, khả năng tạo bào tử không tự chứng minh lợi ích lâm sàng; lợi ích phải được đánh giá riêng cho từng chủng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế tiềm năng của probiotic gồm cạnh tranh với vi sinh vật bất lợi, tạo acid hoặc chất kháng khuẩn, làm giảm pH trong lòng ruột, hỗ trợ hàng rào niêm mạc và điều hòa hệ vi sinh. Một số tác động miễn dịch hoặc chuyển hóa chỉ xuất hiện ở những chủng nhất định. Vì vậy, không thể mặc định mọi sản phẩm Lactic Acid Bacillus có cùng cơ chế hoặc mức hiệu quả.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Lactic Acid Bacillus không tác động qua một thụ thể dược lý duy nhất. Hoạt tính phụ thuộc sự sống sót của bào tử, khả năng nảy mầm, tương tác với hệ vi sinh, sản xuất chất chuyển hóa và đáp ứng của cơ thể người dùng. Tác dụng có thể khác nhau đáng kể giữa các chủng cùng loài.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lactic Acid Bacillus
Một số sản phẩm hoặc phối hợp chứa Lactic Acid Bacillus được sử dụng nhằm hỗ trợ phục hồi hệ vi sinh đường ruột. Tài liệu của cơ quan quản lý dược Ấn Độ từng liệt kê chế phẩm phối hợp có Lactic Acid Bacillus, ghi kèm Lactobacillus sporogenes, với mục đích phục hồi hệ vi sinh đường ruột. Đây là thông tin của một chế phẩm phối hợp cụ thể, không phải chỉ định chung cho mọi chủng hoặc bằng chứng về tình trạng phê duyệt tại Việt Nam.
Các chủng Bacillus coagulans đang được nghiên cứu trong hội chứng ruột kích thích, khó chịu bụng, đầy hơi, rối loạn đại tiện và một số tình trạng tiêu hóa khác. Một thử nghiệm ngẫu nhiên sử dụng chủng Unique IS2 ở người lớn mắc hội chứng ruột kích thích ghi nhận cải thiện một số triệu chứng sau 8 tuần. Tuy nhiên, kết quả chỉ áp dụng cho chủng, liều và quần thể đã nghiên cứu. Hướng dẫn AGA năm 2020 khuyến nghị probiotic cho người có triệu chứng hội chứng ruột kích thích chỉ trong bối cảnh thử nghiệm lâm sàng.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có liều Lactic Acid Bacillus phổ quát cho mọi chủng và mọi mục đích. Liều phải được biểu thị bằng số CFU hoặc số bào tử còn sống và căn cứ vào nghiên cứu của đúng chủng.
Trong một thử nghiệm ở người lớn mắc hội chứng ruột kích thích, Bacillus coagulans Unique IS2 được sử dụng với liều 2 × 10^9 CFU mỗi ngày trong 8 tuần. Đây là liều nghiên cứu, không phải khuyến cáo chung.
Thông báo GRAS số 526 của FDA nêu mức sử dụng dự kiến tối đa khoảng 2 × 10^9 CFU mỗi khẩu phần đối với chủng Unique IS2 trong một số loại thực phẩm; mức này không phải liều điều trị.
Một chế phẩm phối hợp trong tài liệu quản lý của Ấn Độ chứa 50 triệu Lactic Acid Bacillus mỗi viên, nhưng không thể dùng số liệu này làm liều chuẩn cho sản phẩm khác.
Người dùng phải tuân thủ nhãn của đúng sản phẩm và chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, không tự quy đổi giữa các chủng.
Dùng đúng liều, số lần và thời gian ghi trên nhãn hoặc được nhân viên y tế hướng dẫn. Kiểm tra tên chủng, số CFU, hạn dùng và điều kiện bảo quản. Không thay thế một sản phẩm bằng sản phẩm khác chỉ vì cùng ghi Bacillus coagulans hoặc Lactic Acid Bacillus. Nếu đang dùng kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch hoặc điều trị bệnh nặng, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm và sự phù hợp của sản phẩm.
Theo dõi đầy hơi, đau bụng, thay đổi số lần đi tiêu, tính chất phân và khả năng dung nạp. Ngừng tự sử dụng và đi khám nếu tiêu chảy kéo dài, sốt, phân có máu, nôn nhiều, mất nước, đau bụng dữ dội hoặc tình trạng nặng hơn. Với người suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị nội trú, cần theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng như sốt, rét run hoặc tụt huyết áp.
Cảnh báo và lưu ý về Lactic Acid Bacillus
Không dùng khi có tiền sử quá mẫn với chủng vi sinh hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm. Chống chỉ định khác phụ thuộc từng chế phẩm. Người bệnh nặng, suy giảm miễn dịch hoặc trẻ sinh non không nên tự dùng probiotic khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Probiotic nhìn chung ít gây hại ở người khỏe mạnh. Tác dụng không mong muốn thường nhẹ và tự giới hạn, chủ yếu là đầy hơi, tăng sinh hơi hoặc khó chịu tiêu hóa thoáng qua. Dữ liệu an toàn riêng cho từng chủng Lactic Acid Bacillus phải được đánh giá theo sản phẩm cụ thể.
Ở cấp nhóm probiotic, đã có một số báo cáo hiếm về nhiễm khuẩn huyết, nhiễm nấm huyết hoặc nhiễm trùng nặng, chủ yếu ở người bệnh nặng hoặc suy giảm miễn dịch. Không phải mọi trường hợp đều xác nhận chủng probiotic là nguyên nhân. Người dùng cần được đánh giá y tế ngay nếu có sốt cao, rét run, khó thở, lơ mơ, tụt huyết áp hoặc dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân.
Cần xác nhận đầy đủ chi, loài, mã chủng và số CFU còn sống đến cuối hạn dùng. Không sử dụng probiotic để trì hoãn bù nước, đánh giá nhiễm trùng hoặc điều trị nguyên nhân tiêu chảy. Thận trọng đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch, bệnh nặng, đang nằm hồi sức, có đường truyền tĩnh mạch trung tâm, tổn thương hàng rào ruột hoặc trẻ sinh non.
Chưa xác lập ngưỡng quá liều chung cho Lactic Acid Bacillus. Dùng lượng lớn hơn khuyến cáo có thể làm tăng đầy hơi hoặc khó chịu tiêu hóa. Khi dùng nhầm lượng lớn, cần ngừng dùng, theo dõi triệu chứng và liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ; đi cấp cứu nếu có mất nước, đau bụng dữ dội, sốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng. Không tự dùng kháng sinh để xử trí.
Bảo quản đúng hướng dẫn của từng sản phẩm vì một số probiotic cần giữ lạnh trong khi sản phẩm khác có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng. Tránh tự áp dụng điều kiện bảo quản của sản phẩm này cho sản phẩm khác. Ưu tiên sản phẩm công bố số CFU còn sống đến cuối hạn dùng, giữ kín bao bì và tránh nhiệt độ hoặc độ ẩm vượt giới hạn trên nhãn.
Đối tượng đặc biệt
Không có liều chung cho trẻ em vì hiệu quả và độ an toàn phụ thuộc chủng, tuổi, bệnh lý và sản phẩm. Không tự dùng cho trẻ sơ sinh, trẻ sinh non, trẻ nhẹ cân hoặc trẻ đang mắc bệnh nặng. FDA và các tài liệu chuyên môn đã cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng xâm lấn khi sử dụng probiotic ở một số trẻ sinh non.
Không có chế độ chỉnh liều phổ quát chỉ dựa trên tuổi. Người cao tuổi khỏe mạnh có thể dung nạp probiotic tương tự người lớn, nhưng cần thận trọng hơn khi có suy giảm miễn dịch, bệnh nặng, nhiều bệnh đồng mắc hoặc đang dùng nhiều thuốc. Hiệu quả trong phòng ngừa tiêu chảy liên quan kháng sinh có thể khác theo tuổi và chủng.
Dữ liệu an toàn không thể suy rộng giữa các chủng probiotic. Chưa xác minh được hồ sơ đầy đủ cho tên gọi chung Lactic Acid Bacillus trong thai kỳ. Phụ nữ mang thai chỉ nên sử dụng sản phẩm có chủng và liều rõ ràng sau khi hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Chưa xác minh được dữ liệu an toàn đầy đủ cho tên gọi chung Lactic Acid Bacillus ở phụ nữ cho con bú. Cần đánh giá đúng chủng, thành phần phối hợp, tình trạng sức khỏe của mẹ và trẻ trước khi sử dụng.
Không có cơ sở áp dụng cách chỉnh liều theo chức năng gan giống thuốc hấp thu toàn thân. Tuy nhiên, dữ liệu cho từng chủng ở người suy gan còn hạn chế; người suy gan nặng hoặc có suy giảm miễn dịch không nên tự dùng. Liều và độ an toàn cụ thể.
Không có cơ sở áp dụng cách chỉnh liều theo độ thanh thải creatinin giống thuốc phân tử nhỏ. Người suy thận nặng, đang lọc máu hoặc có suy giảm miễn dịch cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng. Dữ liệu riêng theo từng chủng.
Chưa có bằng chứng cho thấy Lactic Acid Bacillus trực tiếp làm giảm khả năng lái xe hoặc vận hành máy. Tuy nhiên, không nên lái xe nếu bệnh tiêu hóa gây chóng mặt, mệt, mất nước hoặc người dùng xuất hiện phản ứng không mong muốn ảnh hưởng khả năng tập trung.
Tương tác thuốc của Lactic Acid Bacillus
Chưa có danh mục tương tác thuốc chuẩn hóa áp dụng cho mọi sản phẩm Lactic Acid Bacillus. Khả năng sống của từng chủng khi dùng cùng kháng sinh có thể khác nhau; không nên mặc định một khoảng cách liều duy nhất cho mọi chế phẩm. Người đang dùng kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc điều trị bệnh nặng cần thực hiện theo nhãn và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Tương tác cụ thể của từng chủng.
Thắc mắc về hoạt chất Lactic Acid Bacillus
Trong nhiều sản phẩm và tài liệu, Lactic Acid Bacillus được ghi kèm Lactobacillus sporogenes và thường liên quan đến Bacillus coagulans. Tuy nhiên, tên này chưa đủ để xác định chủng. Cần kiểm tra nhãn xem có ghi đầy đủ tên loài và mã chủng hay không.
Không. Đây thường là tên gọi của vi sinh vật hoặc bào tử vi khuẩn có khả năng tạo acid lactic. Acid lactic là một chất hóa học, còn Lactic Acid Bacillus là thành phần vi sinh sống hoặc dạng bào tử.
Việc dùng cùng kháng sinh phụ thuộc độ nhạy của đúng chủng và hướng dẫn của sản phẩm. Không có quy tắc tách liều áp dụng cho mọi chế phẩm. Người bệnh nên làm theo nhãn hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ và không tự xem probiotic là biện pháp thay thế kháng sinh khi có chỉ định.
Không thể kết luận chung cho mọi sản phẩm. Một số chủng Bacillus coagulans đã được nghiên cứu trong hội chứng ruột kích thích, nhưng kết quả chỉ áp dụng cho đúng chủng và liều đã nghiên cứu. AGA khuyến nghị sử dụng probiotic cho người có triệu chứng hội chứng ruột kích thích chỉ trong bối cảnh thử nghiệm lâm sàng. Probiotic không thay thế bù nước hoặc điều trị nguyên nhân tiêu chảy.
Không. Probiotic thường chỉ gây tác dụng phụ nhẹ ở người khỏe mạnh, nhưng đã có báo cáo hiếm về nhiễm trùng nặng ở người suy giảm miễn dịch hoặc bệnh nặng. Trẻ sinh non, người đang nằm hồi sức, có đường truyền trung tâm hoặc suy giảm miễn dịch không nên tự sử dụng.

