Bệnh liên quan IgG4 là một bệnh xơ viêm do rối loạn điều hòa miễn dịch, có thể tạo khối hoặc làm dày mô ở nhiều cơ quan. Người bệnh có thể sưng tuyến nước bọt hoặc tuyến lệ, vàng da do tổn thương tụy–đường mật, suy giảm chức năng thận, khó thở, đau lưng hoặc tắc nghẽn do xơ hóa sau phúc mạc. Nồng độ IgG4 huyết thanh có thể tăng nhưng không đủ để tự khẳng định chẩn đoán, vì một số người bệnh có kết quả bình thường và nhiều bệnh khác cũng làm IgG4 tăng. Việc nhận biết sớm, loại trừ ung thư và nhiễm trùng, kết hợp hình ảnh học với sinh thiết khi cần giúp lựa chọn điều trị phù hợp, hạn chế xơ hóa không hồi phục và bảo tồn chức năng cơ quan.
Bệnh liên quan IgG4 là bệnh gì?
Bệnh liên quan IgG4 là một rối loạn xơ viêm qua trung gian miễn dịch, đặc trưng bởi tổn thương dạng sưng, dày thành hoặc khối giả u ở một hay nhiều cơ quan. Mô bệnh học điển hình có thâm nhiễm lympho–tương bào, xơ hóa kiểu hình nan hoa và viêm tắc tĩnh mạch; số lượng tương bào IgG4 dương tính được diễn giải theo từng cơ quan. Tên bệnh không có nghĩa mọi trường hợp đều có IgG4 máu rất cao, cũng không đồng nghĩa với dị ứng thông thường. Bệnh dễ nhầm với ung thư, lymphoma, viêm mạch, sarcoidosis, nhiễm trùng hoặc bệnh tự miễn đặc hiệu cơ quan. Tiêu chuẩn ACR/EULAR chủ yếu phục vụ phân loại nghiên cứu; bác sĩ chẩn đoán dựa trên toàn bộ bối cảnh lâm sàng và loại trừ các bệnh bắt chước.
| Tên bệnh | Bệnh liên quan IgG4 |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | IgG4-related disease |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | IgG4-RD; bệnh xơ viêm liên quan IgG4; bệnh hệ thống liên quan immunoglobulin G4 |
| Mã ICD-10 | D89.8 (ICD-10 WHO: mã nhóm rối loạn khác liên quan cơ chế miễn dịch; chưa có mã WHO riêng); ICD-10-CM dùng D89.84 |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh miễn dịch – tự miễn; bệnh xơ viêm hệ thống, thuộc phạm vi thấp khớp học, miễn dịch lâm sàng và chuyên khoa cơ quan bị ảnh hưởng |
| Cơ quan ảnh hưởng | Tụy, đường mật, tuyến nước bọt, tuyến lệ, hốc mắt, thận, phổi, hạch, sau phúc mạc và động mạch chủ; gần như mọi cơ quan đều có thể bị ảnh hưởng |
| Tính chất bệnh | Bệnh mạn tính, không lây, qua trung gian miễn dịch, gây viêm và xơ hóa; có thể diễn tiến âm thầm hoặc theo đợt |
| Mức độ phổ biến | Hiếm gặp; số liệu tại Việt Nam còn hạn chế và bệnh có thể bị bỏ sót vì biểu hiện giống ung thư hoặc bệnh viêm khác |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Bệnh liên quan IgG4
Cơ chế bệnh sinh liên quan sự hoạt hóa bất thường của tế bào B, tương bào, tế bào T hỗ trợ và các tín hiệu thúc đẩy xơ hóa. Quá trình miễn dịch tạo thâm nhiễm tế bào tại mô, phù nề và phì đại cơ quan; sau đó nguyên bào sợi tạo collagen làm mô cứng, hẹp ống dẫn hoặc chèn ép cấu trúc lân cận. IgG4 có thể là dấu ấn của đáp ứng miễn dịch hơn là tác nhân duy nhất gây bệnh. Khi viêm kéo dài, thành phần xơ hóa tăng lên và khả năng hồi phục chức năng cơ quan giảm, dù chỉ số viêm hoặc IgG4 huyết thanh có thể không còn tăng rõ.
Bệnh được mô tả theo cơ quan bị ảnh hưởng, chẳng hạn viêm tụy tự miễn type 1, viêm đường mật liên quan IgG4, bệnh tuyến nước bọt–tuyến lệ, bệnh thận, bệnh phổi, viêm quanh động mạch chủ và xơ hóa sau phúc mạc. Người bệnh có thể thuộc kiểu đơn cơ quan hoặc đa cơ quan, hoạt động viêm nổi trội hoặc xơ hóa chiếm ưu thế. Phân loại này giúp xác định nguy cơ mất chức năng, nhu cầu sinh thiết, phương tiện theo dõi và mức độ khẩn trương của điều trị.
IgG4-RD được ghi nhận nhiều nhất ở người trung niên và cao tuổi; nhiều nhóm bệnh nội tạng gặp ở nam nhiều hơn nữ, trong khi tổn thương vùng đầu–cổ có phân bố giới cân bằng hơn. Tần suất thực sự chưa rõ do bệnh mới được nhận diện trong vài thập kỷ gần đây và biểu hiện rải rác ở nhiều chuyên khoa. Dữ liệu dịch tễ tại Việt Nam còn ít, vì vậy không nên suy diễn tỷ lệ từ các quần thể Nhật Bản, châu Âu hoặc Bắc Mỹ sang người Việt.
Bệnh không hình thành qua đường lây nhiễm. Quá trình bắt đầu bằng đáp ứng miễn dịch sai lệch trong mô đích, tạo viêm mạn tính và thâm nhiễm tương bào. Tổn thương sau đó lan trong cùng cơ quan hoặc xuất hiện ở cơ quan khác theo thời gian; xơ hóa có thể gây hẹp đường mật, chèn ép niệu quản, dày mô quanh mạch hoặc giảm chức năng tuyến và thận.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Bệnh liên quan IgG4
Nguyên nhân khởi phát chưa được xác định. Bằng chứng hiện có ủng hộ sự tương tác giữa cơ địa miễn dịch, tuổi, yếu tố di truyền và kích thích môi trường chưa rõ. Không có một thực phẩm, nhiễm trùng hay hành vi đơn lẻ được chứng minh là nguyên nhân phổ quát. Một số trường hợp có bệnh dị ứng, tăng IgE, tăng bạch cầu ái toan hoặc tự kháng thể đi kèm, nhưng đây là mối liên quan và không đủ để kết luận quan hệ nhân quả.
Yếu tố không thay đổi được gồm tuổi trung niên–cao tuổi và giới nam ở một số biểu hiện nội tạng. Tiền sử bệnh dị ứng, tăng IgE, tăng bạch cầu ái toan hoặc từng có tổn thương tương thích ở cơ quan khác có thể làm tăng mức nghi ngờ nhưng không dự đoán chắc chắn bệnh. Chưa có yếu tố lối sống thay đổi được nào được chứng minh giúp ngăn bệnh khởi phát.
Nhóm cần được đánh giá kỹ gồm người có viêm tụy tự miễn type 1, sưng tuyến nước bọt hoặc tuyến lệ kéo dài, khối sau phúc mạc, tổn thương thận dạng viêm ống kẽ, hẹp đường mật không rõ nguyên nhân hoặc tổn thương nhiều cơ quan giống u. Người có suy thận, tắc mật, tổn thương mạch lớn hay chèn ép đường niệu có nguy cơ biến chứng cơ quan cao hơn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Bệnh liên quan IgG4
Bệnh thường tiến triển bán cấp hoặc âm thầm, đôi khi được phát hiện tình cờ trên hình ảnh học. Triệu chứng toàn thân như sốt cao và sút cân nhiều không phải kiểu điển hình; nếu có cần tìm nhiễm trùng hoặc ung thư. Một số người chỉ có sưng không đau, trong khi người khác xuất hiện triệu chứng do tắc nghẽn hoặc suy cơ quan. Mức IgG4 máu và mức độ khó chịu không luôn phản ánh chính xác độ hoạt động tại mô.
- Sưng không đau tuyến nước bọt hoặc tuyến lệ, có thể kèm khô miệng, khô mắt hay cảm giác căng vùng mặt.
- Vàng da, ngứa, nước tiểu sẫm hoặc đau bụng khi tụy và đường mật bị ảnh hưởng.
- Đau lưng, đau hông hoặc phù chân khi có xơ hóa sau phúc mạc và chèn ép niệu quản.
- Ho, khó thở hoặc bất thường phổi phát hiện trên CT ngực.
- Giảm chức năng thận, tiểu bất thường hoặc tổn thương thận phát hiện qua xét nghiệm và hình ảnh.
- Khối, nốt hoặc dày mô ở cơ quan nhưng không nhất thiết gây đau.
- Lồi mắt, nhìn đôi hoặc giảm thị lực do tổn thương hốc mắt.
- Đau ngực hoặc triệu chứng mạch máu khi viêm quanh động mạch chủ và nhánh lớn.
- Rối loạn nội tiết nếu tuyến giáp, tuyến yên hoặc cơ quan nội tiết hiếm gặp bị ảnh hưởng.
- Tổn thương da dạng sẩn, mảng hoặc nốt, thường cần sinh thiết để phân biệt nguyên nhân khác.
Nên đặt lịch khám: sưng tuyến hoặc khối kéo dài, vàng da nhẹ, ho dai dẳng, đau lưng không rõ nguyên nhân hay xét nghiệm chức năng cơ quan bất thường. Cần khám trong ngày: vàng da tăng nhanh, tiểu ít, đau bụng–lưng đáng kể, sốt khi đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Cần tái khám sớm: triệu chứng cũ trở lại, xuất hiện cơ quan mới bị ảnh hưởng hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi có khó thở tăng nhanh, đau ngực dữ dội, ngất, lú lẫn, tiểu rất ít, vàng da kèm sốt rét run, đau bụng dữ dội hoặc dấu hiệu sốc. Không tự lái xe nếu đang choáng hoặc khó thở nặng. Không trì hoãn cấp cứu để thử thuốc, thực phẩm bổ sung hay mẹo dân gian.
Chẩn đoán Bệnh liên quan IgG4
Chẩn đoán bắt đầu từ xác định mô hình cơ quan, thời gian diễn tiến và các bệnh có thể bắt chước. Bác sĩ kết hợp xét nghiệm miễn dịch, chức năng cơ quan, siêu âm/CT/MRI và sinh thiết mô ở vị trí an toàn, có giá trị. Kết quả phải được đánh giá đa chuyên khoa vì hình ảnh và IgG4 huyết thanh không đặc hiệu. Đáp ứng với glucocorticoid có thể hỗ trợ trong bối cảnh phù hợp nhưng không được dùng để thử điều trị trước khi loại trừ ung thư hoặc nhiễm trùng quan trọng.
Bác sĩ thường khám tuyến nước bọt, tuyến lệ, hạch, mắt, da, bụng, tim phổi và dấu hiệu phù hoặc tắc nghẽn. Bệnh sử tập trung vào tổn thương cơ quan trước đây, dị ứng, thuốc đã dùng, sụt cân, sốt, đau, vàng da và thay đổi tiểu tiện. Khám lâm sàng không thể tự xác định bệnh nhưng giúp chọn cơ quan cần chụp hoặc sinh thiết.
Xét nghiệm có thể gồm công thức máu, bạch cầu ái toan, CRP/ESR, IgG toàn phần và phân lớp IgG4, IgE, bổ thể, chức năng gan–thận, nước tiểu và điện di protein. IgG4 huyết thanh tăng làm tăng mức nghi ngờ nhưng có thể bình thường ở bệnh thật hoặc tăng trong ung thư, nhiễm trùng và bệnh viêm khác. Xét nghiệm được lựa chọn theo cơ quan; không có một bảng xét nghiệm chung đủ để chẩn đoán.
Siêu âm, CT, MRI, MRCP, PET/CT hoặc phương tiện chuyên khoa được chọn theo vị trí tổn thương. Hình ảnh có thể cho thấy tụy to, dày đường mật, tổn thương thận dạng mảng, hạch, nốt phổi, mô mềm bao quanh động mạch chủ hoặc niệu quản. PET/CT hữu ích để khảo sát toàn thân và chọn vị trí sinh thiết nhưng không phân biệt chắc chắn IgG4-RD với ung thư.
Tiêu chuẩn phân loại ACR/EULAR 2019 sử dụng ba bước: xác định tổn thương cơ quan điển hình, loại trừ các dấu hiệu không phù hợp và chấm điểm các miền lâm sàng, huyết thanh, hình ảnh và mô bệnh học. Ngưỡng phân loại không thay thế chẩn đoán cá thể. Chẩn đoán thực hành cần đánh giá mô học theo cơ quan, số tương bào IgG4 dương tính và tỷ lệ IgG4/IgG, đồng thời loại trừ bệnh ác tính, nhiễm trùng và viêm mạch.
Điều trị Bệnh liên quan IgG4
Mục tiêu là dập viêm hoạt động, giải phóng tắc nghẽn, bảo tồn chức năng và giảm tái phát với độc tính thuốc thấp nhất. Tổn thương đe dọa cơ quan như tắc mật, suy thận, chèn ép niệu quản, tổn thương mắt hoặc mạch cần điều trị sớm và đôi khi nhập viện. Bệnh ít hoạt động, không đe dọa chức năng có thể theo dõi chọn lọc. Kế hoạch thường do bác sĩ thấp khớp–miễn dịch phối hợp chuyên khoa cơ quan.
Glucocorticoid thường được dùng để kiểm soát đợt viêm ban đầu. Thuốc điều hòa miễn dịch như azathioprine, mycophenolate mofetil hoặc methotrexate có thể được cân nhắc nhằm giảm steroid ở một số người. Liệu pháp nhắm tế bào B, gồm rituximab và inebilizumab tại những nơi có chỉ định hoặc phê duyệt phù hợp, có thể dùng cho bệnh tái phát, kháng trị hoặc cần giảm steroid. Việc lựa chọn phụ thuộc cơ quan, nhiễm trùng tiềm ẩn, vaccine và nguy cơ cá nhân; không tự dùng hoặc tự ngừng thuốc.
Sinh thiết lõi hoặc sinh thiết phẫu thuật có thể cần để xác nhận và loại trừ ung thư. Dẫn lưu hoặc đặt stent đường mật, giải áp niệu quản và các thủ thuật phục hồi chức năng được thực hiện khi có tắc nghẽn. Thủ thuật giải quyết biến chứng cơ học nhưng không thay thế điều trị viêm hệ thống.
Phẫu thuật không phải điều trị chuẩn cho toàn bộ IgG4-RD. Chỉ cân nhắc khi cần lấy mô chẩn đoán, xử trí tắc nghẽn không kiểm soát được, sửa tổn thương cấu trúc hoặc khi ung thư chưa thể loại trừ. Trước mổ cần thảo luận đa chuyên khoa để tránh cắt bỏ cơ quan không cần thiết.
Chăm sóc hỗ trợ gồm kiểm soát đau, dinh dưỡng phù hợp khi tụy–đường mật bị ảnh hưởng, bảo vệ xương nếu dùng steroid kéo dài, tiêm chủng theo tư vấn, phòng nhiễm trùng và hỗ trợ cai thuốc lá. Vật lý trị liệu có thể hữu ích khi đau hoặc giảm vận động do tổn thương cơ xương.
Theo dõi dựa trên triệu chứng, khám, chức năng cơ quan, IgG4 và các dấu ấn viêm có chọn lọc, cùng hình ảnh lặp lại ở cơ quan nguy cơ. Bác sĩ đánh giá cả đáp ứng và độc tính như tăng đường huyết, loãng xương, nhiễm trùng, giảm tế bào máu hoặc phản ứng truyền thuốc. IgG4 giảm không đồng nghĩa chắc chắn bệnh đã hết.
Điều trị khởi đầu thường kéo dài nhiều tháng, còn chiến lược duy trì có thể lâu hơn ở người tái phát hoặc đa cơ quan. Thời gian phụ thuộc mức độ viêm, lượng xơ hóa, khả năng giảm thuốc và nguy cơ tổn thương cơ quan. Không có mốc khỏi cố định; quyết định giảm hoặc dừng thuốc cần dựa trên đánh giá lâm sàng và hình ảnh.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng gồm tắc mật, viêm tụy kéo dài, suy thận do viêm hoặc tắc niệu quản, xơ hóa sau phúc mạc, tổn thương phổi, giảm thị lực và biến chứng mạch lớn. Xơ hóa lâu ngày có thể không hồi phục hoàn toàn dù viêm đã kiểm soát. Điều trị ức chế miễn dịch cũng có thể gây nhiễm trùng, loãng xương, rối loạn chuyển hóa hoặc giảm tế bào máu.
Nhiều người đáp ứng tốt khi điều trị giai đoạn viêm hoạt động, đặc biệt trước khi xơ hóa cố định. Tiên lượng xấu hơn khi chẩn đoán muộn, tổn thương cơ quan quan trọng, đa cơ quan hoặc tái phát nhiều lần. Mục tiêu thực tế là lui bệnh, bảo tồn chức năng và hạn chế độc tính điều trị hơn là cam kết chữa khỏi vĩnh viễn.
Tái phát tương đối thường gặp và có thể xuất hiện ở cơ quan khác với lần đầu. Nguy cơ tăng ở người đa cơ quan, IgG4 rất cao, giảm bổ thể hoặc không thể duy trì kiểm soát, nhưng không có chỉ số đơn lẻ dự đoán chính xác. Tái khám định kỳ và báo sớm triệu chứng mới giúp can thiệp trước khi xơ hóa tiến triển.
Chưa có biện pháp phòng mắc bệnh đặc hiệu. Phòng biến chứng tập trung vào nhận diện sớm, theo dõi chức năng cơ quan, tuân thủ điều trị và giảm nguy cơ nhiễm trùng khi dùng thuốc ức chế miễn dịch. Vaccine và sàng lọc nhiễm trùng cần được cá thể hóa trước liệu pháp sinh học.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Bệnh liên quan IgG4
Không có chế độ ăn nào chữa IgG4-RD. Người bệnh nên ăn cân đối, đủ đạm và vi chất; hạn chế muối, đường hoặc chất béo tùy bệnh thận, steroid, đái tháo đường hay tổn thương tụy–đường mật. Không tự dùng thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung vì có thể tương tác thuốc hoặc gây độc gan.
Duy trì vận động mức phù hợp giúp bảo vệ cơ, xương và tim mạch, đặc biệt khi dùng steroid. Trong đợt đau, vàng da, khó thở hoặc suy cơ quan nên giảm cường độ và hỏi bác sĩ. Giấc ngủ, công việc và phục hồi chức năng được điều chỉnh theo cơ quan bị ảnh hưởng.
Có thể ghi lại cân nặng, sốt, mức đau, vàng da, lượng nước tiểu, sưng tuyến, khó thở và khả năng vận động. Người bệnh nên lưu kết quả xét nghiệm và lịch chụp để so sánh theo thời gian. Theo dõi tại nhà không thay thế xét nghiệm chức năng cơ quan hoặc hình ảnh học.
- Không coi IgG4 huyết thanh tăng là bằng chứng chắc chắn của bệnh.
- Không tự dùng glucocorticoid trước khi loại trừ nhiễm trùng và ung thư quan trọng.
- Không tự giảm hoặc ngừng thuốc ức chế miễn dịch khi thấy triệu chứng đỡ.
- Không bỏ qua vàng da, tiểu ít, đau ngực, khó thở hoặc thị lực giảm.
- Không dùng thực phẩm bổ sung thay thế theo dõi chuyên khoa.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
IgG4-RD ở trẻ em rất hiếm và biểu hiện có thể khác người lớn, thường được báo cáo ở hốc mắt, tuyến, tụy hoặc thận. Chẩn đoán cần trung tâm có kinh nghiệm vì tiêu chuẩn người lớn chưa được xác nhận đầy đủ cho trẻ. Thuốc và theo dõi tăng trưởng, vaccine, xương phải được bác sĩ nhi khoa–miễn dịch cá thể hóa.
Người cao tuổi dễ có bệnh nền, giảm dự trữ cơ quan và tác dụng phụ của steroid như tăng đường huyết, loãng xương, lú lẫn hoặc nhiễm trùng. Khối tổn thương cũng dễ bị nhầm với ung thư. Điều trị cần cân bằng kiểm soát viêm với nguy cơ té ngã, đa thuốc và suy gan thận.
Dữ liệu thai kỳ còn hạn chế. Người đang điều trị nên trao đổi trước khi mang thai để đánh giá hoạt tính bệnh và độ an toàn của từng thuốc. Không tự ngừng thuốc vì đợt bệnh tại cơ quan quan trọng cũng có thể gây nguy hiểm; kế hoạch cần phối hợp sản khoa nguy cơ cao và chuyên khoa miễn dịch.
Khả năng cho con bú phụ thuộc hoạt chất, thời điểm dùng và sức khỏe mẹ–trẻ. Một số thuốc có thể tương thích trong điều kiện theo dõi, trong khi thuốc khác cần điều chỉnh. Không mặc định phải ngừng cho bú hoặc ngừng điều trị mà chưa được đánh giá lợi ích–nguy cơ.
Người suy giảm miễn dịch có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn và biểu hiện nhiễm trùng có thể giống đợt IgG4-RD. Trước khi tăng ức chế miễn dịch cần đánh giá lao, viêm gan và nhiễm trùng phù hợp bối cảnh. Ngưỡng đi khám thấp hơn khi sốt, ho, tiểu buốt hoặc vết thương bất thường.
Đái tháo đường, bệnh thận, gan mật, loãng xương, bệnh tim mạch và nhiễm trùng tiềm ẩn ảnh hưởng trực tiếp đến chọn thuốc và theo dõi. Người có bệnh dị ứng hoặc bệnh tự miễn khác cần được đánh giá nhưng không nên quy mọi triệu chứng cho IgG4-RD. Đa chuyên khoa giúp tránh tương tác thuốc và bỏ sót biến chứng.
Sau sinh thiết, đặt stent hoặc phẫu thuật vì biến chứng, người bệnh cần theo dõi sốt, đau tăng, chảy máu, vàng da, tiểu ít và dấu hiệu nhiễm trùng. Điều trị hệ thống vẫn có thể cần tiếp tục vì can thiệp cơ học không loại bỏ rối loạn miễn dịch nền.
Câu hỏi thường gặp về Bệnh liên quan IgG4
Không. IgG4-RD là bệnh xơ viêm qua trung gian miễn dịch, nhưng tổn thương có thể tạo khối và hình ảnh giống ung thư. Một số ung thư cũng làm IgG4 huyết thanh tăng hoặc có tương bào IgG4 trong mô. Vì vậy bác sĩ thường cần hình ảnh, xét nghiệm và sinh thiết thích hợp trước khi kết luận. Không nên dùng đáp ứng với steroid như cách tự thử bệnh, vì điều đó có thể che lấp nhiễm trùng hoặc làm chậm chẩn đoán ung thư.
Nhiều trường hợp đạt lui bệnh và bảo tồn chức năng tốt, nhất là khi điều trị trước khi xơ hóa cố định. Tuy nhiên bệnh có thể tái phát hoặc xuất hiện ở cơ quan khác, nên chưa thể cam kết khỏi vĩnh viễn. Kết quả phụ thuộc cơ quan tổn thương, mức xơ hóa, đáp ứng thuốc và khả năng theo dõi lâu dài. Mục tiêu điều trị là kiểm soát viêm, ngăn tổn thương cơ quan và giảm tác dụng phụ.
Không. Một tỷ lệ người bệnh có IgG4 huyết thanh bình thường, đặc biệt khi tổn thương khu trú hoặc đã điều trị. Ngược lại, IgG4 tăng cũng gặp ở dị ứng, nhiễm trùng, bệnh tự miễn và ung thư. Bác sĩ diễn giải kết quả cùng mô hình cơ quan, hình ảnh học và mô bệnh học. Không nên xét nghiệm lặp lại đơn độc để tự quyết định có bệnh hay không.
Thời gian điều trị khác nhau. Một số người chỉ cần giai đoạn kiểm soát viêm rồi theo dõi, trong khi người đa cơ quan, tái phát hoặc có cơ quan nguy cơ cao có thể cần duy trì dài hơn. Bác sĩ giảm thuốc dựa trên triệu chứng, chức năng cơ quan, hình ảnh và tác dụng phụ. Tự ngừng thuốc khi thấy đỡ có thể làm bệnh bùng phát mà chưa có triệu chứng rõ.
Đa số có thể vận động mức vừa khi bệnh ổn định. Tập sức mạnh nhẹ, đi bộ và bài tập thăng bằng giúp hạn chế mất cơ, loãng xương do steroid và giảm nguy cơ tim mạch. Cường độ cần giảm khi đang vàng da, suy thận, khó thở, đau ngực hoặc sau thủ thuật. Người có tổn thương mạch lớn, tim phổi hoặc xương nên được bác sĩ và chuyên viên phục hồi chức năng hướng dẫn riêng.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

