Azithromycin

Azithromycin là kháng sinh thuộc nhóm macrolid, phân nhóm azalide, có tác dụng ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn vào tiểu đơn vị ribosom 50S. Thuốc được sử dụng cho một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm, bao gồm một số nhiễm khuẩn đường hô hấp, tai giữa, da và nhiễm Chlamydia; chỉ định cụ thể phụ thuộc dạng thuốc, quốc gia và hướng dẫn điều trị hiện hành. Azithromycin không có tác dụng điều trị cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh do virus. Thuốc có thể gây rối loạn tiêu hóa và, hiếm gặp, phản ứng dị ứng nặng, tổn thương gan, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile hoặc kéo dài khoảng QT dẫn đến rối loạn nhịp tim. WHO xếp Azithromycin vào nhóm kháng sinh Watch, vì vậy thuốc cần được sử dụng có kiểm soát nhằm hạn chế kháng kháng sinh. Người bệnh không nên tự mua, tự tăng giảm liều hoặc dùng lại đơn thuốc cũ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Azithromycin, thường được dùng dưới dạng Azithromycin dihydrate.
  • Kháng sinh macrolid, phân nhóm azalide; mã ATC J01FA10.
  • Gắn với 23S rRNA của tiểu đơn vị ribosom 50S, ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn.
  • Điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm; chỉ định thay đổi theo dạng thuốc và hướng dẫn hiện hành.
  • Tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng và nôn.
  • Dị ứng nặng, độc tính trên gan, kéo dài QT/xoắn đỉnh, tiêu chảy do C. difficile và làm nặng bệnh nhược cơ.
  • Thuộc nhóm Watch của WHO; chỉ dùng khi có nhiễm khuẩn đã xác định hoặc nghi ngờ mạnh do vi khuẩn nhạy cảm.
  • Liều phụ thuộc chẩn đoán, tuổi, cân nặng, đường dùng và hướng dẫn tại địa phương; không tự áp dụng liều tham khảo.

Hoạt chất Azithromycin là gì?

Azithromycin là kháng sinh macrolid có tác dụng chống một số vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc không phải thuốc hạ sốt, thuốc giảm ho thông thường hoặc thuốc điều trị virus. Việc dùng Azithromycin khi không có nhiễm khuẩn do vi khuẩn thường không mang lại lợi ích và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Azithromycin

CAS 83905-01-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Azithromycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Azithromycin

Tên IUPAC

(2R,3S,4R,5R,8R,10R,11R,12S,13S,14R)-11-[(2S,3R,4S,6R)-4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy-2-ethyl-3,4,10-trihydroxy-13-[(2R,4R,5S,6S)-5-hydroxy-4-methoxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy-3,5,6,8,10,12,14-heptamethyl-1-oxa-6-azacyclopentadecan-15-one

Tên hóa học khác

9-Deoxo-9a-aza-9a-methyl-9a-homoerythromycin A

Tên khác / tên đồng nghĩa

Azithromycin dihydrate; Azithromycin anhydrous; tên gọi hóa học đầy đủ được trình bày trong nhãn thuốc chính thức. Azithromycin là dẫn xuất của erythromycin và thường được bào chế dưới dạng muối dihydrate.

Tên viết tắt

AZM

Tên Latinh / tên dược điển

Azithromycinum

Tên USAN

azithromycin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

83905-01-5

UNII

J2KLZ20U1M

PubChem CID

447043

RxNorm CUI

18631

Nhóm thuốc và phân loại dược học

Đích phân tửRibosome 50S
Cơ chế tác dụngỨc chế tổng hợp protein

Dược động học của Azithromycin

Sau khi uống, Azithromycin được hấp thu và phân bố rộng vào nhiều mô. Thuốc có nồng độ huyết tương giảm theo nhiều pha, mức gắn protein phụ thuộc nồng độ và thời gian bán thải cuối dài khoảng 68 giờ. Đường thải trừ chủ yếu là qua mật dưới dạng phần lớn thuốc không đổi; chỉ một tỷ lệ nhỏ được bài tiết nguyên vẹn trong nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau một liều uống 500 mg dạng hai viên 250 mg ở người trưởng thành khỏe mạnh lúc đói, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 2,2 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo làm tăng Cmax của viên nén khoảng 23% nhưng không làm thay đổi AUC; với hỗn dịch uống, thức ăn làm tăng Cmax khoảng 56% trong khi AUC không thay đổi.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối được ghi nhận khoảng 38% đối với viên nang Azithromycin 250 mg. Giá trị này không nên tự động áp dụng cho mọi dạng bào chế hoặc công thức giải phóng khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Azithromycin phân bố rộng vào các mô như phổi, da, amidan và cổ tử cung. Tỷ lệ gắn protein huyết thanh thay đổi theo nồng độ, giảm từ khoảng 51% ở nồng độ 0,02 microgam/mL xuống khoảng 7% ở 2 microgam/mL. Nồng độ dịch não tủy rất thấp khi màng não không viêm. Tài liệu hài hòa của châu Âu ghi nhận nồng độ tại một số mô có thể cao hơn đáng kể so với huyết tương, nhưng nồng độ mô đơn thuần không chứng minh hiệu quả cho chỉ định chưa được phê duyệt.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Nhãn Hoa Kỳ năm 2023 cho biết chưa thực hiện các nghiên cứu in vitro và in vivo đầy đủ để đánh giá chuyển hóa Azithromycin. Thông tin sản phẩm hài hòa của châu Âu năm 2025 mô tả thuốc được chuyển hóa ở gan với mức độ tối thiểu, chủ yếu qua N-demethyl hóa và một số đường phụ; tài liệu này không ghi nhận bằng chứng về cảm ứng hoặc ức chế CYP3A4 có ý nghĩa lâm sàng qua cơ chế tạo phức chất chuyển hóa cytochrom. Sự khác biệt phản ánh phạm vi dữ liệu được trình bày trong từng tài liệu quản lý, không phải căn cứ để tự suy luận rằng thuốc không có tương tác.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Azithromycin được thải trừ chủ yếu qua mật, phần lớn dưới dạng không đổi. Khoảng 6% liều dùng được tìm thấy dưới dạng thuốc không đổi trong nước tiểu trong vòng một tuần.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thải trừ cuối trung bình khoảng 68 giờ. Thời gian bán thải kéo dài được cho là liên quan đến sự hấp thu rộng vào mô và giải phóng thuốc từ mô trở lại tuần hoàn.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương biểu kiến trung bình được ghi nhận khoảng 630 mL/phút sau liều uống hoặc truyền tĩnh mạch 500 mg. Tài liệu châu Âu ghi nhận độ thanh thải qua thận khoảng 100–189 mL/phút, cho thấy đường thận chỉ đóng góp một phần vào quá trình thải trừ.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn có thể làm tăng Cmax nhưng không làm thay đổi đáng kể AUC của viên nén hoặc hỗn dịch giải phóng tức thì được nghiên cứu.
  • Suy thận nhẹ đến trung bình làm thay đổi Cmax và AUC ở mức nhỏ; suy thận nặng với GFR dưới 10 mL/phút làm tăng Cmax trung bình khoảng 61% và AUC khoảng 35% sau liều đơn 1 g.
  • Dược động học ở người suy gan chưa được xác lập đầy đủ trong nhãn Hoa Kỳ.
  • Người 65–85 tuổi có chức năng gan, thận bình thường có thông số dược động học tương tự người trẻ trong phác đồ 5 ngày.
  • Nelfinavir làm tăng nồng độ Azithromycin trong huyết thanh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Azithromycin

Azithromycin thuộc nhóm kháng khuẩn dùng toàn thân, nhóm macrolid, phân nhóm azalide. Thuốc có phổ tác dụng trên một số vi khuẩn Gram dương, Gram âm và vi khuẩn không điển hình; mức độ nhạy cảm thay đổi theo loài, vùng địa lý và thời gian. Kháng chéo có thể xuất hiện với erythromycin, các macrolid khác, lincosamid và streptogramin B tùy cơ chế đề kháng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Azithromycin gắn vào 23S rRNA của tiểu đơn vị ribosom 50S ở vi khuẩn nhạy cảm, từ đó ức chế quá trình chuyển vị peptide, cản trở tổng hợp protein và quá trình lắp ráp tiểu đơn vị 50S.

Các cơ chế đề kháng được mô tả gồm:

  • Thay đổi hoặc methyl hóa đích 23S rRNA.
  • Đột biến protein ribosom.
  • Tăng hoạt động bơm tống thuốc.
  • Một số cơ chế bất hoạt bằng enzym.

Methyl hóa đích có thể tạo kiểu hình đề kháng MLSB với macrolid, lincosamid và streptogramin B.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong mô hình nhiễm khuẩn trên động vật, tác dụng kháng khuẩn của Azithromycin có tương quan với tỷ số AUC/MIC đối với một số tác nhân. Thông số dược động học/dược lực học dự báo tốt nhất kết quả chữa khỏi trên lâm sàng chưa được xác lập đầy đủ trong các thử nghiệm với Azithromycin.

Azithromycin có thể làm kéo dài QTc theo liều và nồng độ. Trong nghiên cứu phối hợp với chloroquine, mức tăng QTcF tăng dần khi liều Azithromycin tăng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Azithromycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Azithromycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Azithromycin

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Azithromycin có thể làm tăng phơi nhiễm colchicine ở mức khiêm tốn và mức tăng thay đổi đáng kể giữa các cá thể. Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở người có suy thận/suy gan hoặc đang dùng thêm thuốc ức chế CYP3A4/P-gp.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược động học: azithromycin là chất ức chế P-glycoprotein mức độ khiêm tốn và có thể làm giảm vận chuyển thải colchicine. Nghiên cứu dược động học trên người ghi nhận AUC colchicine tăng trung bình khoảng 57%, với biến thiên cá thể lớn.

Ảnh hưởng:

Có thể tăng nguy cơ các biểu hiện độc colchicine như tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng và độc tính thần kinh–cơ, đặc biệt ở bệnh nhân có yếu tố nguy cơ tích lũy thuốc. Dữ liệu hiện có cho thấy mức tương tác thấp hơn rõ so với clarithromycin.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Không cần tự động giảm liều colchicine chỉ vì phối hợp azithromycin theo nghiên cứu dược động học đã công bố. Đánh giá chức năng thận/gan, các thuốc ức chế CYP3A4/P-gp dùng kèm và cân nhắc lựa chọn khác nếu bệnh nhân có nguy cơ cao.

Theo dõi tiêu chảy/nôn kéo dài, đau hoặc yếu cơ, tê bì và các dấu hiệu độc colchicine; cân nhắc CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK nếu có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

Arthritis & Rheumatism / PubMed | Novel evidence-based colchicine dose-reduction algorithm to predict and prevent colchicine toxicity in the presence of CYP3A4/P-glycoprotein inhibitors | DDI study including azithromycin; no routine colchicine dose adjustment recommended | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21480191/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03
Drug Safety / PMC | Colchicine Drug Interaction Errors and Misunderstandings: Recommendations for Improved Evidence-Based Management | Azithromycin: mean colchicine AUC increase about 57%; risk assessment and monitoring recommendations | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9754312/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Chlordiazepoxide

Một số macrolide, được nhãn nêu ví dụ là erythromycin, có thể giảm thanh thải benzodiazepine và làm tăng tác dụng chlordiazepoxide.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế chuyển hóa oxy hóa ở gan; mức độ khác nhau giữa từng macrolide.

Ảnh hưởng:

Tăng hoặc kéo dài an thần, chóng mặt, lú lẫn và mất điều hòa.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Đánh giá từng macrolide; theo dõi khi bắt đầu/ngừng và cân nhắc chỉnh liều nếu có an thần quá mức.

An thần, tri giác, dáng đi, té ngã và dấu hiệu ức chế hô hấp ở người nguy cơ cao.

Bằng chứng: low
Nguồn:

emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Azithromycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *