Axit Obeticholic

Axit Obeticholic, tên tiếng Anh là obeticholic acid, là một dẫn xuất acid mật bán tổng hợp và là chất chủ vận thụ thể farnesoid X — FXR. Hoạt chất này từng được phê duyệt theo cơ chế phê duyệt nhanh tại Mỹ cho người lớn mắc viêm đường mật nguyên phát — primary biliary cholangitis, PBC — đáp ứng chưa đủ với ursodeoxycholic acid hoặc không dung nạp UDCA. Tuy nhiên, tình trạng quản lý đã thay đổi đáng kể: EMA ghi nhận giấy phép lưu hành Ocaliva tại EU bị thu hồi từ 30/08/2024, và FDA liệt kê chỉ định phê duyệt nhanh của Ocaliva/obeticholic acid là đã rút vào 24/11/2025. Vì vậy, nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa, không khuyến khích tự mua hoặc tự sử dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Axit Obeticholic là chất chủ vận thụ thể FXR.
  • Bối cảnh dùng liên quan viêm đường mật mật nguyên phát theo tiêu chuẩn chuyên khoa.
  • Cần bác sĩ gan mật theo dõi chức năng gan và dấu hiệu mất bù.
  • Có thể gây ngứa, mệt, đau bụng hoặc biến cố gan nghiêm trọng ở nhóm nguy cơ.
  • Báo bác sĩ về xơ gan, vàng da, cổ trướng, thuốc đang dùng và thai kỳ.

Hoạt chất Axit Obeticholic là gì?

Axit Obeticholic là chất chủ vận FXR dùng đường uống, từng được phát triển để điều trị bệnh gan ứ mật như PBC. Đây là hoạt chất thuốc kê đơn, không phải thực phẩm bảo vệ sức khỏe hay hoạt chất dùng tự chăm sóc. (NCBI)

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Axit Obeticholic

INN Obeticholic acid

CAS 459789-99-2 Công thức C26H44O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Axit Obeticholic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Obeticholic acid

Tên IUPAC

(4R)-4-[(3R,5S,6R,7R,8S,9S,10S,13R,14S,17R)-6-ethyl-3,7-dihydroxy-10,13-dimethyl-2,3,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-tetradecahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-17-yl]pentanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

OCA; 6-ECDCA; INT-747; 6-ethylchenodeoxycholic acid; Ocaliva là tên biệt dược đã được dùng cho chế phẩm chứa obeticholic acid. (PubChem)

Tên viết tắt

OCA

Tên Latinh / tên dược điển

Acidum obeticholicum

Tên USAN

obeticholic acid

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

459789-99-2

UNII

0462Z4S4OZ

PubChem CID

447715

RxNorm CUI

1798288

Công thức phân tử

C26H44O4

Dược động học của Axit Obeticholic

Sau uống nhiều liều 10 mg/ngày, nồng độ đỉnh trong huyết tương của obeticholic acid đạt sau trung vị khoảng 1,5 giờ; các chất liên hợp glyco- và tauro- đạt Tmax trung vị khoảng 10 giờ. Thuốc và các chất liên hợp có liên quan đến chu trình gan–ruột; thải trừ chủ yếu qua phân. (DailyMed)

Giai đoạn I: Hấp thu

Thức ăn không làm thay đổi mức độ hấp thu của obeticholic acid trong dữ liệu nhãn. Sau dùng nhiều liều 5, 10 và 25 mg/ngày trong 14 ngày, phơi nhiễm toàn thân của obeticholic acid tăng tương ứng theo liều, còn tổng obeticholic acid và các chất liên hợp tăng hơn tỷ lệ liều. (DailyMed)

Giai đoạn II: Phân bố

Tỷ lệ gắn protein huyết tương của obeticholic acid và các chất liên hợp lớn hơn 99%; thể tích phân bố của obeticholic acid được ghi nhận là 618 L trong nhãn DailyMed. (DailyMed)

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Obeticholic acid được liên hợp với glycine hoặc taurine tại gan, bài tiết vào mật, sau đó các chất liên hợp có thể được hấp thu ở ruột non và tham gia chu trình gan–ruột. Một chất chuyển hóa 3-glucuronide cũng được ghi nhận nhưng có hoạt tính dược lý tối thiểu theo nhãn. (DailyMed)

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau dùng obeticholic acid đánh dấu phóng xạ, khoảng 87% liều được thải qua phân nhờ bài tiết mật; dưới 3% liều được thải qua nước tiểu và không phát hiện obeticholic acid trong nước tiểu. (DailyMed)

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy gan ảnh hưởng rõ đến phơi nhiễm thuốc: AUC trung bình của tổng obeticholic acid tăng khoảng 1,1 lần ở Child-Pugh A, 4 lần ở Child-Pugh B và 17 lần ở Child-Pugh C so với người có chức năng gan bình thường. Suy thận nhẹ, vừa và nặng làm AUC trung bình của tổng obeticholic acid tăng khoảng 1,4–1,6 lần trong một nghiên cứu đơn liều. Cân nặng là yếu tố dự báo dược động học trong phân tích quần thể, nhưng tác động này không được xem là có ý nghĩa đáng kể về hiệu quả trong nhãn. (DailyMed)

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Axit Obeticholic

A05AA04 — bile acids and derivatives; thuốc điều trị mật và gan; FXR agonist. (FHI)

Phần III: Cơ chế tác dụng

Obeticholic acid hoạt hóa FXR, thụ thể nhân ở gan và ruột. FXR tham gia điều hòa tổng hợp acid mật, vận chuyển acid mật, viêm, xơ hóa và các đường chuyển hóa. Hoạt hóa FXR làm giảm nồng độ acid mật trong tế bào gan bằng cách ức chế tổng hợp acid mật mới từ cholesterol và tăng vận chuyển acid mật ra khỏi tế bào gan. (DailyMed)

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong Trial 1 của nhãn Ocaliva, giảm ALP được quan sát đạt plateau khoảng 3 tháng ở phần lớn bệnh nhân dùng 5 mg/ngày; tăng lên 10 mg/ngày dựa trên dung nạp và đáp ứng giúp giảm thêm ALP ở đa số bệnh nhân. Nhãn cũng ghi nhận tăng FGF-19 và giảm cholic acid/chenodeoxycholic acid, nhưng ý nghĩa lâm sàng của các dấu ấn này chưa rõ. (DailyMed)

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Axit Obeticholic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Axit Obeticholic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Axit Obeticholic

Resin gắn acid mật có thể làm giảm hấp thu/phơi nhiễm của obeticholic acid. Khi dùng cùng warfarin, INR có thể giảm, cần theo dõi INR. Obeticholic acid có thể làm tăng phơi nhiễm thuốc là cơ chất CYP1A2 có khoảng điều trị hẹp như theophylline và tizanidine, nên cần theo dõi điều trị. Nên tránh phối hợp với chất ức chế BSEP như cyclosporine; nếu bắt buộc dùng, cần theo dõi transaminase và bilirubin. (DailyMed)

Thắc mắc về hoạt chất Axit Obeticholic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *