Verapamil là thuốc chẹn kênh calci không dihydropyridine, có tác dụng trực tiếp trên mạch máu, cơ tim và hệ thống dẫn truyền điện của tim. Thuốc làm giảm dòng ion calci đi vào tế bào qua kênh chậm, nhờ đó làm giãn động mạch, giảm sức cản mạch, làm chậm nhịp tim và kéo dài dẫn truyền qua nút nhĩ thất. Theo nhãn thuốc, verapamil đường uống được sử dụng cho tăng huyết áp, một số dạng đau thắt ngực và một số rối loạn nhịp trên thất. Dạng tiêm tĩnh mạch được dùng trong cơ sở y tế để chuyển nhịp nhanh kịch phát trên thất hoặc kiểm soát tạm thời tần số thất ở một số trường hợp rung nhĩ và cuồng nhĩ. [1][2] Verapamil là thuốc kê đơn, có thể gây táo bón, chóng mặt, hạ huyết áp, nhịp chậm, block nhĩ thất hoặc làm nặng suy tim. Không tự dùng, tăng liều, ngừng thuốc hoặc phối hợp với thuốc chẹn beta.
Nội dung chính
- Hoạt chất: verapamil; thuốc thường được bào chế dưới dạng verapamil hydrochloride.
- Nhóm dược lý: thuốc chẹn kênh calci không dihydropyridine, dẫn chất phenylalkylamine, có tác dụng giới hạn tần số tim. [1][4][5]
- Mã ATC: C08DA01. [4]
- Đường dùng: uống và tiêm tĩnh mạch.
- Chỉ định đường uống theo nhãn Hoa Kỳ: tăng huyết áp, đau thắt ngực và một số rối loạn nhịp trên thất. [1]
- Chỉ định đường tiêm: chuyển nhịp nhanh kịch phát trên thất và kiểm soát tạm thời tần số thất trong một số trường hợp rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ. [2]
- Tác dụng không mong muốn thường gặp nhất là táo bón; các nguy cơ quan trọng gồm nhịp chậm, hạ huyết áp, block nhĩ thất và suy tim. [1][5]
- Không dùng trong rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ có đường dẫn truyền phụ như hội chứng Wolff–Parkinson–White. [1][2]
- Phối hợp với thuốc chẹn beta, digoxin, ivabradine, thuốc ức chế CYP3A4 hoặc cơ chất P-glycoprotein có thể gây tương tác đáng kể. [1][3]
- Không tự áp dụng liều tham khảo; lựa chọn dạng bào chế và liều phải dựa trên chỉ định, điện tâm đồ, chức năng tim, gan và các thuốc dùng kèm.
Hoạt chất Verapamil là gì?
Verapamil là thuốc chẹn kênh calci có tác dụng giới hạn tần số tim. Thuốc vừa làm giãn động mạch, vừa làm giảm co bóp cơ tim và làm chậm dẫn truyền điện qua nút nhĩ thất. Vì ảnh hưởng đáng kể đến tim, verapamil không thể được sử dụng thay thế tùy ý cho các thuốc chẹn kênh calci nhóm dihydropyridine như amlodipine. [1][5]
Verapamil
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Verapamil |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Verapamil |
| Tên IUPAC | 2-(3,4-dimethoxyphenyl)-5-[2-(3,4-dimethoxyphenyl)ethyl-methylamino]-2-propan-2-ylpentanenitrile |
| Tên hóa học khác | Benzeneacetonitrile, alpha-(3-((2-(3,4-dimethoxyphenyl)ethyl)methylamino)propyl)-3,4-dimethoxy-alpha-(1-methylethyl)- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Verapamil hydrochloride; verapamil hydroclorid; Verapamilum. Norverapamil là chất chuyển hóa có hoạt tính, không phải tên thay thế của hoạt chất mẹ. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Verapamilum |
| Tên USAN | verapamil |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 52-53-9 |
|---|---|
| UNII | CJ0O37KU29 |
| PubChem CID | 2520 |
| RxNorm CUI | 11170 |
Dược động học của Verapamil
Verapamil được hấp thu mạnh qua đường tiêu hóa nhưng chịu chuyển hóa bước đầu nhiều tại gan, làm sinh khả dụng toàn thân thấp hơn tỷ lệ hấp thu. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương cao và được chuyển hóa gần như hoàn toàn. Norverapamil là chất chuyển hóa chính có hoạt tính dược lý đáng kể. Phần lớn liều được thải dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu. [1][3]
Giai đoạn I: Hấp thu
Hơn 90% liều uống được hấp thu. Viên giải phóng ngay thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1–2 giờ; dạng giải phóng kéo dài đạt đỉnh sau khoảng 4–5 giờ. Thức ăn không làm thay đổi đáng kể sinh khả dụng của sản phẩm giải phóng kéo dài được mô tả trong SmPC. [1][3]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng của verapamil giải phóng ngay sau một liều uống vào khoảng 20–35% do chuyển hóa bước đầu tại gan. SmPC Securon SR ghi nhận sinh khả dụng trung bình của verapamil không đổi sau một liều giải phóng kéo dài khoảng 33% và tăng khi dùng lặp lại. [1][3] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Verapamil phân bố rộng vào các mô, với thể tích phân bố được ghi nhận khoảng 1,8–6,8 L/kg ở người khỏe mạnh. Khoảng 90% thuốc gắn với protein huyết tương. Verapamil qua nhau thai và có thể được phát hiện trong máu tĩnh mạch rốn. [1][3]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Verapamil được chuyển hóa mạnh tại gan. Các enzym liên quan gồm CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 và CYP2C18. Trong số các chất chuyển hóa đã xác định, norverapamil có hoạt tính tim mạch đáng kể, ước tính khoảng 20% hoạt tính của verapamil trong dữ liệu tiền lâm sàng. [1][3]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 70% liều được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa trong vòng năm ngày và từ 16% trở lên được thải qua phân. Chỉ khoảng 3–4% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi. Verapamil và norverapamil không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu. [1][3]
| t½ · Thời gian bán thải | Sau một liều verapamil giải phóng ngay, thời gian bán thải trung bình khoảng 2,8–7,4 giờ; sau khi dùng lặp lại có thể tăng lên khoảng 4,5–12 giờ. SmPC dạng giải phóng kéo dài ghi nhận thời gian bán thải khoảng 3–7 giờ. Sau đường tĩnh mạch, pha thải trừ cuối có thời gian bán thải khoảng 2–5 giờ. Suy gan nặng có thể kéo dài thời gian bán thải lên khoảng 14–16 giờ. [1][2][3] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | SmPC Securon SR ghi nhận độ thanh thải toàn phần của verapamil xấp xỉ lưu lượng máu qua gan, khoảng 1 L/giờ/kg, với khoảng biến thiên 0,7–1,3 L/giờ/kg. Suy gan làm giảm đáng kể độ thanh thải; nhãn Hoa Kỳ ghi nhận độ thanh thải huyết tương có thể giảm còn khoảng 30% mức bình thường. [1][3] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Tuổi cao có thể kéo dài thời gian bán thải. [1][3]
- Suy gan làm giảm chuyển hóa và độ thanh thải, tăng thời gian bán thải và mức phơi nhiễm. [1][3]
- SmPC ghi nhận suy thận không làm thay đổi rõ dược động học của verapamil, nhưng nhãn Hoa Kỳ vẫn khuyến cáo thận trọng và theo dõi dấu hiệu tác dụng quá mức. [1][3]
- Thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ verapamil; thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ. [1][3]
- Nước bưởi có thể làm tăng nồng độ verapamil. [1][3]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Verapamil
Verapamil thuộc nhóm thuốc chẹn kênh calci chọn lọc có tác dụng trực tiếp trên tim, phân nhóm dẫn chất phenylalkylamine, mã ATC C08DA01. Thuốc thường được xếp vào nhóm thuốc chống loạn nhịp nhóm IV theo phân loại Vaughan Williams vì làm chậm dòng calci tại nút xoang và nút nhĩ thất. [1][4][5]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Verapamil ức chế dòng ion calci qua các kênh chậm type L ở cơ trơn động mạch, tế bào cơ tim và tế bào của hệ thống dẫn truyền. Tại mạch máu, thuốc làm giãn động mạch và giảm sức cản ngoại vi. Tại tim, thuốc làm giảm co bóp, làm chậm dẫn truyền qua nút nhĩ thất và kéo dài thời kỳ trơ của nút nhĩ thất. Cơ chế này giúp giảm tần số thất trong một số rối loạn nhịp trên thất nhưng có thể gây nhịp chậm hoặc block nhĩ thất. [1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Verapamil làm giảm hậu gánh và sức cản mạch hệ thống, đồng thời có tác dụng giảm co bóp cơ tim. Thuốc thường không gây nhịp nhanh phản xạ rõ khi hạ huyết áp. Trên hệ thống dẫn truyền, verapamil kéo dài khoảng PR theo mức phơi nhiễm, làm chậm đáp ứng thất trong rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ và có thể cắt vòng vào lại phụ thuộc nút nhĩ thất trong nhịp nhanh kịch phát trên thất. [1][2]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Verapamil
Theo nhãn viên nén giải phóng ngay tại Hoa Kỳ, verapamil đường uống được phê duyệt cho:
- Đau thắt ngực do co thắt mạch vành, đau thắt ngực không ổn định theo thuật ngữ của nhãn và đau thắt ngực ổn định mạn tính. [1]
- Phối hợp với digitalis để kiểm soát tần số thất ở người rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ mạn tính không có đường dẫn truyền phụ. [1]
- Dự phòng nhịp nhanh kịch phát trên thất tái diễn. [1]
- Tăng huyết áp nguyên phát. [1]
Dạng tiêm tĩnh mạch được chỉ định để chuyển nhanh nhịp nhanh kịch phát trên thất và kiểm soát tạm thời tần số thất trong rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ không kèm đường dẫn truyền phụ. [2]
SmPC Securon SR tại Anh còn phê duyệt dự phòng tái nhồi máu ở một nhóm người bệnh chọn lọc không suy tim, không dùng thuốc lợi tiểu điều trị suy tim và không phù hợp với thuốc chẹn beta. Đây là khác biệt theo nhãn sản phẩm, không phải chỉ định chung cho mọi dạng verapamil. [3]
Verapamil được hướng dẫn của European Academy of Neurology năm 2023 khuyến nghị để dự phòng đau đầu cụm. Đây là sử dụng ngoài chỉ định đối với các nhãn verapamil đường uống, đường tiêm và SmPC Securon SR được trích dẫn trong bài. Việc sử dụng thường cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguy cơ tim mạch, tương tác và điện tâm đồ; không tự áp dụng liều dùng trong hướng dẫn. [1][2][3][7]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh các nhãn đã kiểm chứng, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng:
- Đau thắt ngực, viên giải phóng ngay: thường 80–120 mg, ba lần mỗi ngày. Có thể khởi đầu 40 mg ba lần mỗi ngày ở người có khả năng đáp ứng mạnh như người cao tuổi hoặc suy gan. [1]
- Kiểm soát tần số thất trong rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ ở người đang dùng digitalis: tổng liều 240–320 mg/ngày, chia ba hoặc bốn lần. [1]
- Dự phòng nhịp nhanh kịch phát trên thất: 240–480 mg/ngày, chia ba hoặc bốn lần. [1]
- Tăng huyết áp với viên giải phóng ngay: liều khởi đầu thường dùng trong thử nghiệm là 80 mg ba lần mỗi ngày; có thể bắt đầu 40 mg ba lần mỗi ngày ở người nhạy cảm. [1]
- Nhãn viên giải phóng ngay nêu tính an toàn của liều trên 480 mg/ngày chưa được xác lập và không nên vượt mức này. [1]
- Securon SR cho tăng huyết áp: thường 240 mg một lần mỗi ngày; bác sĩ có thể cân nhắc bắt đầu 120 mg và tăng tối đa 480 mg/ngày theo đáp ứng. [3]
- Dạng tiêm ở người lớn: nhãn Hoa Kỳ ghi nhận liều ban đầu 5–10 mg tiêm tĩnh mạch chậm trong ít nhất hai phút; có thể cân nhắc thêm 10 mg sau 30 phút nếu đáp ứng chưa đủ. Dạng này chỉ dùng trong cơ sở y tế với theo dõi liên tục. [2]
Liều thực tế phụ thuộc dạng bào chế, chỉ định, tuổi, chức năng gan, chức năng tim, điện tâm đồ và thuốc dùng kèm.
Viên giải phóng kéo dài phải được sử dụng đúng hướng dẫn của từng sản phẩm. SmPC Securon SR yêu cầu uống với đủ nước, tốt nhất cùng hoặc ngay sau bữa ăn, không ngậm hoặc nhai; viên có rãnh của sản phẩm này có thể được bẻ đôi mà không làm hỏng cơ chế giải phóng. Quy tắc này không được tự động áp dụng cho mọi sản phẩm giải phóng kéo dài. [3]
Dạng tiêm phải được tiêm tĩnh mạch chậm trong ít nhất hai phút, dưới theo dõi liên tục điện tâm đồ và huyết áp. Không tự nghiền, bẻ hoặc mở dạng giải phóng kéo dài khi tờ hướng dẫn không cho phép. Không tự uống nước bưởi, dùng thêm thuốc làm chậm nhịp tim hoặc thay đổi liều. [1][2][3]
Tùy chỉ định và nguy cơ, bác sĩ có thể theo dõi:
- Huyết áp, nhịp tim và triệu chứng hạ huyết áp.
- Điện tâm đồ, khoảng PR và dấu hiệu block nhĩ thất, nhất là khi bắt đầu hoặc tăng liều.
- Dấu hiệu suy tim như khó thở, phù, tăng cân nhanh hoặc giảm khả năng gắng sức.
- Chức năng gan; nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị cân nhắc theo dõi định kỳ vì đã có báo cáo tăng enzym gan và tổn thương tế bào gan. [1]
- Nồng độ digoxin hoặc dấu hiệu ngộ độc digitalis khi phối hợp.
- Tương tác với thuốc chẹn beta, thuốc chống loạn nhịp, thuốc ức chế CYP3A4 và thuốc là cơ chất P-glycoprotein. [1][3]
Người dùng verapamil ngoài chỉ định để dự phòng đau đầu cụm cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tim mạch và theo dõi điện tâm đồ phù hợp. [7]
Cảnh báo và lưu ý về Verapamil
Các chống chỉ định quan trọng của verapamil đường uống gồm:
- Quá mẫn với verapamil.
- Rối loạn chức năng thất trái nặng.
- Huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc sốc tim.
- Hội chứng suy nút xoang khi không có máy tạo nhịp hoạt động.
- Block nhĩ thất độ hai hoặc độ ba khi không có máy tạo nhịp hoạt động.
- Rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ có đường dẫn truyền phụ như hội chứng Wolff–Parkinson–White hoặc Lown–Ganong–Levine. [1]
SmPC Securon SR còn chống chỉ định trong suy tim mất bù, nhịp tim dưới 50 lần/phút và phối hợp với ivabradine. [3]
Dạng tiêm tĩnh mạch còn chống chỉ định khi người bệnh đang nhận thuốc chẹn beta đường tĩnh mạch, bị nhịp nhanh thất phức bộ rộng hoặc suy tim sung huyết nặng, trừ một số trường hợp đặc biệt do nhịp nhanh trên thất có thể đáp ứng với verapamil. [2]
Các tác dụng không mong muốn đã được ghi nhận với verapamil đường uống gồm:
- Táo bón.
- Chóng mặt, đau đầu và mệt mỏi.
- Buồn nôn.
- Hạ huyết áp.
- Phù ngoại biên hoặc phù mắt cá chân.
- Nhịp tim chậm.
- Khó thở.
- Phát ban hoặc đỏ bừng.
- Tăng enzym gan.
- Phì đại lợi khi điều trị kéo dài.
Trong dữ liệu thử nghiệm trên nhãn viên nén Hoa Kỳ, táo bón được báo cáo ở khoảng 7,3% người dùng và là tác dụng không mong muốn phổ biến nhất. Tần suất có thể khác theo dạng bào chế, liều, chỉ định và quần thể. [1][3][5]
Tác dụng nghiêm trọng có thể bao gồm:
- Hạ huyết áp nặng, ngất hoặc sốc.
- Nhịp chậm nghiêm trọng, block nhĩ thất độ cao, ngừng xoang hoặc vô tâm thu.
- Suy tim hoặc phù phổi.
- Tăng nhanh tần số thất, nhịp nhanh thất hoặc rung thất khi dùng cho người rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ có đường dẫn truyền phụ.
- Tổn thương gan hoặc tăng enzym gan có triệu chứng.
- Liệt ruột không do tắc nghẽn.
- Phản ứng quá mẫn, phù Quincke hoặc co thắt phế quản, thanh quản.
- Hội chứng Stevens–Johnson hoặc hồng ban đa dạng đã được báo cáo hậu mãi; quan hệ nhân quả không phải lúc nào cũng được xác lập. [1][2][3]
Khó thở, đau ngực, ngất, nhịp rất chậm, sưng mặt hoặc lưỡi, phát ban lan rộng hay phù tăng nhanh cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Cần thận trọng ở người có suy tim, giảm chức năng thất trái, block nhĩ thất độ một, nhịp chậm, hạ huyết áp, suy gan, suy thận, bệnh cơ tim phì đại tắc nghẽn hoặc rối loạn dẫn truyền thần kinh–cơ như nhược cơ và loạn dưỡng cơ Duchenne. [1][2][3]
Verapamil có tác dụng giảm co bóp cơ tim mạnh hơn nhiều thuốc chẹn kênh calci khác và có thể làm khởi phát hoặc làm nặng suy tim. Nguy cơ tăng khi phối hợp thuốc chẹn beta hoặc thuốc chống loạn nhịp khác. Người bệnh không được tự ngừng đột ngột hoặc tự chuyển sang thuốc khác khi xuất hiện táo bón, phù hoặc chóng mặt; cần được bác sĩ đánh giá.
Quá liều verapamil phải được xem là tình trạng nghiêm trọng. Biểu hiện có thể gồm hạ huyết áp sâu, sốc, nhịp chậm, block nhĩ thất, ngừng xoang, vô tâm thu, suy giảm ý thức, tăng đường huyết, toan chuyển hóa và suy hô hấp. Dạng giải phóng kéo dài có thể gây độc muộn vì thuốc tiếp tục được giải phóng và hấp thu trên 48 giờ. [1][3]
Xử trí được thực hiện tại bệnh viện, gồm hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn, dịch truyền khi phù hợp, calci đường tĩnh mạch, thuốc vận mạch, atropine, kích thích beta-adrenergic hoặc tạo nhịp tùy tình trạng. Verapamil không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu. Không tự gây nôn hoặc xử trí quá liều tại nhà. [1][2][3]
Điều kiện bảo quản phụ thuộc dạng bào chế:
- Securon SR: không bảo quản trên 25°C và giữ trong bao bì gốc. [3]
- Dung dịch tiêm Hospira: bảo quản ở 20–25°C, tránh ánh sáng và giữ trong bao bì cho đến khi sử dụng. [2]
Luôn tuân theo nhiệt độ và điều kiện ghi trên bao bì của đúng sản phẩm; để thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của verapamil đường uống chưa được thiết lập trong nhãn viên nén Hoa Kỳ; Securon SR không được khuyến cáo cho trẻ em. [1][3]
Nhãn dạng tiêm có hướng dẫn liều theo tuổi, nhưng đồng thời ghi nhận các phản ứng huyết động nghiêm trọng, kể cả tử vong, đã xảy ra hiếm gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Verapamil tiêm cho trẻ em chỉ được sử dụng bởi bác sĩ có kinh nghiệm, với theo dõi liên tục và phương tiện hồi sức. Không tự áp dụng liều nhi khoa. [2]
Tuổi cao có thể kéo dài thời gian bán thải và làm tăng độ nhạy với hạ huyết áp, nhịp chậm hoặc rối loạn dẫn truyền. Nhãn viên giải phóng ngay cho phép cân nhắc bắt đầu ở mức thấp hơn, chẳng hạn 40 mg ba lần mỗi ngày, nhưng liều phải được cá nhân hóa. Dạng tiêm ở người cao tuổi phải được tiêm trong ít nhất ba phút để giảm nguy cơ phản ứng bất lợi. [1][2][3]
Dữ liệu nghiên cứu có đối chứng ở phụ nữ mang thai còn hạn chế. Verapamil qua nhau thai. Nhãn Hoa Kỳ nêu rằng chỉ nên dùng trong thai kỳ khi thực sự cần thiết; SmPC Securon SR khuyến cáo không dùng trong ba tháng đầu trừ khi bác sĩ đánh giá việc điều trị là thiết yếu cho người mẹ. [1][3]
Các nghiên cứu trên động vật không ghi nhận dị tật rõ nhưng đã quan sát thấy chết phôi và chậm phát triển thai ở liều gây độc cho mẹ. Việc sử dụng trong thai kỳ phải do bác sĩ sản khoa và tim mạch cân nhắc lợi ích–nguy cơ; không tự dùng hoặc tự ngừng thuốc.
Các nguồn quản lý có khác biệt:
- Nhãn viên nén và thuốc tiêm Hoa Kỳ nêu verapamil được bài tiết vào sữa mẹ và khuyến cáo ngừng cho bú khi dùng thuốc do nguy cơ phản ứng bất lợi ở trẻ. [1][2]
- SmPC Securon SR ghi nhận liều tương đối trẻ nhận qua sữa khoảng 0,1–1% liều uống của mẹ và cho rằng thuốc có thể tương thích với cho con bú khi điều trị thiết yếu. [3]
- NHS Specialist Pharmacy Service xếp verapamil là thuốc chẹn kênh calci giới hạn tần số được ưu tiên khi cho con bú ở trẻ đủ tháng, khỏe mạnh. Lượng thuốc trong sữa được đánh giá là không đáng kể; cần theo dõi trẻ về lừ đừ, nhợt nhạt, bú kém, tăng cân kém hoặc biểu hiện hạ huyết áp. [6]
Quyết định cần dựa trên tuổi thai khi sinh, sức khỏe của trẻ, liều của mẹ và thuốc dùng kèm.
Verapamil được chuyển hóa mạnh ở gan. Suy gan làm giảm độ thanh thải, tăng thể tích phân bố và có thể kéo dài thời gian bán thải lên khoảng 14–16 giờ. Nhãn Hoa Kỳ nêu rằng người suy gan nặng có thể đạt nồng độ điều trị với khoảng 30% liều dùng cho người có chức năng gan bình thường. Đây không phải công thức tự chỉnh liều; việc giảm liều và theo dõi khoảng PR phải do bác sĩ thực hiện. [1][3]
SmPC Securon SR ghi nhận suy thận, kể cả suy thận giai đoạn cuối, không làm thay đổi đáng kể dược động học của verapamil. Tuy nhiên, nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo dùng thận trọng vì phần lớn liều được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa và dữ liệu còn hạn chế. Cần theo dõi khoảng PR, nhịp tim, huyết áp và dấu hiệu tác dụng quá mức. Verapamil và norverapamil không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu. [1][3]
Verapamil có thể gây chóng mặt, hạ huyết áp, mệt mỏi hoặc ảnh hưởng khả năng phản ứng, đặc biệt khi mới bắt đầu, tăng liều, đổi thuốc hoặc dùng cùng rượu. Không lái xe, đi xe máy hoặc vận hành máy móc nếu có chóng mặt, choáng váng, buồn ngủ, yếu hoặc chưa biết thuốc ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào. [3]
Tương tác thuốc của Verapamil
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Verapamil có thể làm tăng nồng độ colchicine và nguy cơ độc tính. Tương tác thường cần giảm liều hoặc tạm ngừng colchicine và theo dõi sát. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược động học: Verapamil ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp. Dữ liệu dược động học: Cmax colchicine tăng khoảng 40,1% và AUC tăng khoảng 103,3%. Độc tính thần kinh–cơ đã được báo cáo với tương tác này. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Nếu có lựa chọn phù hợp, ưu tiên thuốc thay thế. Khi bắt buộc phối hợp, điều chỉnh hoặc tạm ngừng colchicine theo bảng liều trong nhãn; thận trọng đặc biệt ở người suy thận, suy gan và người cao tuổi. | Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Ubrogepant
Verapamil làm tăng đáng kể phơi nhiễm ubrogepant và cần giảm liều. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Verapamil ức chế CYP3A4 và P-gp, làm giảm chuyển hóa/tăng hấp thu ubrogepant. Ảnh hưởng: Cmax ubrogepant tăng khoảng 2,8 lần và AUC tăng khoảng 3,5 lần. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Dùng ubrogepant 50 mg; tránh liều thứ hai trong vòng 24 giờ. | Theo dõi phản ứng bất lợi, huyết áp và tuân thủ khoảng cách liều. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Verapamil
Verapamil là thuốc chẹn kênh calci không dihydropyridine có tác dụng trên cả mạch máu và tim. Thuốc làm giãn động mạch, giảm co bóp cơ tim, làm chậm nhịp và kéo dài dẫn truyền qua nút nhĩ thất. Verapamil là thuốc kê đơn. [1][5]
Theo nhãn thuốc, verapamil đường uống được dùng cho tăng huyết áp, một số dạng đau thắt ngực, kiểm soát tần số thất trong một số trường hợp rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ và dự phòng nhịp nhanh kịch phát trên thất. Dạng tiêm được sử dụng để chuyển nhịp nhanh kịch phát trên thất hoặc kiểm soát tạm thời tần số thất trong cơ sở y tế. [1][2]
Táo bón là tác dụng không mong muốn phổ biến nhất trong dữ liệu của nhãn viên nén Hoa Kỳ. Các tác dụng khác gồm chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, phù, mệt mỏi, hạ huyết áp và nhịp chậm. Không tự ngừng thuốc; cần báo bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên. [1][5]
Không được tự phối hợp. Cả hai nhóm đều có thể làm chậm nhịp, giảm co bóp tim và làm chậm dẫn truyền nhĩ thất, dẫn đến nhịp chậm nặng, block nhĩ thất, hạ huyết áp hoặc suy tim. Thuốc chẹn beta đường tĩnh mạch không được dùng gần thời điểm tiêm verapamil. [1][2][3]
Trong thai kỳ, verapamil chỉ nên được cân nhắc khi bác sĩ xác định lợi ích lớn hơn nguy cơ vì dữ liệu trên người còn hạn chế và thuốc qua nhau thai. [1][3] Khi cho con bú, nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo ngừng cho bú, trong khi SmPC Anh và NHS SPS cho phép cân nhắc sử dụng trong một số trường hợp, với theo dõi trẻ. [1][2][3][6] Không tự quyết định dùng hoặc ngừng verapamil trong hai giai đoạn này.

