Butylscopolamin bromid

Butylscopolamin, còn gọi là hyoscine butylbromide hoặc hyoscin butylbromid, là thuốc chống co thắt có tác dụng kháng muscarinic ngoại biên. Hoạt chất giúp làm giảm co thắt cơ trơn tại đường tiêu hóa, đường mật và đường sinh dục – tiết niệu; một số dạng thuốc còn được dùng trong thủ thuật chẩn đoán khi co thắt gây cản trở. Do là dẫn xuất amoni bậc bốn, hoạt chất có độ phân cực cao, hấp thu đường uống thấp và ít có khả năng đi qua hàng rào máu – não. Tuy nhiên, thuốc vẫn có thể gây khô miệng, tim nhanh, rối loạn điều tiết mắt, bí tiểu, phản ứng quá mẫn và các biến cố nghiêm trọng, đặc biệt với dạng tiêm ở người có bệnh tim nền. Thông tin dưới đây nhằm mục đích giáo dục y khoa, không thay thế chẩn đoán, kê đơn hoặc hướng dẫn trực tiếp của bác sĩ, dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Butylscopolamin, còn gọi là hyoscine butylbromide hoặc hyoscin butylbromid
  • Nhóm dược lý: Thuốc chống co thắt kháng muscarinic ngoại biên
  • Mã ATC: A03BB01
  • Tác dụng chính: Làm giảm co thắt cơ trơn ở đường tiêu hóa, đường mật và đường sinh dục – tiết niệu
  • Dạng dùng được đối chiếu: Viên uống và dung dịch tiêm
  • Sinh khả dụng đường uống: Thấp; sinh khả dụng tuyệt đối trung vị của một số dạng được báo cáo dưới 1%
  • Tác dụng phụ đáng lưu ý: Khô miệng, tim nhanh, rối loạn điều tiết mắt, táo bón, bí tiểu, phản ứng quá mẫn
  • Cảnh báo quan trọng: Dạng tiêm có thể gây hạ huyết áp, phản vệ và biến cố nghiêm trọng hơn ở người có bệnh tim nền
  • Thai kỳ và cho con bú: Dữ liệu còn hạn chế; SmPC được đối chiếu không khuyến cáo sử dụng như một biện pháp thận trọng
  • Lưu ý sử dụng: Không tự dùng kéo dài khi đau bụng chưa rõ nguyên nhân; dạng tiêm phải do nhân viên y tế thực hiện

Hoạt chất Butylscopolamin bromid là gì?

Butylscopolamin là thuốc chống co thắt có tác dụng kháng cholinergic ngoại biên. Thuốc làm giảm co thắt cơ trơn tại đường tiêu hóa, đường mật và đường sinh dục – tiết niệu.

Do có cấu trúc amoni bậc bốn và độ phân cực cao, hoạt chất ít được hấp thu toàn thân khi uống và không dễ đi qua hàng rào máu – não.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Butylscopolamin bromid

INN Hyoscine butylbromide

CAS 149-64-4 Công thức C21H30BrNO4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Butylscopolamin bromid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Hyoscine butylbromide

Tên IUPAC

[(1R,2R,4S,5S)-9-butyl-9-methyl-3-oxa-9-azoniatricyclo[3.3.1.0^{2,4}]nonan-7-yl] (2S)-3-hydroxy-2-phenylpropanoate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Hyoscine N-butylbromide.
Scopolamine butylbromide.
Butylscopolamine bromide.
N-butylscopolammonium bromide.
Hyoscin butylbromid.

Không nhầm hoạt chất này với hyoscine hydrobromide/scopolamine hydrobromide, vì đây là các dạng hóa học có đặc điểm dược động học và phạm vi sử dụng khác nhau.

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

149-64-4

UNII

0GH9JX37C8

PubChem CID

6852391

RxNorm CUI

1851

Công thức phân tử

C21H30BrNO4

Dược động học của Butylscopolamin bromid

Dược động học của Butylscopolamin phụ thuộc rõ rệt vào đường dùng. Hoạt chất có độ phân cực cao nên chỉ được hấp thu một phần sau khi uống và có sinh khả dụng toàn thân rất thấp. Sau khi tiêm tĩnh mạch, thuốc phân bố nhanh vào mô, đặc biệt tại các tế bào cơ và hạch thần kinh trong thành các cơ quan vùng bụng, vùng chậu. Con đường chuyển hóa chính là thủy phân liên kết ester.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi dùng đường uống, tỷ lệ hấp thu được SmPC báo cáo khoảng 8%; sau đường trực tràng khoảng 3%. Trong các nghiên cứu dùng liều uống đơn 20–400 mg, nồng độ đỉnh trung bình trong huyết tương xuất hiện vào khoảng 2 giờ.

Các mức liều nghiên cứu dược động học này không đồng nghĩa với liều điều trị được khuyến cáo.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung vị của viên bao, dung dịch uống và thuốc đặt chứa 100 mg hyoscine butylbromide được báo cáo dưới 1%.

Thông số này được ghi nhận trong nghiên cứu dược động học và không được sử dụng để tự quy đổi liều giữa các đường dùng.

Giai đoạn II: Phân bố

Butylscopolamin có ái lực với thụ thể muscarinic và nicotinic, phân bố chủ yếu tại tế bào cơ vùng bụng, vùng chậu và các hạch trong thành cơ quan bụng. Tỷ lệ gắn với albumin huyết tương khoảng 4,4%.

Sau tiêm tĩnh mạch, thể tích phân bố ở trạng thái ổn định được báo cáo khoảng 128 L, tương đương khoảng 1,7 L/kg. Nghiên cứu trên động vật cho thấy thuốc không đi qua hàng rào máu – não; dữ liệu lâm sàng trực tiếp về vấn đề này còn hạn chế.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Con đường chuyển hóa chính là thủy phân liên kết ester. Các chất chuyển hóa bài tiết qua thận có ái lực kém với thụ thể muscarinic và không được cho là đóng góp đáng kể vào tác dụng dược lý.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau khi uống, phần lớn hoạt độ phóng xạ thu hồi được tìm thấy trong phân; khoảng 90% hoạt độ phóng xạ thu hồi được ghi nhận ở phân trong nghiên cứu dùng thuốc đánh dấu. Khoảng 2–5% liều phóng xạ được thải qua thận sau đường uống, trong khi lượng hoạt chất không đổi bài tiết trong nước tiểu dưới 0,1% liều.

Sau tiêm tĩnh mạch, khoảng 42–61% liều phóng xạ được thải qua thận và 28,3–37% qua phân.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Sau đường uống: thời gian bán thải thải trừ cuối được báo cáo trong khoảng 6,2–10,6 giờ ở các nghiên cứu liều đơn 100–400 mg.
  • Sau tiêm tĩnh mạch: thời gian bán thải của pha thải trừ cuối khoảng 5 giờ; các pha phân bố ban đầu được báo cáo khoảng 4 phút và 29 phút.
CL · Độ thanh thải toàn phần
  • Sau đường uống: độ thanh thải biểu kiến trung bình được báo cáo khoảng 881–1.420 L/phút trong các nghiên cứu liều 100–400 mg. Giá trị rất lớn này liên quan đến sinh khả dụng toàn thân rất thấp.
  • Sau tiêm tĩnh mạch: độ thanh thải toàn phần khoảng 1,2 L/phút.

Không nên so sánh trực tiếp hai thông số trên để tự quy đổi liều giữa đường uống và đường tiêm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố đã xác định hoặc cần lưu ý gồm:

  • Đường dùng và dạng bào chế.
  • Độ phân cực cao và sinh khả dụng đường uống rất thấp.
  • Sự khác biệt giữa hấp thu đường uống và phân bố trực tiếp sau tiêm tĩnh mạch.
  • Chưa có nghiên cứu dược động học chuyên biệt đầy đủ ở trẻ em.
  • Ảnh hưởng của suy gan, suy thận và tuổi cao đến dược động học.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Butylscopolamin bromid

Butylscopolamin thuộc:

  • Thuốc chống co thắt.
  • Thuốc kháng cholinergic ngoại biên.
  • Thuốc kháng muscarinic.
  • Alkaloid belladonna bán tổng hợp.
  • Hợp chất amoni bậc bốn.
  • Nhóm ATC A03BB01.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Butylscopolamin ức chế tác động của acetylcholine tại thụ thể muscarinic ở ngoại vi. Tác dụng chống co thắt được cho là liên quan đến cả hoạt tính kháng muscarinic và tác dụng ức chế dẫn truyền tại các hạch thần kinh phó giao cảm nằm trong thành nội tạng.

Kết quả là trương lực và co thắt cơ trơn tại đường tiêu hóa, đường mật và đường sinh dục – tiết niệu có thể giảm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hoạt chất có tác dụng chống co thắt trên cơ trơn của các cơ quan vùng bụng và vùng chậu. Vì không dễ đi vào hệ thần kinh trung ương, các tác dụng kháng cholinergic trung ương được cho là ít xảy ra hơn so với những chất có khả năng qua hàng rào máu – não.

Tuy vậy, SmPC dạng tiêm lưu ý không thể loại trừ hoàn toàn rối loạn tâm thần như lú lẫn trong một số hoàn cảnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Butylscopolamin bromid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Butylscopolamin bromid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Butylscopolamin bromid

Butylscopolamin có thể tương tác với:

  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng hoặc bốn vòng.
  • Thuốc kháng histamine có đặc tính kháng cholinergic.
  • Quinidine.
  • Amantadine.
  • Thuốc chống loạn thần như phenothiazine hoặc butyrophenone.
  • Disopyramide.
  • Các thuốc kháng cholinergic khác như tiotropium, ipratropium và các hợp chất giống atropine.

Dùng phối hợp có thể làm tăng tác dụng kháng cholinergic.

Ngoài ra:

  • Metoclopramide và các thuốc đối kháng dopamine có thể làm giảm tác dụng của cả hai thuốc trên đường tiêu hóa.
  • Tác dụng gây tim nhanh của thuốc kích thích beta-adrenergic có thể tăng lên.

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn và sản phẩm bổ sung cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Butylscopolamin bromid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *