Bệnh nước tiểu siro phong

Bệnh nước tiểu siro phong là rối loạn chuyển hóa bẩm sinh khiến cơ thể không phân giải hiệu quả leucine, isoleucine và valine. Các acid amin chuỗi nhánh cùng chất trung gian độc có thể tích tụ ở não, gây bú kém, nôn, lừ đừ, thay đổi trương lực cơ, co giật và mùi ngọt đặc trưng ở ráy tai hoặc nước tiểu. Thể cổ điển thường khởi phát trong những ngày đầu sau sinh, còn thể trung gian hoặc gián đoạn có thể chỉ bộc lộ khi nhiễm trùng, nhịn đói hay phẫu thuật. Đây là bệnh hiếm nhưng đợt mất bù có thể tiến triển nhanh thành phù não, hôn mê và tử vong. Sàng lọc sơ sinh, định lượng acid amin huyết tương, alloisoleucine và xét nghiệm di truyền giúp xác nhận bệnh. Điều trị sớm bằng dinh dưỡng chuyên biệt, kế hoạch cấp cứu chuyển hóa và theo dõi lâu dài có thể giảm đáng kể nguy cơ tổn thương thần kinh.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Bệnh nước tiểu siro phong là bệnh gì?

Bệnh nước tiểu siro phong là một aminoacidopathy di truyền do hoạt tính của phức hợp dehydrogenase acid alpha-keto chuỗi nhánh trong ty thể bị giảm. Phức hợp này xử lý bước chung trong con đường thoái hóa leucine, isoleucine và valine. Khi phản ứng bị tắc, acid amin chuỗi nhánh và các acid keto tương ứng tăng lên; leucine đặc biệt độc với não khi nồng độ cao.

Tên bệnh xuất phát từ mùi ngọt có thể nhận thấy ở ráy tai, nước tiểu hoặc mồ hôi, nhưng mùi này không phải tiêu chuẩn chẩn đoán. MSUD khác với nhiễm ceton do đói thông thường vì nguyên nhân nằm ở khiếm khuyết enzyme bẩm sinh và nguy cơ tổn thương thần kinh có thể rất nhanh. Bệnh cũng khác hydroxyprolinemia, một tình trạng lành tính có thể tạo kết quả sàng lọc leucine dương tính giả. Chẩn đoán xác định cần phối hợp sinh hóa chuyển hóa và xét nghiệm phân tử.

Tên bệnh

Bệnh nước tiểu siro phong

Tên tiếng Anh

Maple syrup urine disease

Tên khác / tên đồng nghĩa

MSUD; bệnh siro cây phong; thiếu phức hợp dehydrogenase acid alpha-keto chuỗi nhánh; BCKD deficiency

Mã ICD-10

E71.0 – Rối loạn chuyển hóa acid amin chuỗi nhánh, bao gồm bệnh nước tiểu siro phong

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh chuyển hóa bẩm sinh; rối loạn chuyển hóa acid amin; di truyền y học và nhi khoa chuyển hóa

Cơ quan ảnh hưởng

Não và hệ thần kinh trung ương chịu ảnh hưởng chính trong đợt mất bù; gan, cơ, thận và cân bằng chuyển hóa toàn thân cũng tham gia vào quá trình xử lý acid amin chuỗi nhánh.

Tính chất bệnh

Bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, mạn tính, không lây; có thể gây các đợt mất bù chuyển hóa cấp đe dọa tính mạng.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp trên toàn cầu; tần suất cao hơn ở một số quần thể có biến thể sáng lập hoặc tỷ lệ hôn nhân cận huyết cao. Chưa có số liệu dịch tễ đại diện cho Việt Nam.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Bệnh nước tiểu siro phong

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Bệnh nước tiểu siro phong

Triệu chứng và dấu hiệu của Bệnh nước tiểu siro phong

Chẩn đoán Bệnh nước tiểu siro phong

Điều trị Bệnh nước tiểu siro phong

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Bệnh nước tiểu siro phong

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Bệnh nước tiểu siro phong

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *