Clotrimazol

Clotrimazol, tên tiếng Anh và tên INN là clotrimazole, là thuốc kháng nấm tổng hợp thuộc nhóm imidazol. Thuốc ức chế quá trình tổng hợp ergosterol, làm suy giảm cấu trúc và chức năng màng tế bào nấm. Clotrimazol được bào chế dưới nhiều dạng dùng tại chỗ, gồm kem bôi da, chế phẩm đặt hoặc bôi âm đạo và viên ngậm tan chậm trong miệng. Chỉ định và cách dùng phụ thuộc vào dạng bào chế. Kem bôi thường dùng cho một số bệnh nấm da; chế phẩm âm đạo dùng điều trị viêm âm đạo do Candida; viên ngậm 10 mg được dùng tại chỗ cho Candida miệng–hầu theo nhãn thuốc Hoa Kỳ. Người bệnh không nên tự xác định mọi tình trạng ngứa, bong da hoặc khí hư là nhiễm nấm vì các bệnh da liễu, nhiễm khuẩn và bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể có biểu hiện tương tự.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc kháng nấm tổng hợp thuộc nhóm imidazol, chủ yếu dùng tại chỗ.
  • Ức chế tổng hợp ergosterol, gây suy giảm cấu trúc và chức năng màng tế bào nấm.
  • Một số bệnh nấm da, Candida ngoài da, lang ben, viêm âm đạo do Candida và Candida miệng–hầu tùy dạng bào chế.
  • Kem bôi da, kem hoặc viên dùng trong âm đạo và viên ngậm tan chậm tại miệng.
  • Nóng rát, kích ứng, đỏ, ngứa hoặc đau tại vị trí sử dụng; viên ngậm có thể gây buồn nôn và cảm giác khó chịu trong miệng.
  • Chế phẩm kem hoặc đặt âm đạo có thể làm giảm độ bền của bao cao su và màng ngăn latex; cần tuân thủ hướng dẫn tránh thai của từng sản phẩm.
  • CDC khuyến nghị điều trị Candida âm đạo trong thai kỳ bằng azol tại chỗ trong 7 ngày; cần có bác sĩ hoặc nữ hộ sinh hướng dẫn.

Hoạt chất Clotrimazol là gì?

Clotrimazol là thuốc kháng nấm imidazol dùng chủ yếu tại chỗ. Thuốc làm gián đoạn quá trình tạo ergosterol của nấm, từ đó gây tổn thương màng tế bào và hạn chế sự phát triển của nấm gây bệnh.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Clotrimazol

INN Clotrimazole

CAS 23593-75-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Clotrimazol

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Clotrimazole

Tên IUPAC

1-[(2-chlorophenyl)-diphenylmethyl]imidazole

Tên hóa học khác

1H-Imidazole, 1-[(2-chlorophenyl)diphenylmethyl]-

Tên khác / tên đồng nghĩa

Clotrimazole; 1-(o-chloro-α,α-diphenylbenzyl) imidazole theo mô tả hóa học trong nhãn viên ngậm được tham khảo.

Tên viết tắt

CTZ

Tên Latinh / tên dược điển

Clotrimazolum

Tên USAN

clotrimazole

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

23593-75-1

UNII

G07GZ97H65

PubChem CID

2812

RxNorm CUI

2623

Dược động học của Clotrimazol

Dược động học của clotrimazol phụ thuộc đường dùng. Hấp thu toàn thân qua da rất thấp; sau dùng trong âm đạo, khoảng 3–10% liều được hấp thu. Lượng thuốc hấp thu được chuyển hóa nhanh tại gan thành các chất chuyển hóa không còn hoạt tính, liên kết protein huyết thanh khoảng 98% và thải chủ yếu qua mật vào phân. Viên ngậm tạo nồng độ tại nước bọt kéo dài trong khi nồng độ huyết thanh đo được ở mức thấp.

Giai đoạn I: Hấp thu

  • Qua da: hấp thu toàn thân tối thiểu; nồng độ huyết thanh sau bôi da thấp hơn giới hạn phát hiện 0,001 mcg/mL trong nghiên cứu được nêu trong SmPC.
  • Qua âm đạo: khoảng 3–10% liều được hấp thu; sau liều 500 mg, nồng độ đỉnh trong huyết tương dưới 10 ng/mL trong vòng 72 giờ.
  • Viên ngậm: cần khoảng 30 phút để tan; nồng độ ức chế Candida có thể tồn tại trong nước bọt đến khoảng ba giờ.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối thống nhất cho tất cả các dạng dùng.

Clotrimazol hấp thu rất ít qua da; khoảng 3–10% liều đặt âm đạo được hấp thu. Viên ngậm tạo mức phơi nhiễm toàn thân thấp, với nồng độ huyết thanh trung bình chỉ vài nanogam trên mililit trong nghiên cứu được mô tả trên nhãn.

Giai đoạn II: Phân bố

Clotrimazol hấp thu từ âm đạo liên kết với protein huyết thanh khoảng 98%. Với viên ngậm, thuốc có thể gắn tại niêm mạc miệng và được giải phóng chậm vào nước bọt, góp phần duy trì tác dụng tại chỗ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Phần clotrimazol được hấp thu được chuyển hóa nhanh tại gan thông qua quá trình oxy hóa và phân giải vòng imidazol, tạo các dẫn xuất hydroxyl không còn hoạt tính dược lý.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Các chất chuyển hóa không hoạt tính được thải chủ yếu qua mật vào phân. Sau bôi da, lượng phóng xạ được tìm thấy trong nước tiểu ở nghiên cứu dược động học không vượt quá khoảng 0,5% lượng đã bôi.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của lượng clotrimazol được hấp thu sau dùng trong âm đạo được SmPC ghi nhận khoảng 3,5–5 giờ. Thời gian bán thải theo từng dạng bôi da hoặc viên ngậm.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Mức phơi nhiễm clotrimazol có thể phụ thuộc vào:

  • Đường dùng và dạng bào chế.
  • Diện tích da được bôi, tình trạng da nguyên vẹn hay viêm và việc che kín vùng bôi.
  • Liều dùng trong âm đạo.
  • Khả năng chuyển hóa tại gan đối với lượng thuốc đã hấp thu.
  • Thời gian viên ngậm tiếp xúc với niêm mạc miệng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Clotrimazol

Clotrimazol thuộc nhóm thuốc kháng nấm azol, phân nhóm imidazol. Trong hệ thống ATC, chế phẩm dùng ngoài da thuộc nhóm D01AC và chế phẩm phụ khoa thuộc nhóm G01AF.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Clotrimazol ức chế quá trình tổng hợp ergosterol. Sự thiếu hụt ergosterol làm suy giảm cấu trúc và chức năng của màng bào tương nấm, thay đổi tính thấm màng và cản trở sự phát triển của tế bào nấm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Clotrimazol có phổ tác dụng kháng nấm tại chỗ đối với nhiều dermatophyte, nấm men và nấm mốc. Tác dụng có thể chủ yếu là kìm nấm hoặc diệt nấm tùy nồng độ đạt được tại vị trí nhiễm; hoạt tính trong ống nghiệm tập trung vào các thành phần nấm đang phát triển và phân chia. Dữ liệu nhạy cảm trong ống nghiệm không bảo đảm trực tiếp hiệu quả điều trị ở từng người bệnh hoặc từng chủng nấm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Clotrimazol

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Clotrimazol

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Clotrimazol

  • Kem bôi hoặc chế phẩm âm đạo có thể làm hư hại sản phẩm tránh thai bằng latex, làm giảm hiệu quả của bao cao su hoặc màng ngăn. SmPC khuyến cáo sử dụng biện pháp thay thế trong ít nhất năm ngày sau khi dùng sản phẩm.
  • Dùng đồng thời clotrimazol âm đạo với tacrolimus hoặc sirolimus đường uống có thể làm tăng nồng độ các thuốc ức chế miễn dịch này; cần theo dõi dấu hiệu quá liều và nồng độ thuốc khi phù hợp.
  • Nhãn kem bôi được tham khảo không ghi nhận sự hiệp đồng hoặc đối kháng đã được xác lập giữa clotrimazol với nystatin, amphotericin B hoặc flucytosine đối với Candida albicans.
  • Danh sách tương tác của từng chế phẩm có thể khác nhau. Người bệnh cần cung cấp đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Clotrimazol

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 8 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *