Tyrosinemia

Tyrosinemia là nhóm rối loạn làm tyrosine và các chất chuyển hóa tăng bất thường. Type I do thiếu enzyme fumarylacetoacetate hydrolase là thể nặng nhất, gây tổn thương gan, rối loạn ống thận, còi xương, cơn thần kinh và tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan. Type II thường gây đau mắt, sợ ánh sáng, loét giác mạc và dày sừng lòng bàn tay, bàn chân; type III hiếm hơn và có thể liên quan co giật, mất điều hòa. Trẻ sinh non cũng có thể tăng tyrosine thoáng qua do gan chưa trưởng thành. Định lượng succinylacetone là xét nghiệm then chốt để nhận diện type I, vì tyrosine đơn thuần có thể tăng trong nhiều tình trạng. Điều trị type I bằng nitisinone phối hợp chế độ hạn chế tyrosine và phenylalanine cải thiện tiên lượng nhưng cần bắt đầu sớm và theo dõi lâu dài. Suy gan, chảy máu, đau thần kinh dữ dội hoặc khó thở là dấu hiệu phải cấp cứu.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Tyrosinemia là bệnh gì?

Tyrosinemia là tình trạng tyrosine trong máu tăng do khiếm khuyết di truyền ở đường phân giải tyrosine hoặc do nguyên nhân thứ phát. Type I do thiếu fumarylacetoacetate hydrolase, làm fumarylacetoacetate và maleylacetoacetate tích tụ rồi tạo succinylacetone. Các chất này gây độc mạnh cho gan, thận và hệ thần kinh. Type II do thiếu tyrosine aminotransferase, còn type III do thiếu 4-hydroxyphenylpyruvate dioxygenase.

Không nên đồng nhất mọi “tyrosine cao” với type I. Trẻ sinh non, bệnh gan, dinh dưỡng giàu protein hoặc thiếu vitamin C có thể gây tăng tyrosine thoáng qua. Type I có thể có tyrosine chưa tăng nhiều lúc sàng lọc, nên succinylacetone quan trọng hơn. Xác định đúng type quyết định điều trị: nitisinone là nền tảng cho type I, trong khi type II và III chủ yếu dùng chế độ ăn chuyên biệt.

Tên bệnh

Tyrosinemia

Tên tiếng Anh

Tyrosinemia

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tăng tyrosine máu; rối loạn chuyển hóa tyrosine; tyrosinemia type I, II, III; hepatorenal tyrosinemia

Mã ICD-10

E70.2 – Rối loạn chuyển hóa tyrosine, bao gồm tyrosinemia

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh chuyển hóa bẩm sinh; rối loạn chuyển hóa acid amin thơm; di truyền y học, gan mật, thận và nhi khoa chuyển hóa

Cơ quan ảnh hưởng

Gan và thận chịu ảnh hưởng chính ở type I; mắt và da nổi bật ở type II; hệ thần kinh có thể bị ảnh hưởng ở type III. Xương và tăng trưởng có thể bị ảnh hưởng thứ phát.

Tính chất bệnh

Nhóm bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, mạn tính và không lây; type I là thể nặng có nguy cơ suy gan và ung thư biểu mô tế bào gan.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp; type I có tần suất cao hơn ở một số quần thể có biến thể sáng lập. Type II và III rất hiếm. Tăng tyrosine thoáng qua ở trẻ sinh non không đồng nghĩa bệnh di truyền.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Tyrosinemia

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Tyrosinemia

Triệu chứng và dấu hiệu của Tyrosinemia

Chẩn đoán Tyrosinemia

Điều trị Tyrosinemia

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Tyrosinemia

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Tyrosinemia

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *