Cường cận giáp thứ phát (Secondary hyperparathyroidism)

Cường cận giáp thứ phát là tình trạng tuyến cận giáp tăng tiết PTH để bù cho rối loạn canxi, phosphat hoặc vitamin D, thường gặp nhất trong bệnh thận mạn. Khác với cường cận giáp nguyên phát, tuyến cận giáp ban đầu không tự hoạt động độc lập mà phản ứng trước hạ canxi, tăng phosphat hoặc thiếu calcitriol. Bệnh có thể không gây triệu chứng sớm; khi kéo dài, người bệnh có thể đau xương, yếu cơ, ngứa, gãy xương và biến chứng vôi hóa mạch. Chẩn đoán cần xem xu hướng PTH cùng canxi, phosphat, phosphatase kiềm, vitamin D và giai đoạn bệnh thận, thay vì dựa vào một giá trị đơn lẻ. Điều trị tập trung sửa nguyên nhân nền, kiểm soát phosphat, vitamin D và lựa chọn thuốc phù hợp; phẫu thuật chỉ dành cho trường hợp nặng kháng trị.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Cường cận giáp thứ phát là bệnh gì?

Cường cận giáp thứ phát là sự tăng tiết PTH thích nghi khi cơ thể nhận tín hiệu canxi không đủ hoặc phosphat quá cao. Trong bệnh thận mạn, thận giảm thải phosphat và giảm tạo calcitriol, làm giảm hấp thu canxi ở ruột; tuyến cận giáp vì thế tăng hoạt và có thể phì đại theo thời gian.

Khác cường cận giáp nguyên phát, canxi máu ở thể thứ phát thường bình thường thấp hoặc thấp, và nguyên nhân nằm ngoài tuyến cận giáp. Nếu kích thích kéo dài, tuyến có thể trở nên tự chủ, hình thành cường cận giáp tam phát, thường kèm tăng canxi. Việc đánh giá cần dựa trên toàn cảnh bệnh thận – khoáng xương và xu hướng xét nghiệm.

Tên bệnh

Cường cận giáp thứ phát

Tên tiếng Anh

Secondary hyperparathyroidism

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tăng năng tuyến cận giáp thứ phát; SHPT

Mã ICD-10

N25.81 – Cường cận giáp thứ phát do thận; các nguyên nhân không do thận có thể thuộc E21.1

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Nội tiết – Chuyển hóa; thận – khoáng xương; tuyến cận giáp

Cơ quan ảnh hưởng

Tuyến cận giáp tăng hoạt thứ phát; xương, thận, mạch máu, cơ và tim có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt trong bệnh thận mạn.

Tính chất bệnh

Rối loạn mạn tính, không lây, thường là đáp ứng bù trừ do bệnh thận mạn, thiếu vitamin D hoặc kém hấp thu.

Mức độ phổ biến

Thường gặp ở bệnh thận mạn tiến triển và người lọc máu; mức độ tăng dần khi chức năng thận suy giảm.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Cường cận giáp thứ phát

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Cường cận giáp thứ phát

Triệu chứng và dấu hiệu của Cường cận giáp thứ phát

Chẩn đoán Cường cận giáp thứ phát

Điều trị Cường cận giáp thứ phát

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Cường cận giáp thứ phát

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Cường cận giáp thứ phát

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *