Cường cận giáp nguyên phát (Primary hyperparathyroidism)

Cường cận giáp nguyên phát xảy ra khi một hoặc nhiều tuyến cận giáp tự tiết quá nhiều hormone PTH, làm canxi máu tăng và thúc đẩy giải phóng canxi từ xương. Nhiều người không có triệu chứng và chỉ phát hiện qua xét nghiệm; trường hợp có biểu hiện có thể gặp sỏi thận, đau xương, giảm mật độ xương, khát nhiều, tiểu nhiều, táo bón, mệt hoặc khó tập trung. Nguyên nhân thường là u tuyến cận giáp lành tính, ít hơn là tăng sản nhiều tuyến và rất hiếm là ung thư. Chẩn đoán cần xác nhận tăng canxi kèm PTH không bị ức chế, đánh giá vitamin D, chức năng thận, canxi niệu và tổn thương xương. Phẫu thuật cắt tuyến bất thường là điều trị triệt để ở người đáp ứng chỉ định; các trường hợp khác cần theo dõi có hệ thống.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 20/07/2026

Cường cận giáp nguyên phát là bệnh gì?

Cường cận giáp nguyên phát là rối loạn trong đó tuyến cận giáp hoạt động tự chủ, tiết PTH nhiều hơn mức phù hợp với nồng độ canxi máu. PTH làm thận giữ canxi, tăng hoạt hóa vitamin D và tăng huy động khoáng chất từ xương; vì vậy canxi máu thường cao còn phosphat có thể thấp.

Bệnh khác cường cận giáp thứ phát, nơi PTH tăng như một đáp ứng bù trừ trước hạ canxi, thiếu vitamin D hoặc bệnh thận mạn. Cũng cần phân biệt với tăng canxi máu giảm canxi niệu gia đình, một tình trạng di truyền thường không cần phẫu thuật. Chẩn đoán cường cận giáp nguyên phát là chẩn đoán sinh hóa; siêu âm hoặc xạ hình chỉ giúp định vị tuyến bất thường khi đã quyết định phẫu thuật.

Tên bệnh

Cường cận giáp nguyên phát

Tên tiếng Anh

Primary hyperparathyroidism

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tăng năng tuyến cận giáp nguyên phát; PHPT

Mã ICD-10

E21.0 – Cường cận giáp nguyên phát

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Nội tiết – Chuyển hóa; tuyến cận giáp; rối loạn canxi – xương

Cơ quan ảnh hưởng

Tuyến cận giáp là cơ quan chính; xương, thận, đường tiêu hóa, hệ thần kinh – cơ và tim mạch có thể bị ảnh hưởng do tăng canxi.

Tính chất bệnh

Bệnh nội tiết mạn tính, không lây; phần lớn lành tính, hiếm khi do ung thư tuyến cận giáp.

Mức độ phổ biến

Là nguyên nhân thường gặp của tăng canxi máu ngoại trú, hay được phát hiện tình cờ ở người trung niên và lớn tuổi.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Cường cận giáp nguyên phát

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Cường cận giáp nguyên phát

Triệu chứng và dấu hiệu của Cường cận giáp nguyên phát

Chẩn đoán Cường cận giáp nguyên phát

Điều trị Cường cận giáp nguyên phát

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Cường cận giáp nguyên phát

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Cường cận giáp nguyên phát

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *