Bacitracin

Bacitracin là hỗn hợp kháng sinh polypeptid có tác dụng ức chế quá trình tạo thành tế bào của vi khuẩn. Hoạt chất tác động chủ yếu trên nhiều vi khuẩn Gram dương và hiện được sử dụng chủ yếu dưới dạng thuốc bôi ngoài da hoặc thuốc mỡ tra mắt. Một số thuốc bôi Bacitracin được ghi nhãn để hỗ trợ phòng ngừa nhiễm khuẩn ở vết cắt, vết trầy xước và bỏng nhẹ; thuốc tra mắt được dùng cho nhiễm khuẩn nông ở kết mạc hoặc giác mạc do vi khuẩn nhạy cảm. Bacitracin có thể gây kích ứng, viêm da tiếp xúc dị ứng và hiếm khi gây phản ứng quá mẫn nghiêm trọng. Dạng tiêm bắp từng được sử dụng nhưng các phê duyệt tại Hoa Kỳ đã bị rút do nguy cơ độc thận và phản vệ. Nội dung này chỉ cung cấp thông tin y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Bacitracin; thường dùng dưới dạng muối Bacitracin zinc
  • Nhóm thuốc: Kháng sinh polypeptid
  • Tác dụng: Cản trở quá trình tổng hợp thành tế bào vi khuẩn
  • Phổ tác dụng: Chủ yếu trên nhiều vi khuẩn Gram dương; không có tác dụng với nấm
  • Dạng dùng chính: Thuốc mỡ bôi da, thuốc mỡ tra mắt và các chế phẩm phối hợp
  • Chỉ định bôi da: Hỗ trợ phòng ngừa nhiễm khuẩn ở vết cắt, trầy xước và bỏng nhẹ theo nhãn từng sản phẩm
  • Chỉ định tra mắt: Nhiễm khuẩn nông ở kết mạc hoặc giác mạc do vi khuẩn nhạy cảm
  • Thời gian tự dùng: Không dùng thuốc bôi da quá 7 ngày nếu chưa có chỉ định của bác sĩ
  • Nguy cơ đáng lưu ý: Viêm da tiếp xúc dị ứng, phát ban, quá mẫn hoặc phản vệ
  • Dạng tiêm: Các phê duyệt tại Hoa Kỳ đã bị rút vì nguy cơ độc thận, phản vệ và tương quan lợi ích – nguy cơ không thuận lợi

Hoạt chất Bacitracin là gì?

Bacitracin là kháng sinh polypeptid tác động chủ yếu tại thành tế bào vi khuẩn. Trong y học hiện đại, hoạt chất được sử dụng chủ yếu dưới dạng thuốc bôi ngoài da hoặc thuốc mỡ tra mắt, thay vì dùng toàn thân.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bacitracin

CAS 1405-87-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bacitracin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bacitracin

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bacitracinum.
Bacitracin zinc.
Zinc bacitracin.
Kẽm Bacitracin.

Bacitracin zinc là dạng muối kẽm của Bacitracin, không phải một hoạt chất hoàn toàn khác. Bacitracin là hỗn hợp nhiều polypeptid vòng có liên quan, trong đó Bacitracin A là một thành phần có hoạt tính quan trọng.

Tên Latinh / tên dược điển

Bacitracinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1405-87-4

UNII

58H6RWO52I

PubChem CID

10909430

RxNorm CUI

1291

Dược động học của Bacitracin

Bacitracin được hấp thu rất ít khi bôi đúng cách trên vùng da nhỏ hoặc dùng đường uống. Do hấp thu toàn thân thấp, dữ liệu dược động học định lượng của dạng bôi da và tra mắt còn hạn chế.

Mức hấp thu có thể tăng khi thuốc được dùng trên diện rộng, da mất hàng rào bảo vệ, vết thương sâu, bỏng nặng hoặc đưa vào khoang cơ thể. Dạng tiêm bắp tạo phơi nhiễm toàn thân và liên quan rõ rệt đến độc tính trên thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

  • Qua da nguyên vẹn hoặc tổn thương nhỏ: hấp thu toàn thân thường thấp.
  • Qua vết thương rộng, mô bị mất hàng rào bảo vệ hoặc các khoang cơ thể: có thể xảy ra hấp thu đáng kể.
  • Qua đường tiêu hóa: hấp thu kém.
  • Sau tiêm bắp: thuốc đi vào tuần hoàn toàn thân nhưng đường dùng này có nguy cơ độc tính cao và đã bị rút phê duyệt tại Hoa Kỳ.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Bacitracin bôi da và tra mắt.

Hoạt chất được đánh giá là hấp thu kém khi bôi tại chỗ hoặc dùng đường uống. Mức hấp thu có thể thay đổi đáng kể theo diện tích, mức độ tổn thương của da và vị trí sử dụng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dữ liệu định lượng đáng tin cậy cho dạng bôi da và tra mắt.

Với phơi nhiễm toàn thân, chức năng thận có vai trò quan trọng đối với nguy cơ tích lũy và độc tính. Bacitracin đường tiêm đã được xác định có nguy cơ gây tổn thương thận nghiêm trọng.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm gồm:

  • Đường dùng.
  • Diện tích bôi thuốc.
  • Da nguyên vẹn hay đã bị tổn thương.
  • Mức độ sâu và nghiêm trọng của vết thương hoặc vết bỏng.
  • Việc sử dụng trên niêm mạc hoặc trong khoang cơ thể.
  • Thời gian điều trị.
  • Chức năng thận khi có hấp thu toàn thân.
  • Việc che kín vùng bôi hoặc dùng đồng thời nhiều sản phẩm tại chỗ.

Không nên tự dùng trên diện rộng để tránh làm tăng hấp thu và nguy cơ phản ứng bất lợi.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bacitracin

  • Kháng sinh polypeptid vòng.
  • Thuốc kháng khuẩn dùng trong da liễu.
  • Thuốc kháng khuẩn dùng trong nhãn khoa.
  • Kháng sinh tác động lên quá trình tổng hợp thành tế bào vi khuẩn.
  • Hoạt chất có phổ chủ yếu trên nhiều vi khuẩn Gram dương.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Bacitracin tạo phức với ion kim loại hóa trị hai và undecaprenyl pyrophosphate, còn gọi là C55-isoprenyl pyrophosphate. Quá trình này ngăn sự khử phosphoryl và tái sử dụng chất vận chuyển lipid cần thiết để đưa các đơn vị cấu tạo peptidoglycan qua màng tế bào.

Khi chu trình vận chuyển lipid bị gián đoạn, vi khuẩn không thể tổng hợp thành tế bào bình thường, dẫn đến ức chế tăng trưởng hoặc chết tế bào ở vi khuẩn nhạy cảm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Bacitracin có hoạt tính chủ yếu đối với nhiều vi khuẩn Gram dương, bao gồm một số chủng Staphylococcus và Streptococcus. Hoạt tính đối với vi khuẩn Gram âm nhìn chung hạn chế hơn, mặc dù một số vi khuẩn Gram âm có thể nhạy cảm.

Bacitracin không có tác dụng với nấm. Hiệu quả lâm sàng phụ thuộc loài vi khuẩn, mức độ nhạy cảm, vị trí nhiễm khuẩn, nồng độ thuốc tại chỗ và tình trạng vết thương.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bacitracin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bacitracin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bacitracin

Tương tác toàn thân có ý nghĩa lâm sàng của Bacitracin bôi trên vùng da nhỏ chưa được xác định đầy đủ.

Cần thận trọng khi:

  • Dùng đồng thời nhiều thuốc bôi trên cùng một vùng da vì có thể làm tăng kích ứng hoặc khó xác định nguyên nhân dị ứng.
  • Dùng trên diện rộng, vết bỏng nặng hoặc da mất hàng rào bảo vệ.
  • Có nguy cơ hấp thu toàn thân và đang sử dụng thuốc có độc tính trên thận.
  • Dùng chế phẩm phối hợp vì tương tác và chống chỉ định còn phụ thuộc neomycin, polymyxin B, corticosteroid hoặc các thành phần khác.

Danh sách thuốc đang dùng cần được cung cấp cho bác sĩ hoặc dược sĩ, kể cả thuốc bôi ngoài da và thuốc nhỏ mắt.

Thắc mắc về hoạt chất Bacitracin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *