Bệnh Behçet là tình trạng viêm mạch hệ thống có thể tác động đến cả động mạch và tĩnh mạch ở nhiều cơ quan. Biểu hiện điển hình gồm loét miệng tái diễn, loét sinh dục, tổn thương da dạng mụn hoặc nốt đau, đau khớp và viêm mắt gây đỏ, đau hay nhìn mờ. Một số người còn có huyết khối, phình động mạch phổi, tổn thương thần kinh hoặc viêm đường tiêu hóa. Bệnh không lây và thường xen kẽ giữa đợt bùng phát với giai đoạn yên. Vì không có xét nghiệm duy nhất xác nhận Behçet, bác sĩ cần ghép diễn tiến triệu chứng, khám nhiều chuyên khoa và xét nghiệm loại trừ. Nhận biết sớm tổn thương mắt, mạch máu hoặc thần kinh đặc biệt quan trọng để ngăn mất thị lực, đột quỵ, chảy máu và tổn thương cơ quan không hồi phục.
Bệnh Behçet là bệnh gì?
Bệnh Behçet là hội chứng viêm mạch hệ thống có biểu hiện rất đa dạng. Viêm có thể xảy ra ở mạch máu mọi kích thước và ở cả hệ động mạch lẫn tĩnh mạch, vì vậy hai người cùng chẩn đoán có thể có triệu chứng hoàn toàn khác nhau. Loét miệng tái diễn thường là dấu hiệu sớm, nhưng loét miệng đơn độc rất phổ biến và không đủ để kết luận Behçet. Sự kết hợp với loét sinh dục, viêm màng bồ đào, tổn thương da, viêm khớp, huyết khối, tổn thương thần kinh hoặc tiêu hóa làm tăng khả năng chẩn đoán.
Behçet thường được gọi là bệnh tự miễn hoặc tự viêm; trên thực tế, bệnh có đặc điểm của cả hai cơ chế miễn dịch bẩm sinh và thích nghi. Bệnh không do vi khuẩn hay virus lây trực tiếp. Các bộ tiêu chí ICBD hoặc ISG hỗ trợ phân loại, nhưng bác sĩ vẫn phải xem xét thời gian tái phát, mô hình cơ quan và loại trừ nhiễm trùng, bệnh viêm ruột, lupus, viêm mạch khác và tác dụng thuốc.
| Tên bệnh | Bệnh Behçet |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Behçet’s syndrome |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Hội chứng Behçet; bệnh Behçet; Behçet disease; bệnh tơ lụa |
| Mã ICD-10 | M35.2 – Bệnh Behçet |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Viêm mạch hệ thống đa cơ quan; viêm mạch biến thiên; chuyên khoa Thấp khớp học phối hợp Mắt, Da liễu, Thần kinh, Tiêu hóa và Mạch máu |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niêm mạc miệng và sinh dục, da, mắt, khớp; có thể ảnh hưởng tĩnh mạch và động mạch, hệ thần kinh trung ương, đường tiêu hóa, phổi và tim |
| Tính chất bệnh | Bệnh viêm mạch qua trung gian miễn dịch, không lây, diễn tiến tái phát–thuyên giảm; một số thể có thể đe dọa thị lực, cơ quan hoặc tính mạng |
| Mức độ phổ biến | Hiếm ở nhiều quốc gia; gặp nhiều hơn dọc khu vực Địa Trung Hải, Trung Đông và châu Á, nhưng có thể xảy ra ở mọi dân tộc |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Bệnh Behçet
Ở người có cơ địa nhạy cảm, hàng rào niêm mạc và hệ miễn dịch phản ứng quá mức với kích thích môi trường. Bạch cầu trung tính, tế bào T và nhiều cytokine viêm được hoạt hóa, gây tổn thương nội mô và viêm quanh mạch. Hậu quả là loét niêm mạc, viêm da, viêm màng bồ đào, viêm thành tĩnh mạch dẫn đến huyết khối hoặc viêm động mạch làm phình và hẹp mạch. Đáp ứng miễn dịch thay đổi theo thời gian giải thích diễn tiến từng đợt và sự khác nhau rõ giữa các cơ quan.
Không có hệ thống giai đoạn duy nhất được chấp nhận cho toàn bộ Behçet. Trong thực hành và khuyến cáo EULAR, bệnh được phân nhóm theo cơ quan chi phối: niêm mạc–da, khớp, mắt, tĩnh mạch, động mạch, tiêu hóa và thần kinh nhu mô. Mức độ còn được phân biệt thành biểu hiện không đe dọa cơ quan và biểu hiện đe dọa thị lực, cơ quan hoặc tính mạng. Cách phân nhóm này định hướng cường độ điều trị tốt hơn một nhãn “nhẹ” hay “nặng” chung.
Behçet gặp nhiều nhất tại các quốc gia dọc Con đường Tơ lụa lịch sử, gồm vùng Địa Trung Hải, Trung Đông và Đông Á, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu. Bệnh thường khởi phát ở tuổi 20–40; trẻ em và người cao tuổi vẫn có thể mắc. Tỷ lệ nam nữ thay đổi theo khu vực, trong khi nam giới trẻ ở một số quần thể có xu hướng tổn thương mắt, mạch và thần kinh nặng hơn. Dữ liệu dịch tễ đại diện cho Việt Nam còn ít.
Không có đường lây. Bệnh hình thành do phản ứng viêm bất thường lặp lại tại niêm mạc và mạch máu, chứ không phải tác nhân truyền từ người sang người. Các đợt bùng phát có thể xuất hiện sau stress, nhiễm trùng thông thường hoặc tổn thương da ở một số người, nhưng đây là liên hệ kích hoạt chứ không phải đường truyền bệnh.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Bệnh Behçet
Nguyên nhân chưa rõ. Yếu tố di truyền như HLA-B51 làm tăng tính nhạy cảm nhưng không quyết định chắc chắn và không phải xét nghiệm chẩn đoán. Vi sinh vật ở miệng, thay đổi hệ vi sinh, chấn thương niêm mạc và các yếu tố môi trường được nghiên cứu như tác nhân kích hoạt ở người có cơ địa phù hợp. Không có bằng chứng một loại thức ăn, hành vi hay nhiễm trùng cụ thể đơn lẻ gây ra mọi trường hợp.
Yếu tố không thay đổi được gồm nguồn gốc từ khu vực có tỷ lệ bệnh cao, tuổi trưởng thành trẻ, tiền sử gia đình và một số biến thể di truyền như HLA-B51. Nam giới trẻ có thể có nguy cơ biểu hiện mạch hoặc mắt nặng hơn ở một số quần thể. Hút thuốc không được chứng minh là nguyên nhân, nhưng làm tăng nguy cơ tim mạch và có thể bất lợi cho tổn thương mạch. Không có xét nghiệm gen sàng lọc thường quy cho người khỏe.
Người có loét miệng tái diễn kèm loét sinh dục, viêm mắt, tổn thương da, huyết khối không giải thích được hoặc triệu chứng thần kinh cần được đánh giá. Người đã chẩn đoán có nguy cơ tổn thương nặng hơn khi có viêm màng bồ đào sau, huyết khối tĩnh mạch lớn, phình động mạch, tổn thương não–thân não hoặc loét tiêu hóa sâu. Trẻ em cần theo dõi tăng trưởng và chuyển tiếp sang chăm sóc người lớn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Bệnh Behçet
Triệu chứng thường đến theo đợt, mỗi đợt có thể tập trung ở cơ quan khác nhau. Loét miệng hay tái diễn nhiều năm trước khi chẩn đoán; viêm mắt hoặc huyết khối có thể xuất hiện đột ngột và để lại tổn thương. Giữa các đợt, người bệnh có thể gần như bình thường. Mức độ biểu hiện thường giảm dần theo tuổi ở một số người, nhưng tổn thương cơ quan đã hình thành vẫn cần theo dõi. Trẻ em đôi khi biểu hiện tiêu hóa hoặc thần kinh nổi bật hơn.
- Loét miệng đau, tái diễn, thường lành trong khoảng một đến vài tuần.
- Loét sinh dục tái phát, có thể để lại sẹo.
- Mắt đỏ, đau, sợ sáng, nhìn mờ do viêm màng bồ đào hoặc viêm mạch võng mạc.
- Tổn thương da dạng mụn trứng cá, viêm nang lông hoặc nốt đỏ đau giống hồng ban nút.
- Đau, sưng và cứng khớp, thường ở gối, cổ chân hoặc cổ tay.
- Mệt mỏi tăng trong đợt bùng phát.
- Sưng đau một chân hoặc hai chân do huyết khối tĩnh mạch sâu.
- Đau đầu nặng, yếu liệt, rối loạn thăng bằng hoặc thay đổi hành vi do Neuro-Behçet.
- Đau bụng, tiêu chảy hoặc đi ngoài ra máu khi đường tiêu hóa bị viêm.
- Ho ra máu, đau ngực hoặc khó thở do phình động mạch phổi hoặc tổn thương mạch ngực.
- Viêm mào tinh, viêm màng ngoài tim hoặc tổn thương tim hiếm gặp.
Nên đặt lịch khám: khi loét miệng tái diễn nhiều lần kèm loét sinh dục, mắt đỏ đau, tổn thương da hoặc đau khớp.
Cần khám trong ngày: khi nhìn mờ mới xuất hiện, một chân sưng đau, đau đầu khác thường, sốt kéo dài hoặc đau bụng có máu trong phân.
Cần tái khám sớm: khi đợt bùng phát xuất hiện dù đang dùng thuốc, có nhiễm trùng, tác dụng phụ, dự định mang thai hoặc triệu chứng chuyển sang cơ quan mới.
- Mất hoặc giảm thị lực đột ngột, đau mắt dữ dội.
- Yếu liệt, nói khó, lú lẫn, co giật, đau đầu dữ dội hoặc mất thăng bằng cấp.
- Ho ra máu, đau ngực, khó thở, ngất hoặc tím tái.
- Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau bụng dữ dội kèm cứng bụng.
- Sưng đau chi kèm khó thở đột ngột.
Chẩn đoán Bệnh Behçet
Chẩn đoán dựa trên mô hình tái diễn của triệu chứng, khám chuyên khoa và loại trừ bệnh bắt chước. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm viêm, công thức máu, xét nghiệm nhiễm trùng, khám mắt bằng đèn khe, siêu âm Doppler, CT/MR mạch, MRI não, chọc dịch não tủy, nội soi hoặc sinh thiết tùy cơ quan. Pathergy có giá trị hỗ trợ ở một số quần thể nhưng độ nhạy thay đổi. Không có xét nghiệm gen, kháng thể hay CRP nào xác nhận hoặc loại trừ bệnh một mình.
Bác sĩ hỏi số lần và thời gian lành của loét, sẹo sinh dục, đau mắt, thay đổi thị lực, tổn thương da, đau khớp, sưng chân, đau đầu, triệu chứng bụng và tiền sử huyết khối. Khám gồm niêm mạc miệng–sinh dục khi phù hợp, da, khớp, thần kinh, mạch ngoại vi và mắt; khám mắt chuyên sâu có thể cần ngay cả khi triệu chứng nhẹ. Tiền sử thuốc và hành vi nguy cơ nhiễm trùng giúp tránh chẩn đoán nhầm.
Công thức máu, CRP và tốc độ lắng máu giúp đánh giá viêm và thiếu máu nhưng không đặc hiệu. Xét nghiệm chức năng gan thận, nước tiểu, viêm gan, lao và thai kỳ được dùng trước một số thuốc. HLA-B51 có liên quan dịch tễ nhưng không đủ độ chính xác để xác nhận bệnh. Xét nghiệm huyết khối, kháng phospholipid, ANCA hoặc tự kháng thể khác được chỉ định khi cần phân biệt. Dịch não tủy có thể cho thấy viêm trong Neuro-Behçet nhưng cũng không đặc hiệu.
Siêu âm Doppler đánh giá huyết khối tĩnh mạch; CT hoặc MR mạch khảo sát phình, hẹp và huyết khối động mạch. MRI não có cản từ giúp phát hiện tổn thương nhu mô thần kinh, thường ở thân não hoặc hạch nền. Chụp mạch phổi được cân nhắc khi ho ra máu hoặc nghi phình động mạch phổi. Nội soi và hình ảnh bụng hỗ trợ đánh giá loét tiêu hóa và biến chứng. Phương tiện được chọn theo cơ quan, không có một lần chụp toàn thân bắt buộc cho mọi người.
ICBD 2014 và tiêu chuẩn ISG 1990 là các bộ tiêu chí phân loại được sử dụng rộng rãi, dựa trên loét miệng, loét sinh dục, tổn thương mắt, da, mạch, thần kinh và phản ứng pathergy. ICBD nhạy hơn nhưng có thể giảm tính đặc hiệu trong quần thể tỷ lệ bệnh thấp. Các tiêu chí không thay thế đánh giá chuyên gia; bác sĩ phải xác nhận biểu hiện thực sự là do Behçet và loại trừ herpes, giang mai, bệnh viêm ruột, lupus, viêm mạch khác, bệnh huyết học và tác dụng thuốc.
Điều trị Bệnh Behçet
Mục tiêu là dập nhanh viêm đang đe dọa thị lực hoặc cơ quan, ngăn tái phát và giảm tổn thương lâu dài. Điều trị phải theo cơ quan và mức độ, không dùng một phác đồ chung cho mọi người. Biểu hiện niêm mạc–da nhẹ có thể dùng thuốc tại chỗ hoặc thuốc toàn thân ít mạnh hơn; mắt, mạch, thần kinh và tiêu hóa nặng cần glucocorticoid phối hợp thuốc ức chế miễn dịch hoặc sinh học. Chăm sóc đa chuyên khoa và quyết định chung với người bệnh là nguyên tắc trung tâm.
Thuốc tại chỗ được dùng cho loét và tổn thương da. Colchicine, apremilast hoặc thuốc điều hòa miễn dịch khác có thể được cân nhắc cho biểu hiện niêm mạc–da và khớp tùy trường hợp. Azathioprine, cyclosporine, interferon-alpha và thuốc sinh học được lựa chọn theo cơ quan. Khuyến cáo EULAR 2025 ưu tiên kháng TNF đơn dòng sớm hơn trong một số tổn thương mắt, mạch hoặc thần kinh nặng; glucocorticoid thường dùng để kiểm soát nhanh. Thuốc chống đông cần đánh giá đặc biệt khi có phình động mạch. Không tự dùng hoặc tự ngừng thuốc.
Can thiệp nội mạch có thể cần để xử trí phình động mạch, chảy máu, tắc mạch hoặc hội chứng tĩnh mạch nặng, nhưng viêm nền phải được kiểm soát song song. Đặt stent hoặc nút mạch tại mô đang viêm có nguy cơ tái hẹp, huyết khối và hình thành phình giả. Trước khi dùng thuốc chống đông hay can thiệp tĩnh mạch, bác sĩ cần loại trừ phình động mạch phổi vì nguy cơ chảy máu nghiêm trọng.
Phẫu thuật được cân nhắc khi phình động mạch có nguy cơ vỡ, tổn thương mạch không phù hợp can thiệp nội mạch, thủng ruột, chảy máu tiêu hóa không kiểm soát hoặc biến chứng tim. Mổ không chữa được hoạt tính miễn dịch và tổn thương có thể tái phát tại vị trí nối. Nếu không cấp cứu, đội điều trị thường cố gắng kiểm soát viêm trước và duy trì thuốc sau mổ theo đánh giá đa chuyên khoa.
Chăm sóc răng miệng nhẹ nhàng, tránh chất kích thích niêm mạc, điều trị đau an toàn và hỗ trợ dinh dưỡng khi loét làm khó ăn giúp cải thiện chất lượng sống. Kính chống chói, phục hồi thị lực, vật lý trị liệu khớp và hỗ trợ tâm lý được dùng theo nhu cầu. Cai thuốc lá và vận động phù hợp giảm nguy cơ tim mạch. Người dùng ức chế miễn dịch cần kế hoạch vaccine, tầm soát nhiễm trùng và tư vấn sức khỏe sinh sản.
Theo dõi phải bám theo cơ quan từng bị tổn thương: thị lực và đáy mắt, triệu chứng thần kinh, sưng chi và hình ảnh mạch, đau bụng và thiếu máu, số đợt loét, cùng tác dụng phụ thuốc. CRP có thể hỗ trợ nhưng không phản ánh đầy đủ viêm mắt hoặc thần kinh. Người bệnh nên báo ngay triệu chứng ở cơ quan mới. Khi đạt lui bệnh, bác sĩ cân nhắc giảm thuốc từ từ dựa trên nguy cơ tái phát, không theo một lịch cố định cho tất cả.
Biểu hiện nhẹ có thể điều trị theo từng đợt, nhưng tổn thương mắt, mạch, thần kinh hoặc tiêu hóa thường cần điều trị duy trì nhiều tháng đến nhiều năm. Thời gian phụ thuộc số lần tái phát, mức độ tổn thương cơ quan, đáp ứng và độc tính thuốc. Một số biểu hiện giảm dần theo tuổi, song không nên ngừng theo dõi chỉ vì loét miệng thưa hơn. Việc giảm hoặc đổi thuốc cần có kế hoạch và giám sát để tránh bùng phát nguy hiểm.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng nghiêm trọng gồm mất thị lực do viêm màng bồ đào hoặc viêm mạch võng mạc, huyết khối tĩnh mạch lớn, phình và vỡ động mạch phổi, đột quỵ hoặc di chứng thần kinh, thủng và xuất huyết tiêu hóa, tổn thương tim. Loét tái diễn có thể gây sẹo và ảnh hưởng tình dục, dinh dưỡng, tâm lý. Điều trị kéo dài có thể gây nhiễm trùng, loãng xương, rối loạn chuyển hóa, độc gan thận và giảm tế bào máu.
Tiên lượng phụ thuộc cơ quan. Biểu hiện niêm mạc–da và khớp thường gây khó chịu nhưng ít để lại tổn thương cơ quan; viêm mắt sau, phình động mạch, huyết khối tĩnh mạch lớn và Neuro-Behçet làm nguy cơ cao hơn. Điều trị sớm và sinh học đã cải thiện khả năng bảo tồn thị lực và kiểm soát đợt nặng ở nhiều người. Bệnh có xu hướng dịu theo tuổi ở một số trường hợp, nhưng không thể dự đoán cá nhân chỉ từ tuổi, giới hoặc HLA-B51.
Behçet điển hình có các đợt bùng phát xen kẽ thuyên giảm. Loét có thể tái thường xuyên, còn tổn thương mắt, mạch hoặc thần kinh có thể tái ít hơn nhưng hậu quả lớn hơn. Nguy cơ giảm khi dùng thuốc đều, kiểm soát viêm đủ lâu và tái khám sớm khi có dấu hiệu mới. Stress và nhiễm trùng có thể trùng với đợt bùng phát ở một số người, nhưng tránh hoàn toàn các yếu tố này không bảo đảm ngăn tái phát.
Chưa có cách phòng mắc Behçet. Phòng tổn thương tập trung vào phát hiện sớm viêm mắt, huyết khối, triệu chứng thần kinh và xuất huyết; tuân thủ điều trị; kiểm soát thuốc lá và nguy cơ tim mạch; chăm sóc răng miệng. Vaccine cần được cá thể hóa theo thuốc ức chế miễn dịch. Người có bệnh ổn định nên chuẩn bị kế hoạch mang thai với bác sĩ. Không có xét nghiệm sàng lọc HLA hoặc chế độ ăn nào được khuyến cáo để phòng bệnh cho người thân.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Bệnh Behçet
Không có thực đơn chữa Behçet. Khi loét miệng hoạt động, nên chọn thức ăn mềm, nguội, ít chua và ít cay; vẫn cần đủ năng lượng, protein và vi chất. Với tổn thương tiêu hóa, chế độ ăn phải theo mức độ viêm, vị trí loét và nguy cơ hẹp, không tự áp dụng kiêng quá mức. Người dùng steroid nên hạn chế muối, đường và năng lượng dư. Thảo dược có thể tương tác với thuốc hoặc làm tổn thương gan nên cần hỏi chuyên môn trước khi dùng.
Trong đợt viêm mắt, thần kinh, huyết khối cấp hoặc viêm khớp nặng, hoạt động cần giảm theo chỉ dẫn. Khi ổn định, vận động đều với cường độ vừa giúp sức bền, tâm trạng và sức khỏe xương; tăng dần thay vì tập bù. Tránh chấn thương da không cần thiết nếu phản ứng pathergy mạnh. Người có huyết khối, phình mạch hoặc thuốc chống đông cần hướng dẫn riêng về môn va chạm và nguy cơ chảy máu.
Có thể ghi số ngày loét, ảnh chụp tổn thương da, mức đau khớp, thay đổi thị lực, sưng chân, đau đầu và triệu chứng bụng. Nhật ký giúp bác sĩ nhận ra mô hình tái phát nhưng không thay thế khám mắt hoặc hình ảnh mạch. Không tự làm thử nghiệm pathergy. Khi nhìn mờ, mắt đau, ho ra máu, yếu liệt hoặc sưng chi đột ngột, không chờ nhật ký đủ dữ liệu mới đi khám.
- Không xem mọi vết loét miệng là Behçet hoặc tự chẩn đoán bằng hình ảnh trên mạng.
- Không tự dùng steroid kéo dài hay tự tăng thuốc khi bùng phát.
- Không tự dùng thuốc chống đông khi chưa loại trừ phình động mạch và đánh giá nguyên nhân huyết khối.
- Không trì hoãn khám mắt khi đỏ đau hoặc nhìn mờ.
- Không dùng thảo dược, chất kích thích miễn dịch hoặc thực phẩm bổ sung thay điều trị chuyên khoa.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Behçet ở trẻ em thường khó chẩn đoán vì các biểu hiện xuất hiện cách nhau nhiều năm và loét miệng đơn độc rất phổ biến. Trẻ có thể có tiền sử gia đình, triệu chứng tiêu hóa hoặc thần kinh nổi bật. Cần theo dõi tăng trưởng, dậy thì, học tập và độc tính thuốc dài hạn. Việc chuyển tiếp từ thấp khớp nhi sang chuyên khoa người lớn nên có kế hoạch để tránh gián đoạn điều trị.
Khởi phát mới ở người cao tuổi hiếm, nên cần loại trừ thuốc, ung thư, nhiễm trùng, bệnh viêm ruột và viêm mạch khác. Biểu hiện mắt hoặc thần kinh có thể bị nhầm với bệnh mạch máu do tuổi. Suy thận, suy gan, loãng xương, nguy cơ nhiễm trùng và đa thuốc làm thay đổi lựa chọn điều trị. Mục tiêu ưu tiên kiểm soát cơ quan nguy hiểm với mức ức chế miễn dịch thấp nhất có hiệu quả.
Hoạt tính Behçet có thể cải thiện, ổn định hoặc bùng phát trong thai kỳ; nguy cơ huyết khối và một số biến chứng sản khoa cần được đánh giá cá thể. Nên mang thai khi bệnh kiểm soát tốt và rà soát thuốc trước thụ thai, vì có thuốc phải đổi sớm. Thai phụ có tiền sử huyết khối, tổn thương mạch hoặc cơ quan nặng cần phối hợp sản khoa nguy cơ cao, thấp khớp và huyết học. Không tự ngừng thuốc khi thử thai dương tính.
Khả năng dùng thuốc khi cho bú khác nhau giữa colchicine, glucocorticoid, thuốc ức chế miễn dịch và sinh học. Bác sĩ cân bằng nguy cơ bùng phát của mẹ với mức phơi nhiễm của trẻ, thay vì mặc định ngừng bú. Thời điểm uống thuốc, tuổi thai khi sinh, trẻ sinh non và tình trạng nhiễm trùng đều ảnh hưởng quyết định. Cần theo dõi trẻ và phối hợp dược sĩ lâm sàng khi dùng nhiều thuốc.
Biểu hiện Behçet có thể bị che lấp ở người suy giảm miễn dịch, trong khi nhiễm trùng do herpes, nấm hoặc vi khuẩn có thể gây loét giống bệnh. Trước khi tăng thuốc ức chế miễn dịch, cần lấy mẫu và loại trừ nhiễm trùng phù hợp. Người dùng sinh học hoặc phối hợp thuốc có ngưỡng đi khám thấp hơn khi sốt, ho, khó thở hoặc tổn thương da lan nhanh. Vaccine sống có thể không phù hợp trong một số chế độ điều trị.
Bệnh viêm ruột, viêm cột sống, hội chứng kháng phospholipid, nhiễm trùng mạn, bệnh gan thận và nguy cơ tim mạch có thể làm chẩn đoán hoặc điều trị phức tạp. Bác sĩ cần xác định triệu chứng thuộc Behçet hay bệnh nền để tránh tăng ức chế miễn dịch không cần thiết. Tiền sử huyết khối, loãng xương, đái tháo đường và tăng huyết áp đặc biệt quan trọng khi dùng glucocorticoid.
Sau phẫu thuật hoặc can thiệp mạch, Behçet có nguy cơ viêm tại vị trí chấn thương, huyết khối và phình giả. Người bệnh cần theo dõi đau tăng, sưng, sốt, chảy máu, khó thở và chức năng cơ quan liên quan. Kiểm soát viêm trước và sau thủ thuật, kế hoạch chống huyết khối và thời điểm tái chụp phải được hội chẩn. Không tự ngừng thuốc miễn dịch chỉ vì vết mổ đã lành bên ngoài.
Câu hỏi thường gặp về Bệnh Behçet
Không. Loét sinh dục của Behçet do viêm, không phải do bệnh lây truyền qua đường tình dục và không truyền cho bạn tình. Tuy vậy, herpes, giang mai và các nhiễm trùng khác cũng gây loét, nên lần đầu xuất hiện hoặc loét không điển hình vẫn cần xét nghiệm phù hợp. Trong đợt loét đau, quan hệ có thể làm tăng chấn thương, chảy máu và khó chịu; nên chờ lành hoặc trao đổi về biện pháp giảm ma sát. Chẩn đoán Behçet không loại trừ khả năng đồng thời mắc nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.
Có thể, nếu viêm màng bồ đào hoặc viêm mạch võng mạc không được kiểm soát sớm. Dấu hiệu cảnh báo gồm mắt đỏ đau, sợ ánh sáng, ruồi bay, nhìn mờ hoặc mất một phần trường nhìn. Tổn thương có thể xảy ra theo đợt và tích lũy sẹo, nên khám mắt chuyên sâu quan trọng ngay cả khi triệu chứng tạm giảm. Thuốc ức chế miễn dịch và sinh học giúp giảm viêm và nguy cơ tái phát ở nhiều người. Mất thị lực đột ngột hoặc đau mắt dữ dội cần được đánh giá cấp cứu, không chờ lịch khám định kỳ.
Không. Loét áp-tơ thông thường, thiếu sắt hoặc vitamin, bệnh celiac, thuốc, chấn thương, nhiễm trùng và nhiều bệnh miễn dịch khác đều có thể gây loét miệng. Behçet được nghĩ đến khi loét tái diễn kết hợp với loét sinh dục, viêm mắt, tổn thương da, đau khớp, huyết khối hoặc triệu chứng thần kinh–tiêu hóa. Bác sĩ cũng xem xét tần suất, hình thái, sẹo và diễn tiến theo thời gian. Không nên tự dùng steroid toàn thân chỉ vì loét tái lại, vì thuốc có thể che lấp nhiễm trùng và gây tác dụng phụ.
Không phải ai cũng cần cùng một thời gian điều trị. Người chỉ có loét nhẹ có thể dùng thuốc theo đợt hoặc duy trì mức thấp, trong khi tổn thương mắt, mạch, thần kinh hay tiêu hóa thường cần kiểm soát kéo dài để phòng tái phát và tổn thương vĩnh viễn. Khi bệnh yên ổn đủ lâu, bác sĩ có thể giảm thuốc từ từ dựa trên cơ quan từng bị ảnh hưởng và lịch sử bùng phát. Tự ngừng thuốc vì hết triệu chứng có thể làm bệnh tái hoạt động âm thầm. Mục tiêu là dùng mức điều trị thấp nhất vẫn bảo vệ được cơ quan.
Không có chế độ ăn đặc hiệu chữa hoặc ngăn Behçet. Khi loét miệng, thức ăn mềm, mát, ít cay, ít chua và không quá mặn thường dễ chịu hơn; vẫn cần ăn đủ đạm và năng lượng. Nếu có tổn thương ruột, bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng sẽ điều chỉnh theo triệu chứng và kết quả nội soi, tránh kiêng hàng loạt gây thiếu chất. Người dùng steroid nên hạn chế muối, đường và đồ uống có cồn. Bất kỳ thảo dược hay thực phẩm bổ sung nào cũng cần kiểm tra tương tác với thuốc miễn dịch và nguy cơ độc gan.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

