Acid ethacrynic, còn gọi là ethacrynic acid hoặc etacrynic acid, là thuốc lợi tiểu quai có tác dụng mạnh, dùng để điều trị phù khi cần tác dụng lợi tiểu lớn hơn một số thuốc lợi tiểu thông thường. Nhãn DailyMed/FDA ghi thuốc dạng uống được chỉ định cho phù liên quan suy tim sung huyết, xơ gan, bệnh thận bao gồm hội chứng thận hư; dạng ethacrynate sodium tiêm tĩnh mạch được dùng khi cần khởi phát lợi tiểu nhanh, ví dụ phù phổi cấp, hoặc khi không dùng được đường uống. Thuốc có nguy cơ gây mất nước, rối loạn điện giải, hạ huyết áp, tăng acid uric, rối loạn tiêu hóa và độc tính trên tai. Người bệnh không được tự ý dùng, tăng/giảm liều hoặc phối hợp với thuốc khác nếu chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ/dược sĩ.
Nội dung chính
- Tên hoạt chất: Acid ethacrynic / ethacrynic acid / etacrynic acid
- Nhóm: Thuốc lợi tiểu quai; dẫn xuất aryloxyacetic acid
- Mã ATC: C03CC01 — etacrynic acid
- Đường dùng: Uống; tiêm tĩnh mạch dưới dạng ethacrynate sodium
- Dạng phổ biến: Viên nén 25 mg; lọ bột tiêm tương đương 50 mg acid ethacrynic
- Chỉ định nổi bật: Phù do suy tim sung huyết, xơ gan, bệnh thận/hội chứng thận hư; một số phù khác; tiêm tĩnh mạch khi cần lợi tiểu nhanh như phù phổi cấp
- Cảnh báo chính: Có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, hạ kali máu, hạ huyết áp, độc tính trên tai, tiêu chảy nặng
- Tự dùng được không? Không. Cần kê đơn, theo dõi cân nặng, huyết áp, điện giải và chức năng thận
Hoạt chất Acid ethacrynic là gì?
Acid ethacrynic là thuốc lợi tiểu quai tác dụng mạnh. Thuốc làm tăng thải nước và điện giải qua thận, được dùng để điều trị phù khi bác sĩ xác định cần lợi tiểu mạnh hơn một số thuốc lợi tiểu thông thường.
Nhóm dược lý chi tiết
Acid ethacrynic
INN Ethacrynic acid; etacrynic acid. Một số tài liệu dùng ethacrynate sodium cho dạng muối natri tiêm tĩnh mạch.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acid ethacrynic |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ethacrynic acid; etacrynic acid. Một số tài liệu dùng ethacrynate sodium cho dạng muối natri tiêm tĩnh mạch. |
| Tên IUPAC | 2-[2,3-dichloro-4-(2-methylidenebutanoyl)phenoxy]acetic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ethacrynic acid; etacrynic acid; ethacrynate sodium; acid etacrynic; Edecrin; Sodium Edecrin; Hydromedin. |
| Tên viết tắt | EA |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acidum etacrynicum |
| Tên USAN | ethacrynic acid |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 58-54-8 |
|---|---|
| UNII | M5DP350VZV |
| PubChem CID | 3278 |
| RxNorm CUI | 4109 |
| Công thức phân tử | C13H12Cl2O4 |
Dược động học của Acid ethacrynic
Acid ethacrynic có khởi phát tác dụng nhanh: thường trong 30 phút sau uống và trong khoảng 5 phút sau tiêm tĩnh mạch. Sau uống, lợi tiểu đạt đỉnh khoảng 2 giờ và kéo dài khoảng 6–8 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau đường uống, tác dụng lợi tiểu thường bắt đầu trong khoảng 30 phút, đạt đỉnh khoảng 2 giờ và kéo dài 6–8 giờ. Thông tin định lượng đầy đủ về hấp thu.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối theo nhãn chính thức. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Nhãn DailyMed nêu acid ethacrynic không qua hàng rào máu–não. Thông tin định lượng về thể tích phân bố và tỷ lệ gắn protein từ nhãn chính thức.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Thông tin chuyển hóa chi tiết từ nhãn chính thức.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Nhãn DailyMed nêu thuốc được thải trừ đáng kể qua thận và nguy cơ độc tính có thể cao hơn ở người suy giảm chức năng thận, đặc biệt người cao tuổi. Tỷ lệ thải trừ qua nước tiểu/phân từ nhãn chính thức.
| t½ · Thời gian bán thải | . |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | . |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Chức năng thận giảm, giảm thể tích tuần hoàn do lợi tiểu quá mức, phối hợp thuốc ảnh hưởng đến thận/điện giải hoặc thuốc độc tai có thể làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi. Nhãn DailyMed nhấn mạnh cần thận trọng ở người cao tuổi do chức năng thận thường giảm và thuốc được thải trừ đáng kể qua thận.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acid ethacrynic
Thuốc lợi tiểu quai, dẫn xuất aryloxyacetic acid, mã ATC C03CC01. Khác với một số thuốc lợi tiểu quai chứa nhóm sulfonamid, acid ethacrynic không thuộc nhóm sulfonamid; điểm này thường được nhắc đến trong tài liệu lâm sàng khi cân nhắc cho người có tiền sử dị ứng sulfonamid, nhưng quyết định dùng vẫn phải do bác sĩ đánh giá.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Lượng nước tiểu thường phụ thuộc liều và mức độ ứ dịch. Tác dụng thải nước và điện giải có thể mạnh hơn thiazid vì acid ethacrynic ức chế tái hấp thu nhiều natri hơn; thuốc có ít hoặc không ảnh hưởng đến mức lọc cầu thận và lưu lượng máu thận, trừ khi giảm thể tích huyết tương rõ do lợi tiểu nhanh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acid ethacrynic
Điều trị phù khi cần thuốc có tiềm lực lợi tiểu lớn hơn thuốc thường dùng. Phù liên quan suy tim sung huyết, xơ gan, bệnh thận, bao gồm hội chứng thận hư. Quản lý ngắn hạn cổ trướng do ung thư, phù vô căn và phù bạch huyết. Quản lý ngắn hạn ở bệnh nhi nằm viện, không bao gồm trẻ sơ sinh, có bệnh tim bẩm sinh hoặc hội chứng thận hư. Ethacrynate sodium tiêm tĩnh mạch được chỉ định khi cần khởi phát lợi tiểu nhanh, ví dụ phù phổi cấp, hoặc khi hấp thu tiêu hóa kém/không dùng được thuốc uống. Các chỉ định trên dựa trên nhãn DailyMed/FDA; tình trạng phê duyệt/lưu hành tại Việt Nam.
StatPearls ghi một số ứng dụng không được FDA phê duyệt gồm tăng huyết áp, urê huyết, nhiễm toan chuyển hóa và sử dụng trong chụp xạ hình thận lợi tiểu ở người dị ứng sulfonamid; tài liệu này cũng đề cập nghiên cứu về dẫn xuất acid ethacrynic trong ung thư qua cơ chế liên quan glutathione transferase. Các nội dung này không nên được hiểu là chỉ định được phê duyệt cho từng bệnh nhân và không thay thế hướng dẫn chuyên khoa.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc, không dùng để tự tính liều:
Người lớn dùng đường uống để khởi đầu lợi tiểu: tác dụng thường xuất hiện ở 50–100 mg; sau khi đạt lợi tiểu, liều hiệu quả tối thiểu thường 50–200 mg/ngày, dùng liên tục hoặc ngắt quãng, chỉnh liều từng bước 25–50 mg để tránh rối loạn nước/điện giải. Một số bệnh nhân phù nặng, kháng trị có thể cần liều cao hơn theo chỉ định chuyên khoa. Bệnh nhi, không bao gồm trẻ sơ sinh: liều khởi đầu theo nhãn là 25 mg, tăng từng bước 25 mg thận trọng để đạt liều duy trì hiệu quả. Tiêm tĩnh mạch ở người lớn: liều thường dùng 50 mg hoặc 0,5–1 mg/kg; nhãn ghi liều đơn không quá 100 mg từng được dùng trong tình huống nguy kịch. Không tự ý dùng các liều này; bác sĩ phải cá thể hóa theo cân nặng, bệnh nền, tình trạng dịch, điện giải, chức năng thận và thuốc dùng kèm.
Dùng đúng đơn và hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ. Với đường uống, nhãn mô tả lịch khởi đầu sau bữa ăn để tìm liều thấp nhất có hiệu quả. Với đường tiêm tĩnh mạch, ethacrynate sodium chỉ dùng khi đường uống không phù hợp hoặc cần cấp cứu lợi tiểu nhanh; dung dịch nên dùng chậm qua dây truyền đang chạy hoặc tiêm tĩnh mạch trực tiếp trong vài phút, không trộn với máu toàn phần hoặc dẫn xuất máu, và không tiêm bắp/tiêm dưới da.
Cần theo dõi cân nặng, huyết áp, tình trạng mất nước, lượng nước tiểu, điện giải huyết thanh, CO2 và BUN sớm trong điều trị và định kỳ trong giai đoạn lợi tiểu tích cực. Bất thường điện giải cần được điều chỉnh hoặc tạm ngừng thuốc theo chỉ định y tế.
Cảnh báo và lưu ý về Acid ethacrynic
Theo nhãn DailyMed, chống chỉ định trong vô niệu; nếu mất cân bằng điện giải, tăng nitơ huyết và/hoặc thiểu niệu tăng lên trong bệnh thận nặng tiến triển thì phải ngừng thuốc lợi tiểu. Thuốc cũng chống chỉ định ở người từng bị tiêu chảy nước nặng do thuốc, trẻ sơ sinh do chưa đủ kinh nghiệm sử dụng, và người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc.
Tác dụng không mong muốn có thể gồm chán ăn, mệt mỏi, đau/khó chịu bụng, khó nuốt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, xuất huyết tiêu hóa, tăng acid uric máu, cơn gout cấp, tăng đường huyết, vàng da hoặc xét nghiệm chức năng gan bất thường, giảm bạch cầu hạt/giảm bạch cầu trung tính nặng, giảm tiểu cầu, ù tai, chóng mặt, cảm giác đầy tai, giảm thính lực, nhìn mờ, đau đầu, mệt, lo lắng, lú lẫn, phát ban, sốt, rét run và tiểu máu.
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý gồm mất nước và rối loạn điện giải nặng, hạ huyết áp cấp do lợi tiểu quá mức, hạ kali máu có thể làm tăng độc tính digitalis, hôn mê gan ở người xơ gan mất bù, tiêu chảy nước nặng, viêm tụy cấp hiếm gặp, bất thường gan, giảm tế bào máu và độc tính trên tai như điếc, ù tai, chóng mặt. Giảm thính lực thường hồi phục và ngắn hạn, nhưng đã có trường hợp mất thính lực vĩnh viễn, đặc biệt khi dùng tĩnh mạch, liều vượt khuyến cáo, suy thận nặng hoặc phối hợp thuốc độc tai.
Acid ethacrynic là thuốc lợi tiểu mạnh; dùng quá mức có thể gây lợi tiểu sâu kèm mất nước và điện giải. Cần thận trọng ở người xơ gan tiến triển, có tiền sử mất cân bằng điện giải hoặc bệnh não gan, người cao tuổi có bệnh tim, người suy thận, người dùng digitalis, steroid mất kali, thuốc chống đông, NSAID hoặc thuốc độc tai. Lợi tiểu quá nhanh với giảm cân nhanh có thể gây hạ huyết áp cấp; ở người cao tuổi có bệnh tim, giảm thể tích huyết tương nhanh có thể làm tăng nguy cơ biến cố huyết khối.
Quá liều có thể gây lợi tiểu quá mức, mất điện giải và mất nước. Xử trí theo nhãn là điều trị triệu chứng và hỗ trợ, điều chỉnh mất nước, mất cân bằng điện giải, hôn mê gan và hạ huyết áp bằng quy trình phù hợp; có thể cần hỗ trợ hô hấp nếu suy hô hấp. Người bệnh nghi quá liều cần đến cơ sở y tế, không tự xử trí tại nhà.
Theo nhãn Edecrin, bảo quản trong bao bì kín ở 25°C, cho phép dao động 15–30°C theo USP Controlled Room Temperature. Một số nhãn viên generic ghi 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C. Điều kiện bảo quản của sản phẩm lưu hành tại Việt Nam.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed cho biết chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng tốt ở bệnh nhi; thông tin liều uống cho trẻ không phải trẻ sơ sinh dựa trên kinh nghiệm thực hành. An toàn và hiệu quả đường uống ở trẻ sơ sinh chưa được thiết lập; điều trị bằng đường uống hoặc đường tiêm ở trẻ sơ sinh bị chống chỉ định cho đến khi có thêm kinh nghiệm.
Người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với thuốc và thường có chức năng thận giảm; nhãn DailyMed khuyến cáo thận trọng khi chọn liều và có thể cần theo dõi chức năng thận. Cần đặc biệt tránh giảm thể tích huyết tương nhanh ở người cao tuổi có bệnh tim do nguy cơ biến cố huyết khối.
Nhãn DailyMed cũ ghi Pregnancy Category B và cho biết nghiên cứu sinh sản trên động vật không cho thấy bất thường bên ngoài ở thai ở một số mức liều; tuy nhiên không có nghiên cứu đầy đủ, kiểm soát tốt trên phụ nữ mang thai. Do đó chỉ dùng trong thai kỳ khi thật sự cần thiết và do bác sĩ cân nhắc lợi ích–nguy cơ.
Chưa rõ thuốc có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Vì có nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, cần quyết định ngừng cho con bú hoặc ngừng thuốc dựa trên tầm quan trọng của thuốc đối với người mẹ, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.
Cần thận trọng ở người xơ gan tiến triển, nhất là người có tiền sử rối loạn điện giải hoặc bệnh não gan; như các thuốc lợi tiểu khác, acid ethacrynic có thể làm khởi phát hôn mê gan và tử vong. Việc khởi trị lợi tiểu ở bệnh nhân xơ gan có cổ trướng tốt nhất nên thực hiện trong bệnh viện theo nhãn DailyMed.
Thuốc có thể vẫn có hiệu quả ở nhiều bệnh nhân suy thận đáng kể, nhưng cần thận trọng về nguy cơ độc tính trên tai, mất nước, tăng nitơ huyết hoặc thiểu niệu tiến triển. Nếu rối loạn điện giải, azotemia hoặc thiểu niệu tăng trong bệnh thận nặng tiến triển, cần ngừng thuốc lợi tiểu theo nhãn.
Dữ liệu chuyên biệt về ảnh hưởng đến khả năng lái xe/vận hành máy móc. Do thuốc có thể gây chóng mặt, hạ huyết áp tư thế, lú lẫn, mệt hoặc rối loạn thính giác, người bệnh nên thận trọng và hỏi bác sĩ/dược sĩ nếu có triệu chứng ảnh hưởng đến sự tỉnh táo hoặc phối hợp vận động.
Tương tác thuốc của Acid ethacrynic
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Codeine
Codeine và các opioid có thể làm giảm hiệu quả của thuốc lợi tiểu, dẫn đến giảm bài niệu hoặc kiểm soát huyết áp kém. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/sinh lý. Opioid có thể kích thích giải phóng hormone chống bài niệu, làm giảm đáp ứng lợi tiểu. Ảnh hưởng: Giảm lượng nước tiểu, giữ dịch, phù hoặc huyết áp không được kiểm soát như mong đợi. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Đánh giá dấu hiệu giảm bài niệu và ảnh hưởng lên huyết áp. Điều chỉnh thuốc lợi tiểu chỉ khi có chỉ định lâm sàng và theo dõi phù hợp. | Lượng nước tiểu; cân nặng; phù; huyết áp; chức năng thận và điện giải khi phù hợp với loại thuốc lợi tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 7 Drug Interactions — Diuretics | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Acid ethacrynic
Acid ethacrynic là thuốc lợi tiểu quai tác dụng mạnh, dùng để tăng thải nước và điện giải qua thận trong điều trị phù khi bác sĩ xác định cần lợi tiểu mạnh. Thuốc có dạng uống và dạng ethacrynate sodium tiêm tĩnh mạch.
Theo nhãn DailyMed/FDA, acid ethacrynic dùng điều trị phù liên quan suy tim sung huyết, xơ gan, bệnh thận bao gồm hội chứng thận hư; quản lý ngắn hạn một số tình trạng như cổ trướng do ung thư, phù vô căn, phù bạch huyết; dạng tiêm tĩnh mạch dùng khi cần lợi tiểu nhanh như phù phổi cấp hoặc không dùng được đường uống.
Có. Nhãn Edecrin/Sodium Edecrin tại DailyMed ghi “Rx only”, tức thuốc kê đơn tại Hoa Kỳ. Tình trạng phân loại và lưu hành tại Việt Nam ; người bệnh không nên tự mua hoặc tự dùng.
Các nguy cơ quan trọng gồm mất nước và rối loạn điện giải nặng, hạ huyết áp, hạ kali máu, hôn mê gan ở người xơ gan mất bù, tiêu chảy nước nặng và độc tính trên tai như ù tai, chóng mặt, giảm thính lực hoặc hiếm khi mất thính lực vĩnh viễn. Cần liên hệ cơ sở y tế nếu có triệu chứng bất thường.
Acid ethacrynic không có nhóm sulfonamid như một số thuốc lợi tiểu khác, nên thường được nhắc đến như một lựa chọn có thể cân nhắc ở người có tiền sử dị ứng sulfonamid. Tuy nhiên, việc dùng thuốc vẫn cần bác sĩ đánh giá vì acid ethacrynic có nhiều nguy cơ an toàn như mất điện giải và độc tính trên tai.

