Tăng tiểu cầu thiết yếu

Tăng tiểu cầu thiết yếu là một tân sinh tăng sinh tủy mạn tính khiến tủy xương tạo quá nhiều tiểu cầu do dòng tế bào gốc tạo máu bất thường. Nhiều người không có triệu chứng và chỉ phát hiện khi công thức máu cho thấy tiểu cầu tăng kéo dài. Một số người đau đầu, chóng mặt, nhìn mờ, tê rát đầu chi hoặc có huyết khối; ngược lại, tiểu cầu quá cao có thể làm rối loạn chức năng cầm máu và gây chảy máu. Chẩn đoán không dựa vào số tiểu cầu đơn độc mà cần loại trừ tăng tiểu cầu phản ứng do nhiễm trùng, viêm, thiếu sắt hoặc ung thư, đồng thời phân biệt với xơ tủy nguyên phát giai đoạn tiền xơ và các tân sinh tủy khác. Xét nghiệm JAK2, CALR, MPL và sinh thiết tủy xương giúp xác định. Điều trị được cá thể hóa theo nguy cơ huyết khối, chảy máu, tuổi, tiền sử biến cố và thai kỳ.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 23/07/2026

Tăng tiểu cầu thiết yếu là bệnh gì?

Tăng tiểu cầu thiết yếu là một tân sinh tăng sinh tủy mạn tính bắt nguồn từ tế bào gốc tạo máu, trong đó dòng mẫu tiểu cầu tăng sinh và tạo ra số lượng tiểu cầu cao kéo dài. Tiểu cầu có thể hoạt động bất thường, vì vậy bệnh vừa gây huyết khối vừa có thể gây xuất huyết. Phần lớn người bệnh mang một trong ba đột biến điều khiển JAK2, CALR hoặc MPL; một tỷ lệ nhỏ không có cả ba và được gọi là “ba âm tính”.

Bệnh phải được phân biệt với tăng tiểu cầu phản ứng, thường xảy ra khi nhiễm trùng, viêm, thiếu sắt, mất lách hoặc ung thư. Ngoài ra, hình thái tủy xương giúp phân biệt với xơ tủy nguyên phát giai đoạn tiền xơ, vốn có tiên lượng và cách theo dõi khác. Tăng tiểu cầu thiết yếu thường tiến triển chậm, nhưng đòi hỏi quản lý lâu dài để phòng biến cố mạch máu và nhận biết tiến triển sinh học.

Tên bệnh

Tăng tiểu cầu thiết yếu

Tên tiếng Anh

Essential thrombocythemia

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tăng tiểu cầu tiên phát; essential thrombocythaemia; ET

Mã ICD-10

D47.3 – Tăng tiểu cầu thiết yếu theo ICD-10 của WHO.

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Tân sinh tăng sinh tủy mạn tính BCR::ABL1 âm tính, ưu thế dòng mẫu tiểu cầu; chuyên khoa Huyết học.

Cơ quan ảnh hưởng

Tủy xương và máu là vị trí chính; não, tim, phổi, mạch máu ngoại biên, lách và hệ tiêu hóa có thể bị ảnh hưởng bởi huyết khối hoặc chảy máu.

Tính chất bệnh

Bệnh mạn tính, không lây, thuộc nhóm tân sinh dòng tủy; thường mang đột biến JAK2, CALR hoặc MPL và có nguy cơ huyết khối, xuất huyết, xơ tủy hoặc hiếm khi chuyển dạng bạch cầu cấp.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp; thường phát hiện ở người lớn, với hai nhóm tuổi được ghi nhận nhiều là trung niên–cao tuổi và một nhóm nhỏ người trẻ, đặc biệt nữ.

Bệnh có lây không?

Không; tăng tiểu cầu thiết yếu không lây qua tiếp xúc, máu hay đường hô hấp.

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Tăng tiểu cầu thiết yếu

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Tăng tiểu cầu thiết yếu

Triệu chứng và dấu hiệu của Tăng tiểu cầu thiết yếu

Chẩn đoán Tăng tiểu cầu thiết yếu

Điều trị Tăng tiểu cầu thiết yếu

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Tăng tiểu cầu thiết yếu

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Tăng tiểu cầu thiết yếu

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *