Galactosemia

Galactosemia là nhóm rối loạn di truyền khiến cơ thể không chuyển hóa bình thường galactose, một đường tạo ra khi tiêu hóa lactose trong sữa. Thể cổ điển do thiếu enzyme GALT có thể biểu hiện vài ngày sau khi trẻ bú sữa chứa lactose, với bú kém, nôn, vàng da, gan to, chảy máu, hạ đường huyết và nhiễm khuẩn huyết do E. coli. Các thể khác có thể chủ yếu gây đục thủy tinh thể hoặc nhẹ hơn. Xét nghiệm sàng lọc sơ sinh, hoạt tính enzyme hồng cầu, galactose-1-phosphate và phân tích gene giúp xác định thể bệnh; kết quả enzyme có thể sai lệch sau truyền máu. Khi nghi galactosemia cổ điển, ngừng nguồn lactose theo chỉ đạo y tế và chuyển trẻ đến chuyên khoa chuyển hóa là việc khẩn. Điều trị sớm giúp phòng suy gan và nhiễm trùng cấp, nhưng biến chứng ngôn ngữ, nhận thức, xương hoặc buồng trứng vẫn có thể xảy ra dù tuân thủ tốt.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Galactosemia là bệnh gì?

Galactosemia là nhóm bệnh chuyển hóa carbohydrate do thiếu một enzyme trong con đường Leloir, con đường chuyển galactose thành các chất cơ thể sử dụng được. Galactose chủ yếu đến từ lactose trong sữa, nhưng cơ thể cũng tự tạo một phần. Thể cổ điển thường do thiếu nghiêm trọng galactose-1-phosphate uridylyltransferase, gọi tắt GALT. Galactose-1-phosphate, galactose và galactitol tích tụ, gây độc cho gan, não, thận và mắt.

Không phải mọi kết quả galactose tăng đều là galactosemia cổ điển. Thiếu galactokinase, thiếu UDP-galactose 4-epimerase và thiếu galactose mutarotase tạo các thể khác; bệnh gan, sinh non hoặc truyền dinh dưỡng cũng có thể làm galactose tăng thứ phát. Biến thể Duarte làm hoạt tính GALT giảm một phần và thường có ý nghĩa lâm sàng khác thể cổ điển. Xác định đúng enzyme và gene quyết định mức hạn chế ăn cùng kế hoạch theo dõi.

Tên bệnh

Galactosemia

Tên tiếng Anh

Galactosemia

Tên khác / tên đồng nghĩa

Rối loạn chuyển hóa galactose; galactosemia cổ điển; thiếu GALT; galactosemia type I

Mã ICD-10

E74.2 – Rối loạn chuyển hóa galactose, bao gồm galactosemia

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh chuyển hóa bẩm sinh; rối loạn chuyển hóa carbohydrate; di truyền y học, gan mật và nhi khoa chuyển hóa

Cơ quan ảnh hưởng

Gan, hệ thần kinh, mắt, thận và hệ đông máu có thể bị ảnh hưởng cấp; về lâu dài có thể liên quan ngôn ngữ, nhận thức, xương và chức năng buồng trứng.

Tính chất bệnh

Nhóm bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, mạn tính và không lây; galactosemia cổ điển do thiếu GALT là thể cấp cứu ở trẻ sơ sinh.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp; tần suất thay đổi theo quần thể và loại biến thể. Galactosemia cổ điển được phát hiện chủ yếu qua sàng lọc sơ sinh ở các quốc gia có chương trình phù hợp. Số liệu Việt Nam còn hạn chế.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Galactosemia

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Galactosemia

Triệu chứng và dấu hiệu của Galactosemia

Chẩn đoán Galactosemia

Điều trị Galactosemia

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Galactosemia

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Galactosemia

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *