Glimepiride là thuốc hạ glucose huyết đường uống thuộc nhóm sulfonylurea, được chỉ định hỗ trợ chế độ ăn và vận động nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2. Thuốc làm tăng giải phóng insulin từ tế bào beta tuyến tụy thông qua tác động lên kênh kali nhạy cảm ATP. Glimepiride không có hiệu quả trong điều trị đái tháo đường type 1 hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường. Thuốc thường được uống một lần mỗi ngày cùng bữa sáng hoặc bữa ăn chính đầu tiên. Tác dụng không mong muốn quan trọng nhất là hạ đường huyết, có thể nghiêm trọng nếu người bệnh bỏ bữa, ăn thiếu carbohydrate, vận động kéo dài, uống rượu hoặc sử dụng đồng thời thuốc hạ glucose huyết khác. Liều dùng cần được điều chỉnh theo glucose huyết, HbA1c, chức năng thận và nguy cơ hạ đường huyết; người bệnh không nên tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc hạ glucose huyết nhóm sulfonylurea.
- Chỉ định chính: Hỗ trợ chế độ ăn và vận động ở người lớn mắc đái tháo đường type 2.
- Cơ chế: Kích thích tế bào beta tuyến tụy giải phóng insulin thông qua đóng kênh kali nhạy cảm ATP.
- Cách dùng thường gặp: Uống một lần mỗi ngày cùng bữa sáng hoặc bữa ăn chính đầu tiên.
- Nguy cơ quan trọng: Hạ đường huyết, tăng cân và phản ứng quá mẫn.
- Liều tối đa: Nhãn Hoa Kỳ ghi tối đa 8 mg/ngày; SmPC tại Anh ghi tối đa 6 mg/ngày.
- Nhóm cần thận trọng: Người cao tuổi, suy thận, suy gan, suy dinh dưỡng hoặc dùng nhiều thuốc.
- Vị trí điều trị: Sulfonylurea có thể được bổ sung trong một số phác đồ, nhưng làm tăng nguy cơ hạ đường huyết và té ngã.
Hoạt chất Glimepiride là gì?
Glimepiride là thuốc sulfonylurea làm giảm glucose huyết bằng cách kích thích tế bào beta tuyến tụy giải phóng insulin. Thuốc được dùng cho người lớn mắc đái tháo đường type 2 khi chế độ ăn và vận động chưa kiểm soát đầy đủ đường huyết.1
Glimepiride
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Glimepiride |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Glimepiride |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Glimepirid là cách viết thường gặp trong tài liệu tiếng Việt. Amaryl là tên biệt dược gốc được biết đến tại một số quốc gia, nhưng không phải tên khác của hoạt chất. |
| Tên viết tắt | GLM |
| Tên Latinh / tên dược điển | Glimepiridum |
| Tên USAN | glimepiride |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 93479-97-1 |
|---|---|
| UNII | 6KY687524K |
| PubChem CID | 3476 |
| RxNorm CUI | 25789 |
| Công thức phân tử | C24H34N4O5S |
Dược động học của Glimepiride
Glimepiride có sinh khả dụng đường uống hoàn toàn theo SmPC được đối chiếu, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–3 giờ, gắn protein huyết tương trên 99%, có thể tích phân bố khoảng 8,8 lít và độ thanh thải toàn thân khoảng 48 ml/phút. Thuốc được chuyển hóa oxy hóa chủ yếu qua CYP2C9 thành M1 và M2, sau đó được thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và phân.1
Giai đoạn I: Hấp thu
Glimepiride được hấp thu qua đường tiêu hóa và thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–3 giờ. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận dùng cùng bữa ăn làm giảm Cmax trung bình khoảng 8% và AUC khoảng 9%; SmPC tại Anh đánh giá ảnh hưởng này không có ý nghĩa lâm sàng đáng kể.1
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của glimepiride sau khi uống được mô tả là hoàn toàn trong SmPC. Thức ăn không gây ảnh hưởng có ý nghĩa lớn đến tổng hấp thu, nhưng có thể làm giảm nhẹ tốc độ hấp thu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố của glimepiride khoảng 8,8 lít và tỷ lệ gắn protein huyết tương lớn hơn 99%. Dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy thuốc qua nhau thai, bài tiết vào sữa động vật và ít vượt qua hàng rào máu não.1
