Atorvastatin

Atorvastatin là thuốc kê đơn thuộc nhóm statin, có tác dụng ức chế enzym HMG-CoA reductase tại gan, từ đó giảm tổng hợp cholesterol và tăng khả năng loại bỏ LDL-C khỏi máu. Thuốc được sử dụng kết hợp với chế độ ăn và điều chỉnh lối sống để điều trị một số dạng rối loạn lipid máu, đồng thời giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố tim mạch ở những nhóm người bệnh phù hợp. Atorvastatin thường được dùng đường uống một lần mỗi ngày, có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Liều phải được bác sĩ lựa chọn theo mức LDL-C ban đầu, nguy cơ tim mạch, bệnh đi kèm, thuốc đang sử dụng và đáp ứng điều trị. Người dùng không nên tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc vì việc kiểm soát lipid máu và phòng ngừa biến cố tim mạch thường cần điều trị lâu dài.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc statin ức chế chọn lọc, cạnh tranh HMG-CoA reductase, giúp giảm tổng hợp cholesterol tại gan.
  • Giảm LDL-C, cholesterol toàn phần, triglycerid và apolipoprotein B; được dùng để điều trị rối loạn lipid máu và giảm nguy cơ một số biến cố tim mạch.
  • Uống một lần mỗi ngày, vào bất kỳ thời điểm nào, cùng hoặc không cùng thức ăn.
  • Người lớn thường khởi đầu 10–20 mg/ngày; khoảng liều 10–80 mg/ngày. Không tự áp dụng liều.
  • Bệnh cơ, tiêu cơ vân, tổn thương gan, tăng đường huyết và tương tác với thuốc ức chế CYP3A4 hoặc chất vận chuyển.
  • Khuyến cáo quản lý khác nhau giữa cơ quan quản lý; đa số người mang thai được khuyên ngừng statin và không nên cho con bú trong thời gian điều trị.

Hoạt chất Atorvastatin là gì?

Atorvastatin là thuốc statin kê đơn giúp giảm cholesterol bằng cách ức chế enzym HMG-CoA reductase tại gan. Tác động này làm giảm tổng hợp cholesterol và tăng số lượng thụ thể LDL trên tế bào gan, qua đó tăng thu nhận và phân hủy LDL-C trong máu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Atorvastatin

CAS 134523-00-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Atorvastatin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Atorvastatin

Tên IUPAC

(3R,5R)-7-[2-(4-fluorophenyl)-3-phenyl-4-(phenylcarbamoyl)-5-propan-2-ylpyrrol-1-yl]-3,5-dihydroxyheptanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Atorvastatin calcium; atorvastatin calci; muối calci của atorvastatin.

Tên viết tắt

ATV

Tên Latinh / tên dược điển

Atorvastatinum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

134523-00-5

UNII

A0JWA85V8F

PubChem CID

60823

RxNorm CUI

83367

Dược động học của Atorvastatin

Atorvastatin được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–2 giờ. Sinh khả dụng tuyệt đối của hoạt chất mẹ khoảng 14%. Thuốc liên kết protein huyết tương ít nhất 98%, được chuyển hóa mạnh tại gan, chủ yếu liên quan CYP3A4, thành các chất chuyển hóa còn hoạt tính. Atorvastatin và chất chuyển hóa được thải chủ yếu qua mật; dưới 2% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu. Thời gian bán thải huyết tương trung bình khoảng 14 giờ, trong khi hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase kéo dài khoảng 20–30 giờ nhờ các chất chuyển hóa có hoạt tính.

Giai đoạn I: Hấp thu

Atorvastatin được hấp thu nhanh; nồng độ đỉnh trong huyết tương xuất hiện sau khoảng 1–2 giờ. Thức ăn làm giảm Cmax khoảng 25% và AUC khoảng 9%, nhưng mức giảm LDL-C tương tự khi uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Nồng độ atorvastatin trong huyết tương thấp hơn khi uống buổi tối so với buổi sáng, nhưng hiệu quả giảm LDL-C không khác biệt đáng kể theo thời điểm dùng.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của atorvastatin dạng hoạt chất mẹ khoảng 14%. Khả dụng toàn thân của tổng hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase khoảng 30%.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố trung bình khoảng 381 lít. Atorvastatin liên kết với protein huyết tương từ 98% trở lên và thâm nhập vào hồng cầu ở mức thấp.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Atorvastatin được chuyển hóa mạnh thành các dẫn xuất ortho-hydroxyl, para-hydroxyl và các sản phẩm beta-oxy hóa. CYP3A4 giữ vai trò quan trọng trong chuyển hóa. Khoảng 70% hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase đang lưu hành được quy cho các chất chuyển hóa có hoạt tính.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Atorvastatin và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua mật sau chuyển hóa tại gan hoặc ngoài gan. Thuốc dường như không trải qua chu trình gan–ruột đáng kể. Dưới 2% liều uống được thu hồi trong nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình của atorvastatin trong huyết tương khoảng 14 giờ. Thời gian bán thải của hoạt tính ức chế HMG-CoA reductase khoảng 20–30 giờ do sự đóng góp của các chất chuyển hóa có hoạt tính.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn làm giảm tốc độ và mức độ hấp thu nhưng không làm thay đổi đáng kể hiệu quả giảm LDL-C. * Người từ 65 tuổi có Cmax cao hơn khoảng 40% và AUC cao hơn khoảng 30% so với người trẻ khỏe mạnh. * Suy thận không ảnh hưởng đáng kể đến nồng độ atorvastatin trong huyết tương. * Bệnh gan do rượu làm tăng mạnh mức phơi nhiễm: Cmax và AUC tăng khoảng 4 lần ở Child-Pugh A; tại Child-Pugh B, Cmax tăng khoảng 16 lần và AUC tăng khoảng 11 lần. * Thuốc ức chế CYP3A4 hoặc các chất vận chuyển OATP1B1/OATP1B3, P-gp và BCRP có thể làm tăng nồng độ atorvastatin và nguy cơ độc tính trên cơ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Atorvastatin

Atorvastatin thuộc nhóm thuốc điều chỉnh lipid máu, phân nhóm chất ức chế HMG-CoA reductase. Theo phân loại cường độ của NICE, atorvastatin 10 mg được xếp là statin cường độ trung bình; liều 20–80 mg được xếp là statin cường độ cao dựa trên khả năng giảm LDL-C. Cách phân loại cường độ không thay thế việc lựa chọn liều cho từng người bệnh.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Atorvastatin ức chế chọn lọc và cạnh tranh HMG-CoA reductase, enzym giới hạn tốc độ chuyển HMG-CoA thành mevalonat – tiền chất của cholesterol. Việc giảm tổng hợp cholesterol trong gan làm tăng biểu hiện thụ thể LDL trên bề mặt tế bào gan, tăng thu nhận và dị hóa LDL, đồng thời làm giảm sản xuất LDL và số lượng hạt LDL.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Gan là vị trí tác dụng chính của atorvastatin và cũng là cơ quan chủ yếu tổng hợp cholesterol, thanh thải LDL. Atorvastatin cùng một số chất chuyển hóa đều có hoạt tính dược lý. Đáp ứng điều trị thường bắt đầu nhận thấy trong khoảng hai tuần và đạt mức tối đa sau khoảng bốn tuần, sau đó được duy trì trong điều trị kéo dài. Mức giảm lipid phụ thuộc liều. Trong dữ liệu đáp ứng liều của SmPC, atorvastatin làm giảm cholesterol toàn phần khoảng 30–46%, LDL-C khoảng 41–61%, apolipoprotein B khoảng 34–50% và triglycerid khoảng 14–33%; đáp ứng thực tế thay đổi theo người bệnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Atorvastatin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Atorvastatin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Atorvastatin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Phối hợp colchicine với Atorvastatin có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân, đôi khi nặng hoặc cần nhập viện.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Chủ yếu là tương tác dược lực học do độc tính cơ cộng hợp; với một số thuốc còn có thể có thành phần dược động học liên quan CYP3A4/P-gp hoặc các chất vận chuyển khác.

Ảnh hưởng:

Đau cơ, yếu cơ, tăng CK, bệnh cơ–thần kinh và tiêu cơ vân; nguy cơ cao hơn khi suy thận/suy gan, tuổi cao, liều colchicine cao hoặc có thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp. Phần lớn ca trong systematic review liên quan atorvastatin hoặc simvastatin, nhưng dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ phụ thuộc mạnh vào bệnh thận/gan, liều colchicine và thuốc ức chế CYP3A4 đi kèm.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cân nhắc lợi ích–nguy cơ và lựa chọn thuốc hạ lipid ít nguy cơ hơn khi phù hợp. Dùng liều thấp nhất có hiệu quả, tránh thêm chất ức chế CYP3A4/P-gp và hướng dẫn bệnh nhân báo ngay đau cơ, yếu cơ hoặc nước tiểu sẫm.

Theo dõi triệu chứng cơ và chức năng thận; định lượng CK khi có triệu chứng hoặc nguy cơ cao. Ngừng thuốc nghi ngờ và đánh giá tiêu cơ vân nếu đau/yếu cơ rõ, CK tăng hoặc nước tiểu sẫm.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Pharmacotherapy / PubMed | Systematic review of the statin–colchicine drug interaction | Myopathy, rhabdomyolysis and risk-mitigation evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35175631/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
American Journal of Medicine / PubMed | Risk of colchicine-associated myopathy with concomitant statin use | Observational evidence and risk factors; conflicting/qualifying evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28065770/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
BMJ Case Reports / PMC | Colchicine-induced rhabdomyolysis: review of 83 cases | Case synthesis including cyclosporine, statins and digoxin co-exposures | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8296791/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Velpatasvir

Velpatasvir làm tăng phơi nhiễm atorvastatin và có thể tăng nguy cơ bệnh cơ.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế các chất vận chuyển tại ruột/gan, chủ yếu BCRP và OATP, làm tăng phơi nhiễm atorvastatin.

Ảnh hưởng:

Trong nghiên cứu với SOF/VEL, Cmax atorvastatin tăng khoảng 1,68 lần và AUC tăng khoảng 1,54 lần.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi sát độc tính statin. Nhãn FDA nhấn mạnh theo dõi bệnh cơ/tiêu cơ vân; SmPC UK ghi không cần chỉnh liều thường quy. Áp dụng nhãn địa phương và cân nhắc liều thấp nhất hiệu quả.

Đau/yếu cơ, CK khi có triệu chứng, creatinine và dấu hiệu tiêu cơ vân.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed/FDA | EPCLUSA Prescribing Information | Sections 7.1–7.4 and 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=7f30631a-ee3b-4cfe-866b-964df3f0a44f | Kiểm tra ngày 2026-08-02
emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Sections 4.3–4.5 and 5.2 | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Colchicine

Colchicine phối hợp statin có thể làm tăng nguy cơ myopathy và rhabdomyolysis, nhưng nguy cơ thay đổi theo statin và yếu tố bệnh nhân.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Độc tính cơ cộng hợp; một số statin có thêm tương tác qua CYP3A4/P-gp.

Ảnh hưởng:

Đau/yếu cơ, tăng CK, neuromyopathy hoặc rhabdomyolysis; nguy cơ cao hơn khi CKD, xơ gan, liều colchicine cao hoặc có chất ức chế CYP3A4/P-gp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Không tự động chống chỉ định toàn nhóm. Đánh giá statin cụ thể, liều, chức năng thận/gan và thuốc dùng kèm; theo dõi sát khi bắt đầu hoặc tăng liều.

Triệu chứng cơ, CK khi có triệu chứng/nguy cơ cao và chức năng thận.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Pharmacotherapy / PubMed | Systematic review of the statin–colchicine drug interaction | Myopathy, rhabdomyolysis and risk-mitigation evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35175631/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02
American Journal of Medicine / PubMed | Risk of colchicine-associated myopathy with concomitant statin use | Observational evidence and risk factors; conflicting/qualifying evidence | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28065770/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Velpatasvir

Velpatasvir có thể làm tăng phơi nhiễm một số statin khác qua ức chế chất vận chuyển.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế BCRP, OATP1B1/OATP1B3 và P-gp có thể làm tăng hấp thu hoặc giảm thu nhận gan của statin nhạy cảm.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ đau cơ, bệnh cơ và tiêu cơ vân; mức độ khác nhau theo từng statin.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi độc tính statin và cân nhắc giảm liều. Ưu tiên rule cụ thể cho rosuvastatin và atorvastatin; pravastatin không cần chỉnh liều theo SmPC.

Triệu chứng cơ, CK khi có chỉ định, chức năng thận nếu nghi tiêu cơ vân.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

emc/Gilead | Sofosbuvir/Velpatasvir Gilead SmPC | Table 4: other statins | https://www.medicines.org.uk/emc/product/7294/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02
DailyMed/FDA | EPCLUSA Prescribing Information | Velpatasvir transporter inhibition and statin interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=7f30631a-ee3b-4cfe-866b-964df3f0a44f | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Atorvastatin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 7 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *