Emtricitabine

Emtricitabine, viết tắt là FTC, là thuốc kháng retrovirus thuộc nhóm ức chế enzym sao chép ngược nucleoside. Thuốc được phosphoryl hóa trong tế bào thành emtricitabine triphosphate, từ đó cản trở quá trình tổng hợp DNA của HIV. Emtricitabine đơn chất được phê duyệt để sử dụng cùng các thuốc kháng retrovirus khác trong điều trị HIV-1; thuốc không được dùng đơn trị vì nguy cơ thất bại và kháng thuốc. Emtricitabine cũng có trong nhiều viên phối hợp điều trị HIV và trong các phác đồ dự phòng trước hoặc sau phơi nhiễm, thường kết hợp với tenofovir. Emtricitabine đơn độc không phải phác đồ PrEP hoặc PEP. Thuốc không chữa khỏi HIV nhưng góp phần duy trì ức chế virus khi được dùng đúng phác đồ. Người đồng nhiễm HIV và viêm gan B không được tự ngừng thuốc vì viêm gan có thể bùng phát nghiêm trọng sau khi dừng emtricitabine.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nội dung Tóm tắt
  • Hoạt chất Emtricitabine, viết tắt FTC
  • Nhóm thuốc Thuốc ức chế enzym sao chép ngược nucleoside, NRTI
  • Mã ATC J05AF09
  • Chỉ định đơn chất Phối hợp với thuốc kháng retrovirus khác để điều trị HIV-1
  • Vai trò trong PrEP Dùng trong phối hợp FTC/TDF hoặc FTC/TAF; không dùng FTC đơn độc
  • Vai trò trong PEP Có thể là thành phần của phác đồ ba thuốc sau phơi nhiễm
  • Dạng đơn chất Viên nang 200 mg; dung dịch uống 10 mg/mL
  • Nguy cơ quan trọng Bùng phát viêm gan B sau ngừng thuốc, toan lactic, gan to nhiễm mỡ và hội chứng phục hồi miễn dịch
  • Thải trừ Chủ yếu qua thận; cần điều chỉnh liều hoặc khoảng cách liều khi suy thận
  • Nguyên tắc sử dụng Không tự dùng, không đơn trị HIV và không tự ngừng phác đồ

Hoạt chất Emtricitabine là gì?

Emtricitabine là thuốc kháng HIV nhóm NRTI. Sau khi được hoạt hóa trong tế bào, thuốc làm gián đoạn quá trình tạo DNA của HIV, qua đó hạn chế virus nhân lên. Emtricitabine phải được dùng trong phác đồ phối hợp và không chữa khỏi HIV hoặc AIDS.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Emtricitabine

CAS 143491-57-0 Công thức C8H10FN3O3S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Emtricitabine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Emtricitabine

Tên IUPAC

4-amino-5-fluoro-1-[(2R,5S)-2-(hydroxymethyl)-1,3-oxathiolan-5-yl]pyrimidin-2-one

Tên hóa học khác

(-)-2',3'-Dideoxy-5-fluoro-3'-thiacytidine | (-)-beta-2',3'-dideoxy-5-fluoro-3'-thiacytidine

Tên khác / tên đồng nghĩa

FTC; (-)-FTC; 5-fluoro-1-(2R,5S)-[2-(hydroxymethyl)-1,3-oxathiolan-5-yl]cytosine; chất tương tự nucleoside cytidine chứa fluor.

Tên viết tắt

FTC

Tên Latinh / tên dược điển

Emtricitabinum

Tên USAN

emtricitabine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

143491-57-0

UNII

G70B4ETF4S

PubChem CID

60877

RxNorm CUI

276237

Công thức phân tử

C8H10FN3O3S

Dược động học của Emtricitabine

Emtricitabine được hấp thu nhanh qua đường uống, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–2 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương rất thấp, chuyển hóa hạn chế và được thải trừ chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận kết hợp bài tiết chủ động ở ống thận. Thời gian bán thải huyết tương khoảng 10 giờ, trong khi dạng triphosphate hoạt động trong tế bào có thời gian bán thải khoảng 39 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Emtricitabine được hấp thu nhanh và rộng sau khi uống, với thời gian đạt nồng độ đỉnh khoảng 1–2 giờ. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm toàn thân, nên dạng đơn chất có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của viên nang 200 mg khoảng 93%. Sinh khả dụng tuyệt đối của dung dịch uống khoảng 75%, tương đương khoảng 80% sinh khả dụng của viên nang. Vì khác biệt này, liều dung dịch uống ở người lớn không tương đương theo số miligam với viên nang.

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn emtricitabine với protein huyết tương dưới 4%. Thể tích phân bố biểu kiến sau tiêm tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học khoảng 1,4 ± 0,3 L/kg, cho thấy thuốc phân bố vào cả khoang nội bào và ngoại bào.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Emtricitabine được chuyển hóa hạn chế. Khoảng 9% liều được oxy hóa thành các đồng phân 3’-sulfoxide và khoảng 4% được liên hợp glucuronic tạo 2’-O-glucuronide. Thuốc không ức chế đáng kể các enzym CYP1A2, CYP2A6, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 hoặc CYP3A4 trong các nghiên cứu in vitro.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 86% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 14% trong phân. Emtricitabine được thải trừ qua thận bằng cả lọc cầu thận và bài tiết chủ động ở ống thận.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của emtricitabine trong huyết tương khoảng 10 giờ. Thời gian bán thải nội bào của chất chuyển hóa có hoạt tính emtricitabine triphosphate trong tế bào đơn nhân máu ngoại vi khoảng 39 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân trung bình được ghi nhận khoảng 307 mL/phút, tương đương khoảng 4,03 mL/phút/kg. Độ thanh thải qua thận lớn hơn độ thanh thải creatinin ước tính, phù hợp với sự tham gia của bài tiết chủ động ở ống thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận làm tăng rõ rệt mức phơi nhiễm emtricitabine và là yếu tố chính cần điều chỉnh liều hoặc khoảng cách liều. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến AUC của emtricitabine đơn chất. Khác biệt dược động học theo giới tính và chủng tộc không được xem là có ý nghĩa lâm sàng. Dữ liệu dược động học ở người trên 65 tuổi còn hạn chế. Trong thai kỳ, nồng độ emtricitabine có thể giảm vừa phải do tăng độ lọc cầu thận, nhưng hướng dẫn NIH không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ vì mang thai.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Emtricitabine

Emtricitabine là chất tương tự cytidine thuộc nhóm NRTI. Trong phác đồ điều trị HIV, FTC thường được phối hợp với tenofovir alafenamide hoặc tenofovir disoproxil fumarate để tạo nền hai NRTI, sau đó kết hợp với thuốc thuộc nhóm khác như thuốc ức chế integrase.

FTC và lamivudine có đặc tính lâm sàng tương tự và thường được sử dụng thay thế nhau trong một số phác đồ, nhưng không được phối hợp đồng thời với nhau.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Emtricitabine được enzym trong tế bào phosphoryl hóa thành emtricitabine 5’-triphosphate. Chất này cạnh tranh với deoxycytidine 5’-triphosphate tự nhiên tại enzym sao chép ngược HIV-1. Khi được gắn vào chuỗi DNA virus đang hình thành, emtricitabine triphosphate gây kết thúc chuỗi và ngăn virus tiếp tục sao chép vật liệu di truyền.

Emtricitabine có hoạt tính in vitro đối với HIV-1, một số chủng HIV-2 và HBV. Hoạt tính đối với HBV không đồng nghĩa emtricitabine đơn chất là phác đồ được khuyến cáo để điều trị viêm gan B mạn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học của emtricitabine là ức chế sự nhân lên của HIV khi được dùng trong một phác đồ phối hợp có hiệu lực. Điều trị không loại bỏ hoàn toàn HIV khỏi cơ thể.

Kháng emtricitabine thường liên quan đến đột biến M184V hoặc M184I trên enzym sao chép ngược HIV-1. Các đột biến này cũng gây kháng chéo với lamivudine. Bỏ liều hoặc dùng một phác đồ không đủ hoạt lực có thể tạo điều kiện cho kháng thuốc xuất hiện.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Emtricitabine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Emtricitabine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Emtricitabine

Emtricitabine ít có tương tác qua hệ enzym CYP450. Các nghiên cứu không ghi nhận tương tác có ý nghĩa lâm sàng với zidovudine, stavudine, indinavir, famciclovir hoặc tenofovir disoproxil fumarate.

Các lưu ý quan trọng:

Không dùng đồng thời với sản phẩm khác chứa emtricitabine để tránh trùng hoạt chất. EMA không khuyến cáo phối hợp emtricitabine với lamivudine vì hai thuốc là các chất tương tự cytidine có cơ chế và kiểu kháng chéo tương tự. Thận trọng với thuốc được thải trừ bằng bài tiết chủ động ở ống thận hoặc thuốc có thể ảnh hưởng chức năng thận vì có khả năng cạnh tranh thải trừ. Tương tác của viên phối hợp có thể xuất phát từ tenofovir, rilpivirine, cobicistat, thuốc ức chế protease hoặc các thành phần khác; phải kiểm tra nhãn của toàn bộ sản phẩm.

Thắc mắc về hoạt chất Emtricitabine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *