Homocystin niệu (Homocystinuria)

Homocystin niệu là tên gọi cho các rối loạn làm homocysteine tích tụ bất thường; thể cổ điển thường do thiếu enzyme cystathionine beta-synthase. Chất này tăng kéo dài có thể gây huyết khối ở não, phổi hoặc tĩnh mạch, lệch thủy tinh thể, cận thị nặng, loãng xương, vóc dáng kiểu Marfan, chậm phát triển và rối loạn tâm thần–thần kinh. Trẻ sơ sinh thường chưa có triệu chứng, nên bệnh có thể chỉ được phát hiện qua sàng lọc hoặc sau một biến cố muộn. Xét nghiệm homocysteine toàn phần huyết tương, methionine, các acid amin liên quan và gene CBS giúp xác nhận thể bệnh; chỉ đo homocysteine thông thường trong xét nghiệm tim mạch không đủ để tự kết luận. Điều trị dựa trên khả năng đáp ứng vitamin B6, chế độ hạn chế methionine, betaine và bổ sung vi chất theo chỉ định. Chẩn đoán sớm, kiểm soát homocysteine và phòng huyết khối có thể cải thiện đáng kể tiên lượng.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Homocystin niệu là bệnh gì?

Homocystin niệu không phải một bệnh đơn lẻ mà là nhóm tình trạng làm homocysteine hoặc các chất liên quan tăng trong máu và xuất hiện nhiều trong nước tiểu. Trong thực hành, “homocystin niệu cổ điển” chỉ thiếu cystathionine beta-synthase, enzyme chuyển homocysteine và serine thành cystathionine trong con đường transsulfuration. Khi CBS thiếu, homocysteine tích tụ, methionine thường tăng và cysteine có thể giảm.

Khái niệm này cần phân biệt với rối loạn tái methyl hóa do thiếu vitamin B12 nội bào hoặc folate, trong đó homocysteine tăng nhưng methionine thường thấp hoặc bình thường. Thiếu vitamin B12 dinh dưỡng cũng làm homocysteine tăng nhưng không phải bệnh CBS di truyền. Bài viết tập trung vào CBS deficiency vì đây là thể kinh điển liên quan lệch thủy tinh thể, bộ xương kiểu Marfan và huyết khối. Chẩn đoán chính xác thể bệnh rất quan trọng vì điều trị và nguy cơ khác nhau.

Tên bệnh

Homocystin niệu

Tên tiếng Anh

Homocystinuria

Tên khác / tên đồng nghĩa

Homocystinuria; homocystin niệu cổ điển; thiếu cystathionine beta-synthase; CBS deficiency; HCU

Mã ICD-10

E72.1 – Rối loạn chuyển hóa acid amin chứa lưu huỳnh, bao gồm homocystin niệu

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh chuyển hóa bẩm sinh; rối loạn chuyển hóa methionine–homocysteine; di truyền y học, huyết học và nhi khoa chuyển hóa

Cơ quan ảnh hưởng

Mạch máu, mắt, xương và hệ thần kinh trung ương là bốn hệ chính; gan, thận và mô liên kết có thể bị ảnh hưởng tùy nguyên nhân.

Tính chất bệnh

Nhóm bệnh chuyển hóa di truyền, thường mạn tính và không lây; bài viết tập trung vào homocystin niệu cổ điển do thiếu enzyme CBS, di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp; tần suất homocystin niệu do thiếu CBS thay đổi giữa quần thể và cao hơn ở nơi có biến thể sáng lập hoặc hôn nhân cận huyết. Chưa có số liệu đại diện toàn quốc tại Việt Nam.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Homocystin niệu

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Homocystin niệu

Triệu chứng và dấu hiệu của Homocystin niệu

Chẩn đoán Homocystin niệu

Điều trị Homocystin niệu

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Homocystin niệu

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Homocystin niệu

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *