Rối loạn chuyển hóa Porphyrin

Rối loạn chuyển hóa porphyrin là nhóm bệnh hiếm do một bước trong quá trình tổng hợp heme hoạt động bất thường, làm porphyrin hoặc các tiền chất của chúng tích tụ. Tùy vị trí rối loạn ở gan hay tủy xương, bệnh có thể gây cơn đau bụng dữ dội kèm rối loạn thần kinh, yếu cơ, rối loạn tâm thần, nước tiểu sẫm màu; hoặc gây đau rát, phồng rộp và tổn thương da khi tiếp xúc ánh sáng. Nhiều người mang biến thể gen không bao giờ có triệu chứng, trong khi thuốc không an toàn, nhịn đói, rượu, hormone hoặc nhiễm trùng có thể khởi phát cơn ở một số thể gan cấp. Chẩn đoán phải bắt đầu bằng xét nghiệm porphobilinogen, ALA hoặc porphyrin đúng mẫu và đúng thời điểm, sau đó mới dùng xét nghiệm gen để xác định thể bệnh. Điều trị hoàn toàn phụ thuộc phân nhóm và cần bác sĩ có kinh nghiệm về porphyria.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Rối loạn chuyển hóa porphyrin là bệnh gì?

Rối loạn chuyển hóa porphyrin, thường gọi chung là porphyria, gồm nhiều bệnh do thiếu hoặc giảm hoạt tính enzym trong chuỗi tổng hợp heme. Heme là thành phần thiết yếu của hemoglobin và nhiều protein tham gia chuyển hóa thuốc, tạo năng lượng và vận chuyển electron. Khi một bước bị nghẽn, chất đứng trước điểm nghẽn tích tụ trong gan hoặc tủy xương và gây độc theo cơ chế khác nhau.

Các thể gan cấp tích lũy ALA và porphobilinogen có khả năng gây độc thần kinh, trong khi các thể da tích lũy porphyrin hấp thụ ánh sáng và tạo tổn thương quang độc. Một số bệnh gây cả triệu chứng thần kinh lẫn da. Khái niệm “porphyrin niệu tăng” không đồng nghĩa chắc chắn với porphyria, vì bệnh gan, thuốc và nhiều tình trạng khác cũng có thể làm porphyrin tăng nhẹ.

Tên bệnh

Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Tên tiếng Anh

Disorders of porphyrin metabolism (Porphyrias)

Tên khác / tên đồng nghĩa

Porphyria; bệnh rối loạn tổng hợp heme; rối loạn chuyển hóa porphyrin và tiền chất porphyrin

Mã ICD-10

Nhóm E80.0–E80.2 — Các rối loạn porphyrin; mã cụ thể phụ thuộc thể bệnh như porphyria tạo hồng cầu, porphyria cutanea tarda hoặc porphyria khác

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Nội tiết - Chuyển hóa; bệnh chuyển hóa hiếm ảnh hưởng đường tổng hợp heme, liên quan gan, tủy xương, thần kinh và da

Cơ quan ảnh hưởng

Gan hoặc tủy xương là nơi tích lũy chính tùy thể; hệ thần kinh, da, cơ, thận, tim mạch và đường mật có thể bị ảnh hưởng.

Tính chất bệnh

Nhóm bệnh hiếm, phần lớn do di truyền nhưng porphyria cutanea tarda thường có yếu tố mắc phải; có thể gây cơn cấp hoặc biểu hiện da mạn tính, không lây.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp; tần suất, tuổi khởi phát và biểu hiện khác nhau rõ giữa từng thể porphyria và giữa các quần thể.

Bệnh có lây không?

Không; rối loạn chuyển hóa porphyrin không phải bệnh truyền nhiễm.

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Triệu chứng và dấu hiệu của Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Chẩn đoán Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Điều trị Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Rối loạn chuyển hóa porphyrin

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *