Hội chứng chuyển hóa là sự xuất hiện đồng thời của nhiều bất thường như béo bụng, tăng huyết áp, tăng triglyceride, giảm HDL-cholesterol và tăng đường huyết. Các rối loạn này thường liên quan đến kháng insulin và mỡ nội tạng, làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2, bệnh mạch vành, đột quỵ, gan nhiễm mỡ liên quan chuyển hóa và bệnh thận mạn. Phần lớn người mắc không có triệu chứng rõ; dấu hiệu dễ nhận thấy nhất có thể chỉ là vòng eo lớn, trong khi huyết áp, glucose và lipid máu bất thường được phát hiện qua khám định kỳ. Chẩn đoán dựa trên đo vòng eo, huyết áp và xét nghiệm máu, không dựa vào một biểu hiện đơn lẻ. Kiểm soát sớm từng thành phần bằng dinh dưỡng phù hợp, vận động, giảm cân khi cần và thuốc theo chỉ định có thể giảm đáng kể nguy cơ biến chứng lâu dài.
Hội chứng chuyển hóa là bệnh gì?
Hội chứng chuyển hóa không phải là một bệnh đơn lẻ mà là tên gọi cho cụm yếu tố nguy cơ thường xuất hiện cùng nhau. Theo cách tiếp cận hài hòa được sử dụng rộng rãi, người trưởng thành thường được xác định khi có ít nhất ba trong năm thành phần: vòng eo tăng theo ngưỡng dân tộc, triglyceride tăng hoặc đang điều trị, HDL-cholesterol thấp hoặc đang điều trị, huyết áp tăng hoặc đang điều trị, và glucose lúc đói tăng hoặc đã được chẩn đoán đái tháo đường. Khái niệm này giúp nhận diện người có nguy cơ cao hơn đối với bệnh tim mạch và đái tháo đường type 2. Hội chứng chuyển hóa có phần giao thoa với hội chứng tim mạch - thận - chuyển hóa, nhưng hai khái niệm không hoàn toàn đồng nhất: CKM bao quát thêm bệnh thận và phân giai đoạn tổn thương đa cơ quan.
| Tên bệnh | Hội chứng chuyển hóa |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Metabolic syndrome |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Hội chứng kháng insulin; hội chứng rối loạn chuyển hóa; metabolic syndrome (MetS) |
| Mã ICD-10 | E88.81 theo ICD-10-CM; trong ICD-10 WHO có thể được xếp vào nhóm E88.8 tùy hệ thống mã hóa áp dụng. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Nội tiết - Chuyển hóa; hội chứng nguy cơ tim mạch - thận - chuyển hóa. |
| Cơ quan ảnh hưởng | Mô mỡ nội tạng, gan, tụy, cơ xương, mạch máu và tim là các hệ chịu ảnh hưởng chính; thận và hệ hô hấp khi ngủ có thể bị tác động thứ phát. |
| Tính chất bệnh | Hội chứng mạn tính, không lây, đa yếu tố; có liên quan đến kháng insulin, béo bụng, di truyền và môi trường sống. |
| Mức độ phổ biến | Thường gặp ở người trưởng thành và tăng theo tuổi, béo bụng, ít vận động; tỷ lệ tại Việt Nam thay đổi theo quần thể và bộ tiêu chuẩn chẩn đoán. |
| Bệnh có lây không? | Không. |
| Đường lây | Không áp dụng. |
Tổng quan chuyên môn về Hội chứng chuyển hóa
Mỡ nội tạng tăng làm giải phóng acid béo tự do và các chất trung gian viêm, khiến gan tăng sản xuất glucose và lipoprotein giàu triglyceride. Cơ, gan và mô mỡ đáp ứng kém với insulin, nên tụy phải tiết nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết. Theo thời gian, glucose tăng, HDL-cholesterol giảm, hạt LDL trở nên nhỏ và đậm đặc hơn, huyết áp tăng do hoạt hóa thần kinh - nội tiết và rối loạn chức năng nội mô. Chuỗi biến đổi này thúc đẩy xơ vữa động mạch, gan nhiễm mỡ và suy giảm chức năng thận.
Không có một hệ phân loại mức độ thống nhất cho hội chứng chuyển hóa. Thực hành thường mô tả theo bộ tiêu chuẩn chẩn đoán sử dụng, số thành phần hiện diện và nguy cơ tim mạch tổng thể. Có thể phân biệt hội chứng chuyển hóa kèm đái tháo đường, chưa có đái tháo đường, hoặc có bệnh tim mạch - thận đã xác lập. Phân nhóm này giúp ưu tiên can thiệp nhưng không thay thế đánh giá từng yếu tố nguy cơ.
Hội chứng chuyển hóa xuất hiện ở nhiều quốc gia và thường tăng theo tuổi, mức độ đô thị hóa, béo bụng và ít vận động. Tỷ lệ được báo cáo khác nhau đáng kể vì ngưỡng vòng eo và tiêu chuẩn chẩn đoán không đồng nhất. Dữ liệu đại diện toàn quốc tại Việt Nam còn hạn chế; các nghiên cứu địa phương cho thấy gánh nặng đáng lưu ý nhưng không nên suy rộng một tỷ lệ duy nhất cho toàn dân số.
Bệnh tiến triển âm thầm qua nhiều năm: cân bằng năng lượng dương và giảm hoạt động làm mỡ nội tạng tăng; kháng insulin xuất hiện; gan tăng tạo triglyceride và glucose; huyết áp tăng; sau đó các thành phần tích lũy đủ để đáp ứng tiêu chuẩn hội chứng. Không có đường phơi nhiễm hay xâm nhập như bệnh truyền nhiễm.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Hội chứng chuyển hóa
Hội chứng chuyển hóa hình thành do tương tác giữa khuynh hướng di truyền và yếu tố mắc phải. Nền tảng thường là kháng insulin, mỡ nội tạng và rối loạn phân bố mỡ. Yếu tố thúc đẩy gồm chế độ ăn dư năng lượng, đồ uống có đường, ít vận động, thiếu ngủ, ngưng thở khi ngủ, stress kéo dài, hút thuốc, rượu và một số thuốc. Các bệnh như hội chứng buồng trứng đa nang, suy giáp, Cushing hoặc loạn dưỡng mỡ có thể làm biểu hiện nặng hơn.
Có thể thay đổi: thừa cân, vòng eo lớn, ít vận động, ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, hút thuốc, uống rượu nhiều, thiếu ngủ và kiểm soát kém huyết áp hoặc glucose. Khó hoặc không thể thay đổi: tuổi, tiền sử gia đình đái tháo đường sớm, một số đặc điểm di truyền, tiền sử đái tháo đường thai kỳ và nguồn gốc dân tộc có xu hướng tích mỡ nội tạng ở BMI thấp hơn.
Người béo bụng, tiền đái tháo đường, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ liên quan chuyển hóa, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc ngưng thở khi ngủ có nguy cơ cao. Người sử dụng glucocorticoid kéo dài, thuốc chống loạn thần không điển hình hoặc có tiền sử gia đình bệnh tim mạch sớm cũng cần được đánh giá cẩn thận.
Triệu chứng và dấu hiệu của Hội chứng chuyển hóa
Hội chứng chuyển hóa thường không gây khó chịu ở giai đoạn đầu. Một số người nhận thấy tăng vòng eo, tăng cân hoặc mảng da sẫm màu ở nếp gấp liên quan kháng insulin. Khi glucose tăng rõ có thể khát nhiều, tiểu nhiều, mệt hoặc nhìn mờ. Triệu chứng đau ngực, khó thở hay yếu liệt thường phản ánh biến chứng tim mạch chứ không phải biểu hiện sớm của hội chứng.
- Vòng eo tăng hoặc tích mỡ vùng bụng, thường là dấu hiệu quan sát được rõ nhất.
- Huyết áp cao thường không có triệu chứng và chỉ phát hiện khi đo đúng kỹ thuật.
- Triglyceride tăng và HDL-cholesterol thấp hầu như không gây cảm giác bất thường.
- Đường huyết tăng nhẹ có thể hoàn toàn im lặng; khi tăng nhiều có thể khát, tiểu nhiều và mệt.
- Tăng sắc tố dạng nhung ở cổ hoặc nách có thể gợi ý kháng insulin nhưng không đủ để chẩn đoán.
- Xanthoma do rối loạn lipid nặng, thường gợi ý bệnh lipid nguyên phát kèm theo hơn là hội chứng đơn thuần.
- Đau hạ sườn phải hoặc men gan tăng khi có gan nhiễm mỡ tiến triển.
- Buồn ngủ ban ngày, ngáy lớn và ngừng thở khi ngủ ở người béo bụng.
Nên đặt lịch khám: khi vòng eo tăng, tăng cân kéo dài, có tiền sử gia đình đái tháo đường hoặc bệnh tim sớm. Cần khám trong ngày: khi đường huyết rất cao kèm khát, tiểu nhiều, nôn hoặc mất nước; huyết áp tăng nhiều kèm đau đầu bất thường. Cần tái khám sớm: khi chỉ số tại nhà tăng dần, xuất hiện tác dụng phụ thuốc, hoặc không đạt mục tiêu sau giai đoạn thay đổi lối sống.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi có đau ngực đè nặng, khó thở dữ dội, méo miệng, yếu liệt một bên, rối loạn ý thức, co giật, nôn liên tục kèm mất nước hoặc huyết áp rất cao kèm triệu chứng thần kinh. Không tự lái xe khi tình trạng nặng và không trì hoãn để thử mẹo dân gian.
Chẩn đoán Hội chứng chuyển hóa
Bác sĩ phối hợp tiền sử, thuốc đang dùng, thói quen sinh hoạt, đo vòng eo và huyết áp với xét nghiệm glucose và lipid. Cần xác nhận các bất thường bằng phép đo đúng chuẩn và tìm bệnh thứ phát như suy giáp, Cushing hoặc thuốc gây tăng cân. Người đọc không nên tự kết luận chỉ từ BMI, vòng eo hoặc một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.
Khám thường gồm cân nặng, chiều cao, BMI, vòng eo, huyết áp lặp lại, nhịp tim và dấu hiệu phân bố mỡ. Bác sĩ có thể tìm tăng sắc tố dạng nhung, gan to, phù, dấu hiệu bệnh tuyến giáp, ngưng thở khi ngủ và tổn thương mạch máu. Tiền sử thai kỳ, kinh nguyệt và thuốc được hỏi khi có liên quan.
Xét nghiệm chính gồm glucose huyết tương lúc đói hoặc HbA1c để đánh giá rối loạn đường huyết; bộ lipid gồm triglyceride, HDL-C, LDL-C và non-HDL-C; creatinine/eGFR và albumin niệu để đánh giá thận; men gan để sàng lọc gan nhiễm mỡ. TSH được cân nhắc nếu nghi suy giáp. Insulin máu hoặc HOMA-IR không bắt buộc cho chẩn đoán thường quy.
Hình ảnh không phải điều kiện chẩn đoán hội chứng chuyển hóa. Siêu âm gan có thể hỗ trợ phát hiện gan nhiễm mỡ; đo đa ký giấc ngủ được dùng khi nghi ngưng thở khi ngủ; điện tim hoặc hình ảnh tim mạch chỉ định theo triệu chứng và nguy cơ. Các phương tiện này đánh giá bệnh đi kèm hoặc biến chứng, không thay thế tiêu chuẩn chuyển hóa.
Một tiêu chuẩn hài hòa thường xác định hội chứng chuyển hóa khi có ít nhất ba trong năm yếu tố: vòng eo tăng theo ngưỡng dân tộc; triglyceride ≥150 mg/dL hoặc điều trị; HDL-C <40 mg/dL ở nam hoặc <50 mg/dL ở nữ hay đang điều trị; huyết áp ≥130/85 mmHg hoặc điều trị; glucose lúc đói ≥100 mg/dL hoặc đã có đái tháo đường. Ngưỡng cần được bác sĩ áp dụng theo hướng dẫn và dân số cụ thể.
Điều trị Hội chứng chuyển hóa
Mục tiêu là giảm nguy cơ tim mạch, ngăn tiến triển thành đái tháo đường và xử lý bệnh gan, thận hoặc giấc ngủ đi kèm. Kế hoạch ưu tiên thay đổi lối sống có thể duy trì lâu dài, sau đó điều trị riêng từng thành phần theo mức nguy cơ. Nhập viện không cần thiết cho hội chứng ổn định nhưng được cân nhắc khi có biến chứng cấp như hội chứng vành, đột quỵ hoặc tăng đường huyết mất bù.
Không có thuốc duy nhất điều trị toàn bộ hội chứng. Bác sĩ có thể sử dụng thuốc hạ huyết áp, statin hoặc thuốc hạ lipid khác, thuốc kiểm soát glucose, và thuốc quản lý béo phì khi đáp ứng chỉ định. Việc lựa chọn dựa trên nguy cơ tim mạch, bệnh thận, gan, thai kỳ, tương tác thuốc và khả năng dung nạp; người bệnh không tự mua hoặc tự điều chỉnh.
Các thủ thuật nội mạch hoặc tim mạch không điều trị hội chứng chuyển hóa trực tiếp. Chúng chỉ được dùng khi người bệnh đã có biến chứng như hẹp động mạch vành hoặc bệnh động mạch ngoại biên, sau đánh giá chuyên khoa. Can thiệp không thay thế kiểm soát huyết áp, lipid, glucose và cân nặng.
Phẫu thuật chuyển hóa hoặc giảm cân có thể được cân nhắc ở người béo phì đáp ứng tiêu chuẩn, sau đánh giá đa chuyên khoa về lợi ích, nguy cơ và khả năng theo dõi lâu dài. Đây không phải lựa chọn cho mọi người mắc hội chứng chuyển hóa và không loại bỏ nhu cầu duy trì lối sống lành mạnh.
Hỗ trợ có ích gồm tư vấn dinh dưỡng, chương trình vận động tăng dần, hỗ trợ cai thuốc lá, điều trị ngưng thở khi ngủ, quản lý stress và can thiệp hành vi để duy trì giảm cân. Gia đình có thể hỗ trợ lập bữa ăn và lịch hoạt động, nhưng tránh kỳ thị cân nặng hoặc áp dụng chế độ cực đoan.
Theo dõi thường bao gồm cân nặng, vòng eo, huyết áp, triệu chứng, tuân thủ và tác dụng không mong muốn. Lipid, glucose/HbA1c, chức năng gan, thận và albumin niệu được lặp lại theo mức nguy cơ và thuốc sử dụng. Cần liên hệ bác sĩ khi chỉ số xấu nhanh, có đau ngực, khó thở, phù, chóng mặt hoặc hạ đường huyết.
Hội chứng chuyển hóa cần quản lý dài hạn. Một số chỉ số có thể cải thiện sau vài tuần đến vài tháng thay đổi lối sống, nhưng mức độ và tốc độ khác nhau. Thuốc có thể cần dùng lâu dài nếu yếu tố nguy cơ vẫn tồn tại; thời điểm đánh giá lại do bác sĩ quyết định dựa trên kết quả và khả năng dung nạp.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng dài hạn gồm đái tháo đường type 2, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh động mạch ngoại biên, gan nhiễm mỡ tiến triển và bệnh thận mạn. Người có triglyceride rất cao còn có nguy cơ viêm tụy. Điều trị có thể gây hạ đường huyết, tụt huyết áp hoặc tác dụng phụ cơ - gan tùy thuốc, nên cần theo dõi.
Nhiều thành phần của hội chứng chuyển hóa có thể cải thiện rõ khi giảm mỡ nội tạng, tăng vận động và điều trị đúng. Tuy vậy, nguy cơ có thể quay lại nếu tăng cân hoặc ngừng quản lý. Tiên lượng tốt hơn khi phát hiện trước khi có đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh tim mạch và khi người bệnh duy trì theo dõi lâu dài.
Hội chứng có thể không còn đáp ứng tiêu chuẩn sau can thiệp nhưng tái xuất hiện khi cân nặng tăng, hoạt động giảm, giấc ngủ kém hoặc bệnh nền mất kiểm soát. Giảm nguy cơ tái phát bằng mục tiêu thực tế, theo dõi vòng eo và huyết áp, tái xét nghiệm định kỳ và điều chỉnh kế hoạch sớm.
Phòng mắc tập trung vào giữ vòng eo phù hợp, hoạt động thể lực đều, ăn nhiều thực phẩm ít chế biến, ngủ đủ, không hút thuốc và hạn chế rượu. Phòng biến chứng đòi hỏi kiểm soát huyết áp, LDL-C, triglyceride và glucose theo nguy cơ. Không có vaccine phòng hội chứng chuyển hóa.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Hội chứng chuyển hóa
Ưu tiên rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, hạt không muối và nguồn đạm nạc; giảm đồ uống có đường, tinh bột tinh chế, thịt chế biến, chất béo trans và khẩu phần quá lớn. Người có bệnh thận, gan, đái tháo đường hoặc đang mang thai cần kế hoạch cá thể hóa; không nên nhịn ăn kéo dài hay dùng sản phẩm “thải độc”.
Mục tiêu chung là giảm thời gian ngồi và kết hợp vận động aerobic với tăng sức mạnh, tăng dần theo thể lực. Giấc ngủ đều, xử lý ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ và quản lý stress hỗ trợ kiểm soát chuyển hóa. Người có đau ngực, khó thở, bệnh khớp hoặc biến chứng tim mạch cần được đánh giá trước khi tập nặng.
Có thể ghi cân nặng, vòng eo theo cùng cách đo, huyết áp bằng máy đã kiểm chuẩn, số bước, thời lượng ngủ và nhật ký ăn uống. Người dùng thuốc hạ đường huyết chỉ đo glucose theo hướng dẫn. Theo dõi tại nhà giúp nhận xu hướng nhưng không thay thế xét nghiệm lipid, HbA1c, chức năng gan và thận.
- Không tự chẩn đoán hội chứng chỉ dựa vào cân nặng hoặc một chỉ số vòng eo.
- Không dùng thuốc giảm cân, thuốc hạ đường huyết hay hạ lipid của người khác.
- Không tự ngừng thuốc khi chỉ số tạm thời về bình thường.
- Không áp dụng chế độ nhịn ăn cực đoan, cắt bỏ hoàn toàn nhóm chất hoặc sản phẩm “đốt mỡ”.
- Không trì hoãn cấp cứu khi có đau ngực, khó thở hoặc dấu hiệu đột quỵ.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ở trẻ em, ngưỡng vòng eo, huyết áp và lipid thay đổi theo tuổi, giới và giai đoạn dậy thì; tiêu chuẩn người lớn không được áp dụng máy móc. Trẻ béo phì, tiền sử gia đình đái tháo đường hoặc dấu hiệu kháng insulin cần bác sĩ nhi khoa đánh giá. Can thiệp ưu tiên cả gia đình, dinh dưỡng đủ cho tăng trưởng và vận động phù hợp.
Người cao tuổi có thể không béo rõ nhưng vẫn nhiều mỡ nội tạng và mất khối cơ. Mục tiêu cân nặng, huyết áp và glucose cần cân bằng với nguy cơ suy dinh dưỡng, té ngã, hạ huyết áp và hạ đường huyết. Rà soát đa thuốc, chức năng thận và khả năng tự chăm sóc là phần quan trọng của kế hoạch.
Các thành phần chuyển hóa trước và trong thai kỳ làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật. Tiêu chuẩn hội chứng chuyển hóa không được dùng đơn giản trong thai kỳ vì lipid và cân nặng thay đổi sinh lý. Phụ nữ cần khám sản - nội tiết để điều chỉnh thuốc an toàn và không tự ngừng điều trị.
Giai đoạn cho con bú là cơ hội củng cố dinh dưỡng và vận động sau sinh, nhưng nhu cầu năng lượng và an toàn thuốc phải được xem xét riêng. Một số thuốc có dữ liệu hạn chế trong sữa mẹ. Bác sĩ cân nhắc lợi ích kiểm soát bệnh, mức phơi nhiễm của trẻ và lựa chọn thay thế; không mặc định phải ngừng cho bú.
Suy giảm miễn dịch không phải nguyên nhân trực tiếp, nhưng glucocorticoid, thuốc ức chế miễn dịch và giảm vận động có thể làm tăng glucose, huyết áp, triglyceride và cân nặng. Biểu hiện nhiễm trùng hoặc biến chứng có thể không điển hình, nên ngưỡng liên hệ bác sĩ thấp hơn và kế hoạch cần phối hợp chuyên khoa.
Đái tháo đường, bệnh thận mạn, gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch, suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang và ngưng thở khi ngủ ảnh hưởng mạnh đến mục tiêu điều trị. Kế hoạch cần xem xét tương tác thuốc, chức năng cơ quan, nguy cơ hạ đường huyết và ưu tiên thuốc có lợi ích tim - thận khi phù hợp.
Sau phẫu thuật, ít vận động, stress, dịch truyền và thuốc có thể làm glucose và huyết áp dao động. Người bệnh nên tiếp tục kế hoạch thuốc theo hướng dẫn của ê-kíp, vận động sớm phù hợp và theo dõi vết mổ. Không tự dùng lại thuốc đã tạm ngưng trước mổ nếu chưa được cho phép.
Câu hỏi thường gặp về Hội chứng chuyển hóa
Hội chứng chuyển hóa đáng lưu ý vì nhiều yếu tố nguy cơ xuất hiện cùng lúc, làm xác suất mắc đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch cao hơn so với chỉ có một bất thường. Mức nguy hiểm khác nhau tùy số thành phần, mức độ, tuổi, hút thuốc, bệnh thận và tiền sử tim mạch. Phần lớn trường hợp không phải cấp cứu ngay, nhưng cần quản lý lâu dài. Nguy cơ có thể giảm khi kiểm soát vòng eo, huyết áp, lipid, glucose và các bệnh nền.
Một người có thể không còn đủ tiêu chuẩn chẩn đoán sau khi giảm cân, tăng vận động và kiểm soát tốt các chỉ số. Điều đó cho thấy nguy cơ đã cải thiện, không có nghĩa khuynh hướng chuyển hóa biến mất vĩnh viễn. Tăng cân, thiếu ngủ hoặc ngừng điều trị có thể làm các thành phần quay lại. Vì vậy, nên xem đây là tình trạng có thể kiểm soát và cải thiện, cần theo dõi định kỳ thay vì coi là đã chữa khỏi hoàn toàn.
Có. BMI bình thường không loại trừ mỡ nội tạng, kháng insulin, tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid. Một số người châu Á có nguy cơ chuyển hóa ở mức BMI thấp hơn so với ngưỡng thường dùng ở quần thể khác. Vòng eo, huyết áp, glucose và bộ lipid mới là các thành phần cần đánh giá. Người gầy nhưng có tiền sử gia đình đái tháo đường, gan nhiễm mỡ hoặc ít vận động vẫn nên khám sàng lọc theo tư vấn y tế.
Không có một thực đơn duy nhất cho mọi người. Cách tiếp cận bền vững là ưu tiên thực phẩm ít chế biến, rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, hạt và chất béo không bão hòa; đồng thời giảm đồ uống có đường, tinh bột tinh chế, thịt chế biến và khẩu phần dư năng lượng. Người có đái tháo đường, bệnh thận, gan hoặc thai kỳ cần chuyên gia cá thể hóa. Chế độ cực đoan thường khó duy trì và có thể gây thiếu chất.
Khoảng cách xét nghiệm phụ thuộc mức bất thường và việc có bắt đầu hoặc đổi thuốc hay không. Sau một thay đổi điều trị, bác sĩ thường hẹn đánh giá sớm hơn để xem đáp ứng và tác dụng phụ; khi ổn định, có thể theo dõi thưa hơn. Huyết áp và cân nặng có thể ghi tại nhà, nhưng lipid, HbA1c, chức năng gan và thận cần làm tại cơ sở y tế. Không nên tự ấn định lịch chỉ dựa vào một kết quả bình thường.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

