Acid chenodeoxycholic

Acid chenodeoxycholic, còn gọi là chenodiol hoặc chenodeoxycholic acid, là một acid mật nguyên phát có trong cơ thể và được dùng như thuốc đường uống trong một số tình huống chuyên khoa. Theo EMA, thuốc chứa chenodeoxycholic acid 250 mg được chỉ định cho rối loạn bẩm sinh tổng hợp acid mật do thiếu sterol 27-hydroxylase, biểu hiện là bệnh u vàng não gân/cerebrotendinous xanthomatosis (CTX), ở người từ 1 tháng tuổi đến người lớn. Tại Hoa Kỳ, CTEXLI được ghi nhãn điều trị CTX ở người lớn; nhãn Chenodal ghi chỉ định cho sỏi mật cholesterol không cản quang ở bệnh nhân được chọn lọc khi phẫu thuật có nguy cơ cao. Thuốc có thể gây tiêu chảy, tăng men gan và có tương tác với thuốc gắn acid mật hoặc antacid chứa nhôm. Nội dung này chỉ cung cấp thông tin y khoa, không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ. ([European Medicines Agency (EMA)][1])

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Tên hoạt chất: Acid chenodeoxycholic / chenodeoxycholic acid / chenodiol
  • Nhóm: Acid mật và dẫn xuất; thuốc điều trị mật – gan
  • Mã ATC: A05AA01, chenodeoxycholic acid ([FHI][2])
  • Đường dùng: Uống
  • Dạng phổ biến: Nang cứng 250 mg; viên nén bao phim 250 mg ([European Medicines Agency (EMA)][1])
  • Chỉ định nổi bật: CTX theo nhãn EMA/FDA; sỏi mật cholesterol không cản quang theo nhãn Chenodal tại Hoa Kỳ ([European Medicines Agency (EMA)][1])
  • Lưu ý chính: Theo dõi chức năng gan; tránh tự ý dùng; lưu ý tương tác với cholestyramine/colestipol, antacid chứa nhôm, coumarin và một số thuốc khác ([European Medicines Agency (EMA)][1])

Hoạt chất Acid chenodeoxycholic là gì?

Acid chenodeoxycholic là một acid mật nguyên phát. Khi dùng như thuốc, hoạt chất này có thể đóng vai trò thay thế acid mật thiếu hụt trong CTX hoặc làm giảm bão hòa cholesterol trong mật ở một số bệnh nhân sỏi mật cholesterol được chọn lọc. ([DailyMed][3])

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acid chenodeoxycholic

INN Chenodeoxycholic acid; chenodiol là tên không độc quyền thường dùng trong nhãn thuốc Hoa Kỳ. ([DailyMed][3])

CAS 474-25-9 Công thức C24H40O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acid chenodeoxycholic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Chenodeoxycholic acid; chenodiol là tên không độc quyền thường dùng trong nhãn thuốc Hoa Kỳ. ([DailyMed][3])

Tên IUPAC

(4R)-4-[(3R,5S,7R,8R,9S,10S,13R,14S,17R)-3,7-dihydroxy-10,13-dimethyl-2,3,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-tetradecahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-17-yl]pentanoic acid

Tên hóa học khác

(3alpha,5beta,7alpha)-3,7-dihydroxycholan-24-oic acid | 3-alpha,7-alpha-Dihydroxy-5-beta-cholan-24-oic acid | Cholan-24-oic acid, 3,7-dihydroxy-, (3alpha,5beta,7alpha)-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Chenodiol; chenodeoxycholic acid; chenodeoxycholate; 3α,7α-dihydroxy-5β-cholan-24-oic acid. ([DailyMed][3])

Tên viết tắt

CDCA

Tên Latinh / tên dược điển

Acidum chenodeoxycholicum

Tên USAN

chenodiol

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

474-25-9

UNII

0GEI24LG0J

PubChem CID

10133

RxNorm CUI

2323

Công thức phân tử

C24H40O4

Dược động học của Acid chenodeoxycholic

Sau khi uống, chenodiol được hấp thu ở ruột non, được gan thu nhận, liên hợp với glycine/taurine và bài tiết vào mật trong chu trình gan–ruột. Phần tới đại tràng có thể được vi khuẩn chuyển thành lithocholic acid. ([DailyMed][3])

Giai đoạn I: Hấp thu

Thuốc được hấp thu ở ruột non. Ở bệnh nhân CTX dùng CTEXLI, Tmax trung vị sau uống là 3 giờ, khoảng 0,5–8 giờ. ([DailyMed][3])

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối. Có dữ liệu cho thấy thuốc hấp thu qua đường uống và có thanh thải bước một qua gan đáng kể; nhãn Chenodal nêu thanh thải bước một qua gan khoảng 60–80%, khiến phần lớn “body pool” nằm trong tuần hoàn gan–ruột. ([DailyMed][4])

Giai đoạn II: Phân bố

Do thanh thải bước một qua gan và chu trình gan–ruột, chenodiol chủ yếu nằm trong tuần hoàn gan–ruột. Ở trạng thái ổn định trong dữ liệu CTEXLI, thể tích phân bố biểu kiến khoảng 0,36 L/kg và gắn protein huyết tương khoảng 98%. ([DailyMed][3])

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Chenodiol được liên hợp với taurine và glycine tại gan, sau đó bài tiết vào mật. Phần thoát xuống đại tràng có thể được vi khuẩn chuyển thành lithocholic acid; người có khả năng sulfat hóa lithocholic acid để hỗ trợ đào thải. ([DailyMed][3])

Giai đoạn IV: Thải trừ

Chenodiol liên hợp có thể được tái hấp thu ở hồi tràng, khử liên hợp trước khi thải trừ hoặc bị vi khuẩn chuyển hóa thành lithocholic acid. Khoảng 80% lithocholate được thải qua phân theo nhãn CTEXLI. ([DailyMed][3])

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

EMA nêu thời gian bán thải sinh học của chenodeoxycholic acid khoảng 4 ngày; dữ liệu này chủ yếu ở người lớn. ([European Medicines Agency (EMA)][1])

CL · Độ thanh thải toàn phần

Trong dữ liệu CTEXLI ở bệnh nhân CTX, độ thanh thải biểu kiến toàn phần trung bình hình học của chenodiol là 20 L/giờ. ([DailyMed][3])

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các thuốc gắn acid mật như cholestyramine/colestipol và antacid chứa nhôm có thể làm giảm hấp thu/hiệu quả do gắn chenodeoxycholic acid trong ruột. Ciclosporin, sirolimus, phenobarbital và thuốc tránh thai đường uống cũng được EMA cảnh báo trong bối cảnh CTX. ([European Medicines Agency (EMA)][1])

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acid chenodeoxycholic

Nhóm ATC A05AA — bile acids and derivatives; mã riêng A05AA01. Nhóm này thuộc “bile and liver therapy/bile therapy”. ([FHI][2])

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong CTX, chenodiol có thể thay thế lượng acid chenodeoxycholic nội sinh bị thiếu, khôi phục hoạt hóa FXR, giảm CYP7A1 và giảm tạo các acid mật/rượu mật bất thường như cholestanol và 23S-pentol. Trong sỏi mật cholesterol, thuốc làm giảm tổng hợp cholesterol và acid mật ở gan, từ đó giảm độ bão hòa cholesterol trong mật. ([DailyMed][3])

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong nghiên cứu CTEXLI, điều trị giúp giảm/duy trì mức thấp các dấu ấn như cholestanol huyết tương và 23S-pentol niệu trong các giai đoạn nghiên cứu được mô tả trên nhãn. Không diễn giải dữ liệu này thành cam kết điều trị cho từng cá nhân. ([DailyMed][3])

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acid chenodeoxycholic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acid chenodeoxycholic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acid chenodeoxycholic

  • Cholestyramine, colestipol, thuốc gắn acid mật và antacid chứa nhôm có thể làm giảm hấp thu/hiệu quả. ([European Medicines Agency (EMA)][1])
  • Ciclosporin, sirolimus và phenobarbital không được EMA khuyến cáo phối hợp trong CTX nếu không theo dõi chặt. ([European Medicines Agency (EMA)][1])
  • Thuốc tránh thai đường uống không được EMA khuyến cáo vì có thể làm giảm “pool” chenodeoxycholic acid và đối kháng hiệu quả trong CTX. ([European Medicines Agency (EMA)][1])
  • Coumarin và dẫn xuất: cần theo dõi thời gian prothrombin nếu bắt buộc phối hợp vì nguy cơ kéo dài thời gian đông máu/xuất huyết. ([DailyMed][3])

Thắc mắc về hoạt chất Acid chenodeoxycholic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *