Viêm đường mật cấp là tình trạng nhiễm trùng hệ thống ống dẫn mật, thường xuất hiện khi dòng mật bị cản trở bởi sỏi ống mật chủ, hẹp đường mật, khối u hoặc dụng cụ dẫn lưu. Người bệnh có thể sốt rét run, đau vùng hạ sườn phải, vàng da, buồn nôn và mệt lả; tuy nhiên người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch đôi khi biểu hiện không điển hình. Đây là một cấp cứu tiêu hóa vì vi khuẩn và độc tố có thể đi vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết và suy cơ quan. Chẩn đoán dựa trên dấu hiệu viêm, ứ mật và hình ảnh đường mật, không chỉ dựa vào tam chứng kinh điển. Điều trị sớm gồm hồi sức, kháng sinh theo đánh giá bác sĩ và giải áp đường mật khi cần, thường bằng ERCP, giúp kiểm soát nguồn nhiễm và giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Viêm đường mật cấp là bệnh gì?
Viêm đường mật cấp (Acute cholangitis) là nhiễm trùng cấp của đường dẫn mật, thường xảy ra khi dòng mật bị tắc hoặc dẫn lưu kém. Mật bình thường tương đối ít vi khuẩn nhờ dòng chảy liên tục, cơ chế bảo vệ của cơ vòng và hoạt động miễn dịch tại gan. Khi sỏi, hẹp, khối u hoặc stent làm áp lực trong đường mật tăng, vi khuẩn từ ruột có thể đi ngược lên và xâm nhập tuần hoàn.

Khái niệm này khác với viêm túi mật cấp, vốn chủ yếu khu trú ở túi mật, và khác với viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, một bệnh viêm xơ mạn tính. Tam chứng Charcot gồm sốt, đau hạ sườn phải và vàng da có giá trị gợi ý nhưng độ nhạy không đủ để loại trừ bệnh. Vì có thể tiến triển nhanh thành nhiễm khuẩn huyết, người nghi ngờ viêm đường mật cấp cần được đánh giá tại cơ sở y tế thay vì tự dùng thuốc tại nhà.
| Tên bệnh | Viêm đường mật cấp |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Acute cholangitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm đường mật ngược dòng; viêm đường mật nhiễm khuẩn; ascending cholangitis |
| Mã ICD-10 | K83.0 (nhóm Cholangitis theo ICD-10; cần đối chiếu biến thể mã hóa tại cơ sở sử dụng) |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; nhiễm trùng đường mật; cấp cứu tiêu hóa |
| Cơ quan ảnh hưởng | Đường mật trong và ngoài gan là vị trí chính; nhiễm trùng nặng có thể ảnh hưởng gan, thận, phổi, tim mạch, đông máu và thần kinh. |
| Tính chất bệnh | Bệnh cấp tính, thường do nhiễm khuẩn xảy ra trên nền tắc nghẽn đường mật; không phải bệnh lây truyền giữa người với người. |
| Mức độ phổ biến | Là biến chứng lâm sàng quan trọng của tắc mật, đặc biệt do sỏi ống mật chủ hoặc hẹp đường mật; chưa có số liệu đại diện toàn quốc tại Việt Nam. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng. Vi khuẩn thường đi ngược từ tá tràng hoặc theo đường máu trong bối cảnh mật ứ và áp lực đường mật tăng, không lan trực tiếp từ người bệnh sang người khác. |
Tổng quan chuyên môn về Viêm đường mật cấp
Tắc nghẽn làm mật ứ, tăng áp lực trong lòng ống và suy yếu hàng rào biểu mô đường mật. Vi khuẩn đường ruột cùng nội độc tố có thể đi ngược qua nhú tá lớn, đặc biệt sau can thiệp nội soi hoặc khi có stent. Khi áp lực tăng vượt khả năng dẫn lưu, vi khuẩn và chất trung gian viêm tràn vào xoang gan rồi vào máu, tạo đáp ứng viêm toàn thân. Giảm tưới máu và rối loạn vi tuần hoàn sau đó có thể gây tổn thương thận, phổi, não, tim mạch, gan và hệ đông máu. Kháng sinh giúp giảm tải vi khuẩn, nhưng nếu ổ tắc vẫn còn thì kiểm soát nguồn nhiễm bằng dẫn lưu là yếu tố quyết định ở nhiều trường hợp.
Tokyo Guidelines phân độ viêm đường mật cấp thành độ I nhẹ, độ II vừa và độ III nặng. Độ III có rối loạn chức năng ít nhất một cơ quan; độ II có các yếu tố dự báo cần dẫn lưu sớm nhưng chưa suy cơ quan; độ I không đáp ứng tiêu chí hai nhóm trên. Bệnh cũng có thể mô tả theo nguyên nhân như do sỏi, hẹp lành tính, ung thư, stent tắc hoặc biến chứng sau thủ thuật. Phân độ được đánh giá lại trong quá trình điều trị vì người bệnh có thể chuyển nặng nhanh.
Viêm đường mật cấp gặp ở người có bệnh lý gây tắc đường mật và tăng theo tuổi do sỏi, khối u hoặc tiền sử can thiệp mật tụy. Người đã đặt stent, nối mật - ruột hoặc ghép gan có kiểu nguy cơ riêng. Tỷ lệ mắc thay đổi theo cấu trúc dân số, khả năng tiếp cận ERCP và nguyên nhân tắc mật; dữ liệu dịch tễ đại diện cho Việt Nam còn hạn chế nên không nên suy diễn từ một bệnh viện cho toàn cộng đồng.
Bệnh thường khởi đầu bằng cản trở dòng mật. Vi khuẩn từ tá tràng đi ngược qua cơ vòng Oddi, bám vào đường mật ứ đọng và nhân lên. Một số trường hợp vi khuẩn đến theo tĩnh mạch cửa, bạch huyết hoặc qua dụng cụ can thiệp. Khi áp lực đường mật tăng, vi khuẩn và độc tố vượt qua hàng rào gan - mật để vào tuần hoàn, gây nhiễm khuẩn huyết.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm đường mật cấp
Nguyên nhân thường gặp nhất là sỏi ống mật chủ. Các nhóm khác gồm hẹp đường mật sau mổ hoặc viêm, ung thư đường mật, ung thư đầu tụy, tắc stent, viêm tụy, ký sinh trùng đường mật tại vùng lưu hành và bất thường bẩm sinh. Tắc nghẽn là nền tảng cơ học; nhiễm khuẩn thường do vi khuẩn đường ruột. Sau ERCP, nhiễm trùng có thể xuất hiện nếu dẫn lưu không đầy đủ hoặc hệ thống đường mật phức tạp.
Yếu tố khó thay đổi gồm tuổi cao, bất thường giải phẫu đường mật, bệnh ác tính và tiền sử ghép gan. Yếu tố có thể giảm gồm trì hoãn xử lý sỏi, để stent quá hạn, bỏ theo dõi sau can thiệp hoặc tự ngừng thuốc được kê. Đái tháo đường, suy thận, xơ gan và suy giảm miễn dịch làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng hơn là trực tiếp gây bệnh.
Nhóm cần cảnh giác gồm người có sỏi ống mật chủ, hẹp đường mật, u vùng đầu tụy - rốn gan, stent đường mật, nối mật ruột, tiền sử ERCP, ghép gan hoặc nhiều đợt viêm đường mật. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai có bệnh đường mật, người suy giảm miễn dịch và người có bệnh nền nặng có thể biểu hiện kín đáo nhưng biến chứng nhanh.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm đường mật cấp
Bệnh có thể khởi phát trong vài giờ đến vài ngày với sốt, rét run, đau vùng bụng trên và vàng da. Mức độ dao động từ nhiễm trùng khu trú đến sốc nhiễm khuẩn. Một số người chỉ mệt, chán ăn, lú lẫn hoặc tụt huyết áp mà không đau rõ, nhất là người cao tuổi. Sau đặt stent hoặc phẫu thuật đường mật, sốt không rõ nguyên nhân kèm xét nghiệm gan xấu đi cũng cần nghĩ đến viêm đường mật.
- Sốt, có thể kèm rét run: phản ánh đáp ứng viêm hoặc nhiễm khuẩn nhưng mức sốt không luôn tương ứng độ nặng.
- Đau hạ sườn phải hoặc thượng vị: thường âm ỉ hay quặn, có thể lan ra lưng tùy nguyên nhân tắc.
- Vàng da, vàng mắt: xuất hiện khi bilirubin tăng do dòng mật bị cản trở.
- Nước tiểu sẫm màu và phân nhạt: gợi ý ứ mật, đặc biệt khi tắc kéo dài.
- Buồn nôn, nôn, chán ăn: hay đi kèm đau và đáp ứng viêm toàn thân.
- Mệt nhiều, tim nhanh: có thể là dấu hiệu sớm của nhiễm trùng nặng hoặc mất nước.
- Ngứa toàn thân khi tình trạng ứ mật nổi bật hơn đau.
- Lú lẫn hoặc ngủ gà, đặc biệt ở người cao tuổi và người có nhiễm khuẩn huyết.
- Tụt huyết áp, da lạnh, tiểu ít khi bệnh đã ảnh hưởng tuần hoàn và thận.
- Không sốt hoặc bạch cầu không tăng ở người suy giảm miễn dịch, dùng corticosteroid hoặc rất cao tuổi.
Nên đặt lịch khám sớm: có vàng da, đau tái diễn vùng hạ sườn phải, sốt nhẹ kèm tiền sử sỏi hoặc stent đường mật. Cần khám trong ngày: sốt rét run, đau tăng, nôn nhiều, nước tiểu sẫm hoặc xét nghiệm gan bất thường mới xuất hiện. Cần tái khám sớm: sau điều trị nếu còn sốt, vàng da không giảm, đau trở lại, ăn uống kém hoặc không rõ kế hoạch xử lý nguyên nhân tắc.
- Lú lẫn, khó đánh thức, ngất hoặc co giật.
- Tụt huyết áp, choáng váng, da lạnh ẩm hoặc tim đập rất nhanh.
- Khó thở, tím tái, thở nhanh hoặc đau ngực.
- Tiểu rất ít, không tiểu, chảy máu bất thường hoặc vàng da tăng nhanh.
- Sốt rét run dữ dội kèm đau bụng tăng, nôn liên tục hoặc kiệt sức. Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu; không tự lái xe khi choáng và không trì hoãn để thử mẹo dân gian.
Chẩn đoán Viêm đường mật cấp
Bác sĩ phối hợp bệnh sử, dấu hiệu viêm toàn thân, bằng chứng ứ mật và hình ảnh đường mật. Đánh giá ban đầu đồng thời xác định mức độ nặng vì điều trị không nên chờ đủ mọi xét nghiệm nếu người bệnh có dấu hiệu sốc. Xét nghiệm giúp nhận diện nhiễm trùng, rối loạn chức năng cơ quan và hướng dẫn kháng sinh. Hình ảnh tìm vị trí cùng nguyên nhân tắc. Người bệnh không nên tự chẩn đoán dựa vào đau bụng hay vàng da vì nhiều bệnh gan mật có biểu hiện tương tự.
Bác sĩ hỏi thời điểm sốt, đau, vàng da, tiền sử sỏi, mổ mật, ERCP, stent và thuốc đang dùng. Khám tập trung vào mạch, huyết áp, nhịp thở, tri giác, dấu mất nước, vàng da, ấn đau bụng và dấu suy cơ quan. Ở người đã phẫu thuật hoặc ghép gan, hồ sơ can thiệp cũ và loại stent có giá trị định hướng quan trọng.
Công thức máu và CRP hoặc procalcitonin đánh giá phản ứng viêm nhưng không loại trừ bệnh khi bình thường. Bilirubin, phosphatase kiềm, GGT, AST và ALT cho biết mức ứ mật hoặc tổn thương gan. Creatinine, điện giải, lactate, khí máu, tiểu cầu và INR giúp phân tầng suy cơ quan. Cấy máu nên lấy trước kháng sinh khi không làm chậm điều trị; dịch mật có thể được cấy khi dẫn lưu để điều chỉnh kháng sinh.
Siêu âm thường là bước đầu để phát hiện giãn đường mật, sỏi túi mật và một số sỏi ống mật chủ. CT hữu ích khi cần đánh giá biến chứng, khối u hoặc nguyên nhân ngoài lòng ống. MRCP mô tả giải phẫu không xâm lấn nhưng có thể không phù hợp khi người bệnh không ổn định. ERCP chủ yếu là thủ thuật điều trị và lấy mẫu trong tình huống chọn lọc, không phải xét nghiệm sàng lọc đơn thuần.
Theo Tokyo Guidelines 2018, ba nhóm bằng chứng gồm A: viêm toàn thân; B: ứ mật; C: hình ảnh cho thấy giãn đường mật hoặc nguyên nhân. Chẩn đoán nghi ngờ khi có một tiêu chí A và ít nhất một tiêu chí B hoặc C; chẩn đoán xác định khi có bằng chứng ở cả A, B và C. Mức độ nặng được phân thành I, II, III dựa trên yếu tố tiên lượng và rối loạn chức năng cơ quan. Tiêu chuẩn dành cho nhân viên y tế và không thay thế đánh giá lâm sàng.
Điều trị Viêm đường mật cấp
Mục tiêu là ổn định người bệnh, khống chế nhiễm khuẩn và tái lập dòng mật. Trường hợp có sốc hoặc suy cơ quan cần hồi sức và phối hợp chuyên khoa cấp cứu, tiêu hóa can thiệp, ngoại khoa hoặc hồi sức tích cực. Kháng sinh được bắt đầu sớm sau khi lấy mẫu phù hợp. Dẫn lưu đường mật được thực hiện khẩn hoặc sớm tùy mức độ; ERCP thường được ưu tiên khi khả thi. Sau giai đoạn cấp phải xử lý nguyên nhân như lấy sỏi, thay stent hoặc đánh giá khối u để giảm tái phát.
Kháng sinh đường tĩnh mạch được lựa chọn theo mức độ bệnh, nguồn nhiễm, vi khuẩn kháng thuốc tại địa phương, chức năng gan thận và tiền sử dị ứng. Thuốc hạ sốt, giảm đau, chống nôn, dịch truyền và thuốc vận mạch có thể cần trong bối cảnh phù hợp. Kháng sinh không giải quyết được tắc nghẽn cơ học; người bệnh không nên tự mua kháng sinh hoặc dùng lại đơn cũ vì có thể che lấp triệu chứng và tăng kháng thuốc.
ERCP có thể mở cơ vòng, lấy sỏi, đặt stent hoặc dẫn lưu mũi mật nhằm giải áp và kiểm soát nguồn nhiễm. Khi ERCP thất bại hoặc giải phẫu thay đổi, dẫn lưu qua da hoặc dẫn lưu dưới hướng dẫn siêu âm nội soi có thể được cân nhắc tại trung tâm có kinh nghiệm. Nguy cơ gồm viêm tụy sau ERCP, chảy máu, thủng, nhiễm trùng và biến cố do an thần; lợi ích - nguy cơ được đánh giá theo từng người.
Phẫu thuật không phải lựa chọn đầu tay cho đa số đợt viêm đường mật cấp nếu có thể dẫn lưu nội soi. Ngoại khoa được cân nhắc khi không thể kiểm soát tắc nghẽn bằng phương pháp ít xâm lấn, có tổn thương cần cắt bỏ, thủng, hoại tử hoặc bệnh lý giải phẫu phức tạp. Phẫu thuật xử lý sỏi hoặc khối u thường được lập kế hoạch sau khi tình trạng nhiễm trùng và huyết động ổn định.
Theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn, lượng nước tiểu, tri giác và đau giúp phát hiện chuyển nặng. Dinh dưỡng được khôi phục theo khả năng dung nạp và kế hoạch thủ thuật; không nên nhịn kéo dài nếu không có chỉ định. Điều dưỡng đường truyền, phòng huyết khối, kiểm soát đường huyết và hỗ trợ vận động sớm được cá thể hóa theo mức độ bệnh.
Bác sĩ đánh giá xu hướng nhiệt độ, huyết áp, đau, vàng da, bạch cầu, bilirubin, chức năng thận và kết quả cấy. Sau dẫn lưu cần kiểm tra dòng mật, biến chứng thủ thuật và kế hoạch lấy bỏ nguyên nhân. Người có stent phải biết lịch thay hoặc rút; sốt trở lại, đau tăng, phân bạc màu hay vàng da tái xuất hiện cần liên hệ cơ sở điều trị ngay.
Giai đoạn cấp thường cần theo dõi tại bệnh viện cho đến khi ổn định, đáp ứng nhiễm trùng và bảo đảm dẫn lưu. Thời gian kháng sinh tùy mức độ, kết quả kiểm soát nguồn và vi khuẩn phân lập, không có một số ngày áp dụng cho mọi người. Xử lý nguyên nhân có thể thực hiện cùng đợt ERCP hoặc sau đó khi tình trạng toàn thân cho phép.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng nghiêm trọng gồm nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, suy thận cấp, suy hô hấp, rối loạn đông máu, áp xe gan và tử vong. Tắc kéo dài có thể gây tổn thương gan thứ phát. Biến chứng liên quan điều trị gồm viêm tụy, chảy máu, thủng hoặc tắc stent. Sau hồi phục, đợt viêm có thể tái diễn nếu còn sỏi, hẹp hoặc dụng cụ dẫn lưu không được quản lý đúng.
Nhiều người hồi phục tốt khi được nhận diện sớm, hồi sức phù hợp và dẫn lưu hiệu quả. Tiên lượng xấu hơn khi có suy cơ quan, ung thư tiến triển, vi khuẩn kháng thuốc, trì hoãn kiểm soát nguồn hoặc bệnh nền nặng. Không thể dự đoán kết quả cá nhân chỉ từ một triệu chứng; xu hướng huyết động, xét nghiệm và đáp ứng sau dẫn lưu mới phản ánh rõ hơn.
Viêm đường mật có thể tái phát nếu sỏi chưa lấy hết, hẹp chưa được xử lý, stent tắc, nối mật ruột có ứ đọng hoặc bệnh nền tiếp tục tiến triển. Giảm nguy cơ bằng cách tuân thủ lịch tái khám, hoàn tất kế hoạch can thiệp, nhận biết sớm sốt - vàng da và không để stent quá hạn. Kháng sinh dự phòng dài hạn chỉ dùng trong chỉ định chuyên khoa, không tự áp dụng.
Không phải mọi trường hợp đều phòng được, nhưng điều trị dứt điểm sỏi và hẹp, quản lý stent đúng lịch, kiểm soát bệnh nền và tái khám sau ERCP giúp giảm đợt tái phát. Cơ sở y tế cần thực hành vô khuẩn và bảo đảm dẫn lưu đầy đủ khi can thiệp. Người bệnh nên mang theo thông tin phẫu thuật, loại stent và kết quả cấy cũ khi đi khám cấp cứu.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm đường mật cấp
Trong giai đoạn đau, nôn hoặc chờ thủ thuật, chế độ ăn do bác sĩ quyết định. Khi ổn định, ưu tiên bữa nhỏ, đủ nước và dinh dưỡng cân đối; giảm món quá nhiều chất béo nếu chúng làm tăng khó chịu. Không có thực phẩm nào thay thế dẫn lưu hoặc kháng sinh. Người xơ gan, suy thận, đái tháo đường hoặc suy dinh dưỡng cần kế hoạch riêng với chuyên gia dinh dưỡng.
Giai đoạn cấp cần nghỉ và tránh tự lái xe. Sau khi hết sốt, huyết động ổn và bác sĩ cho phép, vận động nhẹ tăng dần giúp hạn chế mất sức do nằm viện. Tránh nâng nặng ngay sau ERCP hoặc phẫu thuật theo thời gian được hướng dẫn. Người còn chóng mặt, đau nhiều hoặc đang dùng thuốc an thần không nên làm việc nguy hiểm.
Sau xuất viện có thể ghi nhiệt độ, mức đau, màu da mắt, nước tiểu, khả năng ăn uống và lịch dùng thuốc. Theo dõi tại nhà không thay thế xét nghiệm hay đánh giá stent. Sốt trở lại, rét run, vàng da tăng, nôn liên tục, lơ mơ hoặc tiểu ít cần đi khám ngay thay vì chờ đến lịch hẹn.
- Không tự dùng kháng sinh còn thừa, thuốc nam hoặc sản phẩm được quảng cáo là thông mật.
- Không trì hoãn cấp cứu khi có sốt rét run kèm vàng da hoặc dấu hiệu tụt huyết áp.
- Không tự ngừng thuốc đang được kê hoặc bỏ lịch thay, rút stent đường mật.
- Không ăn uống tùy tiện trước thủ thuật khi cơ sở y tế đã hướng dẫn nhịn.
- Không xem việc hết đau tạm thời là bằng chứng đã hết tắc nghẽn.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Viêm đường mật ở trẻ em ít gặp hơn người lớn và thường liên quan bất thường bẩm sinh, sau phẫu thuật Kasai, nang ống mật chủ hoặc ghép gan. Trẻ có thể chỉ sốt, quấy khóc, bỏ bú hoặc phân bạc màu. Liều thuốc, chỉ định hình ảnh và phương pháp dẫn lưu phải do đội nhi khoa - gan mật quyết định theo cân nặng và giải phẫu.
Người cao tuổi có thể không sốt, không đau rõ mà chỉ lú lẫn, yếu, té ngã hoặc chán ăn. Dự trữ cơ quan thấp và đa thuốc làm nguy cơ sốc, suy thận và biến cố an thần cao hơn. Ngưỡng nhập viện, theo dõi huyết động và đánh giá tương tác thuốc thường thấp hơn so với người trẻ.
Thai kỳ làm lựa chọn hình ảnh, kháng sinh và thời điểm can thiệp cần phối hợp sản khoa với chuyên khoa gan mật. Siêu âm thường được ưu tiên ban đầu; MRCP không dùng tia ion hóa có thể được cân nhắc. Khi có nhiễm trùng nặng hoặc tắc mật, trì hoãn điều trị có thể nguy hiểm cho cả mẹ và thai; không tự ngừng thuốc vì lo ngại thai kỳ.
Nhiều kháng sinh và thuốc an thần có thể sử dụng trong thời kỳ cho con bú nhưng mức độ phù hợp khác nhau theo hoạt chất, liều và tuổi trẻ. Bác sĩ hoặc dược sĩ sẽ đánh giá thời điểm cho bú lại sau thủ thuật. Không mặc định phải ngừng cho bú dài ngày và cũng không tự dùng thuốc không rõ độ an toàn.
Người suy giảm miễn dịch có thể không tạo sốt hoặc tăng bạch cầu rõ nhưng nhiễm trùng lan nhanh. Vi khuẩn cơ hội và nguy cơ kháng thuốc cao hơn, vì vậy cần lấy mẫu, chọn kháng sinh và theo dõi sát hơn. Bất kỳ rét run, vàng da mới hoặc suy kiệt nào trên nền tắc mật đều cần đánh giá sớm.
Xơ gan, suy thận, suy tim, đái tháo đường, bệnh phổi và ung thư ảnh hưởng lựa chọn dịch truyền, thuốc, an thần và khả năng chịu thủ thuật. Thuốc chống đông hoặc kháng kết tập tiểu cầu làm thay đổi kế hoạch ERCP. Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, dị ứng và hồ sơ can thiệp trước đó.
Sau mổ đường mật, cắt gan, nối mật ruột hoặc ghép gan, viêm đường mật có thể liên quan hẹp miệng nối, rò mật, thiếu máu đường mật hay bùn sỏi. Giải phẫu thay đổi khiến ERCP tiêu chuẩn khó thực hiện; bác sĩ có thể chọn nội soi ruột, dẫn lưu qua da, EUS hoặc phẫu thuật tùy trường hợp. Sốt sau mổ không nên tự quy cho vết mổ thông thường.
Câu hỏi thường gặp về Viêm đường mật cấp
Có. Bệnh có thể chuyển từ sốt và đau bụng sang nhiễm khuẩn huyết, tụt huyết áp và suy nhiều cơ quan trong thời gian ngắn, nhất là khi đường mật vẫn tắc. Mức nguy hiểm không chỉ dựa vào cường độ đau hoặc mức vàng da. Người có lú lẫn, khó thở, tiểu ít, choáng hoặc rét run dữ dội cần cấp cứu. Điều trị sớm bằng hồi sức, kháng sinh và dẫn lưu khi chỉ định thường cải thiện đáng kể khả năng kiểm soát bệnh.
Nhiều trường hợp có thể kiểm soát hoàn toàn đợt nhiễm trùng nếu được điều trị kịp thời và giải quyết nguyên nhân tắc. Tuy nhiên, hết sốt không đồng nghĩa nguyên nhân đã biến mất. Sỏi còn sót, hẹp đường mật, stent hoặc khối u có thể làm bệnh tái phát. Sau giai đoạn cấp, người bệnh cần biết kế hoạch lấy sỏi, thay stent, phẫu thuật hoặc theo dõi chuyên khoa và không tự dừng thuốc khi chưa được hướng dẫn.
Không. Đây không phải bệnh lây qua tiếp xúc, ăn uống hay hô hấp. Nhiễm trùng thường phát triển từ vi khuẩn đường ruột của chính người bệnh khi dòng mật bị tắc hoặc sau can thiệp. Người chăm sóc không cần cách ly thông thường, nhưng nên thực hiện vệ sinh tay và chăm sóc dụng cụ dẫn lưu đúng hướng dẫn để giảm nhiễm khuẩn liên quan thủ thuật.
Dẫn lưu được cân nhắc sớm khi bệnh mức độ vừa hoặc nặng, có suy cơ quan, tắc nghẽn rõ, nhiễm trùng không cải thiện hoặc nguồn tắc không thể tự giải quyết. ERCP thường là lựa chọn ưu tiên nếu giải phẫu và chuyên môn cho phép; dẫn lưu qua da hay dưới hướng dẫn EUS là phương án thay thế trong tình huống chọn lọc. Thời điểm cụ thể phụ thuộc huyết động, vị trí tắc và khả năng của cơ sở điều trị.
Khi còn nôn, đau hoặc chờ thủ thuật, hãy tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn của bệnh viện. Sau ổn định, có thể trở lại bữa nhỏ, đủ nước và dinh dưỡng cân đối; giảm món nhiều dầu mỡ nếu gây khó chịu. Vận động nhẹ tăng dần khi hết sốt và không chóng mặt. Chế độ ăn không thể làm tan tắc nghẽn, vì vậy lịch xử lý sỏi, hẹp hoặc stent vẫn phải được thực hiện đầy đủ.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

