Rifaximin

Rifaximin là kháng sinh bán tổng hợp thuộc nhóm rifamycin, được thiết kế để tác động chủ yếu trong lòng ruột do mức hấp thu toàn thân thấp. Theo nhãn Xifaxan tại Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định điều trị tiêu chảy du lịch do các chủng Escherichia coli không xâm lấn ở người từ 12 tuổi; giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ ở người lớn; và điều trị hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy ở người lớn. [1] Rifaximin ức chế quá trình tổng hợp RNA của vi khuẩn bằng cách gắn vào tiểu đơn vị beta của RNA polymerase phụ thuộc DNA. [1] Thuốc không phù hợp với tiêu chảy có sốt, phân có máu hoặc nghi do vi khuẩn xâm lấn. Rifaximin vẫn có thể gây tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, phản ứng quá mẫn, phản ứng da nghiêm trọng và kháng kháng sinh. [1][2] Liều và thời gian điều trị khác nhau rõ rệt giữa từng chỉ định, vì vậy không được tự dùng hoặc tái sử dụng đơn thuốc cũ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Rifaximin là kháng sinh nhóm rifamycin, tác động chủ yếu trong lòng ruột.
  • Hoạt chất thường liên quan đến tiêu chảy du lịch, IBS-D hoặc dự phòng tái phát bệnh não gan.
  • Cần dùng theo đơn; không tự dùng khi tiêu chảy có sốt cao, máu trong phân hoặc mất nước.
  • Có thể gây buồn nôn, đau bụng, phù, đau đầu hoặc làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh gan nặng, tiêu chảy kéo dài, đang dùng warfarin hoặc kháng sinh khác.

Hoạt chất Rifaximin là gì?

Rifaximin là kháng sinh rifamycin bán tổng hợp, ít hấp thu qua đường tiêu hóa và tạo nồng độ cao trong lòng ruột. Thuốc có ba chỉ định chính theo nhãn Hoa Kỳ: tiêu chảy du lịch do E. coli không xâm lấn, giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ và điều trị IBS-D. [1]

Rifaximin không phải kháng sinh dùng cho nhiễm khuẩn toàn thân và không được dùng để điều trị mọi trường hợp tiêu chảy.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Rifaximin

CAS 80621-81-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Rifaximin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Rifaximin

Tên IUPAC

[(7S,9E,11S,12R,13S,14R,15R,16R,17S,18S,19E,21Z)-2,15,17,36-tetrahydroxy-11-methoxy-3,7,12,14,16,18,22,30-octamethyl-6,23-dioxo-8,37-dioxa-24,27,33-triazahexacyclo[23.10.1.1^{4,7}.0^{5,35}.0^{26,34}.0^{27,32}]heptatriaconta-1(35),2,4,9,19,21,25(36),26(34),28,30,32-undecaen-13-yl] acetate

Tên hóa học khác

4-Deoxy-4'-methylpyrido(1',2'-1,2)imidazo(5,4C)rifamycin

Tên khác / tên đồng nghĩa

Rifaximinum; rifaximin-α trong một số tài liệu mô tả dạng đa hình tinh thể; tên mã nghiên cứu L/105. Xifaxan là tên biệt dược, không phải tên hoạt chất.

Tên viết tắt

RFX

Tên Latinh / tên dược điển

Rifaximinum

Tên USAN

rifaximin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

80621-81-4

UNII

L36O5T016N

PubChem CID

6436173

RxNorm CUI

35619

Dược động học của Rifaximin

Rifaximin có mức phơi nhiễm toàn thân thấp và biến thiên sau đường uống. Nồng độ đỉnh trong huyết tương ở người khỏe mạnh thường đạt sau khoảng 1 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương ở mức trung bình, phần được hấp thu chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và phần lớn liều được thu hồi trong phân dưới dạng không đổi. Thời gian bán thải trung bình khoảng 5,6 giờ ở người khỏe mạnh và khoảng 6 giờ ở người mắc IBS-D. [1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Rifaximin được hấp thu toàn thân với mức thấp và biến thiên. Ở người khỏe mạnh dùng 550 mg, thời gian trung bình đạt nồng độ đỉnh khoảng 1 giờ và Cmax trung bình khoảng 2,4–4 ng/mL. Thuốc không thích hợp để điều trị nhiễm khuẩn toàn thân do phơi nhiễm huyết tương hạn chế. [1]

Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm Tmax từ khoảng 0,75 giờ lên 1,5 giờ và làm AUC tăng khoảng hai lần nhưng không ảnh hưởng đáng kể đến Cmax. Nhãn thuốc cho phép uống cùng hoặc không cùng thức ăn. [1]

Giai đoạn II: Phân bố

Rifaximin gắn với protein huyết tương ở mức trung bình. Tỷ lệ gắn protein trung bình in vivo khoảng 67,5% ở người khỏe mạnh và 62% ở người suy gan. Giá trị thể tích phân bố biểu kiến chuẩn. [1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Trong nghiên cứu in vitro, phần rifaximin được hấp thu chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4. Rifaximin chỉ chiếm khoảng 18% hoạt độ phóng xạ trong huyết tương sau liều đánh dấu, gợi ý phần được hấp thu trải qua chuyển hóa đáng kể. Thuốc đồng thời là cơ chất của P-glycoprotein, OATP1A2, OATP1B1 và OATP1B3. [1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Trong nghiên cứu cân bằng khối lượng sau khi uống rifaximin đánh dấu phóng xạ, khoảng 96,62% hoạt độ phóng xạ được thu hồi trong phân, phần lớn là thuốc không đổi. Khoảng 0,32% được thu hồi trong nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa; chỉ khoảng 0,03% ở dạng rifaximin không đổi. [1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình tại trạng thái ổn định khoảng 5,6 giờ ở người khỏe mạnh và khoảng 6 giờ ở người mắc IBS-D. [1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm rifaximin gồm:

  • Suy gan: AUC tăng theo mức độ Child-Pugh. [1]
  • Thuốc ức chế P-glycoprotein và OATP như cyclosporine: có thể làm nồng độ rifaximin tăng rất mạnh. [1]
  • Bữa ăn nhiều chất béo: làm AUC tăng khoảng hai lần. [1]
  • Liều dùng và chỉ định: mức phơi nhiễm ở người có tiền sử bệnh não gan cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. [1]
  • Chức năng thận: chưa được nghiên cứu đầy đủ. [1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Rifaximin

Rifaximin thuộc nhóm rifamycin, cùng họ dược lý với rifampin nhưng có mức hấp thu toàn thân thấp hơn đáng kể khi dùng đường uống. Trong hệ thống ATC, thuốc thuộc nhóm A07AA – kháng sinh chống nhiễm khuẩn đường ruột. [1][5]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Rifaximin gắn vào tiểu đơn vị beta của RNA polymerase phụ thuộc DNA của vi khuẩn, ngăn một bước của quá trình phiên mã. Hậu quả là quá trình tổng hợp RNA và protein của vi khuẩn bị ức chế, từ đó kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn nhạy cảm. [1]

Đề kháng rifaximin chủ yếu liên quan đột biến gene rpoB làm thay đổi vị trí gắn trên RNA polymerase. [1]

Cơ chế tạo lợi ích lâm sàng trong bệnh não gan và IBS-D chưa được giải thích hoàn toàn chỉ bằng tác dụng kháng khuẩn; không nên diễn giải rằng rifaximin tiêu diệt toàn bộ hệ vi sinh đường ruột.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Rifaximin tạo tác dụng kháng khuẩn chủ yếu trong lòng ruột do mức hấp thu toàn thân thấp. Thuốc có hoạt tính được chứng minh đối với phần lớn chủng E. coli sinh độc tố ruột và E. coli kết tập ruột được đánh giá trong chỉ định tiêu chảy du lịch. [1]

Trong bệnh não gan, rifaximin được sử dụng nhằm làm giảm ảnh hưởng của các vi sinh vật đường ruột tạo amoniac và các chất có khả năng góp phần gây bệnh não gan. Hướng dẫn ACG năm 2026 khuyến nghị bổ sung rifaximin vào lactulose trong bệnh não gan rõ cấp và để phòng tái phát ở người xơ gan phù hợp. [4]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Rifaximin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Rifaximin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Rifaximin

  • Cyclosporine và các thuốc ức chế P-glycoprotein: có thể làm tăng đáng kể phơi nhiễm rifaximin. Trong nghiên cứu tương tác, cyclosporine làm Cmax tăng khoảng 83 lần và AUC tăng khoảng 124 lần sau một liều rifaximin 550 mg. Cần đặc biệt thận trọng, nhất là khi người bệnh đồng thời suy gan. [1]
  • Warfarin: đã ghi nhận thay đổi INR khi phối hợp. Cần theo dõi INR và thời gian prothrombin; có thể phải hiệu chỉnh liều warfarin. [1]
  • Cơ chất CYP3A4: rifaximin có khả năng cảm ứng CYP3A4 trong nghiên cứu in vitro. Ở người có chức năng gan bình thường, tác động ở liều khuyến nghị được dự kiến không đáng kể; ý nghĩa ở người suy gan có nồng độ rifaximin cao chưa được xác định. [1]
  • Statin: không được liệt kê là tương tác dược động học chính trong nhãn, nhưng đã có báo cáo tiêu cơ vân ở người xơ gan dùng hoặc không dùng statin; cần theo dõi triệu chứng cơ. [1]

Thắc mắc về hoạt chất Rifaximin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *