Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci thuộc nhóm dihydropyridine, có tính ưa lipid cao và tác dụng nổi bật trên hệ mạch não. Thuốc được sử dụng nhằm cải thiện kết cục thần kinh và giảm thiếu máu não muộn sau xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch nội sọ. Nhãn Hoa Kỳ phê duyệt nimodipine dạng uống hoặc dùng qua ống thông tiêu hóa; hướng dẫn AHA/ASA năm 2023 khuyến nghị bắt đầu nimodipine đường tiêu hóa sớm ở người bệnh xuất huyết dưới nhện do phình mạch. [1][5] Một số quốc gia có chế phẩm nimodipine truyền tĩnh mạch riêng, nhưng dung dịch trong viên nang hoặc chế phẩm uống tuyệt đối không được tiêm vì đã xảy ra tử vong và biến cố tim mạch nghiêm trọng. [2][4] Nimodipine là thuốc kê đơn, thường dùng trong bệnh viện và cần theo dõi huyết áp, nhịp tim, chức năng gan cùng các tương tác qua CYP3A4.
Nội dung chính
- Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine có tác dụng chủ yếu trên mạch máu, đặc biệt là hệ mạch não. [1][3]
- Mã ATC: C08CA06. [6]
- Chỉ định chính: cải thiện kết cục thần kinh hoặc phòng ngừa thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ sau xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch. [1][3][5]
- Liều đường uống thường được ghi trên nhãn là 60 mg mỗi 4 giờ trong 21 ngày, bắt đầu trong vòng 96 giờ hoặc bốn ngày sau khởi phát, tùy tài liệu quản lý. [1][3]
- Dùng qua đường tiêu hóa sớm được AHA/ASA khuyến nghị để giảm thiếu máu não muộn và cải thiện kết cục chức năng. [5]
- Chế phẩm uống chỉ được dùng đường uống, qua ống thông mũi–dạ dày hoặc ống thông dạ dày; không được tiêm. [1][2]
- Dung dịch truyền tĩnh mạch Nimotop là một chế phẩm riêng, có cách pha, đường truyền và giám sát chuyên biệt. [4]
- Nguy cơ quan trọng: hạ huyết áp, nhịp nhanh hoặc chậm, giảm tiểu cầu, liệt ruột và tăng enzym gan. [1][3]
- Tránh phối hợp với thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4; thuốc ức chế CYP3A4 và nước bưởi có thể làm tăng nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp. [1][2][3]
- Không tự mua, tự áp dụng liều hoặc chuyển đổi giữa dạng uống và dạng truyền.
Hoạt chất Nimodipine là gì?
Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine có tác dụng chủ yếu trên cơ trơn mạch máu. Nhờ tính ưa lipid, thuốc có thể đi qua hàng rào máu–não và có tác dụng nổi bật trên tuần hoàn não. Nimodipine được dùng chủ yếu trong xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch, không phải thuốc hạ huyết áp thông thường để người bệnh tự sử dụng. [1][3]
Nimodipine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Nimodipine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Nimodipine |
| Tên IUPAC | 3-O-(2-methoxyethyl) 5-O-propan-2-yl 2,6-dimethyl-4-(3-nitrophenyl)-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Nimodipin; Nimodipinum. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Nimodipinum |
| Tên USAN | nimodipine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 66085-59-4 |
|---|---|
| UNII | 57WA9QZ5WH |
| PubChem CID | 4497 |
| RxNorm CUI | 7396 |
Dược động học của Nimodipine
Nimodipine được hấp thu nhanh sau khi uống nhưng sinh khả dụng thấp do chuyển hóa bước đầu mạnh. Thuốc gắn protein huyết tương trên 95%, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và thải trừ gần như hoàn toàn dưới dạng chất chuyển hóa. Xơ gan làm tăng đáng kể nồng độ nimodipine; người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn. [1][2][3]
Giai đoạn I: Hấp thu
Nimodipine được hấp thu nhanh; thời gian đạt nồng độ tối đa thường khoảng 15–63 phút theo nhãn Hoa Kỳ hoặc 30–60 phút theo SmPC. Thức ăn có thể làm giảm đáng kể nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm của một số chế phẩm uống; nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ yêu cầu dùng trước bữa ăn một giờ hoặc sau bữa ăn hai giờ. [1][3]
| F · Sinh khả dụng | Nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ ghi nhận sinh khả dụng trung bình khoảng 13%. SmPC Nimotop ghi nhận sinh khả dụng tuyệt đối sau uống khoảng 5–15% do chuyển hóa bước đầu 85–95%. Các số liệu khác nhau phản ánh sản phẩm và phương pháp nghiên cứu. [1][3] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Nimodipine gắn protein huyết tương trên 95%; SmPC ghi nhận tỷ lệ khoảng 97–99%. Thuốc có tính ưa lipid, qua được hàng rào máu–não và đã được phát hiện trong dịch não tủy của người bệnh xuất huyết dưới nhện. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định sau truyền tĩnh mạch được ghi nhận khoảng 0,9–2,3 L/kg. [1][3][4]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nimodipine được chuyển hóa mạnh qua CYP3A4 tại niêm mạc ruột và gan. Các con đường chuyển hóa gồm khử hydro vòng dihydropyridine, O-khử methyl oxy hóa, thủy phân ester, hydroxyl hóa và liên hợp glucuronide. Các chất chuyển hóa chính không hoạt tính hoặc có hoạt tính thấp hơn đáng kể so với thuốc mẹ. [1][3]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Nimodipine được đào thải gần như hoàn toàn dưới dạng chất chuyển hóa; dưới 1% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi. SmPC ghi nhận khoảng 50% chất chuyển hóa được thải qua thận và khoảng 30% qua mật. [1][3]
| t½ · Thời gian bán thải | Pha thải trừ ban đầu tương đương thời gian bán thải khoảng 1–2 giờ, là cơ sở cho khoảng cách liều thường xuyên. Thời gian bán thải cuối khoảng 8–9 giờ theo nhãn Hoa Kỳ và khoảng 5–10 giờ theo SmPC. [1][2][3] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | SmPC ghi nhận độ thanh thải toàn thân khoảng 0,8–1,6 L/giờ/kg. Xơ gan hoặc suy gan nặng làm giảm chuyển hóa bước đầu và độ thanh thải, từ đó làm tăng nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp. [1][3] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Xơ gan làm nồng độ đỉnh tăng khoảng hai lần và làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi. [1]
- Người cao tuổi có thể có AUC và nồng độ đỉnh cao khoảng hai lần so với người trẻ trong một nghiên cứu dược động học. [1]
- Thức ăn làm giảm nồng độ đỉnh và sinh khả dụng của một số chế phẩm uống. [1]
- Thuốc ức chế CYP3A4 và nước bưởi làm tăng nồng độ nimodipine.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 làm giảm nồng độ và hiệu quả nimodipine.
- Suy gan làm giảm chuyển hóa bước đầu và độ thanh thải. [1][2][3]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Nimodipine
Nimodipine thuộc nhóm thuốc chẹn kênh calci chọn lọc có tác dụng chủ yếu trên mạch máu, phân nhóm dẫn chất dihydropyridine, mã ATC C08CA06. Khác với verapamil hoặc diltiazem, nimodipine không được sử dụng chủ yếu để làm chậm dẫn truyền nhĩ thất. [3][6]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Nimodipine ức chế dòng ion calci đi vào tế bào cơ trơn mạch máu qua các kênh calci chậm phụ thuộc điện thế, từ đó làm giảm co cơ trơn và gây giãn động mạch. Tuy nhiên, cơ chế chính xác giúp cải thiện kết cục thần kinh sau xuất huyết dưới nhện chưa được xác định hoàn toàn. Nhãn Hoa Kỳ lưu ý rằng các thử nghiệm cho thấy lợi ích lâm sàng nhưng chưa chứng minh rõ nimodipine trực tiếp ngăn ngừa hoặc làm hết co thắt mạch trên hình ảnh mạch máu. [1][2]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Nimodipine làm giãn động mạch não và có thể tăng tưới máu tại các vùng não được tưới máu kém. Tác dụng giãn mạch có thể làm giảm huyết áp toàn thân, gây nhịp nhanh phản xạ hoặc đôi khi nhịp chậm. Lợi ích sau xuất huyết dưới nhện được thể hiện qua việc giảm thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ và cải thiện kết cục chức năng, không nên được diễn giải đơn giản là thuốc “làm hết co thắt mạch”. [1][3][5]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Nimodipine
Theo nhãn Hoa Kỳ, nimodipine đường uống được chỉ định nhằm cải thiện kết cục thần kinh bằng cách giảm tỷ lệ và mức độ nghiêm trọng của thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ ở người lớn bị xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch dạng túi nội sọ, không phụ thuộc mức độ thần kinh sau xuất huyết. [1][2]
SmPC viên nén tại Anh chỉ định nimodipine để phòng ngừa thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ sau xuất huyết dưới nhện do phình mạch. SmPC dung dịch truyền chỉ định điều trị thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ sau xuất huyết dưới nhện do phình mạch. [3][4]
Hướng dẫn AHA/ASA năm 2023 khuyến nghị bắt đầu nimodipine đường tiêu hóa sớm để phòng thiếu máu não muộn và cải thiện kết cục chức năng sau xuất huyết dưới nhện do phình mạch. [5]
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây là thông tin từ nhãn hoặc SmPC, chỉ dùng để tham khảo chuyên môn và không được tự áp dụng:
- Dung dịch uống theo nhãn Hoa Kỳ: 60 mg mỗi 4 giờ trong 21 ngày liên tiếp; bắt đầu trong vòng 96 giờ từ khi xuất huyết dưới nhện khởi phát. [1]
- Viên nang theo nhãn Hoa Kỳ: 60 mg, tương đương hai viên 30 mg, mỗi 4 giờ trong 21 ngày; bắt đầu sớm nhất có thể trong vòng 96 giờ. [2]
- Viên nén Nimotop theo SmPC Anh: 60 mg mỗi 4 giờ, tổng liều 360 mg/ngày, bắt đầu trong vòng bốn ngày và tiếp tục 21 ngày. [3]
- Xơ gan theo nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ: giảm còn 30 mg mỗi 4 giờ và theo dõi sát huyết áp, mạch. [1]
- Dung dịch truyền Nimotop theo SmPC Anh: 1 mg/giờ trong hai giờ đầu; nếu dung nạp, tăng lên 2 mg/giờ. Người dưới 70 kg hoặc huyết áp không ổn định có thể bắt đầu 0,5 mg/giờ hoặc thấp hơn. Thời gian truyền tối thiểu năm ngày, tối đa 14 ngày. [4]
Viên nén và dung dịch truyền Nimotop không được dùng đồng thời; nếu dùng nối tiếp, tổng thời gian không quá 21 ngày theo SmPC. [4] Liều thực tế phải do đội ngũ điều trị quyết định dựa trên huyết áp, chức năng gan, tình trạng thần kinh và thuốc dùng kèm.
Dung dịch uống theo nhãn Hoa Kỳ được dùng trước bữa ăn một giờ hoặc sau bữa ăn hai giờ. Thuốc có thể được dùng trực tiếp hoặc qua ống thông mũi–dạ dày hay ống thông dạ dày bằng dụng cụ dùng đường tiêu hóa. [1]
Viên nén theo SmPC Anh được nuốt nguyên với một ít nước, cùng hoặc không cùng thức ăn; khoảng cách giữa hai liều không được dưới bốn giờ. [3]
Nội dung viên nang hoặc dung dịch uống tuyệt đối không được đưa vào bơm tiêm có thể gắn kim để tiêm. Việc tiêm nhầm dịch lấy từ viên nang đã gây ngừng tim, trụy tim mạch, hạ huyết áp, nhịp chậm và tử vong. [2]
Dung dịch truyền tĩnh mạch là chế phẩm riêng, phải dùng qua đường truyền trung tâm với bơm truyền, hệ thống và dịch đồng truyền phù hợp theo SmPC. [4]
Tránh nước bưởi. Không tự nghiền, mở viên nang, đổi đường dùng, bỏ liều hoặc tăng liều.
Cần theo dõi:
- Huyết áp và nhịp tim trước và trong điều trị.
- Dấu hiệu giảm tưới máu não hoặc hạ huyết áp có triệu chứng.
- Tình trạng thần kinh và dấu hiệu thiếu máu não muộn.
- Chức năng gan, đặc biệt ở người xơ gan hoặc suy gan.
- Tương tác với thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4.
- Dấu hiệu suy tim hoặc rối loạn dẫn truyền ở người có bệnh tim nền.
- Nhu động ruột và dấu hiệu liệt ruột.
- Tiểu cầu và enzym gan khi có biểu hiện lâm sàng gợi ý. [1][2][3]
Với dung dịch truyền, cần theo dõi liên tục huyết động, vị trí truyền, lượng dịch, chức năng thận ở người có bệnh thận hoặc dùng thuốc độc thận, đồng thời kiểm soát tương thích của dây truyền. [4]
Cảnh báo và lưu ý về Nimodipine
Chống chỉ định khác nhau giữa các nhãn và dạng bào chế:
- Nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối, nhưng yêu cầu tránh phối hợp thuốc ức chế mạnh CYP3A4 do nguy cơ hạ huyết áp đáng kể. [1]
- Nhãn viên nang Hoa Kỳ chống chỉ định phối hợp với thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như clarithromycin, ritonavir, ketoconazole, itraconazole, voriconazole hoặc nefazodone. [2]
- SmPC viên nén chống chỉ định khi quá mẫn; trong hoặc trong vòng một tháng sau nhồi máu cơ tim hay cơn đau thắt ngực không ổn định; phối hợp rifampicin, phenobarbital, phenytoin hoặc carbamazepine. [3]
- SmPC dung dịch truyền chống chỉ định khi quá mẫn và trong hoặc trong vòng một tháng sau nhồi máu cơ tim hoặc đau thắt ngực không ổn định. [4]
Xuất huyết dưới nhện do chấn thương không phải chỉ định được khuyến cáo trong các SmPC vì chưa xác lập tỷ lệ lợi ích–nguy cơ thuận lợi. [3][4]
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Hạ huyết áp.
- Đau đầu.
- Buồn nôn hoặc triệu chứng tiêu hóa.
- Phù.
- Tiêu chảy.
- Phát ban hoặc phản ứng dị ứng.
- Giãn mạch.
- Nhịp tim nhanh.
- Nhịp tim chậm.
- Đau hoặc co cơ.
- Tăng enzym gan thoáng qua. [1][3]
Trong các thử nghiệm được nhãn Hoa Kỳ tổng hợp, giảm huyết áp là biến cố phổ biến nhất, xảy ra ở khoảng 4,4% người dùng nimodipine. Tần suất thực tế có thể khác theo liều, dạng bào chế, mức độ xuất huyết và thuốc dùng kèm. [1]
Tác dụng hoặc biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Hạ huyết áp nặng, giảm tưới máu cơ quan hoặc sốc.
- Nhịp tim chậm hoặc nhanh có triệu chứng.
- Làm nặng suy tim hoặc ảnh hưởng dẫn truyền nhĩ thất ở người dễ mắc.
- Giảm tiểu cầu.
- Liệt ruột hoặc giả tắc ruột.
- Thiếu oxy.
- Phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
- Tăng enzym gan hoặc tổn thương gan.
- Viêm tĩnh mạch hoặc viêm tắc tĩnh mạch tại vị trí truyền.
- Ngừng tim, trụy tim mạch và tử vong nếu tiêm nhầm nội dung viên nang hoặc chế phẩm uống. [1][2][3][4]
Choáng váng nặng, ngất, huyết áp giảm rõ, đau ngực, nhịp bất thường, khó thở, bụng chướng không trung tiện hoặc phản ứng dị ứng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Cần thận trọng ở người có huyết áp tâm thu dưới 100 mmHg, phù não, tăng áp lực nội sọ nặng, xơ gan, suy gan, suy tim, rối loạn dẫn truyền, bệnh thận hoặc đang dùng nhiều thuốc hạ huyết áp. [1][2][3][4]
Người bị xuất huyết dưới nhện có thể cần duy trì tưới máu não; vì vậy hạ huyết áp do nimodipine phải được phát hiện và xử trí bởi đội ngũ điều trị, không tự giảm hoặc bỏ liều. [1][5]
Dung dịch truyền Nimotop chứa ethanol và natri; cần cân nhắc ở người bệnh gan, động kinh, rối loạn chuyển hóa rượu, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và người cần hạn chế natri. [4]
Không dùng nimodipine để tự điều trị đau đầu đột ngột. Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột có thể là dấu hiệu xuất huyết dưới nhện và cần cấp cứu ngay.
Quá liều có thể gây giãn mạch ngoại biên quá mức, hạ huyết áp rõ, nhịp nhanh, nhịp chậm, buồn nôn và rối loạn tiêu hóa. Không có thuốc giải độc đặc hiệu. [1][3][4]
Xử trí tại bệnh viện tập trung vào ngừng thuốc, hỗ trợ đường thở và tuần hoàn, theo dõi điện tâm đồ, huyết áp, dịch và điện giải; có thể cần thuốc vận mạch cùng các biện pháp điều trị quá liều thuốc chẹn kênh calci. Than hoạt hoặc rửa dạ dày chỉ được cân nhắc bởi nhân viên y tế trong hoàn cảnh phù hợp. Nimodipine gắn protein cao nên thẩm tách máu ít có khả năng mang lại lợi ích. [1][3]
Uống quá liều, dùng sai đường hoặc tiêm nhầm chế phẩm uống là cấp cứu y khoa; không tự gây nôn hoặc tự xử trí tại nhà.
- Dung dịch uống theo nhãn Hoa Kỳ: bảo quản ở 20–25°C, tránh ánh sáng và không để lạnh. [1]
- Viên nang theo nhãn Hoa Kỳ: bảo quản ở 20–25°C, giữ trong bao bì gốc, tránh ánh sáng và đông lạnh. [2]
- Viên nén Nimotop: không bảo quản trên 30°C. [3]
- Dung dịch truyền Nimotop: bảo quản dưới 25°C trong bao bì chống ánh sáng; dung dịch nhạy sáng và không tương thích với PVC. [4]
Luôn ưu tiên điều kiện ghi trên bao bì của đúng sản phẩm và để thuốc ngoài tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của nimodipine ở người dưới 18 tuổi chưa được thiết lập trong nhãn Hoa Kỳ và các SmPC được tham khảo. Không tự sử dụng nimodipine cho trẻ em hoặc ngoại suy liều người lớn. [1][3][4]
Các thử nghiệm lâm sàng không có đủ người từ 65 tuổi trở lên để xác định chắc chắn sự khác biệt về đáp ứng. Một nghiên cứu dược động học ghi nhận AUC và nồng độ đỉnh ở người cao tuổi cao khoảng hai lần so với người trẻ. Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị lựa chọn liều thận trọng vì người cao tuổi thường có suy giảm chức năng gan, thận hoặc tim và sử dụng nhiều thuốc. [1] SmPC viên nén không yêu cầu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi, nhưng vẫn cần theo dõi huyết áp và tương tác. [3]
Chưa có dữ liệu đầy đủ để xác định nguy cơ phát triển thai ở phụ nữ dùng nimodipine. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận các nghiên cứu động vật cho thấy tăng tử vong phôi thai, bất thường cấu trúc và giảm phát triển thai ở một số mức liều. [1] SmPC yêu cầu cân nhắc cẩn thận lợi ích và nguy cơ dựa trên mức độ nghiêm trọng của tình trạng lâm sàng. [3][4]
Xuất huyết dưới nhện là tình trạng đe dọa tính mạng; quyết định sử dụng nimodipine trong thai kỳ phải do nhóm chuyên khoa thần kinh, hồi sức và sản khoa thực hiện. Không tự ngừng hoặc từ chối thuốc chỉ dựa trên thông tin chung. Dung dịch truyền Nimotop còn chứa lượng ethanol đáng kể cần được cân nhắc riêng. [4]
Nimodipine đã được phát hiện trong sữa mẹ; chưa có đủ dữ liệu về tác dụng đối với trẻ bú mẹ hoặc lượng sữa. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu cân nhắc lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng đối với trẻ. [1]
SmPC Nimotop ghi nhận nimodipine và các chất chuyển hóa có trong sữa ở nồng độ cùng mức với huyết tương mẹ và khuyến cáo không cho con bú khi dùng thuốc. [3][4]
Quyết định phải do bác sĩ cân nhắc theo tình trạng thần kinh của mẹ, tuổi và sức khỏe của trẻ, dạng bào chế và thời gian điều trị.
Suy gan, đặc biệt xơ gan, làm giảm chuyển hóa bước đầu và độ thanh thải, khiến nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp tăng. Nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ khuyến nghị giảm liều còn 30 mg mỗi 4 giờ ở người xơ gan và theo dõi sát huyết áp, mạch. [1] Nhãn viên nang cũng nêu liều 30 mg mỗi 4 giờ ở suy gan nặng và cân nhắc ngừng nếu cần. [2] SmPC yêu cầu giảm liều theo huyết áp hoặc ngừng thuốc nếu phản ứng bất lợi nghiêm trọng. [3]
Nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ không đưa ra phác đồ chỉnh liều cụ thể theo chức năng thận. Nimodipine được chuyển hóa gần như hoàn toàn và dưới 1% thải dưới dạng thuốc không đổi qua nước tiểu. [1]
Với dung dịch truyền, SmPC yêu cầu theo dõi sát chức năng thận ở người có bệnh thận hoặc đang dùng thuốc có độc tính trên thận. Thuốc độc thận dùng đồng thời có thể làm chức năng thận xấu đi. [4]
Không tự điều chỉnh liều theo creatinin hoặc eGFR khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Nimodipine có thể gây chóng mặt, đau đầu hoặc hạ huyết áp, làm giảm khả năng lái xe và vận hành máy móc. Người bệnh xuất huyết dưới nhện thường cần điều trị nội trú và không nên lái xe cho đến khi bác sĩ xác nhận tình trạng thần kinh, thị lực, huyết áp và khả năng phản ứng đã phù hợp. [3]
Tương tác thuốc của Nimodipine
- Thuốc hạ huyết áp như lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế ACE, thuốc chẹn thụ thể angiotensin, thuốc chẹn alpha, thuốc chẹn kênh calci khác, methyldopa hoặc thuốc ức chế PDE5: có thể làm tăng hạ huyết áp. [1][3]
- Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như clarithromycin, ritonavir, ketoconazole, itraconazole, posaconazole hoặc voriconazole: có thể làm tăng mạnh nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp; nên tránh hoặc chống chỉ định tùy nhãn. [1][2][3]
- Thuốc ức chế CYP3A4 mức độ vừa hoặc yếu như erythromycin, fluconazole, fluoxetine, diltiazem, verapamil, cimetidine hoặc valproate: có thể làm tăng nồng độ nimodipine; cần theo dõi huyết áp và cân nhắc chỉnh liều. [1][3]
- Rifampicin, carbamazepine, phenytoin, phenobarbital và St. John’s wort: làm giảm đáng kể nồng độ và hiệu quả nimodipine; chống chỉ định hoặc nên tránh tùy nhãn. [1][2][3]
- Nước bưởi làm tăng nồng độ nimodipine; tác dụng tương tác có thể kéo dài nhiều ngày. [1][3]
- Dùng đồng thời thuốc chẹn beta đường tĩnh mạch với nimodipine truyền có thể làm tăng tác dụng giảm co bóp và dẫn đến suy tim mất bù. [4]
- Thuốc độc thận như aminoglycoside, một số cephalosporin hoặc furosemide có thể làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận khi dùng cùng dung dịch truyền. [4]
- Nimodipine có thể làm tăng mức phơi nhiễm zidovudine; ý nghĩa lâm sàng chưa xác định đầy đủ. [3][4]
Thắc mắc về hoạt chất Nimodipine
Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci thuộc nhóm dihydropyridine, có tác dụng nổi bật trên mạch máu não. Thuốc được sử dụng chủ yếu để cải thiện kết cục thần kinh và giảm thiếu máu não muộn sau xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch. [1][3][5]
Nimodipine có thể làm hạ huyết áp do tác dụng giãn mạch, nhưng các nhãn được trích dẫn không phê duyệt thuốc để điều trị tăng huyết áp thông thường. Chỉ định chính là xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch. Không tự dùng nimodipine thay cho thuốc huyết áp. [1][2][3]
Phải phân biệt dạng bào chế. Dung dịch uống và nội dung viên nang tuyệt đối không được tiêm; tiêm nhầm đã gây ngừng tim, trụy tuần hoàn và tử vong. [1][2] Một số quốc gia có dung dịch truyền Nimotop chuyên dụng, chỉ được truyền theo SmPC bằng hệ thống và giám sát riêng trong bệnh viện. [4]
Nhãn đường uống thường quy định điều trị 21 ngày, bắt đầu trong vòng 96 giờ hoặc bốn ngày sau khởi phát xuất huyết dưới nhện. [1][2][3] Dung dịch truyền theo SmPC Anh được dùng từ năm đến tối đa 14 ngày; nếu chuyển nối tiếp sang viên nén, tổng thời gian không quá 21 ngày. [4] Thời gian thực tế do bác sĩ quyết định.
Có. Nước bưởi ức chế CYP3A4, có thể làm tăng nồng độ nimodipine và tăng nguy cơ hạ huyết áp. SmPC cho biết tác dụng tương tác có thể kéo dài ít nhất bốn ngày sau lần uống nước bưởi cuối. [1][3] Người bệnh cũng cần báo bác sĩ về mọi thuốc kê đơn, không kê đơn và thảo dược đang dùng.