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Glimepiride được chuyển hóa gần như hoàn toàn bằng quá trình oxy hóa. CYP2C9 chuyển glimepiride thành chất chuyển hóa hydroxyl M1; M1 tiếp tục được chuyển thành chất chuyển hóa carboxyl M2. M2 không có hoạt tính; ý nghĩa lâm sàng của hoạt tính M1 ở người chưa được xác định chắc chắn.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều glimepiride đánh dấu phóng xạ, khoảng 58–60% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 35–40% trong phân. Không phát hiện hoạt chất mẹ không đổi trong nước tiểu hoặc phân; thuốc được thải chủ yếu dưới dạng M1 và M2.1
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải chi phối trong huyết thanh khoảng 5–8 giờ; thời gian có thể kéo dài hơn khi sử dụng liều cao. Các chất chuyển hóa M1 và M2 có thời gian bán thải cuối lần lượt khoảng 3–6 giờ và 5–6 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân sau tiêm tĩnh mạch ở người khỏe mạnh khoảng 47,8–48 ml/phút.1 |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Fluconazole ức chế CYP2C9 và có thể làm tăng nồng độ glimepiride.
- Rifampicin cảm ứng CYP2C9 và có thể làm giảm nồng độ glimepiride.
- Suy thận làm giảm đào thải các chất chuyển hóa M1 và M2.
- Người béo phì bệnh lý có thể có Cmax và AUC thấp hơn người có cân nặng bình thường.
- Colesevelam làm giảm hấp thu glimepiride nếu dùng đồng thời; nên uống glimepiride trước colesevelam ít nhất 4 giờ.1
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Glimepiride
Glimepiride thuộc nhóm thuốc hạ glucose huyết, không bao gồm insulin; phân nhóm sulfonylurea. Mã ATC là A10BB12.2
Phần III: Cơ chế tác dụng
Glimepiride gắn vào thụ thể sulfonylurea trên màng tế bào beta tuyến tụy, làm đóng kênh kali nhạy cảm ATP. Quá trình này gây khử cực màng, thúc đẩy dòng calci vào tế bào và kích thích giải phóng insulin.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng hạ glucose huyết chủ yếu liên quan đến tăng tiết insulin. Ở người khỏe mạnh, tác dụng tối đa sau một liều uống, được đánh giá qua mức glucose huyết thấp nhất, xuất hiện sau khoảng 2–3 giờ. Các thử nghiệm lâm sàng ghi nhận thuốc ảnh hưởng đến HbA1c, glucose huyết lúc đói và glucose huyết sau ăn.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Glimepiride
Glimepiride được chỉ định hỗ trợ chế độ ăn và vận động để cải thiện kiểm soát glucose huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2.1 Theo NICE cập nhật năm 2026, sulfonylurea có thể được bổ sung trong một số bước điều trị khi cần đạt mục tiêu đường huyết, nhưng phải cân nhắc nguy cơ hạ đường huyết và té ngã.
Glimepiride đã được nghiên cứu ở trẻ em từ 8–17 tuổi mắc đái tháo đường type 2, nhưng không chứng minh được tính không thua kém metformin về thay đổi HbA1c và không được khuyến cáo cho trẻ em do nguy cơ hạ đường huyết và tăng cân.1 Các ứng dụng ngoài điều trị đái tháo đường type 2.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ các nhãn được đối chiếu và không dùng để tự điều trị:
- Theo nhãn Hoa Kỳ: khởi đầu 1 mg hoặc 2 mg một lần mỗi ngày. Người cao tuổi, người suy thận hoặc có nguy cơ hạ đường huyết nên khởi đầu 1 mg/ngày. Có thể tăng từng bước 1 mg hoặc 2 mg, không thường xuyên hơn mỗi 1–2 tuần. Liều tối đa là 8 mg một lần mỗi ngày.
- Theo SmPC tại Anh: khởi đầu 1 mg/ngày; tăng theo từng bước lên 2 mg, 3 mg hoặc 4 mg với khoảng cách 1–2 tuần. Liều trên 4 mg chỉ cho thêm lợi ích trong trường hợp ngoại lệ; liều tối đa là 6 mg/ngày.
Sự khác biệt về liều tối đa phản ánh nhãn quản lý tại từng thị trường. Liều thực tế phải căn cứ sản phẩm được kê đơn, glucose huyết, HbA1c, chức năng thận và nguy cơ hạ đường huyết.1
Uống glimepiride cùng bữa sáng hoặc bữa ăn chính đầu tiên trong ngày. SmPC khuyến cáo uống ngay trước hoặc trong bữa ăn và nuốt viên với nước. Không bỏ bữa sau khi uống thuốc. Không tự uống liều gấp đôi khi quên liều, không tự tăng liều và không tự thay đổi sản phẩm hoặc hàm lượng.1
Cần theo dõi glucose huyết, HbA1c, cân nặng và dấu hiệu hạ đường huyết. Đánh giá định kỳ chức năng thận, chức năng gan, tình trạng dinh dưỡng và các thuốc dùng đồng thời. SmPC còn khuyến cáo theo dõi công thức máu, đặc biệt bạch cầu và tiểu cầu, trong quá trình điều trị.1
Cảnh báo và lưu ý về Glimepiride
Chống chỉ định khác nhau giữa các nhãn quản lý:
- Nhãn Hoa Kỳ: tiền sử quá mẫn với glimepiride, thành phần sản phẩm hoặc dẫn xuất sulfonamide.
- SmPC tại Anh: quá mẫn với glimepiride, sulfonylurea, sulfonamide hoặc tá dược; đái tháo đường type 1; hôn mê do đái tháo đường; nhiễm toan ceton; suy gan nặng hoặc suy thận nặng.
Đái tháo đường type 1 và nhiễm toan ceton được nhãn Hoa Kỳ trình bày là giới hạn sử dụng do thuốc không có hiệu quả trong các tình trạng này.1
Tác dụng không mong muốn có thể gồm:
- Hạ đường huyết.
- Tăng cân.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chướng bụng, khó chịu hoặc đau bụng.
- Rối loạn vị giác.
- Nhìn mờ hoặc rối loạn thị giác thoáng qua khi glucose huyết thay đổi.
- Ngứa, phát ban, mày đay, nhạy cảm ánh sáng hoặc rụng tóc.
- Tăng men gan.1
Các phản ứng nghiêm trọng được ghi nhận gồm:
- Hạ đường huyết nặng gây co giật, mất ý thức, tổn thương thần kinh hoặc tử vong.
- Phản vệ, phù mạch và hội chứng Stevens–Johnson.
- Thiếu máu tán huyết, bao gồm ở người thiếu G6PD.
- Giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu, mất bạch cầu hạt hoặc giảm toàn thể huyết cầu.
- Viêm gan, vàng da ứ mật hoặc suy gan.
- Viêm mạch dị ứng.1
Người bệnh cần được cấp cứu khi mất ý thức, co giật, khó thở, phù mặt, phồng rộp da hoặc có biểu hiện hạ đường huyết không cải thiện sau khi bổ sung đường.1
Nguy cơ hạ đường huyết tăng ở người cao tuổi, suy thận, suy gan, suy dinh dưỡng, thiếu năng tuyến thượng thận hoặc tuyến yên, ăn không đủ calo, bỏ bữa, nhịn đói, vận động kéo dài hoặc uống rượu. Người thiếu G6PD có nguy cơ thiếu máu tán huyết. Trong tình trạng nhiễm trùng nặng, sốt, chấn thương hoặc phẫu thuật, có thể cần tạm thời chuyển sang insulin theo đánh giá của bác sĩ.1
Nhãn Hoa Kỳ còn có cảnh báo của nhóm sulfonylurea về nguy cơ tử vong tim mạch dựa trên nghiên cứu cũ với tolbutamide; cảnh báo này không đồng nghĩa đã chứng minh glimepiride gây mức nguy cơ tương tự ở mọi người bệnh.
Quá liều glimepiride có thể gây hạ đường huyết nghiêm trọng, kéo dài hoặc tái phát. Trường hợp nhẹ và còn tỉnh có thể được xử trí bằng glucose đường uống dưới hướng dẫn y tế. Hạ đường huyết kèm co giật, hôn mê hoặc tổn thương thần kinh là tình trạng cấp cứu, cần glucagon hoặc glucose đường tĩnh mạch và theo dõi kéo dài. SmPC ghi nhận hạ đường huyết sau quá liều có thể kéo dài 12–72 giờ và tái phát sau khi đã hồi phục ban đầu.1
Bảo quản theo nhãn của sản phẩm cụ thể. Nhãn DailyMed được đối chiếu yêu cầu bảo quản ở 20–25°C trong bao bì đóng kín; SmPC tại Anh yêu cầu không bảo quản trên 25°C. Giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.1
Đối tượng đặc biệt
Glimepiride không được khuyến cáo cho trẻ em. Các thử nghiệm ở trẻ 8–17 tuổi ghi nhận hiệu quả hạ HbA1c nhưng không chứng minh tính không thua kém metformin; đồng thời có nguy cơ tăng cân và hạ đường huyết. Dữ liệu an toàn, hiệu quả dài hạn chưa đầy đủ.1
Dược động học của glimepiride không khác biệt đáng kể giữa người trên và dưới 65 tuổi, nhưng người cao tuổi thường có suy giảm chức năng thận và khó nhận biết hạ đường huyết. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo khởi đầu 1 mg/ngày và tăng liều thận trọng ở nhóm có nguy cơ.1
Khuyến cáo khác nhau giữa các nhãn:
- Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận dữ liệu hiện có chưa xác định nguy cơ dị tật lớn liên quan trực tiếp đến glimepiride, nhưng sulfonylurea qua nhau thai và có thể gây hạ đường huyết sơ sinh. Thuốc cần được ngừng ít nhất hai tuần trước ngày dự sinh.
- SmPC tại Anh khuyến cáo không sử dụng glimepiride trong suốt thai kỳ và chuyển sang insulin khi dự định mang thai hoặc phát hiện có thai.
Việc kiểm soát đường huyết trong thai kỳ phải do bác sĩ chuyên khoa quản lý. Người bệnh không tự ngừng thuốc vì tăng glucose huyết cũng gây nguy cơ nghiêm trọng cho mẹ và thai nhi.1
Chưa xác định chắc chắn glimepiride có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của người mẹ và theo dõi trẻ về dấu hiệu hạ đường huyết. SmPC tại Anh khuyến cáo tránh cho con bú trong thời gian dùng glimepiride do nguy cơ hạ đường huyết ở trẻ.1
Dược động học của glimepiride chưa được đánh giá đầy đủ ở người suy gan. Suy gan làm tăng nguy cơ hạ đường huyết do giảm khả năng điều hòa glucose. SmPC chống chỉ định glimepiride ở người suy gan nặng và khuyến cáo chuyển sang insulin.1
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo người bệnh suy thận khởi đầu với 1 mg glimepiride mỗi ngày để giảm nguy cơ hạ đường huyết. Suy thận làm giảm đào thải M1 và M2 dù nồng độ hoạt chất mẹ có thể giảm. SmPC tại Anh chống chỉ định sử dụng trong suy thận nặng và khuyến cáo chuyển sang insulin.1
Hạ đường huyết, tăng đường huyết hoặc rối loạn thị giác có thể làm giảm khả năng tập trung và phản ứng. Người thường xuyên hạ đường huyết hoặc không nhận biết được dấu hiệu cảnh báo cần thận trọng, không lái xe hoặc vận hành máy khi glucose huyết chưa ổn định hoặc đang có triệu chứng.1
Tương tác thuốc của Glimepiride
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Alginate
Trong thử nghiệm in vitro ở pH 6,8, sodium alginate làm giảm phần glimepiride tự do khoảng 19,7%. Ý nghĩa đối với hấp thu và hiệu quả trên người chưa rõ. | Chưa phân loại | Cơ chế: Tương tác dược động học lý thuyết do hấp phụ/tương tác với alginate trong môi trường ruột, làm giảm phần thuốc tự do. Ảnh hưởng: Có khả năng giảm sinh khả dụng và hiệu quả hạ đường huyết; chưa có bằng chứng lâm sàng. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không có khoảng cách liều được xác lập. Theo dõi kiểm soát đường huyết; cân nhắc tránh uống đúng cùng thời điểm nếu đáp ứng thay đổi. | Theo dõi glucose máu, HbA1c và dấu hiệu tăng đường huyết. | Bằng chứng: theoretical Nguồn: [Biological and Pharmaceutical Bulletin] | Effect of Dietary Fiber on the Level of Free Hypoglycemic Agents in Vitro | Giảm khoảng 19,7% phần glimepiride tự do trong hệ sodium alginate ở pH 6,8 | https://doi.org/10.1248/bpb.b22-00385 | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Vildagliptin
Phối hợp vildagliptin với sulfonylurea làm tăng nguy cơ hạ đường huyết so với vildagliptin đơn trị. Nhãn thuốc khuyến cáo có thể giảm liều sulfonylurea. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực cộng hợp hạ glucose: sulfonylurea kích thích tiết insulin không hoàn toàn phụ thuộc glucose, trong khi vildagliptin tăng đáp ứng incretin phụ thuộc glucose. Ảnh hưởng: Hạ đường huyết có thể gây vã mồ hôi, run, đói, lú lẫn hoặc mất ý thức. Trong dữ liệu SmPC, khi thêm sulfonylurea, hạ đường huyết xảy ra ở 1,2% với vildagliptin so với 0,6% với placebo; trong phối hợp sulfonylurea + metformin, tỷ lệ tương ứng là 5,1% và 1,9%. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Cân nhắc dùng liều vildagliptin theo nhãn khi phối hợp và giảm liều sulfonylurea để hạn chế hạ đường huyết. Giáo dục nhận biết và xử trí hạ đường huyết; cá thể hóa điều chỉnh theo glucose và nguy cơ người bệnh. | Glucose máu tự theo dõi, HbA1c; triệu chứng hạ đường huyết; tần suất cơn, đặc biệt ở người cao tuổi, suy thận hoặc ăn uống thất thường. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.2, 4.4 và 4.8: nguy cơ hạ đường huyết; cân nhắc giảm liều sulfonylurea | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose. Ảnh hưởng: Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine. | Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Glimepiride
Glimepiride là thuốc hạ glucose huyết đường uống thuộc nhóm sulfonylurea. Thuốc được dùng hỗ trợ chế độ ăn và vận động để kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2.1
Glimepiride thường được uống ngay trước hoặc trong bữa sáng hay bữa ăn chính đầu tiên trong ngày. Không nên uống thuốc rồi bỏ bữa vì có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.1
Có. Hạ đường huyết là nguy cơ quan trọng của glimepiride và có thể nghiêm trọng. Nguy cơ tăng khi bỏ bữa, ăn ít, vận động kéo dài, uống rượu, suy thận, suy gan hoặc phối hợp thuốc hạ glucose huyết khác.1
Liều tối đa phụ thuộc nhãn của từng quốc gia và sản phẩm. Nhãn Hoa Kỳ ghi tối đa 8 mg một lần mỗi ngày, trong khi SmPC tại Anh ghi tối đa 6 mg/ngày. Không tự áp dụng liều tối đa hoặc tăng liều khi chưa có chỉ định của bác sĩ.1
Người suy thận có nguy cơ hạ đường huyết cao hơn. Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo khởi đầu 1 mg/ngày và tăng liều thận trọng; SmPC tại Anh chống chỉ định trong suy thận nặng. Việc sử dụng phải dựa trên chức năng thận và theo dõi y tế.1

