Rifaximin là kháng sinh bán tổng hợp thuộc nhóm rifamycin, được thiết kế để tác động chủ yếu trong lòng ruột do mức hấp thu toàn thân thấp. Theo nhãn Xifaxan tại Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định điều trị tiêu chảy du lịch do các chủng Escherichia coli không xâm lấn ở người từ 12 tuổi; giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ ở người lớn; và điều trị hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy ở người lớn. [1] Rifaximin ức chế quá trình tổng hợp RNA của vi khuẩn bằng cách gắn vào tiểu đơn vị beta của RNA polymerase phụ thuộc DNA. [1] Thuốc không phù hợp với tiêu chảy có sốt, phân có máu hoặc nghi do vi khuẩn xâm lấn. Rifaximin vẫn có thể gây tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile, phản ứng quá mẫn, phản ứng da nghiêm trọng và kháng kháng sinh. [1][2] Liều và thời gian điều trị khác nhau rõ rệt giữa từng chỉ định, vì vậy không được tự dùng hoặc tái sử dụng đơn thuốc cũ.
Nội dung chính
- Rifaximin là kháng sinh nhóm rifamycin, tác động chủ yếu trong lòng ruột.
- Hoạt chất thường liên quan đến tiêu chảy du lịch, IBS-D hoặc dự phòng tái phát bệnh não gan.
- Cần dùng theo đơn; không tự dùng khi tiêu chảy có sốt cao, máu trong phân hoặc mất nước.
- Có thể gây buồn nôn, đau bụng, phù, đau đầu hoặc làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột.
- Báo bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh gan nặng, tiêu chảy kéo dài, đang dùng warfarin hoặc kháng sinh khác.
Hoạt chất Rifaximin là gì?
Rifaximin là kháng sinh rifamycin bán tổng hợp, ít hấp thu qua đường tiêu hóa và tạo nồng độ cao trong lòng ruột. Thuốc có ba chỉ định chính theo nhãn Hoa Kỳ: tiêu chảy du lịch do E. coli không xâm lấn, giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ và điều trị IBS-D. [1]
Rifaximin không phải kháng sinh dùng cho nhiễm khuẩn toàn thân và không được dùng để điều trị mọi trường hợp tiêu chảy.
Rifaximin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Rifaximin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Rifaximin |
| Tên IUPAC | [(7S,9E,11S,12R,13S,14R,15R,16R,17S,18S,19E,21Z)-2,15,17,36-tetrahydroxy-11-methoxy-3,7,12,14,16,18,22,30-octamethyl-6,23-dioxo-8,37-dioxa-24,27,33-triazahexacyclo[23.10.1.1^{4,7}.0^{5,35}.0^{26,34}.0^{27,32}]heptatriaconta-1(35),2,4,9,19,21,25(36),26(34),28,30,32-undecaen-13-yl] acetate |
| Tên hóa học khác | 4-Deoxy-4'-methylpyrido(1',2'-1,2)imidazo(5,4C)rifamycin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Rifaximinum; rifaximin-α trong một số tài liệu mô tả dạng đa hình tinh thể; tên mã nghiên cứu L/105. Xifaxan là tên biệt dược, không phải tên hoạt chất. |
| Tên viết tắt | RFX |
| Tên Latinh / tên dược điển | Rifaximinum |
| Tên USAN | rifaximin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 80621-81-4 |
|---|---|
| UNII | L36O5T016N |
| PubChem CID | 6436173 |
| RxNorm CUI | 35619 |
Dược động học của Rifaximin
Rifaximin có mức phơi nhiễm toàn thân thấp và biến thiên sau đường uống. Nồng độ đỉnh trong huyết tương ở người khỏe mạnh thường đạt sau khoảng 1 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương ở mức trung bình, phần được hấp thu chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và phần lớn liều được thu hồi trong phân dưới dạng không đổi. Thời gian bán thải trung bình khoảng 5,6 giờ ở người khỏe mạnh và khoảng 6 giờ ở người mắc IBS-D. [1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Rifaximin được hấp thu toàn thân với mức thấp và biến thiên. Ở người khỏe mạnh dùng 550 mg, thời gian trung bình đạt nồng độ đỉnh khoảng 1 giờ và Cmax trung bình khoảng 2,4–4 ng/mL. Thuốc không thích hợp để điều trị nhiễm khuẩn toàn thân do phơi nhiễm huyết tương hạn chế. [1]
Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm Tmax từ khoảng 0,75 giờ lên 1,5 giờ và làm AUC tăng khoảng hai lần nhưng không ảnh hưởng đáng kể đến Cmax. Nhãn thuốc cho phép uống cùng hoặc không cùng thức ăn. [1]
Giai đoạn II: Phân bố
Rifaximin gắn với protein huyết tương ở mức trung bình. Tỷ lệ gắn protein trung bình in vivo khoảng 67,5% ở người khỏe mạnh và 62% ở người suy gan. Giá trị thể tích phân bố biểu kiến chuẩn. [1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Trong nghiên cứu in vitro, phần rifaximin được hấp thu chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4. Rifaximin chỉ chiếm khoảng 18% hoạt độ phóng xạ trong huyết tương sau liều đánh dấu, gợi ý phần được hấp thu trải qua chuyển hóa đáng kể. Thuốc đồng thời là cơ chất của P-glycoprotein, OATP1A2, OATP1B1 và OATP1B3. [1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Trong nghiên cứu cân bằng khối lượng sau khi uống rifaximin đánh dấu phóng xạ, khoảng 96,62% hoạt độ phóng xạ được thu hồi trong phân, phần lớn là thuốc không đổi. Khoảng 0,32% được thu hồi trong nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa; chỉ khoảng 0,03% ở dạng rifaximin không đổi. [1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình tại trạng thái ổn định khoảng 5,6 giờ ở người khỏe mạnh và khoảng 6 giờ ở người mắc IBS-D. [1] |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm rifaximin gồm:
- Suy gan: AUC tăng theo mức độ Child-Pugh. [1]
- Thuốc ức chế P-glycoprotein và OATP như cyclosporine: có thể làm nồng độ rifaximin tăng rất mạnh. [1]
- Bữa ăn nhiều chất béo: làm AUC tăng khoảng hai lần. [1]
- Liều dùng và chỉ định: mức phơi nhiễm ở người có tiền sử bệnh não gan cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. [1]
- Chức năng thận: chưa được nghiên cứu đầy đủ. [1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Rifaximin
Rifaximin thuộc nhóm rifamycin, cùng họ dược lý với rifampin nhưng có mức hấp thu toàn thân thấp hơn đáng kể khi dùng đường uống. Trong hệ thống ATC, thuốc thuộc nhóm A07AA – kháng sinh chống nhiễm khuẩn đường ruột. [1][5]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Rifaximin gắn vào tiểu đơn vị beta của RNA polymerase phụ thuộc DNA của vi khuẩn, ngăn một bước của quá trình phiên mã. Hậu quả là quá trình tổng hợp RNA và protein của vi khuẩn bị ức chế, từ đó kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn nhạy cảm. [1]
Đề kháng rifaximin chủ yếu liên quan đột biến gene rpoB làm thay đổi vị trí gắn trên RNA polymerase. [1]
Cơ chế tạo lợi ích lâm sàng trong bệnh não gan và IBS-D chưa được giải thích hoàn toàn chỉ bằng tác dụng kháng khuẩn; không nên diễn giải rằng rifaximin tiêu diệt toàn bộ hệ vi sinh đường ruột.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Rifaximin tạo tác dụng kháng khuẩn chủ yếu trong lòng ruột do mức hấp thu toàn thân thấp. Thuốc có hoạt tính được chứng minh đối với phần lớn chủng E. coli sinh độc tố ruột và E. coli kết tập ruột được đánh giá trong chỉ định tiêu chảy du lịch. [1]
Trong bệnh não gan, rifaximin được sử dụng nhằm làm giảm ảnh hưởng của các vi sinh vật đường ruột tạo amoniac và các chất có khả năng góp phần gây bệnh não gan. Hướng dẫn ACG năm 2026 khuyến nghị bổ sung rifaximin vào lactulose trong bệnh não gan rõ cấp và để phòng tái phát ở người xơ gan phù hợp. [4]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Rifaximin
Theo nhãn Xifaxan tại Hoa Kỳ, rifaximin được phê duyệt cho:
- Điều trị tiêu chảy du lịch do các chủng E. coli không xâm lấn ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi. Không dùng khi tiêu chảy kèm sốt, phân có máu hoặc do tác nhân khác ngoài E. coli. [1]
- Giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ ở người lớn. Trong thử nghiệm đối chứng, 91% người bệnh đồng thời sử dụng lactulose. [1]
- Điều trị hội chứng ruột kích thích thể tiêu chảy ở người lớn. [1]
AGA khuyến nghị có điều kiện rifaximin cho IBS-D và khuyến nghị tái điều trị khi người bệnh từng đáp ứng nhưng triệu chứng tái phát. [3] Hướng dẫn ACG năm 2026 khuyến nghị phối hợp rifaximin với lactulose trong những bối cảnh bệnh não gan phù hợp. [4]
Rifaximin đã được nghiên cứu hoặc sử dụng ngoài chỉ định trong một số tình trạng như hội chứng quá phát vi khuẩn ruột non, thường viết tắt là SIBO. Hướng dẫn ACG về SIBO đề cập sử dụng kháng sinh ở người có triệu chứng và chẩn đoán phù hợp, nhưng chất lượng bằng chứng còn hạn chế và chế độ điều trị trong các nghiên cứu không đồng nhất. [8]
SIBO không phải chỉ định được FDA phê duyệt trong nhãn Xifaxan hiện hành. Không nên tự dùng rifaximin chỉ dựa trên triệu chứng đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy mà chưa được đánh giá nguyên nhân.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Xifaxan tại Hoa Kỳ, chỉ mang tính tham khảo và không dùng để tự điều trị:
- Tiêu chảy du lịch do E. coli không xâm lấn ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi: 200 mg, ngày 3 lần trong 3 ngày. [1]
- Giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ ở người lớn: 550 mg, ngày 2 lần. [1]
- IBS-D ở người lớn: 550 mg, ngày 3 lần trong 14 ngày. Người tái phát triệu chứng có thể được bác sĩ tái điều trị tối đa hai lần với cùng chế độ. [1]
- Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. [1]
Hàm lượng 200 mg, 400 mg hoặc 550 mg của các sản phẩm khác nhau không được tự thay thế hoặc quy đổi nếu chưa kiểm tra chỉ định và tờ hướng dẫn sử dụng của chính sản phẩm.
Uống đúng liều, đủ thời gian và đúng chỉ định được kê. Không tự kéo dài liệu trình, dùng lại thuốc thừa hoặc chia sẻ kháng sinh cho người khác.
Đối với tiêu chảy du lịch, phải ngừng rifaximin và liên hệ bác sĩ nếu tiêu chảy nặng hơn hoặc không cải thiện sau 24–48 giờ. Người có sốt, máu trong phân hoặc biểu hiện nhiễm khuẩn xâm lấn cần được đánh giá để lựa chọn kháng sinh khác. [1][2]
Đối với IBS-D, chỉ tái điều trị khi được bác sĩ xác nhận triệu chứng tái phát và loại trừ nguyên nhân khác.
Đối với bệnh não gan, không tự ngừng lactulose hoặc thuốc điều trị nền chỉ vì đã được kê rifaximin. [1][4]
Tùy chỉ định, cần theo dõi:
- Mức độ và thời gian tiêu chảy; sốt, máu trong phân, mất nước hoặc đau bụng tăng.
- Tiêu chảy mới xuất hiện, kéo dài hoặc nặng sau dùng kháng sinh, kể cả trong vòng hơn hai tháng, để loại trừ C. difficile. [1]
- Tình trạng ý thức, định hướng, giấc ngủ và dấu hiệu tái phát bệnh não gan.
- Đau bụng, đầy hơi và đặc điểm phân ở người mắc IBS-D.
- Phát ban, phồng rộp da, bong da, tổn thương niêm mạc, phù mặt hoặc khó thở.
- Đau hoặc yếu cơ, nước tiểu sẫm màu, đặc biệt ở người xơ gan dùng statin.
- INR và thời gian prothrombin khi phối hợp warfarin. [1]
- Dấu hiệu tăng phơi nhiễm thuốc ở người suy gan nặng hoặc dùng cyclosporine. [1]
Cảnh báo và lưu ý về Rifaximin
Chống chỉ định ở người quá mẫn với rifaximin, bất kỳ kháng sinh rifamycin nào hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc. Các phản ứng quá mẫn đã được báo cáo gồm viêm da bong vảy, phù mạch và phản vệ. [1]
Tác dụng không mong muốn thay đổi theo quần thể và chỉ định:
- Tiêu chảy du lịch: đau đầu là phản ứng được ghi nhận từ 2% trở lên và cao hơn giả dược. [1]
- Bệnh não gan: có thể gặp phù ngoại biên, buồn nôn, chóng mặt, mệt mỏi, cổ trướng, co thắt cơ, ngứa, đau bụng, thiếu máu, khó thở hoặc sốt. Nhiều triệu chứng cũng có thể liên quan bệnh gan nền hoặc thuốc phối hợp. [1]
- IBS-D: buồn nôn và tăng ALT được ghi nhận ở tỷ lệ thấp nhưng cao hơn giả dược trong một số thử nghiệm. [1]
Các phản ứng ít gặp khác gồm đau cơ và tăng creatine phosphokinase máu.
Các phản ứng nghiêm trọng đã được ghi nhận gồm:
- Tiêu chảy hoặc viêm đại tràng liên quan Clostridioides difficile, có thể tiến triển nặng hoặc tử vong. [1]
- Phản vệ, phù mặt hoặc lưỡi, khó nuốt, mày đay và khó thở. Phản ứng có thể xuất hiện trong vòng 15 phút sau khi dùng. [1]
- Phản ứng da nghiêm trọng, gồm hội chứng Stevens–Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc, đặc biệt được báo cáo ở người xơ gan. [1]
- Tiêu cơ vân ở người xơ gan, có hoặc không đồng thời dùng statin. [1]
Phải ngừng thuốc và được đánh giá y tế ngay khi có phồng rộp, bong da, loét niêm mạc, phù mặt, khó thở, đau cơ nặng hoặc nước tiểu sẫm màu.
Không dùng rifaximin cho tiêu chảy du lịch kèm sốt, phân có máu hoặc nghi do Campylobacter jejuni, Shigella hay Salmonella, vì hiệu quả chưa được chứng minh hoặc thuốc không có hiệu quả phù hợp. [1][2]
Cần nghĩ đến tiêu chảy do C. difficile nếu tiêu chảy xuất hiện, kéo dài hoặc nặng hơn trong hay sau điều trị bằng rifaximin.
Dùng kháng sinh khi không có nhiễm khuẩn được chứng minh hoặc nghi ngờ hợp lý có thể không mang lại lợi ích và làm tăng nguy cơ xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc.
Thận trọng ở người suy gan nặng Child-Pugh C và người dùng thuốc ức chế P-glycoprotein như cyclosporine do phơi nhiễm toàn thân có thể tăng mạnh.
Ngừng rifaximin ngay khi xuất hiện dấu hiệu phản ứng da nghiêm trọng hoặc phản ứng quá mẫn. [1]
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu hoặc hướng dẫn xử trí đặc hiệu cho quá liều rifaximin. Trong các nghiên cứu dùng liều cao hơn liều khuyến nghị, phản ứng bất lợi nhìn chung tương tự nhóm dùng liều thông thường hoặc giả dược.
Khi quá liều, ngừng thuốc, điều trị triệu chứng và áp dụng các biện pháp hỗ trợ theo tình trạng lâm sàng. Người uống nhầm hoặc dùng quá liều cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn. [1]
Theo nhãn Xifaxan, bảo quản ở 20–25°C; cho phép dao động trong khoảng 15–30°C theo điều kiện nhiệt độ phòng kiểm soát của USP. Giữ thuốc trong bao bì phù hợp, tránh ẩm và ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em. Điều kiện của sản phẩm khác phải tuân theo nhãn riêng. [1]
Đối tượng đặc biệt
Đối với tiêu chảy du lịch do E. coli không xâm lấn, rifaximin được phê duyệt cho trẻ từ 12 tuổi với chế độ liều theo nhãn. An toàn và hiệu quả chưa được xác lập ở trẻ dưới 12 tuổi đối với chỉ định này. [1][2]
An toàn và hiệu quả chưa được xác lập ở người dưới 18 tuổi đối với giảm tái phát bệnh não gan hoặc điều trị IBS-D. Không tự sử dụng cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên ngoài phạm vi được phê duyệt. [1]
Trong nghiên cứu bệnh não gan và IBS-D, không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về an toàn hoặc hiệu quả giữa người cao tuổi và người trẻ. Tuy nhiên, không thể loại trừ khả năng một số người cao tuổi nhạy cảm hơn.
Các nghiên cứu về tiêu chảy du lịch chưa có đủ người từ 65 tuổi để xác định chắc chắn sự khác biệt đáp ứng. Cần xem xét bệnh gan, bệnh thận, thuốc phối hợp và nguy cơ tương tác trước khi kê. [1]
Chưa có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai để xác định nguy cơ liên quan thuốc. Nhãn FDA cảnh báo rifaximin có thể gây hại cho thai dựa trên các dị tật được ghi nhận trong nghiên cứu sinh sản ở chuột và thỏ, gồm dị tật mắt, miệng–hàm mặt, tim và cột sống ở thỏ. [1]
Chỉ cân nhắc sử dụng khi bác sĩ đánh giá lợi ích điều trị vượt nguy cơ tiềm tàng. Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai phải thông báo cho bác sĩ trước khi dùng.
Chưa có thông tin về sự hiện diện của rifaximin trong sữa mẹ, ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ hoặc ảnh hưởng đến quá trình tạo sữa. Cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng từ thuốc hoặc bệnh nền. [1]
Không nên tự kết luận rằng mức hấp thu toàn thân thấp đồng nghĩa thuốc hoàn toàn an toàn trong thời gian cho con bú.
Sau khi dùng 550 mg ngày 2 lần ở người có tiền sử bệnh não gan, AUC rifaximin cao hơn khoảng 10 lần ở Child-Pugh A, 14 lần ở Child-Pugh B và 21 lần ở Child-Pugh C so với người khỏe mạnh. [1]
Nhãn không yêu cầu hiệu chỉnh liều thường quy vì rifaximin được cho là tác động chủ yếu tại ruột, nhưng yêu cầu thận trọng ở người suy gan nặng Child-Pugh C. Dữ liệu thử nghiệm ở người có MELD trên 25 còn hạn chế. [1]
Dược động học của rifaximin chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người suy thận. Nhãn hiện hành không cung cấp chế độ hiệu chỉnh liều cụ thể theo mức lọc cầu thận. [1]
Việc dùng ở người suy thận, đặc biệt khi đồng thời suy gan hoặc sử dụng thuốc tương tác, phải được bác sĩ đánh giá.
Tương tác thuốc của Rifaximin
- Cyclosporine và các thuốc ức chế P-glycoprotein: có thể làm tăng đáng kể phơi nhiễm rifaximin. Trong nghiên cứu tương tác, cyclosporine làm Cmax tăng khoảng 83 lần và AUC tăng khoảng 124 lần sau một liều rifaximin 550 mg. Cần đặc biệt thận trọng, nhất là khi người bệnh đồng thời suy gan. [1]
- Warfarin: đã ghi nhận thay đổi INR khi phối hợp. Cần theo dõi INR và thời gian prothrombin; có thể phải hiệu chỉnh liều warfarin. [1]
- Cơ chất CYP3A4: rifaximin có khả năng cảm ứng CYP3A4 trong nghiên cứu in vitro. Ở người có chức năng gan bình thường, tác động ở liều khuyến nghị được dự kiến không đáng kể; ý nghĩa ở người suy gan có nồng độ rifaximin cao chưa được xác định. [1]
- Statin: không được liệt kê là tương tác dược động học chính trong nhãn, nhưng đã có báo cáo tiêu cơ vân ở người xơ gan dùng hoặc không dùng statin; cần theo dõi triệu chứng cơ. [1]
Thắc mắc về hoạt chất Rifaximin
Rifaximin là kháng sinh rifamycin bán tổng hợp, ít hấp thu toàn thân và tác động chủ yếu trong lòng ruột. Theo nhãn FDA, thuốc dùng cho một số trường hợp tiêu chảy du lịch, giảm nguy cơ tái phát bệnh não gan rõ và điều trị IBS-D. [1]
Không. Rifaximin chỉ được phê duyệt cho tiêu chảy du lịch do các chủng E. coli không xâm lấn ở người từ 12 tuổi. Không dùng khi tiêu chảy kèm sốt, phân có máu hoặc nghi do Campylobacter, Shigella hay Salmonella. Nếu triệu chứng nặng hơn hoặc kéo dài quá 24–48 giờ, cần ngừng thuốc và đi khám. [1][2]
Có thể, khi bác sĩ chỉ định cho bệnh não gan. Trong thử nghiệm nhãn thuốc, phần lớn người bệnh dùng lactulose đồng thời. Hướng dẫn ACG năm 2026 khuyến nghị bổ sung rifaximin vào lactulose trong bệnh não gan rõ cấp và để phòng tái phát ở người phù hợp. Không tự ngừng hoặc thay đổi liều lactulose. [1][4]
Rifaximin đã được nghiên cứu và được đề cập trong hướng dẫn chuyên môn về SIBO, nhưng SIBO không phải chỉ định được FDA phê duyệt trong nhãn Xifaxan hiện hành. Bằng chứng và chế độ điều trị còn không đồng nhất; người bệnh cần được xác lập chẩn đoán, tìm nguyên nhân nền và nhận chỉ định từ bác sĩ. [1][8]
Rifaximin có mức hấp thu toàn thân thấp nhưng không phải không có rủi ro. Thuốc vẫn có thể gây tiêu chảy do C. difficile, phản vệ, phù mạch, phản ứng da nghiêm trọng, tiêu cơ vân và tương tác đáng kể với cyclosporine hoặc warfarin. [1]

