Polyp dạ dày là tổn thương nhô lên từ niêm mạc và thường được phát hiện tình cờ khi nội soi. Đây không phải một bệnh duy nhất: polyp tuyến đáy vị, polyp tăng sản, polyp tuyến và các tổn thương dạng polyp khác có nguồn gốc, nguy cơ và cách theo dõi khác nhau. Phần lớn polyp nhỏ không gây triệu chứng, nhưng tổn thương lớn hoặc loét có thể chảy máu, gây thiếu máu, đau thượng vị, nôn hoặc hiếm khi tắc nghẽn. Nội soi cần mô tả số lượng, vị trí, kích thước, bề mặt và niêm mạc xung quanh; sinh thiết hoặc cắt polyp giúp xác định mô học và mức loạn sản. Điều trị có thể gồm cắt tổn thương nguy cơ, xử lý Helicobacter pylori, rà soát thuốc ức chế acid hoặc theo dõi theo từng loại. Mọi polyp không phải ung thư, nhưng polyp tuyến, loạn sản hoặc nhiều polyp bất thường không nên bị bỏ qua.
Polyp dạ dày là bệnh gì?
Polyp dạ dày (Gastric Polyps) là mô tả hình thái của tổn thương nhô lên bề mặt niêm mạc khi nội soi, chưa cho biết lành hay ác. Các polyp biểu mô chính gồm polyp tuyến đáy vị, polyp tăng sản và polyp tuyến; ngoài ra còn có u thần kinh nội tiết, polyp hamartoma, tổn thương viêm và khối dưới biểu mô trông giống polyp.

Polyp đại tràng và polyp dạ dày không có cùng hệ thống nguy cơ. Một polyp dạ dày nhỏ, điển hình ở đáy vị có thể gần như không đáng lo, trong khi polyp tuyến hoặc polyp có loạn sản cần cắt và theo dõi. Chẩn đoán hoàn chỉnh phải kết hợp hình ảnh nội soi, mô bệnh học và đánh giá nền niêm mạc như viêm teo, dị sản ruột hoặc Helicobacter pylori.
| Tên bệnh | Polyp dạ dày |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Gastric polyps (Stomach polyps) |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | U lồi niêm mạc dạ dày; polyp biểu mô dạ dày |
| Mã ICD-10 | K31.7 – Polyp của dạ dày và tá tràng. Polyp tuyến lành tính có thể được mã hóa D13.1 tùy kết quả mô bệnh học và hệ thống mã hóa. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tổn thương niêm mạc dạ dày; chuyên khoa Tiêu hóa, Nội soi tiêu hóa và Giải phẫu bệnh. |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niêm mạc dạ dày, thường ở thân–đáy vị hoặc hang vị tùy loại. Một số hội chứng đa polyp có thể đồng thời ảnh hưởng đại tràng, tá tràng và cơ quan khác. |
| Tính chất bệnh | Nhóm tổn thương lồi, đa số lành tính và không lây. Nguy cơ loạn sản hoặc ung thư phụ thuộc loại mô học, kích thước, hình thái, số lượng và niêm mạc xung quanh. |
| Mức độ phổ biến | Polyp dạ dày thường được phát hiện tình cờ khi nội soi. Tần suất thay đổi theo dân số, việc sử dụng thuốc ức chế bơm proton, tỷ lệ Helicobacter pylori và tiêu chuẩn nội soi; polyp tuyến đáy vị và polyp tăng sản là các loại thường gặp. |
| Bệnh có lây không? | Không. |
| Đường lây | Không áp dụng. Polyp không truyền giữa người với người; một số polyp tăng sản liên quan viêm niêm mạc do Helicobacter pylori, là nhiễm khuẩn có thể lây. |
Tổng quan chuyên môn về Polyp dạ dày
Cơ chế phụ thuộc loại polyp. Polyp tuyến đáy vị phát sinh do giãn nang các tuyến vùng thân–đáy; thể rải rác có thể liên quan sử dụng thuốc ức chế bơm proton kéo dài, còn thể nhiều và có loạn sản có thể liên quan đa polyp tuyến gia đình. Polyp tăng sản là phản ứng tái tạo quá mức trước viêm hoặc tổn thương niêm mạc, thường đi kèm Helicobacter pylori, viêm teo hoặc tổn thương quanh miệng nối.
Polyp tuyến hình thành từ biểu mô loạn sản và nằm trong chuỗi tiền ung thư. Khi tích lũy thêm biến đổi phân tử, loạn sản mức thấp có thể tiến thành mức cao và ung thư xâm lấn. Nguy cơ không chỉ nằm trong polyp mà còn ở niêm mạc nền.
Ba nhóm biểu mô thường gặp là polyp tuyến đáy vị, thường nhỏ, nhiều, nằm ở thân–đáy; polyp tăng sản, thường liên quan viêm và có thể ở hang vị; và polyp tuyến, là tổn thương loạn sản tiền ung thư. Các dạng khác gồm polyp hamartoma, u thần kinh nội tiết, polyp viêm và tổn thương dưới biểu mô.
Ý nghĩa thực hành dựa trên mô học, loạn sản, kích thước, hình thái, số lượng, vị trí và bệnh nền. Không nên dùng hình ảnh đơn thuần để kết luận khi tổn thương không điển hình.
Polyp dạ dày được ghi nhận ở một tỷ lệ nhỏ nhưng không hiếm trong các ca nội soi đường tiêu hóa trên. Tỷ lệ báo cáo dao động do khác biệt về tuổi, thuốc ức chế acid, Helicobacter pylori và kỹ thuật phát hiện. Polyp tuyến đáy vị thường gặp hơn tại nơi dùng thuốc ức chế bơm proton phổ biến; polyp tăng sản thường gắn với viêm dạ dày mạn.
Polyp tuyến ít gặp hơn nhưng quan trọng vì nguy cơ loạn sản và ung thư. Chưa có số liệu đại diện toàn quốc đáng tin cậy về phân bố từng loại tại Việt Nam.
Tổn thương niêm mạc mạn kích hoạt tái tạo, làm các hố tuyến tăng sinh và tạo polyp tăng sản. Ức chế acid kéo dài có thể làm tăng gastrin và thay đổi cấu trúc tuyến đáy vị ở một số người, dẫn đến nang tuyến giãn. Trong polyp tuyến, tế bào biểu mô tích lũy biến đổi gây loạn sản, tăng sinh không kiểm soát và có thể tiến đến ung thư nếu không được phát hiện hoặc cắt bỏ.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Polyp dạ dày
Không có một nguyên nhân chung cho mọi polyp. Polyp tăng sản thường phát triển trên nền viêm do Helicobacter pylori, viêm teo tự miễn, trào ngược mật hoặc tổn thương sau phẫu thuật. Polyp tuyến đáy vị rải rác có thể liên quan thuốc ức chế bơm proton, nhưng cần diễn giải cùng chỉ định và thời gian dùng.
Polyp tuyến phát sinh từ niêm mạc loạn sản, thường đi cùng viêm teo và dị sản ruột. Nhiều polyp tuyến đáy vị, polyp ở người trẻ hoặc có loạn sản có thể gợi ý đa polyp tuyến gia đình. Polyp hamartoma liên quan các hội chứng di truyền riêng.
Yếu tố liên quan gồm tuổi cao, Helicobacter pylori, viêm teo, dị sản ruột, viêm dạ dày tự miễn, thiếu máu ác tính, phẫu thuật dạ dày và sử dụng thuốc ức chế bơm proton kéo dài. Tiền sử gia đình đa polyp, ung thư đại trực tràng hoặc ung thư dạ dày làm tăng nghi ngờ hội chứng di truyền.
Đặc điểm tăng nguy cơ trong polyp gồm kích thước lớn, bề mặt không đều, loét, đổi màu, tăng nhanh, loạn sản hoặc nhiều polyp ở người trẻ.
Người dùng thuốc ức chế acid lâu dài, có Helicobacter pylori, viêm teo hoặc dị sản ruột, viêm dạ dày tự miễn, thiếu máu ác tính hoặc tiền sử phẫu thuật dạ dày dễ được phát hiện polyp hơn. Người có hội chứng đa polyp hoặc người thân mắc ung thư tiêu hóa sớm cần đánh giá kỹ.
Nhóm có polyp tuyến, polyp loạn sản, nhiều polyp không điển hình hoặc niêm mạc nền nguy cơ cao cần theo dõi chuyên khoa.
Triệu chứng và dấu hiệu của Polyp dạ dày
Phần lớn polyp dạ dày không gây triệu chứng và được phát hiện khi nội soi vì khó tiêu, trào ngược hoặc lý do khác. Khi có biểu hiện, triệu chứng thường không đặc hiệu và có thể đến từ viêm niêm mạc đi kèm hơn là bản thân polyp.
Polyp lớn, có cuống, loét hoặc nằm gần môn vị có thể gây đau thượng vị, buồn nôn, nôn, chảy máu rỉ rả dẫn đến thiếu máu, hoặc hiếm khi tắc nghẽn. Mức độ khó chịu không cho biết loại mô học.
- Không triệu chứng: tình huống phổ biến nhất, polyp được tìm thấy tình cờ.
- Khó tiêu hoặc đầy bụng: thường đi kèm viêm dạ dày.
- Đau thượng vị: âm ỉ hoặc liên quan bữa ăn.
- Thiếu máu: mệt, da nhợt do chảy máu vi thể từ polyp loét.
- Buồn nôn hoặc nôn: đáng chú ý khi tổn thương lớn hoặc gần môn vị.
- Phân đen: dấu hiệu chảy máu đường tiêu hóa trên.
- Nôn ra máu do polyp chảy máu đáng kể.
- Tắc nghẽn đường ra dạ dày khi polyp lớn sa vào môn vị.
- Đau quặn từng cơn do polyp có cuống di động.
- Sụt cân hoặc chán ăn khi có loạn sản, ung thư đồng thời hoặc bệnh niêm mạc lan rộng.
- Biểu hiện ngoài tiêu hóa của hội chứng di truyền, như sắc tố da niêm hoặc nhiều polyp ở cơ quan khác.
Nên đặt lịch khám
Đau thượng vị kéo dài, khó tiêu không đáp ứng, thiếu máu, tiền sử gia đình đa polyp hoặc kết quả nội soi ghi polyp nhưng chưa có mô bệnh học cần được bác sĩ tiêu hóa đánh giá.Cần khám trong ngày
Phân đen, nôn có máu, nôn nhiều, chóng mặt, mệt tăng nhanh hoặc đau tăng sau thủ thuật cần liên hệ cơ sở nội soi.Cần tái khám sớm
Người đã cắt polyp phải tái khám theo mô học, nhất là khi có loạn sản, bờ cắt không rõ, nhiều polyp, viêm teo, dị sản ruột hoặc Helicobacter pylori.- Nôn ra nhiều máu hoặc phân đen kèm ngất, tim nhanh, vã mồ hôi, khó thở hay tụt huyết áp.
- Đau bụng hoặc đau ngực dữ dội sau cắt polyp, bụng cứng, sốt, khó thở.
- Nôn liên tục, bụng trướng, không uống được nước hoặc tiểu rất ít do tắc nghẽn và mất nước.
Chẩn đoán Polyp dạ dày
Nội soi dạ dày chất lượng cao là phương pháp chính. Báo cáo cần ghi số lượng, vị trí, kích thước, hình dạng, cuống, bề mặt, loét và chụp ảnh. Công nghệ tăng cường hình ảnh giúp nhận diện mạch và cấu trúc niêm mạc bất thường.
Tổn thương được sinh thiết hoặc cắt tùy nguy cơ. Mẫu mô xác định loại và mức loạn sản. Bác sĩ cũng lấy mẫu niêm mạc nền khi cần để tìm Helicobacter pylori, viêm teo và dị sản ruột. Chẩn đoán không nên chỉ dựa vào thuật ngữ polyp trên phiếu nội soi.
Bác sĩ hỏi triệu chứng chảy máu, nôn, sụt cân, thuốc ức chế bơm proton, thuốc chống đông, Helicobacter pylori, viêm dạ dày tự miễn, phẫu thuật dạ dày và bệnh đa polyp trong gia đình. Khám tìm da niêm nhợt, đau thượng vị, mất nước hoặc dấu bệnh di truyền.
Đa số người có polyp nhỏ không có dấu hiệu khám bất thường. Khám bình thường không loại trừ loạn sản.
Công thức máu và ferritin được dùng khi nghi chảy máu hoặc thiếu sắt. Helicobacter pylori được tìm bằng mô bệnh học, test urease, test thở hoặc kháng nguyên phân. Kháng thể tế bào thành, yếu tố nội tại, vitamin B12 và gastrin có thể được chỉ định khi nghi viêm dạ dày tự miễn hoặc u thần kinh nội tiết.
Xét nghiệm di truyền APC hoặc panel đa polyp chỉ thực hiện sau tư vấn khi số lượng, tuổi xuất hiện, loạn sản và tiền sử gia đình gợi ý. Chất chỉ điểm ung thư không dùng để sàng lọc polyp.
Nội soi là hình ảnh quan trọng nhất. Siêu âm nội soi dùng chọn lọc khi tổn thương có vẻ dưới niêm mạc, kích thước lớn hoặc cần đánh giá lớp thành trước cắt. CT hoặc MRI không cần cho polyp biểu mô nhỏ điển hình, nhưng có thể chỉ định nếu mô học cho thấy ung thư hoặc nghi lan ra ngoài dạ dày.
Không nên chụp CT để thay thế sinh thiết, vì nhiều polyp nhỏ không nhìn thấy rõ.
Chẩn đoán loại polyp dựa trên mô bệnh học từ sinh thiết hoặc mẫu cắt. Báo cáo cần nêu loại, mức loạn sản, ung thư xâm lấn, bờ cắt và đặc điểm hỗ trợ. Hình ảnh nội soi điển hình có thể định hướng nhưng không đủ khi tổn thương lớn, bất thường hoặc có nguy cơ.
Đối với polyp loạn sản, đánh giá cắt hoàn toàn và niêm mạc xung quanh quyết định theo dõi. Không có một tiêu chuẩn duy nhất áp dụng cho mọi polyp.
Điều trị Polyp dạ dày
Điều trị theo mô học và nguy cơ. Polyp tuyến thường cần cắt hoàn toàn. Polyp tăng sản lớn, có triệu chứng, loạn sản hoặc hình thái đáng ngờ thường được cắt và đánh giá Helicobacter pylori cùng niêm mạc nền. Polyp tuyến đáy vị nhỏ, điển hình, rải rác có thể chỉ cần xác nhận và rà soát thuốc; tổn thương lớn, không điển hình hoặc loạn sản cần cắt.
Nhiều polyp ở người trẻ phải cân nhắc hội chứng di truyền. Mục tiêu không chỉ loại bỏ polyp mà còn xử lý viêm nền và theo dõi phù hợp.
Không có thuốc uống chung làm biến mất mọi polyp. Nếu có Helicobacter pylori, bác sĩ kê phác đồ tiệt trừ và xác nhận hết nhiễm; một số polyp tăng sản có thể thoái triển khi viêm được kiểm soát. Thuốc ức chế bơm proton được rà soát về chỉ định và liều thấp nhất hiệu quả, nhưng không tự ngừng.
Điều trị thiếu sắt, vitamin B12 hoặc bệnh tự miễn được cá thể hóa. Thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu cần kế hoạch riêng quanh thủ thuật.
Cắt polyp bằng thòng lọng, cắt niêm mạc hoặc bóc tách dưới niêm mạc được lựa chọn theo kích thước, hình thái và nghi ngờ xâm lấn. Mục tiêu là lấy trọn tổn thương để đánh giá mô học, đặc biệt với polyp tuyến và loạn sản. Kẹp clip, đốt hoặc tiêm có thể dùng để cầm máu.
Nguy cơ gồm chảy máu sớm hoặc muộn, thủng và đau sau đốt. Người bệnh cần hướng dẫn về ăn uống, thuốc chống đông và dấu hiệu quay lại viện.
Phẫu thuật hiếm khi cần cho polyp lành tính đơn thuần. Chỉ định được cân nhắc khi tổn thương quá lớn hoặc không thể cắt an toàn qua nội soi, có ung thư xâm lấn, nhiều polyp gây biến chứng, hoặc hội chứng di truyền với gánh nặng tổn thương cao.
Phạm vi phẫu thuật phụ thuộc vị trí, xâm lấn và nguy cơ hạch. Không nên cắt dạ dày chỉ vì từ polyp khi chưa phân loại.
Điều trị thiếu máu và tối ưu dinh dưỡng giúp hồi phục sau cắt polyp. Người bệnh nên được giải thích rõ mô học để tránh lo sợ rằng mọi polyp đều là ung thư. Hỗ trợ bỏ thuốc lá và điều chỉnh chế độ ăn có lợi cho niêm mạc.
Sau thủ thuật, ưu tiên thức ăn mềm trong thời gian được hướng dẫn, uống đủ nước và tránh hoạt động nặng nếu có nguy cơ chảy máu. Không dùng sản phẩm quảng cáo tiêu polyp.
Theo dõi phụ thuộc mô học, loạn sản, bờ cắt và bệnh nền. Sau cắt hoàn toàn polyp loạn sản, hướng dẫn gần đây khuyến nghị nội soi khoảng 1 năm với loạn sản mức thấp và khoảng 6 tháng với mức cao, nhưng bác sĩ có thể điều chỉnh theo chất lượng cắt và nguy cơ.
Polyp tăng sản cần xác nhận tiệt trừ Helicobacter pylori khi có nhiễm. Polyp tuyến đáy vị điển hình không loạn sản có thể không cần theo dõi riêng nếu không có hội chứng di truyền.
Nhiều polyp được xử trí trong một lần nội soi, nhưng mô bệnh học thường cần vài ngày đến hơn một tuần tùy cơ sở. Nếu cắt tổn thương lớn, niêm mạc lành trong vài tuần. Điều trị Helicobacter pylori theo liệu trình giới hạn và cần xét nghiệm xác nhận sau thời gian phù hợp.
Theo dõi có thể kéo dài nhiều năm đối với polyp tuyến, loạn sản, viêm teo hoặc hội chứng đa polyp. Không có mốc chung cho mọi loại.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Polyp có thể chảy máu, gây thiếu sắt, loét hoặc hiếm khi tắc nghẽn môn vị. Polyp tuyến và một phần polyp tăng sản có thể chứa loạn sản hoặc ung thư; niêm mạc xung quanh cũng có thể có tổn thương tiền ung thư. Hội chứng đa polyp làm tăng nguy cơ ung thư ở nhiều vị trí.
Biến chứng thủ thuật gồm chảy máu, thủng, đau, hít sặc và phản ứng thuốc an thần. Chảy máu muộn có thể xuất hiện vài ngày sau cắt.
Tiên lượng của phần lớn polyp tốt sau khi phân loại đúng. Polyp tuyến đáy vị rải rác không loạn sản có nguy cơ ác tính rất thấp; polyp tăng sản có thể cải thiện khi xử lý nguyên nhân. Polyp tuyến có nguy cơ tiến triển cao hơn nhưng cắt hoàn toàn khi còn khu trú giúp phòng ung thư.
Kết quả dài hạn phụ thuộc loạn sản, bờ cắt, niêm mạc nền và tái nội soi. Không thể đánh giá tiên lượng chỉ từ kích thước nhìn trên nội soi.
Polyp có thể tái xuất hiện, đặc biệt khi Helicobacter pylori, viêm teo hoặc kích thích niêm mạc chưa được xử lý. Người có nhiều polyp tuyến đáy vị do thuốc hoặc hội chứng di truyền có thể hình thành thêm polyp mới dù đã cắt một số tổn thương.
Giảm nguy cơ bằng tiệt trừ Helicobacter pylori, dùng thuốc ức chế acid đúng chỉ định, không hút thuốc và tái nội soi theo mô học. Tái phát không đồng nghĩa ung thư.
Không thể phòng mọi polyp. Phát hiện và điều trị Helicobacter pylori, không hút thuốc, hạn chế thực phẩm quá mặn, dùng thuốc ức chế bơm proton đúng chỉ định và quản lý viêm dạ dày có thể giảm một số nguy cơ. Người có viêm dạ dày tự miễn cần theo dõi chuyên khoa.
Gia đình có đa polyp tuyến hoặc ung thư tiêu hóa sớm nên được tư vấn di truyền. Nội soi chất lượng cao và cắt tổn thương tiền ung thư là biện pháp phòng ung thư thứ phát.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Polyp dạ dày
Không có thực phẩm nào làm polyp biến mất. Nên ăn đa dạng, tăng rau quả, cá và thực phẩm ít chế biến; hạn chế món quá mặn, hun khói và rượu. Khi vừa cắt polyp, dùng thức ăn mềm, nguội hoặc ấm theo hướng dẫn và tránh món cứng trong thời gian ngắn.
Nếu thiếu sắt hoặc B12, bổ sung phải dựa trên xét nghiệm. Không cần kiêng sữa, thịt hoặc tinh bột chỉ vì có polyp.
Người có polyp chưa can thiệp thường sinh hoạt và vận động bình thường. Sau cắt, tránh nâng nặng, tập cường độ cao và đi xa trong thời gian cơ sở nội soi khuyến cáo, vì chảy máu muộn có thể xảy ra. Ngủ đủ và uống đủ nước hỗ trợ hồi phục.
Người thiếu máu nên tăng hoạt động dần, tránh lái xe khi chóng mặt. Không hút thuốc và hạn chế rượu.
Sau nội soi, theo dõi đau bụng, nôn, màu phân, chóng mặt, sốt và khả năng ăn uống. Ghi tên thuốc chống đông, thời điểm dùng lại và kết quả mô bệnh học để trao đổi khi tái khám. Với người chưa can thiệp, theo dõi triệu chứng nhưng không dùng cảm giác để đo kích thước polyp.
Phân đen kèm yếu, ngất hoặc tim nhanh phải cấp cứu. Không tự mua test ung thư để thay nội soi.
- Không cho rằng mọi polyp đều lành tính khi chưa có mô bệnh học.
- Không tự ngừng thuốc ức chế bơm proton, thuốc chống đông hoặc aspirin trước nội soi.
- Không bỏ lịch nhận kết quả giải phẫu bệnh hoặc tái nội soi khi có loạn sản.
- Không dùng thuốc nam, enzyme hoặc thực phẩm bổ sung quảng cáo làm tan polyp.
- Không uống rượu, vận động nặng hoặc ăn quá cứng ngay sau cắt khi chưa được cho phép.
- Không trì hoãn cấp cứu khi nôn ra máu, phân đen kèm choáng hoặc đau dữ dội.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Polyp dạ dày ở trẻ ít gặp và cần nghĩ đến hội chứng đa polyp khi có nhiều tổn thương, thiếu máu, chảy máu, chậm tăng trưởng hoặc tiền sử gia đình. Một số polyp hamartoma liên quan juvenile polyposis hoặc Peutz–Jeghers và có nguy cơ tổn thương ở các đoạn tiêu hóa khác.
Nội soi, gây mê và cắt polyp nên thực hiện tại cơ sở tiêu hóa nhi. Xét nghiệm di truyền chỉ làm sau tư vấn.
Ở người cao tuổi, polyp thường được phát hiện cùng viêm teo, dị sản ruột, thiếu máu hoặc nhiều bệnh nền. Bác sĩ cân bằng lợi ích cắt và theo dõi với nguy cơ gây mê, chảy máu, thuốc chống đông, bệnh tim phổi và frailty.
Không nên bỏ qua thiếu máu mới xuất hiện, nhưng cũng không nên can thiệp quá mức cho polyp nguy cơ rất thấp khi lợi ích hạn chế.
Polyp dạ dày hiếm khi cần can thiệp trong thai kỳ nếu không chảy máu hoặc nghi ác tính. Nội soi được cân nhắc khi lợi ích vượt nguy cơ, ưu tiên thời điểm và thuốc an thần phù hợp với tư vấn sản khoa. Chảy máu gây thiếu máu cần điều trị.
Cắt polyp không cấp thiết có thể trì hoãn đến sau sinh. Không tự ngừng thuốc dạ dày hoặc thuốc chống đông.
Nội soi và cắt polyp có thể thực hiện trong thời kỳ cho con bú khi cần. Việc tạm ngừng cho bú phụ thuộc thuốc an thần, giảm đau và thuốc sau thủ thuật; nhiều thuốc có thời gian gián đoạn ngắn hoặc không cần ngừng, nhưng phải tra cứu từng trường hợp.
Phác đồ Helicobacter pylori cần lựa chọn thuốc tương thích với cho bú. Không tự dùng kháng sinh hay bismuth.
Người suy giảm miễn dịch có thể có tổn thương niêm mạc do nhiễm trùng hoặc lymphoma trông giống polyp. Ngưỡng sinh thiết thấp hơn khi tổn thương không điển hình, sụt cân, sốt hoặc thiếu máu. Nguy cơ nhiễm trùng sau thủ thuật phụ thuộc mức giảm bạch cầu và bệnh nền.
Thuốc ức chế miễn dịch, chống đông và kháng virus cần được rà soát trước nội soi.
Viêm dạ dày tự miễn, thiếu máu ác tính, viêm teo, dị sản ruột và đa polyp tuyến gia đình làm thay đổi nguy cơ và lịch nội soi. Xơ gan, bệnh thận, bệnh tim hoặc rối loạn đông máu làm tăng nguy cơ thủ thuật.
Người dùng nhiều thuốc cần cung cấp đầy đủ thuốc ức chế acid, aspirin, clopidogrel, thuốc chống đông và thuốc đái tháo đường để lập kế hoạch an toàn.
Polyp tăng sản có thể xuất hiện tại miệng nối hoặc trên nền trào ngược mật sau phẫu thuật dạ dày. Người đã cắt dạ dày cần nội soi kỹ vùng miệng nối và sinh thiết tổn thương bất thường, vì viêm và ung thư mỏm dạ dày có thể biểu hiện dạng polyp.
Sau cắt polyp qua nội soi, tuân thủ chế độ ăn, thuốc và lịch kiểm tra bờ cắt; báo ngay đau tăng, sốt hoặc chảy máu.
Câu hỏi thường gặp về Polyp dạ dày
Không. Polyp dạ dày là mô tả một tổn thương lồi và phần lớn lành tính. Nguy cơ phụ thuộc mô học: polyp tuyến đáy vị rải rác thường rất thấp, polyp tăng sản đôi khi chứa loạn sản, còn polyp tuyến là tổn thương tiền ung thư rõ hơn. Một số ung thư sớm cũng có hình dạng giống polyp. Kết luận cần dựa trên sinh thiết hoặc mẫu cắt và đánh giá niêm mạc xung quanh, không chỉ dựa vào kích thước hoặc ảnh nội soi.
Không phải mọi polyp đều cần cắt. Polyp tuyến thường được cắt hoàn toàn; polyp tăng sản lớn, có triệu chứng, loạn sản hoặc bề mặt bất thường cũng thường cần loại bỏ. Polyp tuyến đáy vị nhỏ, điển hình và không có yếu tố nguy cơ có thể chỉ cần lấy mẫu hoặc theo dõi. Quyết định còn phụ thuộc thuốc chống đông, bệnh nền và khả năng cắt an toàn. Không nên tự yêu cầu cắt mọi polyp hoặc bỏ qua tổn thương chỉ vì nhỏ.
Một số polyp tăng sản có thể nhỏ đi sau điều trị Helicobacter pylori và giảm viêm. Polyp tuyến đáy vị liên quan thuốc có thể giảm khi bác sĩ điều chỉnh thuốc trong trường hợp phù hợp, nhưng không nên tự ngừng thuốc ức chế acid. Polyp tuyến không được kỳ vọng tự biến mất và thường cần cắt vì nguy cơ loạn sản. Dù triệu chứng hết, polyp vẫn có thể còn; chỉ nội soi và mô bệnh học mới đánh giá được.
Khoảng tái nội soi phụ thuộc loại polyp, mức loạn sản, bờ cắt và niêm mạc nền. Sau cắt hoàn toàn polyp loạn sản mức thấp, một số hướng dẫn đề xuất kiểm tra khoảng 1 năm; với mức cao có thể sớm khoảng 6 tháng. Polyp lành tính điển hình có thể không cần theo dõi riêng. Bác sĩ sẽ rút ngắn lịch nếu cắt không trọn, nhiều tổn thương, viêm teo, dị sản ruột hoặc hội chứng di truyền.
Có thể. Polyp mới có thể xuất hiện khi Helicobacter pylori, viêm teo, viêm tự miễn, trào ngược mật hoặc yếu tố thuốc vẫn còn. Người có hội chứng đa polyp có xu hướng hình thành nhiều tổn thương theo thời gian. Tái phát không đồng nghĩa ung thư, nhưng mỗi polyp mới cần được đánh giá về hình thái và mô học. Tuân thủ điều trị nguyên nhân, không hút thuốc, dùng thuốc đúng chỉ định và tái nội soi giúp giảm nguy cơ bỏ sót.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

