Glimepiride

Glimepiride là thuốc hạ glucose huyết đường uống thuộc nhóm sulfonylurea, được chỉ định hỗ trợ chế độ ăn và vận động nhằm cải thiện kiểm soát đường huyết ở người lớn mắc đái tháo đường type 2. Thuốc làm tăng giải phóng insulin từ tế bào beta tuyến tụy thông qua tác động lên kênh kali nhạy cảm ATP. Glimepiride không có hiệu quả trong điều trị đái tháo đường type 1 hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường. Thuốc thường được uống một lần mỗi ngày cùng bữa sáng hoặc bữa ăn chính đầu tiên. Tác dụng không mong muốn quan trọng nhất là hạ đường huyết, có thể nghiêm trọng nếu người bệnh bỏ bữa, ăn thiếu carbohydrate, vận động kéo dài, uống rượu hoặc sử dụng đồng thời thuốc hạ glucose huyết khác. Liều dùng cần được điều chỉnh theo glucose huyết, HbA1c, chức năng thận và nguy cơ hạ đường huyết; người bệnh không nên tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc hạ glucose huyết nhóm sulfonylurea.
  • Chỉ định chính: Hỗ trợ chế độ ăn và vận động ở người lớn mắc đái tháo đường type 2.
  • Cơ chế: Kích thích tế bào beta tuyến tụy giải phóng insulin thông qua đóng kênh kali nhạy cảm ATP.
  • Cách dùng thường gặp: Uống một lần mỗi ngày cùng bữa sáng hoặc bữa ăn chính đầu tiên.
  • Nguy cơ quan trọng: Hạ đường huyết, tăng cân và phản ứng quá mẫn.
  • Liều tối đa: Nhãn Hoa Kỳ ghi tối đa 8 mg/ngày; SmPC tại Anh ghi tối đa 6 mg/ngày.
  • Nhóm cần thận trọng: Người cao tuổi, suy thận, suy gan, suy dinh dưỡng hoặc dùng nhiều thuốc.
  • Vị trí điều trị: Sulfonylurea có thể được bổ sung trong một số phác đồ, nhưng làm tăng nguy cơ hạ đường huyết và té ngã.

Hoạt chất Glimepiride là gì?

Glimepiride là thuốc sulfonylurea làm giảm glucose huyết bằng cách kích thích tế bào beta tuyến tụy giải phóng insulin. Thuốc được dùng cho người lớn mắc đái tháo đường type 2 khi chế độ ăn và vận động chưa kiểm soát đầy đủ đường huyết.1

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Glimepiride

CAS 93479-97-1 Công thức C24H34N4O5S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Glimepiride

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Glimepiride

Tên khác / tên đồng nghĩa

Glimepirid là cách viết thường gặp trong tài liệu tiếng Việt. Amaryl là tên biệt dược gốc được biết đến tại một số quốc gia, nhưng không phải tên khác của hoạt chất.

Tên viết tắt

GLM

Tên Latinh / tên dược điển

Glimepiridum

Tên USAN

glimepiride

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

93479-97-1

UNII

6KY687524K

PubChem CID

3476

RxNorm CUI

25789

Công thức phân tử

C24H34N4O5S

Dược động học của Glimepiride

Glimepiride có sinh khả dụng đường uống hoàn toàn theo SmPC được đối chiếu, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–3 giờ, gắn protein huyết tương trên 99%, có thể tích phân bố khoảng 8,8 lít và độ thanh thải toàn thân khoảng 48 ml/phút. Thuốc được chuyển hóa oxy hóa chủ yếu qua CYP2C9 thành M1 và M2, sau đó được thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và phân.1

Giai đoạn I: Hấp thu

Glimepiride được hấp thu qua đường tiêu hóa và thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–3 giờ. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận dùng cùng bữa ăn làm giảm Cmax trung bình khoảng 8% và AUC khoảng 9%; SmPC tại Anh đánh giá ảnh hưởng này không có ý nghĩa lâm sàng đáng kể.1

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng của glimepiride sau khi uống được mô tả là hoàn toàn trong SmPC. Thức ăn không gây ảnh hưởng có ý nghĩa lớn đến tổng hấp thu, nhưng có thể làm giảm nhẹ tốc độ hấp thu.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố của glimepiride khoảng 8,8 lít và tỷ lệ gắn protein huyết tương lớn hơn 99%. Dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy thuốc qua nhau thai, bài tiết vào sữa động vật và ít vượt qua hàng rào máu não.1

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Glimepiride được chuyển hóa gần như hoàn toàn bằng quá trình oxy hóa. CYP2C9 chuyển glimepiride thành chất chuyển hóa hydroxyl M1; M1 tiếp tục được chuyển thành chất chuyển hóa carboxyl M2. M2 không có hoạt tính; ý nghĩa lâm sàng của hoạt tính M1 ở người chưa được xác định chắc chắn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều glimepiride đánh dấu phóng xạ, khoảng 58–60% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 35–40% trong phân. Không phát hiện hoạt chất mẹ không đổi trong nước tiểu hoặc phân; thuốc được thải chủ yếu dưới dạng M1 và M2.1

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải chi phối trong huyết thanh khoảng 5–8 giờ; thời gian có thể kéo dài hơn khi sử dụng liều cao. Các chất chuyển hóa M1 và M2 có thời gian bán thải cuối lần lượt khoảng 3–6 giờ và 5–6 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân sau tiêm tĩnh mạch ở người khỏe mạnh khoảng 47,8–48 ml/phút.1

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Fluconazole ức chế CYP2C9 và có thể làm tăng nồng độ glimepiride.
  • Rifampicin cảm ứng CYP2C9 và có thể làm giảm nồng độ glimepiride.
  • Suy thận làm giảm đào thải các chất chuyển hóa M1 và M2.
  • Người béo phì bệnh lý có thể có Cmax và AUC thấp hơn người có cân nặng bình thường.
  • Colesevelam làm giảm hấp thu glimepiride nếu dùng đồng thời; nên uống glimepiride trước colesevelam ít nhất 4 giờ.1

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Glimepiride

Glimepiride thuộc nhóm thuốc hạ glucose huyết, không bao gồm insulin; phân nhóm sulfonylurea. Mã ATC là A10BB12.2

Phần III: Cơ chế tác dụng

Glimepiride gắn vào thụ thể sulfonylurea trên màng tế bào beta tuyến tụy, làm đóng kênh kali nhạy cảm ATP. Quá trình này gây khử cực màng, thúc đẩy dòng calci vào tế bào và kích thích giải phóng insulin.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng hạ glucose huyết chủ yếu liên quan đến tăng tiết insulin. Ở người khỏe mạnh, tác dụng tối đa sau một liều uống, được đánh giá qua mức glucose huyết thấp nhất, xuất hiện sau khoảng 2–3 giờ. Các thử nghiệm lâm sàng ghi nhận thuốc ảnh hưởng đến HbA1c, glucose huyết lúc đói và glucose huyết sau ăn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Glimepiride

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Glimepiride

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Glimepiride

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Alginate

Trong thử nghiệm in vitro ở pH 6,8, sodium alginate làm giảm phần glimepiride tự do khoảng 19,7%. Ý nghĩa đối với hấp thu và hiệu quả trên người chưa rõ.

Chưa phân loại
Cơ chế:

Tương tác dược động học lý thuyết do hấp phụ/tương tác với alginate trong môi trường ruột, làm giảm phần thuốc tự do.

Ảnh hưởng:

Có khả năng giảm sinh khả dụng và hiệu quả hạ đường huyết; chưa có bằng chứng lâm sàng.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Không có khoảng cách liều được xác lập. Theo dõi kiểm soát đường huyết; cân nhắc tránh uống đúng cùng thời điểm nếu đáp ứng thay đổi.

Theo dõi glucose máu, HbA1c và dấu hiệu tăng đường huyết.

Bằng chứng: theoretical
Nguồn:

[Biological and Pharmaceutical Bulletin] | Effect of Dietary Fiber on the Level of Free Hypoglycemic Agents in Vitro | Giảm khoảng 19,7% phần glimepiride tự do trong hệ sodium alginate ở pH 6,8 | https://doi.org/10.1248/bpb.b22-00385 | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Vildagliptin

Phối hợp vildagliptin với sulfonylurea làm tăng nguy cơ hạ đường huyết so với vildagliptin đơn trị. Nhãn thuốc khuyến cáo có thể giảm liều sulfonylurea.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác dược lực cộng hợp hạ glucose: sulfonylurea kích thích tiết insulin không hoàn toàn phụ thuộc glucose, trong khi vildagliptin tăng đáp ứng incretin phụ thuộc glucose.

Ảnh hưởng:

Hạ đường huyết có thể gây vã mồ hôi, run, đói, lú lẫn hoặc mất ý thức. Trong dữ liệu SmPC, khi thêm sulfonylurea, hạ đường huyết xảy ra ở 1,2% với vildagliptin so với 0,6% với placebo; trong phối hợp sulfonylurea + metformin, tỷ lệ tương ứng là 5,1% và 1,9%.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Cân nhắc dùng liều vildagliptin theo nhãn khi phối hợp và giảm liều sulfonylurea để hạn chế hạ đường huyết. Giáo dục nhận biết và xử trí hạ đường huyết; cá thể hóa điều chỉnh theo glucose và nguy cơ người bệnh.

Glucose máu tự theo dõi, HbA1c; triệu chứng hạ đường huyết; tần suất cơn, đặc biệt ở người cao tuổi, suy thận hoặc ăn uống thất thường.

Bằng chứng: high
Nguồn:

eMC / SmPC | Galvus 50 mg tablets – Summary of Product Characteristics | Mục 4.2, 4.4 và 4.8: nguy cơ hạ đường huyết; cân nhắc giảm liều sulfonylurea | https://www.medicines.org.uk/emc/product/6225/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
EMA | Galvus EPAR | Liều vildagliptin 50 mg/ngày khi phối hợp sulfonylurea; cân nhắc giảm liều sulfonylurea | https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/galvus | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Chlorpromazine

Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose.

Ảnh hưởng:

Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine.

Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Glimepiride

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *