Bệnh bụi phổi than (Coal workers’ pneumoconiosis)

Bệnh bụi phổi than là bệnh phổi nghề nghiệp hình thành khi bụi mỏ than hô hấp được tích tụ và gây phản ứng viêm, tạo nốt xơ trong phổi. Bệnh thường phát triển sau nhiều năm làm việc trong hầm lò, mỏ lộ thiên hoặc khu vực chế biến than, nhưng nguy cơ còn phụ thuộc hàm lượng silica và mức kiểm soát bụi. Người bệnh có thể ho, khạc đờm, khó thở khi gắng sức và giảm khả năng lao động; nhiều trường hợp thể nhẹ chỉ được phát hiện qua chương trình giám sát sức khỏe. Thể nặng gọi là xơ hóa khối lớn tiến triển có thể gây giảm oxy, suy hô hấp và tăng áp phổi. Chẩn đoán dựa vào lịch sử nghề nghiệp, X-quang hoặc CT ngực, đo chức năng hô hấp và loại trừ bệnh khác. Giảm phơi nhiễm, bỏ thuốc lá, phục hồi hô hấp và điều trị biến chứng là nền tảng quản lý lâu dài.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 17/07/2026

Bệnh bụi phổi than là bệnh gì?

Bệnh bụi phổi than là một pneumoconiosis do tích lũy bụi mỏ than hô hấp được và phản ứng mô quanh các tiểu phế quản hô hấp. Thể đơn giản tạo các dát hoặc nốt than nhỏ, thường phân bố vùng trên phổi. Khi tổn thương hợp nhất thành đám xơ lớn, bệnh được gọi là xơ hóa khối lớn tiến triển, có ý nghĩa tiên lượng xấu hơn. CWP khác với viêm phế quản mạn hoặc COPD dù cả ba có thể cùng xảy ra ở thợ mỏ. Khái niệm “bệnh phổi do bụi mỏ than” rộng hơn, bao gồm CWP, COPD, khí phế thũng, silicosis và bệnh bụi hỗn hợp. Vì vậy chẩn đoán cần xác định kiểu tổn thương, mức phơi nhiễm và các thành phần bụi liên quan, không chỉ dựa vào việc từng làm nghề mỏ.

Tổng quan về Bệnh bụi phổi than (Coal workers’ pneumoconiosis)
Tổng quan về Bệnh bụi phổi than (Coal workers’ pneumoconiosis)
Tên bệnh

Bệnh bụi phổi than

Tên tiếng Anh

Coal workers’ pneumoconiosis

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bệnh phổi đen; black lung; CWP; bệnh phổi do bụi mỏ than

Mã ICD-10

J60 – Bệnh bụi phổi của công nhân than

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh phổi nghề nghiệp; bệnh bụi phổi do bụi than; bệnh phổi kẽ liên quan khai thác mỏ

Cơ quan ảnh hưởng

Nhu mô phổi và đường thở nhỏ; thể nặng ảnh hưởng mạch phổi, trao đổi khí và chức năng tim phải

Tính chất bệnh

Bệnh không lây, mạn tính, thường tiến triển chậm; có thể chuyển từ thể đơn giản sang xơ hóa khối lớn tiến triển

Mức độ phổ biến

Gặp chủ yếu ở người làm khai thác, vận chuyển hoặc chế biến than; nguy cơ thay đổi theo nồng độ bụi hô hấp được, hàm lượng silica và số năm làm việc

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng; bệnh xuất hiện do hít bụi mỏ than hô hấp được trong thời gian dài, không truyền giữa người với người

Tổng quan chuyên môn về Bệnh bụi phổi than

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Bệnh bụi phổi than

Triệu chứng và dấu hiệu của Bệnh bụi phổi than

Chẩn đoán Bệnh bụi phổi than

Điều trị Bệnh bụi phổi than

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Bệnh bụi phổi than

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Bệnh bụi phổi than

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *