Nimodipine

Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci thuộc nhóm dihydropyridine, có tính ưa lipid cao và tác dụng nổi bật trên hệ mạch não. Thuốc được sử dụng nhằm cải thiện kết cục thần kinh và giảm thiếu máu não muộn sau xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch nội sọ. Nhãn Hoa Kỳ phê duyệt nimodipine dạng uống hoặc dùng qua ống thông tiêu hóa; hướng dẫn AHA/ASA năm 2023 khuyến nghị bắt đầu nimodipine đường tiêu hóa sớm ở người bệnh xuất huyết dưới nhện do phình mạch. [1][5] Một số quốc gia có chế phẩm nimodipine truyền tĩnh mạch riêng, nhưng dung dịch trong viên nang hoặc chế phẩm uống tuyệt đối không được tiêm vì đã xảy ra tử vong và biến cố tim mạch nghiêm trọng. [2][4] Nimodipine là thuốc kê đơn, thường dùng trong bệnh viện và cần theo dõi huyết áp, nhịp tim, chức năng gan cùng các tương tác qua CYP3A4.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine có tác dụng chủ yếu trên mạch máu, đặc biệt là hệ mạch não. [1][3]
  • Mã ATC: C08CA06. [6]
  • Chỉ định chính: cải thiện kết cục thần kinh hoặc phòng ngừa thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ sau xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch. [1][3][5]
  • Liều đường uống thường được ghi trên nhãn là 60 mg mỗi 4 giờ trong 21 ngày, bắt đầu trong vòng 96 giờ hoặc bốn ngày sau khởi phát, tùy tài liệu quản lý. [1][3]
  • Dùng qua đường tiêu hóa sớm được AHA/ASA khuyến nghị để giảm thiếu máu não muộn và cải thiện kết cục chức năng. [5]
  • Chế phẩm uống chỉ được dùng đường uống, qua ống thông mũi–dạ dày hoặc ống thông dạ dày; không được tiêm. [1][2]
  • Dung dịch truyền tĩnh mạch Nimotop là một chế phẩm riêng, có cách pha, đường truyền và giám sát chuyên biệt. [4]
  • Nguy cơ quan trọng: hạ huyết áp, nhịp nhanh hoặc chậm, giảm tiểu cầu, liệt ruột và tăng enzym gan. [1][3]
  • Tránh phối hợp với thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4; thuốc ức chế CYP3A4 và nước bưởi có thể làm tăng nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp. [1][2][3]
  • Không tự mua, tự áp dụng liều hoặc chuyển đổi giữa dạng uống và dạng truyền.

Hoạt chất Nimodipine là gì?

Nimodipine là thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine có tác dụng chủ yếu trên cơ trơn mạch máu. Nhờ tính ưa lipid, thuốc có thể đi qua hàng rào máu–não và có tác dụng nổi bật trên tuần hoàn não. Nimodipine được dùng chủ yếu trong xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch, không phải thuốc hạ huyết áp thông thường để người bệnh tự sử dụng. [1][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Nimodipine

CAS 66085-59-4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Nimodipine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Nimodipine

Tên IUPAC

3-O-(2-methoxyethyl) 5-O-propan-2-yl 2,6-dimethyl-4-(3-nitrophenyl)-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Nimodipin; Nimodipinum.

Tên Latinh / tên dược điển

Nimodipinum

Tên USAN

nimodipine

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

66085-59-4

UNII

57WA9QZ5WH

PubChem CID

4497

RxNorm CUI

7396

Dược động học của Nimodipine

Nimodipine được hấp thu nhanh sau khi uống nhưng sinh khả dụng thấp do chuyển hóa bước đầu mạnh. Thuốc gắn protein huyết tương trên 95%, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và thải trừ gần như hoàn toàn dưới dạng chất chuyển hóa. Xơ gan làm tăng đáng kể nồng độ nimodipine; người cao tuổi có thể có mức phơi nhiễm cao hơn. [1][2][3]

Giai đoạn I: Hấp thu

Nimodipine được hấp thu nhanh; thời gian đạt nồng độ tối đa thường khoảng 15–63 phút theo nhãn Hoa Kỳ hoặc 30–60 phút theo SmPC. Thức ăn có thể làm giảm đáng kể nồng độ đỉnh và mức phơi nhiễm của một số chế phẩm uống; nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ yêu cầu dùng trước bữa ăn một giờ hoặc sau bữa ăn hai giờ. [1][3]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Nhãn dung dịch uống Hoa Kỳ ghi nhận sinh khả dụng trung bình khoảng 13%. SmPC Nimotop ghi nhận sinh khả dụng tuyệt đối sau uống khoảng 5–15% do chuyển hóa bước đầu 85–95%. Các số liệu khác nhau phản ánh sản phẩm và phương pháp nghiên cứu. [1][3]

Giai đoạn II: Phân bố

Nimodipine gắn protein huyết tương trên 95%; SmPC ghi nhận tỷ lệ khoảng 97–99%. Thuốc có tính ưa lipid, qua được hàng rào máu–não và đã được phát hiện trong dịch não tủy của người bệnh xuất huyết dưới nhện. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định sau truyền tĩnh mạch được ghi nhận khoảng 0,9–2,3 L/kg. [1][3][4]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Nimodipine được chuyển hóa mạnh qua CYP3A4 tại niêm mạc ruột và gan. Các con đường chuyển hóa gồm khử hydro vòng dihydropyridine, O-khử methyl oxy hóa, thủy phân ester, hydroxyl hóa và liên hợp glucuronide. Các chất chuyển hóa chính không hoạt tính hoặc có hoạt tính thấp hơn đáng kể so với thuốc mẹ. [1][3]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Nimodipine được đào thải gần như hoàn toàn dưới dạng chất chuyển hóa; dưới 1% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi. SmPC ghi nhận khoảng 50% chất chuyển hóa được thải qua thận và khoảng 30% qua mật. [1][3]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Pha thải trừ ban đầu tương đương thời gian bán thải khoảng 1–2 giờ, là cơ sở cho khoảng cách liều thường xuyên. Thời gian bán thải cuối khoảng 8–9 giờ theo nhãn Hoa Kỳ và khoảng 5–10 giờ theo SmPC. [1][2][3]

CL · Độ thanh thải toàn phần

SmPC ghi nhận độ thanh thải toàn thân khoảng 0,8–1,6 L/giờ/kg. Xơ gan hoặc suy gan nặng làm giảm chuyển hóa bước đầu và độ thanh thải, từ đó làm tăng nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp. [1][3]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Xơ gan làm nồng độ đỉnh tăng khoảng hai lần và làm tăng nguy cơ phản ứng bất lợi. [1]
  • Người cao tuổi có thể có AUC và nồng độ đỉnh cao khoảng hai lần so với người trẻ trong một nghiên cứu dược động học. [1]
  • Thức ăn làm giảm nồng độ đỉnh và sinh khả dụng của một số chế phẩm uống. [1]
  • Thuốc ức chế CYP3A4 và nước bưởi làm tăng nồng độ nimodipine.
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 làm giảm nồng độ và hiệu quả nimodipine.
  • Suy gan làm giảm chuyển hóa bước đầu và độ thanh thải. [1][2][3]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Nimodipine

Nimodipine thuộc nhóm thuốc chẹn kênh calci chọn lọc có tác dụng chủ yếu trên mạch máu, phân nhóm dẫn chất dihydropyridine, mã ATC C08CA06. Khác với verapamil hoặc diltiazem, nimodipine không được sử dụng chủ yếu để làm chậm dẫn truyền nhĩ thất. [3][6]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Nimodipine ức chế dòng ion calci đi vào tế bào cơ trơn mạch máu qua các kênh calci chậm phụ thuộc điện thế, từ đó làm giảm co cơ trơn và gây giãn động mạch. Tuy nhiên, cơ chế chính xác giúp cải thiện kết cục thần kinh sau xuất huyết dưới nhện chưa được xác định hoàn toàn. Nhãn Hoa Kỳ lưu ý rằng các thử nghiệm cho thấy lợi ích lâm sàng nhưng chưa chứng minh rõ nimodipine trực tiếp ngăn ngừa hoặc làm hết co thắt mạch trên hình ảnh mạch máu. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Nimodipine làm giãn động mạch não và có thể tăng tưới máu tại các vùng não được tưới máu kém. Tác dụng giãn mạch có thể làm giảm huyết áp toàn thân, gây nhịp nhanh phản xạ hoặc đôi khi nhịp chậm. Lợi ích sau xuất huyết dưới nhện được thể hiện qua việc giảm thiếu hụt thần kinh thiếu máu cục bộ và cải thiện kết cục chức năng, không nên được diễn giải đơn giản là thuốc “làm hết co thắt mạch”. [1][3][5]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Nimodipine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Nimodipine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Nimodipine

  • Thuốc hạ huyết áp như lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế ACE, thuốc chẹn thụ thể angiotensin, thuốc chẹn alpha, thuốc chẹn kênh calci khác, methyldopa hoặc thuốc ức chế PDE5: có thể làm tăng hạ huyết áp. [1][3]
  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như clarithromycin, ritonavir, ketoconazole, itraconazole, posaconazole hoặc voriconazole: có thể làm tăng mạnh nồng độ nimodipine và nguy cơ hạ huyết áp; nên tránh hoặc chống chỉ định tùy nhãn. [1][2][3]
  • Thuốc ức chế CYP3A4 mức độ vừa hoặc yếu như erythromycin, fluconazole, fluoxetine, diltiazem, verapamil, cimetidine hoặc valproate: có thể làm tăng nồng độ nimodipine; cần theo dõi huyết áp và cân nhắc chỉnh liều. [1][3]
  • Rifampicin, carbamazepine, phenytoin, phenobarbital và St. John’s wort: làm giảm đáng kể nồng độ và hiệu quả nimodipine; chống chỉ định hoặc nên tránh tùy nhãn. [1][2][3]
  • Nước bưởi làm tăng nồng độ nimodipine; tác dụng tương tác có thể kéo dài nhiều ngày. [1][3]
  • Dùng đồng thời thuốc chẹn beta đường tĩnh mạch với nimodipine truyền có thể làm tăng tác dụng giảm co bóp và dẫn đến suy tim mất bù. [4]
  • Thuốc độc thận như aminoglycoside, một số cephalosporin hoặc furosemide có thể làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận khi dùng cùng dung dịch truyền. [4]
  • Nimodipine có thể làm tăng mức phơi nhiễm zidovudine; ý nghĩa lâm sàng chưa xác định đầy đủ. [3][4]

Thắc mắc về hoạt chất Nimodipine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *