Azithromycin là kháng sinh thuộc nhóm macrolid, phân nhóm azalide, có tác dụng ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn vào tiểu đơn vị ribosom 50S. Thuốc được sử dụng cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, bao gồm một số nhiễm khuẩn đường hô hấp, tai giữa, da và nhiễm Chlamydia; chỉ định cụ thể phụ thuộc dạng thuốc, quốc gia và hướng dẫn điều trị hiện hành. Azithromycin không có tác dụng điều trị cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh do virus. Thuốc có thể gây rối loạn tiêu hóa và, hiếm gặp, phản ứng dị ứng nặng, tổn thương gan, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile hoặc kéo dài khoảng QT dẫn đến rối loạn nhịp tim. WHO xếp Azithromycin vào nhóm kháng sinh Watch, vì vậy thuốc cần được sử dụng có kiểm soát nhằm hạn chế kháng kháng sinh. Người bệnh không nên tự mua, tự tăng giảm liều hoặc dùng lại đơn thuốc cũ.
Nội dung chính
- Azithromycin, thường được dùng dưới dạng Azithromycin dihydrate.
- Kháng sinh macrolid, phân nhóm azalide; mã ATC J01FA10.
- Gắn với 23S rRNA của tiểu đơn vị ribosom 50S, ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn.
- Điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm; chỉ định thay đổi theo dạng thuốc và hướng dẫn hiện hành.
- Tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng và nôn.
- Dị ứng nặng, độc tính trên gan, kéo dài QT/xoắn đỉnh, tiêu chảy do C. difficile và làm nặng bệnh nhược cơ.
- Thuộc nhóm Watch của WHO; chỉ dùng khi có nhiễm khuẩn đã xác định hoặc nghi ngờ mạnh do vi khuẩn nhạy cảm.
- Liều phụ thuộc chẩn đoán, tuổi, cân nặng, đường dùng và hướng dẫn tại địa phương; không tự áp dụng liều tham khảo.
Hoạt chất Azithromycin là gì?
Azithromycin là kháng sinh macrolid có tác dụng chống một số vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không phải thuốc hạ sốt, thuốc giảm ho thông thường hoặc thuốc điều trị virus. Việc dùng Azithromycin khi không có nhiễm khuẩn do vi khuẩn thường không mang lại lợi ích và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Azithromycin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Azithromycin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Azithromycin |
| Tên IUPAC | (2R,3S,4R,5R,8R,10R,11R,12S,13S,14R)-11-[(2S,3R,4S,6R)-4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-2-ethyl-3,4,10-trihydroxy-13-[(2R,4R,5S,6S)-5-hydroxy-4-methoxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy-3,5,6,8,10,12,14-heptamethyl-1-oxa-6-azacyclopentadecan-15-one |
| Tên hóa học khác | 9-Deoxo-9a-aza-9a-methyl-9a-homoerythromycin A |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Azithromycin dihydrate; Azithromycin anhydrous; tên gọi hóa học đầy đủ được trình bày trong nhãn thuốc chính thức. Azithromycin là dẫn xuất của erythromycin và thường được bào chế dưới dạng muối dihydrate. |
| Tên viết tắt | AZM |
| Tên Latinh / tên dược điển | Azithromycinum |
| Tên USAN | azithromycin |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 83905-01-5 |
|---|---|
| UNII | J2KLZ20U1M |
| PubChem CID | 447043 |
| RxNorm CUI | 18631 |
Nhóm thuốc và phân loại dược học
| Đích phân tử | Ribosome 50S |
|---|---|
| Cơ chế tác dụng | Ức chế tổng hợp protein |
Dược động học của Azithromycin
Sau khi uống, Azithromycin được hấp thu và phân bố rộng vào nhiều mô. Thuốc có nồng độ huyết tương giảm theo nhiều pha, mức gắn protein phụ thuộc nồng độ và thời gian bán thải cuối dài khoảng 68 giờ. Đường thải trừ chủ yếu là qua mật dưới dạng phần lớn thuốc không đổi; chỉ một tỷ lệ nhỏ được bài tiết nguyên vẹn trong nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau một liều uống 500 mg dạng hai viên 250 mg ở người trưởng thành khỏe mạnh lúc đói, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 2,2 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo làm tăng Cmax của viên nén khoảng 23% nhưng không làm thay đổi AUC; với hỗn dịch uống, thức ăn làm tăng Cmax khoảng 56% trong khi AUC không thay đổi.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối được ghi nhận khoảng 38% đối với viên nang Azithromycin 250 mg. Giá trị này không nên tự động áp dụng cho mọi dạng bào chế hoặc công thức giải phóng khác. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Azithromycin phân bố rộng vào các mô như phổi, da, amidan và cổ tử cung. Tỷ lệ gắn protein huyết thanh thay đổi theo nồng độ, giảm từ khoảng 51% ở nồng độ 0,02 microgam/mL xuống khoảng 7% ở 2 microgam/mL. Nồng độ dịch não tủy rất thấp khi màng não không viêm. Tài liệu hài hòa của châu Âu ghi nhận nồng độ tại một số mô có thể cao hơn đáng kể so với huyết tương, nhưng nồng độ mô đơn thuần không chứng minh hiệu quả cho chỉ định chưa được phê duyệt.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nhãn Hoa Kỳ năm 2023 cho biết chưa thực hiện các nghiên cứu in vitro và in vivo đầy đủ để đánh giá chuyển hóa Azithromycin. Thông tin sản phẩm hài hòa của châu Âu năm 2025 mô tả thuốc được chuyển hóa ở gan với mức độ tối thiểu, chủ yếu qua N-demethyl hóa và một số đường phụ; tài liệu này không ghi nhận bằng chứng về cảm ứng hoặc ức chế CYP3A4 có ý nghĩa lâm sàng qua cơ chế tạo phức chất chuyển hóa cytochrom. Sự khác biệt phản ánh phạm vi dữ liệu được trình bày trong từng tài liệu quản lý, không phải căn cứ để tự suy luận rằng thuốc không có tương tác.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Azithromycin được thải trừ chủ yếu qua mật, phần lớn dưới dạng không đổi. Khoảng 6% liều dùng được tìm thấy dưới dạng thuốc không đổi trong nước tiểu trong vòng một tuần.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ cuối trung bình khoảng 68 giờ. Thời gian bán thải kéo dài được cho là liên quan đến sự hấp thu rộng vào mô và giải phóng thuốc từ mô trở lại tuần hoàn. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương biểu kiến trung bình được ghi nhận khoảng 630 mL/phút sau liều uống hoặc truyền tĩnh mạch 500 mg. Tài liệu châu Âu ghi nhận độ thanh thải qua thận khoảng 100–189 mL/phút, cho thấy đường thận chỉ đóng góp một phần vào quá trình thải trừ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Thức ăn có thể làm tăng Cmax nhưng không làm thay đổi đáng kể AUC của viên nén hoặc hỗn dịch giải phóng tức thì được nghiên cứu.
- Suy thận nhẹ đến trung bình làm thay đổi Cmax và AUC ở mức nhỏ; suy thận nặng với GFR dưới 10 mL/phút làm tăng Cmax trung bình khoảng 61% và AUC khoảng 35% sau liều đơn 1 g.
- Dược động học ở người suy gan chưa được xác lập đầy đủ trong nhãn Hoa Kỳ.
- Người 65–85 tuổi có chức năng gan, thận bình thường có thông số dược động học tương tự người trẻ trong phác đồ 5 ngày.
- Nelfinavir làm tăng nồng độ Azithromycin trong huyết thanh.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Azithromycin
Azithromycin thuộc nhóm kháng khuẩn dùng toàn thân, nhóm macrolid, phân nhóm azalide. Thuốc có phổ tác dụng trên một số vi khuẩn Gram dương, Gram âm và vi khuẩn không điển hình; mức độ nhạy cảm thay đổi theo loài, vùng địa lý và thời gian. Kháng chéo có thể xuất hiện với erythromycin, các macrolid khác, lincosamid và streptogramin B tùy cơ chế đề kháng.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Azithromycin gắn vào 23S rRNA của tiểu đơn vị ribosom 50S ở vi khuẩn nhạy cảm, từ đó ức chế quá trình chuyển vị peptide, cản trở tổng hợp protein và quá trình lắp ráp tiểu đơn vị 50S.
Các cơ chế đề kháng được mô tả gồm:
- Thay đổi hoặc methyl hóa đích 23S rRNA.
- Đột biến protein ribosom.
- Tăng hoạt động bơm tống thuốc.
- Một số cơ chế bất hoạt bằng enzym.
Methyl hóa đích có thể tạo kiểu hình đề kháng MLSB với macrolid, lincosamid và streptogramin B.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Trong mô hình nhiễm khuẩn trên động vật, tác dụng kháng khuẩn của Azithromycin có tương quan với tỷ số AUC/MIC đối với một số tác nhân. Thông số dược động học/dược lực học dự báo tốt nhất kết quả chữa khỏi trên lâm sàng chưa được xác lập đầy đủ trong các thử nghiệm với Azithromycin.
Azithromycin có thể làm kéo dài QTc theo liều và nồng độ. Trong nghiên cứu phối hợp với chloroquine, mức tăng QTcF tăng dần khi liều Azithromycin tăng.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Azithromycin
Theo nhãn uống Hoa Kỳ, Azithromycin được chỉ định cho một số nhiễm khuẩn nhẹ đến trung bình do chủng vi khuẩn nhạy cảm, gồm:
- Đợt cấp do vi khuẩn của viêm phế quản mạn.
- Viêm xoang cấp do vi khuẩn.
- Viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người phù hợp với điều trị đường uống.
- Viêm họng hoặc viêm amidan do Streptococcus pyogenes dưới dạng lựa chọn thay thế khi không dùng được điều trị hàng đầu.
- Nhiễm khuẩn da và cấu trúc da không biến chứng.
- Một số trường hợp viêm niệu đạo, viêm cổ tử cung hoặc hạ cam theo phạm vi nhãn.
Ở trẻ em, nhãn uống bao gồm một số trường hợp viêm tai giữa cấp, viêm xoang do vi khuẩn, viêm phổi mắc phải cộng đồng và viêm họng/viêm amidan theo giới hạn tuổi cụ thể.
Dạng truyền tĩnh mạch được ghi nhãn cho người lớn mắc viêm phổi cộng đồng cần điều trị tĩnh mạch ban đầu và bệnh viêm vùng chậu trong một số trường hợp.
Theo CDC, Azithromycin 1 g uống một liều là lựa chọn thay thế cho Chlamydia ở thanh thiếu niên và người lớn không mang thai; trong thai kỳ, đây là phác đồ được CDC khuyến nghị. Azithromycin cũng là một kháng sinh được CDC khuyến nghị để điều trị hoặc dự phòng sau phơi nhiễm bệnh ho gà. Vai trò theo hướng dẫn chuyên môn không đồng nghĩa với chỉ định được phê duyệt tại mọi quốc gia.
Azithromycin đã được nghiên cứu cho một số bệnh lý ngoài phạm vi chỉ định kháng khuẩn thông thường. Tuy nhiên, không nên diễn giải kết quả nghiên cứu thành chỉ định đã được phê duyệt. Trong rà soát hài hòa thông tin sản phẩm năm 2025, CHMP kết luận cân bằng lợi ích–nguy cơ không thuận lợi đối với việc dùng Azithromycin để phòng đợt cấp hen tăng bạch cầu ái toan hoặc không tăng bạch cầu ái toan; tài liệu cũng nhấn mạnh nguy cơ thúc đẩy kháng thuốc do nồng độ thuốc tồn tại kéo dài và giảm dần trong mô. Các ứng dụng nghiên cứu mới khác.
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ nhãn Hoa Kỳ và hướng dẫn CDC, chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin. Không tự áp dụng vì liều thực tế phụ thuộc chẩn đoán, tác nhân, mức độ bệnh, tuổi, cân nặng, dạng thuốc, chức năng cơ quan và hướng dẫn tại địa phương.
Người lớn, đường uống theo nhãn tham khảo:
- Viêm phổi cộng đồng nhẹ, viêm họng/viêm amidan điều trị hàng hai hoặc nhiễm khuẩn da không biến chứng: 500 mg ngày đầu, sau đó 250 mg mỗi ngày từ ngày 2 đến ngày 5.
- Đợt cấp do vi khuẩn của viêm phế quản mạn: 500 mg mỗi ngày trong 3 ngày; hoặc 500 mg ngày đầu rồi 250 mg/ngày trong 4 ngày tiếp theo.
- Viêm xoang cấp do vi khuẩn: 500 mg mỗi ngày trong 3 ngày.
- Chlamydia ở người không mang thai: CDC xếp Azithromycin 1 g uống một liều vào phác đồ thay thế, trong khi doxycycline là phác đồ ưu tiên.
- Chlamydia trong thai kỳ: CDC khuyến nghị Azithromycin 1 g uống một liều.
Trẻ em, đường uống theo nhãn tham khảo:
- Viêm tai giữa cấp: tổng liều 30 mg/kg dùng một lần; hoặc 10 mg/kg/ngày trong 3 ngày; hoặc 10 mg/kg ngày đầu rồi 5 mg/kg/ngày từ ngày 2 đến ngày 5.
- Viêm xoang cấp do vi khuẩn: 10 mg/kg mỗi ngày trong 3 ngày.
- Viêm phổi cộng đồng: 10 mg/kg ngày đầu rồi 5 mg/kg/ngày từ ngày 2 đến ngày 5.
- Viêm họng/viêm amidan: 12 mg/kg mỗi ngày trong 5 ngày.
Người lớn, truyền tĩnh mạch theo nhãn tham khảo:
- Viêm phổi cộng đồng cần điều trị tĩnh mạch: 500 mg truyền tĩnh mạch mỗi ngày ít nhất 2 ngày, sau đó chuyển sang 500 mg uống mỗi ngày để hoàn thành tổng thời gian 7–10 ngày.
- Bệnh viêm vùng chậu: 500 mg truyền tĩnh mạch mỗi ngày trong 1–2 ngày, sau đó 250 mg uống mỗi ngày để hoàn thành tổng thời gian 7 ngày.
Việc chuyển từ đường tĩnh mạch sang đường uống và tổng thời gian điều trị phải do bác sĩ quyết định theo đáp ứng lâm sàng.
- Viên nén và hỗn dịch uống giải phóng tức thì trong nhãn tham khảo có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Lắc kỹ hỗn dịch trước mỗi lần lấy thuốc; dùng dụng cụ đo liều phù hợp, không ước lượng bằng thìa ăn thông thường.
- Không uống đồng thời Azithromycin với thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi; cần hỏi dược sĩ về khoảng cách sử dụng phù hợp.
- Dùng đúng số lần và đủ thời gian được kê đơn. Không tự ngừng khi thấy đỡ, không để dành thuốc cho lần bệnh sau và không chia sẻ thuốc.
- Nếu nôn sau khi uống, không tự uống bù vì quyết định dùng lại phụ thuộc thời điểm nôn, liều và dạng bào chế.
- Dạng truyền phải được pha loãng và truyền trong ít nhất 1–3 giờ tùy nồng độ; không tiêm bắp hoặc tiêm bolus tĩnh mạch.
- Liên hệ nhân viên y tế nếu bỏ quên liều, dùng nhầm liều hoặc triệu chứng không cải thiện.
Theo dõi cần được cá thể hóa theo nguy cơ và tình trạng nhiễm khuẩn, có thể gồm:
- Đáp ứng lâm sàng, sốt, triệu chứng hô hấp hoặc dấu hiệu tại vị trí nhiễm khuẩn.
- Kết quả nuôi cấy và kháng sinh đồ khi có chỉ định.
- Dấu hiệu phản vệ, phát ban nặng hoặc tổn thương niêm mạc.
- Dấu hiệu viêm gan như mệt nhiều, chán ăn, đau hạ sườn phải, vàng da hoặc nước tiểu sẫm.
- Tiêu chảy nặng, kéo dài hoặc có máu, kể cả sau khi đã ngừng kháng sinh.
- Điện tâm đồ và điện giải ở người có nguy cơ kéo dài QT, nhịp chậm, hạ kali hoặc hạ magnesi.
- Thời gian prothrombin/INR nếu dùng đồng thời warfarin.
- Men gan và thính lực khi phối hợp nelfinavir hoặc khi xuất hiện triệu chứng phù hợp.
- Trẻ sơ sinh cần được theo dõi nôn vọt, khó chịu khi bú hoặc dấu hiệu hẹp phì đại môn vị.
Cảnh báo và lưu ý về Azithromycin
Theo nhãn tham khảo, chống chỉ định Azithromycin trong các trường hợp:
- Đã biết quá mẫn với Azithromycin, erythromycin, bất kỳ kháng sinh macrolid hoặc ketolid nào.
- Có tiền sử vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến lần sử dụng Azithromycin trước đó.
Chống chỉ định hoặc giới hạn sử dụng có thể khác theo từng sản phẩm và quốc gia; cần kiểm tra tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể.
Tác dụng không mong muốn thường gặp nhất liên quan đến đường tiêu hóa. Trong các phác đồ đa liều ở người lớn, nhãn ghi nhận tiêu chảy hoặc phân lỏng khoảng 4–5%, buồn nôn khoảng 3% và đau bụng khoảng 2–3%. Nôn, khó tiêu, đầy hơi, đau đầu, chóng mặt và phát ban cũng có thể xảy ra.
Ở trẻ em, tần suất thay đổi theo bệnh và phác đồ; các phản ứng thường gặp gồm tiêu chảy, đau bụng, nôn, buồn nôn, phát ban và đau đầu. Không thể dùng các tỷ lệ trong thử nghiệm để dự đoán chính xác nguy cơ ở một cá nhân.
Các phản ứng nghiêm trọng đã được cảnh báo hoặc ghi nhận sau lưu hành gồm:
- Phản vệ, phù mạch và phản ứng dị ứng có thể tái phát do thuốc tồn tại lâu trong mô.
- Phản ứng da nặng như AGEP, hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và DRESS.
- Viêm gan, vàng da ứ mật, hoại tử gan hoặc suy gan, trong một số trường hợp có thể gây tử vong.
- Kéo dài khoảng QT, nhịp nhanh thất, xoắn đỉnh và nguy cơ tử vong tim mạch ngắn hạn ở người có yếu tố nguy cơ.
- Tiêu chảy hoặc viêm đại tràng liên quan Clostridioides difficile.
- Làm nặng bệnh nhược cơ hoặc xuất hiện hội chứng nhược cơ.
- Hẹp phì đại môn vị ở trẻ sơ sinh.
- Viêm thận kẽ hoặc suy thận cấp.
- Giảm thính lực, ù tai hoặc rối loạn thính giác.
- Co giật và các rối loạn huyết học hiếm gặp.
Cần cấp cứu nếu xuất hiện khó thở, sưng mặt, ngất, tim đập bất thường, phát ban phồng rộp, vàng da hoặc tiêu chảy nặng.
Thận trọng đặc biệt ở người có:
- Khoảng QT kéo dài, hội chứng QT dài bẩm sinh, tiền sử xoắn đỉnh, nhịp chậm, suy tim mất bù hoặc bệnh tim đáng kể.
- Hạ kali máu hoặc hạ magnesi máu chưa được điều chỉnh.
- Đang dùng thuốc kéo dài QT hoặc thuốc chống loạn nhịp nhóm IA/III.
- Bệnh gan hoặc tiền sử tổn thương gan liên quan thuốc.
- Bệnh nhược cơ.
- Tiêu chảy trong hoặc sau khi dùng kháng sinh.
- Tiền sử dị ứng với macrolid.
- Suy thận nặng.
- Tuổi cao, do có thể nhạy cảm hơn với tác động gây loạn nhịp.
- Trẻ sơ sinh, do nguy cơ hẹp phì đại môn vị.
Azithromycin không được dùng để điều trị bệnh do virus. Sử dụng không cần thiết làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh và có thể làm chậm chẩn đoán nguyên nhân thực sự.
Dùng liều cao hơn khuyến nghị có thể gây các phản ứng tương tự liều điều trị, đặc biệt buồn nôn, nôn, đau bụng và tiêu chảy. Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ chức năng sống.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong các tài liệu tham khảo. Do cơ chế thải trừ và phân bố rộng vào mô, thẩm tách được đánh giá là khó loại bỏ đáng kể Azithromycin. Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở y tế và cung cấp thông tin về dạng thuốc, hàm lượng, số lượng cùng thời điểm đã dùng.
Theo nhãn ZITHROMAX tham khảo:
- Viên nén: bảo quản ở 15–30°C.
- Bột khô pha hỗn dịch: bảo quản dưới 30°C.
- Hỗn dịch sau pha: bảo quản ở 5–30°C, dùng trong vòng 10 ngày và bỏ phần còn lại sau khi hoàn tất liệu trình.
- Dung dịch tiêm sau hoàn nguyên: ổn định trong 24 giờ dưới 30°C.
- Dung dịch truyền đã pha loãng: ổn định trong 24 giờ ở nhiệt độ không quá 30°C hoặc 7 ngày ở 5°C.
Điều kiện bảo quản phải tuân theo tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm đang sử dụng vì tá dược, bao bì và độ ổn định có thể khác nhau. Để thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Theo nhãn đường uống được tham khảo:
- Độ an toàn và hiệu quả đối với viêm tai giữa cấp, viêm xoang cấp do vi khuẩn và viêm phổi cộng đồng chưa được xác lập ở trẻ dưới 6 tháng.
- Độ an toàn và hiệu quả đối với viêm họng/viêm amidan chưa được xác lập ở trẻ dưới 2 tuổi.
- Liều trẻ em phải tính theo cân nặng, chỉ định và nồng độ hỗn dịch; không quy đổi bằng ước lượng.
Độ an toàn và hiệu quả của dạng truyền tĩnh mạch chưa được xác lập ở người dưới 16 tuổi theo nhãn Hoa Kỳ.
Azithromycin đường uống có liên quan đến hẹp phì đại môn vị ở trẻ dưới 6 tuần. Tuy nhiên, CDC vẫn xem Azithromycin là lựa chọn ưu tiên để điều trị hoặc dự phòng bệnh ho gà ở trẻ dưới 1 tháng khi lợi ích vượt nguy cơ; trẻ phải được theo dõi chặt chẽ dấu hiệu hẹp môn vị và phản ứng nghiêm trọng.
Các thử nghiệm đa liều đường uống không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người cao tuổi và người trẻ. Thông số dược động học ở người 65–85 tuổi có chức năng gan, thận bình thường tương tự người trẻ trong phác đồ 5 ngày.
Tuy nhiên, người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với kéo dài QT và xoắn đỉnh, đặc biệt khi có bệnh tim, nhịp chậm, rối loạn điện giải, suy gan, suy thận hoặc dùng nhiều thuốc. Cần rà soát thuốc đang dùng và yếu tố nguy cơ trước khi kê đơn.
Dữ liệu công bố và kinh nghiệm sau lưu hành trong nhiều thập kỷ không xác định được nguy cơ liên quan thuốc đối với dị tật bẩm sinh lớn, sảy thai hoặc kết cục bất lợi cho mẹ và thai; tuy nhiên, phần lớn dữ liệu là nghiên cứu quan sát và có hạn chế về yếu tố gây nhiễu.
CDC khuyến nghị Azithromycin 1 g uống một liều cho Chlamydia trong thai kỳ. Điều này là khuyến nghị cho một chẩn đoán cụ thể, không có nghĩa Azithromycin phù hợp với mọi nhiễm khuẩn ở phụ nữ mang thai. Chỉ dùng khi bác sĩ đánh giá lợi ích, nguy cơ, tác nhân gây bệnh và lựa chọn thay thế.
Azithromycin hiện diện trong sữa mẹ. Đã có báo cáo phản ứng không nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ; chưa có đủ dữ liệu về ảnh hưởng của thuốc đến lượng sữa. Cần cân nhắc lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng đối với trẻ.
Theo dõi trẻ bú mẹ về tiêu chảy, nôn hoặc phát ban. Không tự ngừng cho con bú hoặc tự ngừng thuốc nếu chưa trao đổi với bác sĩ.
Dược động học của Azithromycin ở người suy gan chưa được xác lập đầy đủ trong nhãn Hoa Kỳ. Do gan là đường thải trừ quan trọng và đã có báo cáo viêm gan, hoại tử gan, vàng da ứ mật hoặc suy gan, cần thận trọng ở người có bệnh gan.
Azithromycin chống chỉ định ở người từng bị vàng da ứ mật hoặc rối loạn chức năng gan liên quan đến lần dùng Azithromycin trước. Ngừng thuốc và đánh giá ngay nếu xuất hiện dấu hiệu viêm gan.
Người đồng thời suy gan và suy thận có thể tăng nguy cơ tích lũy thuốc hoặc phản ứng bất lợi, trong khi dữ liệu định liều trực tiếp còn hạn chế. Không có đủ căn cứ trong các nguồn đã kiểm chứng để đưa ra một mức hiệu chỉnh liều chung cho mọi trường hợp.
Cần đánh giá mức độ suy gan, mức lọc cầu thận, tiền sử độc tính gan do Azithromycin, điện giải, khoảng QT và các thuốc dùng kèm trước khi lựa chọn phác đồ. Liều cụ thể.
Nhãn tham khảo không đưa ra lệnh cấm lái xe áp dụng chung. Tuy nhiên, chóng mặt, choáng váng, ngất, buồn ngủ hoặc rối loạn thị giác có thể xuất hiện ở một số người. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu có triệu chứng ảnh hưởng đến sự tỉnh táo, khả năng giữ thăng bằng hoặc phản xạ.
Tương tác thuốc của Azithromycin
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Azithromycin có thể làm tăng phơi nhiễm colchicine ở mức khiêm tốn và mức tăng thay đổi đáng kể giữa các cá thể. Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người có suy thận/suy gan hoặc đang dùng thêm thuốc ức chế CYP3A4/P-gp. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học: azithromycin là chất ức chế P-glycoprotein mức độ khiêm tốn và có thể làm giảm vận chuyển thải colchicine. Nghiên cứu dược động học trên người ghi nhận AUC colchicine tăng trung bình khoảng 57%, với biến thiên cá thể lớn. Ảnh hưởng: Có thể tăng nguy cơ các biểu hiện độc colchicine như tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng và độc tính thần kinh–cơ, đặc biệt ở bệnh nhân có yếu tố nguy cơ tích lũy thuốc. Dữ liệu hiện có cho thấy mức tương tác thấp hơn rõ so với clarithromycin. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Không cần tự động giảm liều colchicine chỉ vì phối hợp azithromycin theo nghiên cứu dược động học đã công bố. Đánh giá chức năng thận/gan, các thuốc ức chế CYP3A4/P-gp dùng kèm và cân nhắc lựa chọn khác nếu bệnh nhân có nguy cơ cao. | Theo dõi tiêu chảy/nôn kéo dài, đau hoặc yếu cơ, tê bì và các dấu hiệu độc colchicine; cân nhắc CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK nếu có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ. | Bằng chứng: moderate Nguồn: Arthritis & Rheumatism / PubMed | Novel evidence-based colchicine dose-reduction algorithm to predict and prevent colchicine toxicity in the presence of CYP3A4/P-glycoprotein inhibitors | DDI study including azithromycin; no routine colchicine dose adjustment recommended | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21480191/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
|
Chlordiazepoxide
Một số macrolide, được nhãn nêu ví dụ là erythromycin, có thể giảm thanh thải benzodiazepine và làm tăng tác dụng chlordiazepoxide. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế chuyển hóa oxy hóa ở gan; mức độ khác nhau giữa từng macrolide. Ảnh hưởng: Tăng hoặc kéo dài an thần, chóng mặt, lú lẫn và mất điều hòa. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Đánh giá từng macrolide; theo dõi khi bắt đầu/ngừng và cân nhắc chỉnh liều nếu có an thần quá mức. | An thần, tri giác, dáng đi, té ngã và dấu hiệu ức chế hô hấp ở người nguy cơ cao. | Bằng chứng: low Nguồn: emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Azithromycin
Azithromycin là kháng sinh macrolid thuộc phân nhóm azalide. Thuốc ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn vào tiểu đơn vị ribosom 50S. Azithromycin chỉ tác dụng với một số vi khuẩn nhạy cảm và không điều trị được bệnh do virus.
Không. Cảm cúm và phần lớn cảm lạnh do virus, trong khi Azithromycin là kháng sinh điều trị vi khuẩn. Dùng thuốc khi không có nhiễm khuẩn do vi khuẩn không mang lại lợi ích và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh, tác dụng phụ và tương tác thuốc.
Thời gian điều trị có thể là một liều duy nhất, 3 ngày, 5 ngày hoặc dài hơn tùy chỉ định, đường dùng và hướng dẫn điều trị. Ví dụ, một số nhiễm khuẩn đường hô hấp dùng phác đồ 3 hoặc 5 ngày, trong khi viêm phổi cần điều trị tĩnh mạch có thể có tổng thời gian 7–10 ngày. Không được tự chọn phác đồ chỉ dựa trên số ngày.
Viên nén và hỗn dịch giải phóng tức thì trong nhãn tham khảo có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Không nên dùng đồng thời với thuốc kháng acid chứa nhôm hoặc magnesi; cần hỏi dược sĩ về khoảng cách dùng phù hợp.
Azithromycin có thể được bác sĩ chỉ định trong thai kỳ khi lợi ích dự kiến vượt nguy cơ; CDC khuyến nghị thuốc cho Chlamydia trong thai kỳ theo phác đồ cụ thể. Thuốc hiện diện trong sữa mẹ, vì vậy trẻ bú mẹ cần được theo dõi tiêu chảy, nôn hoặc phát ban. Không tự dùng thuốc khi đang mang thai hoặc cho con bú.

