Telithromycin

Telithromycin là kháng sinh bán tổng hợp thuộc nhóm ketolide, có cấu trúc liên quan đến macrolide và tác động bằng cách ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn. Theo nhãn KETEK lưu trữ tại Hoa Kỳ, thuốc từng được chỉ định điều trị viêm phổi mắc phải tại cộng đồng mức độ nhẹ đến vừa ở người từ 18 tuổi trở lên, khi tác nhân gây bệnh đã được xác định hoặc nghi ngờ có tính nhạy cảm.[1][2]

Việc sử dụng telithromycin bị hạn chế đáng kể do nguy cơ suy gan cấp, tổn thương gan có thể gây tử vong, làm nặng nhược cơ, suy hô hấp, kéo dài khoảng QT, rối loạn thị giác và nhiều tương tác qua CYP3A4.[1][2][6] Các hàm lượng KETEK tại Hoa Kỳ được chuyển sang danh mục sản phẩm ngừng tiếp thị năm 2016; giấy phép lưu hành Ketek tại Liên minh châu Âu được rút năm 2019 theo đề nghị thương mại của đơn vị sở hữu.[3][4] Vì vậy, thông tin liều trong bài chỉ phản ánh nhãn lịch sử, không phải khuyến nghị tự điều trị hiện hành.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Telithromycin là kháng sinh ketolide, có liên quan đến nhóm macrolide về cơ chế ức chế tổng hợp protein.
  • Thuốc được cân nhắc trong một số nhiễm khuẩn hô hấp do vi khuẩn nhạy cảm.
  • Cần dùng đúng chỉ định và không tự dùng kháng sinh để tránh rủi ro và kháng thuốc.
  • Cảnh báo gồm độc tính gan, kéo dài QT, rối loạn thị giác và nguy cơ nặng hơn ở người bệnh nhược cơ.
  • Báo bác sĩ về bệnh gan, bệnh tim, nhược cơ, thuốc đang dùng hoặc tiền sử dị ứng kháng sinh.

Hoạt chất Telithromycin là gì?

Telithromycin là kháng sinh ketolide dùng đường uống, có tác dụng ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn. Theo nhãn FDA lưu trữ, thuốc từng được sử dụng cho một số trường hợp viêm phổi mắc phải tại cộng đồng ở người lớn. Do cảnh báo nghiêm trọng và tình trạng không còn được tiếp thị tại Hoa Kỳ, rút giấy phép tại EU, thuốc không nên được xem là lựa chọn tự điều trị hiện hành.[1][2][3][4]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Telithromycin

CAS 191114-48-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Telithromycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Telithromycin

Tên IUPAC

(1S,2R,5R,7R,8R,9R,11R,13R,14R)-8-[(2S,3R,4S,6R)-4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-2-ethyl-9-methoxy-1,5,7,9,11,13-hexamethyl-15-[4-(4-pyridin-3-ylimidazol-1-yl)butyl]-3,17-dioxa-15-azabicyclo[12.3.0]heptadecane-4,6,12,16-tetrone

Tên khác / tên đồng nghĩa

Telithromycin là tên INN. Ketek hoặc KETEK là tên biệt dược lịch sử được ghi nhận trong tài liệu quản lý tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu.[1][2][3]

Tên viết tắt

TEL

Tên Latinh / tên dược điển

Telithromycinum

Tên USAN

telithromycin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

191114-48-4

UNII

KI8H7H19WL

PubChem CID

5462516

RxNorm CUI

274786

Dược động học của Telithromycin

Telithromycin được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trung bình sau khoảng 1 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 57%. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 60–70%, có thể tích phân bố biểu kiến lớn và đạt nồng độ đáng kể tại niêm mạc phế quản, dịch lót biểu mô, đại thực bào phế nang và bạch cầu.[1]

Khoảng 70% liều được chuyển hóa; CYP3A4 tham gia khoảng một nửa quá trình chuyển hóa, phần còn lại qua cơ chế không phụ thuộc CYP. Thời gian bán thải cuối sau dùng lặp lại khoảng 10 giờ và trạng thái ổn định thường đạt sau 2–3 ngày.[1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Telithromycin được hấp thu nhanh, với thời gian đạt nồng độ đỉnh trung vị khoảng 1 giờ và khoảng dao động được ghi nhận từ 0,5 đến 4 giờ. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ hoặc mức độ hấp thu, vì vậy nhãn lịch sử cho phép dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.[1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối sau đường uống khoảng 57%.[1]

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 60–70%. Thể tích phân bố sau đường tĩnh mạch được báo cáo khoảng 2,9 L/kg. Telithromycin phân bố vào mô và tế bào đường hô hấp, gồm niêm mạc phế quản, dịch lót biểu mô, đại thực bào phế nang và bạch cầu.[1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Khoảng 70% liều telithromycin được chuyển hóa. CYP3A4 chịu trách nhiệm cho khoảng 50% quá trình chuyển hóa và khoảng 50% còn lại qua cơ chế không phụ thuộc CYP. Telithromycin đồng thời là chất ức chế mạnh CYP3A4, tạo nguy cơ tương tác đáng kể với nhiều thuốc.[1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Theo dữ liệu nhãn từ nghiên cứu sử dụng thuốc đánh dấu phóng xạ, khoảng 7% liều được thải dưới dạng không đổi trong phân, khoảng 13% dưới dạng không đổi trong nước tiểu và khoảng 37% được chuyển hóa qua gan trước khi thải trừ.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 7 giờ sau một liều và gần 10 giờ sau khi dùng lặp lại. Sự khác biệt phụ thuộc chế độ dùng và phương pháp phân tích dược động học.[1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm telithromycin gồm:

  • Suy thận nặng với độ thanh thải creatinin dưới 30 mL/phút làm Cmax tăng khoảng 1,4 lần và AUC tăng khoảng 1,9 lần.[1]
  • Khi suy thận nặng đồng thời giảm khả năng chuyển hóa CYP3A4 hoặc suy gan, mức phơi nhiễm có thể tăng khoảng 4–5 lần.[1]
  • Rifampicin làm giảm mạnh Cmax và AUC; các chất cảm ứng CYP3A4 khác như phenytoin, carbamazepine và phenobarbital cũng có thể làm giảm nồng độ.[1][2]
  • Ketoconazole và itraconazole làm tăng mức phơi nhiễm telithromycin.[1]
  • Người cao tuổi có AUC cao hơn khoảng 1,4–2 lần trong một số nghiên cứu, nhưng nhãn không yêu cầu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.[1]
  • Suy gan đơn độc không làm thay đổi đáng kể dược động học trong nghiên cứu được trích dẫn do tăng thải trừ qua thận bù trừ.[1]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Telithromycin

Telithromycin thuộc nhóm ketolide, một phân nhóm kháng sinh có nguồn gốc cấu trúc từ macrolide. Thuốc được phân loại theo ATC là J01FA15.[1][5]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Telithromycin gắn vào tiểu đơn vị 50S của ribosome vi khuẩn, chủ yếu tại các vùng thuộc 23S rRNA, từ đó ức chế quá trình tổng hợp protein. Thuốc có tương tác với nhiều vị trí gắn trên ribosome, là đặc điểm giúp phân biệt ketolide với một số macrolide truyền thống.[1][2]

Hiệu quả kháng khuẩn phụ thuộc tính nhạy cảm của vi khuẩn. Việc phát hiện hoạt tính trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa thuốc phù hợp cho mọi nhiễm khuẩn hoặc còn được khuyến nghị sử dụng trên lâm sàng hiện nay.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Telithromycin ức chế tổng hợp protein và có hoạt tính in vitro đối với các tác nhân đường hô hấp được ghi trong nhãn lịch sử. Tỷ lệ AUC so với MIC được xem là thông số liên quan đến hiệu quả kháng khuẩn trong các mô hình tiền lâm sàng.[1]

Thuốc có thể kéo dài khoảng QTc. Nguy cơ tăng khi nồng độ thuốc cao, có hạ kali hoặc hạ magnesi, nhịp tim chậm, hội chứng QT dài hoặc dùng thuốc chống loạn nhịp nhóm IA hay III.[1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Telithromycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Telithromycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Telithromycin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Telithromycin có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược động học: Telithromycin ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan.

Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drug Safety / PMC | Colchicine Drug Interaction Errors and Misunderstandings | Evidence-based evaluation and management of CYP3A4/P-gp and myotoxic interactions | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9754312/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Telithromycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *