Nicardipine là thuốc chẹn kênh calci thuộc nhóm dihydropyridine, có tác dụng ưu thế trên cơ trơn động mạch. Thuốc làm giảm dòng ion calci đi vào tế bào qua kênh type L, từ đó giãn động mạch, giảm sức cản ngoại vi và hạ huyết áp. Dạng uống được phê duyệt tại Hoa Kỳ để điều trị tăng huyết áp và đau thắt ngực ổn định. Dạng truyền tĩnh mạch được dùng ngắn hạn khi cần kiểm soát huyết áp và điều trị đường uống không khả thi hoặc không phù hợp. [1][2] Một số SmPC còn nêu các tình huống như tăng huyết áp ác tính, bệnh não do tăng huyết áp, bóc tách động mạch chủ, tiền sản giật nặng và tăng huyết áp sau phẫu thuật. [3] Nicardipine truyền phải được sử dụng tại cơ sở y tế, với theo dõi liên tục huyết áp, nhịp tim và vị trí truyền. Không tự áp dụng liều, tự tiêm hoặc dùng nicardipine để xử trí huyết áp tăng tại nhà.
Nội dung chính
- Nicardipine là thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine, tác động chọn lọc chủ yếu trên cơ trơn mạch máu. [1][2][3]
- Mã ATC: C08CA04. [4]
- Dạng uống được dùng cho tăng huyết áp và đau thắt ngực ổn định theo nhãn Hoa Kỳ. [2]
- Dạng truyền tĩnh mạch được dùng ngắn hạn để kiểm soát tăng huyết áp khi điều trị uống không khả thi hoặc không phù hợp. [1]
- SmPC tại Anh còn nêu tăng huyết áp đe dọa tính mạng, bệnh não do tăng huyết áp, bóc tách động mạch chủ, tiền sản giật nặng và tăng huyết áp sau phẫu thuật. [3]
- Nicardipine truyền không phải thuốc tiêm bolus; tốc độ phải được kiểm soát bằng bơm truyền và điều chỉnh theo đáp ứng. [1][3]
- Các phản ứng thường gặp gồm đau đầu, đỏ bừng, phù ngoại biên, chóng mặt, hạ huyết áp, hồi hộp và nhịp nhanh. [1][2][3]
- Nguy cơ nghiêm trọng gồm hạ huyết áp quá mức, thiếu máu cơ tim hoặc đau thắt ngực tăng, suy tim, phù phổi và phản ứng tại vị trí truyền. [1][3]
- Nicardipine có thể làm tăng nồng độ ciclosporin, tacrolimus và digoxin; các thuốc ảnh hưởng CYP3A4 có thể thay đổi nồng độ nicardipine. [1][3]
- Người bệnh không được tự sử dụng dạng truyền, tự tăng liều hoặc tự dùng nicardipine để hạ huyết áp cấp.
Hoạt chất Nicardipine là gì?
Nicardipine là thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine có tác dụng giãn động mạch. Thuốc làm giảm sức cản mạch ngoại vi và hạ huyết áp, đồng thời có thể làm tăng lưu lượng động mạch vành. Tác dụng của nicardipine chọn lọc trên cơ trơn mạch máu hơn trên cơ tim, nhưng thuốc vẫn có thể ảnh hưởng co bóp tim ở một số người bệnh có suy chức năng thất. [1][2][3]
Nicardipine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Nicardipine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Nicardipine |
| Tên IUPAC | 5-O-[2-[benzyl(methyl)amino]ethyl] 3-O-methyl 2,6-dimethyl-4-(3-nitrophenyl)-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Nicardipin; nicardipine hydrochloride; nicardipin hydroclorid; Nicardipinum. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Nicardipinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 55985-32-5 |
|---|---|
| UNII | CZ5312222S |
| PubChem CID | 4474 |
| RxNorm CUI | 7397 |
Dược động học của Nicardipine
Nicardipine được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống nhưng chịu chuyển hóa bước đầu mạnh tại gan, khiến sinh khả dụng toàn thân thấp hơn tỷ lệ hấp thu. Dược động học đường uống không tuyến tính do chuyển hóa bước đầu có thể bão hòa. Thuốc gắn protein huyết tương trên 95%, được chuyển hóa rộng qua CYP2C8, CYP2D6 và CYP3A4, sau đó thải chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu và phân. [1][2]
Giai đoạn I: Hấp thu
Nicardipine dạng viên nang được hấp thu gần như hoàn toàn. Nồng độ huyết tương có thể được phát hiện sau khoảng 20 phút và thường đạt đỉnh trong khoảng 30 phút đến hai giờ, trung bình khoảng một giờ. Bữa ăn nhiều chất béo làm giảm Cmax và AUC trung bình khoảng 20–30% trong các nghiên cứu dược động học. [2]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng toàn thân của viên nang giải phóng ngay vào khoảng 35% sau liều uống 30 mg ở trạng thái ổn định. Mức phơi nhiễm tăng không tỷ lệ thuận với liều vì chuyển hóa bước đầu tại gan có tính bão hòa. [2] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Nicardipine gắn protein huyết tương trên 95%. Sau truyền tĩnh mạch, thể tích phân bố biểu kiến được ghi nhận khoảng 8,3 L/kg trong nhãn CARDENE IV. Nồng độ huyết tương tăng nhanh theo liều trong hai giờ đầu truyền và tiến dần đến trạng thái ổn định sau khoảng 24–48 giờ. [1][2]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nicardipine được chuyển hóa nhanh và rộng tại gan. Nhãn CARDENE IV ghi nhận sự tham gia của CYP2C8, CYP2D6 và CYP3A4; SmPC nhấn mạnh CYP3A4 là đường chuyển hóa quan trọng. Nicardipine còn có thể ức chế một số enzym CYP, góp phần làm tăng nồng độ của thuốc dùng kèm như ciclosporin hoặc tacrolimus. [1][2][3]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi dùng nicardipine đánh dấu phóng xạ, khoảng 49–60% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 35–43% trong phân, tùy nghiên cứu và đường dùng. Dưới 1% liều uống và dưới 0,03% theo một số dữ liệu SmPC được thải dưới dạng nicardipine không đổi qua nước tiểu. [1][2][3]
| t½ · Thời gian bán thải | Dược động học sau truyền tĩnh mạch gồm ba pha. Nhãn CARDENE IV ghi nhận thời gian bán thải pha phân bố nhanh khoảng 2,7 phút, pha trung gian khoảng 44,8 phút và pha cuối khoảng 14,4 giờ sau truyền kéo dài. SmPC của một sản phẩm khác ghi nhận lần lượt khoảng 6,4 phút, 1,5 giờ và 7,9 giờ. [1][3] Sau đường uống, phần lớn thuốc được thải trong tám giờ đầu với thời gian bán thải khoảng 2–4 giờ; pha cuối trung bình khoảng 8,6 giờ ở trạng thái ổn định. [2] Các số liệu khác nhau phản ánh sản phẩm, thiết kế nghiên cứu và thời gian truyền. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn phần trong huyết tương sau truyền tĩnh mạch được ghi nhận khoảng 0,4 L/giờ/kg. Suy gan hoặc suy thận mức độ nhẹ đến trung bình có thể làm giảm độ thanh thải và tăng mức phơi nhiễm nicardipine. [1][3] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Suy gan nặng có thể làm AUC tăng khoảng bốn lần và kéo dài thời gian bán thải tới khoảng 19 giờ trong dữ liệu đường uống. [2]
- Suy thận nhẹ hoặc trung bình có thể làm Cmax và AUC tăng khoảng hai lần, đồng thời giảm độ thanh thải. [1][2][3]
- Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm giảm mức phơi nhiễm của viên nang giải phóng ngay. [2]
- Thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ nicardipine.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ nicardipine.
- Người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn do suy giảm chức năng gan, thận, tim hoặc sử dụng nhiều thuốc, dù dược động học trung bình không khác rõ trong một số nghiên cứu. [1][2][3]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Nicardipine
Nicardipine thuộc nhóm thuốc chẹn kênh calci chọn lọc có tác dụng chủ yếu trên mạch máu, phân nhóm dẫn chất dihydropyridine, mã ATC C08CA04. Thuốc không thuộc nhóm chẹn kênh calci làm chậm nhịp tim như verapamil hoặc diltiazem. [3][4]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Nicardipine ức chế dòng ion calci đi qua các kênh calci type L phụ thuộc điện thế tại cơ trơn động mạch và cơ tim mà không làm thay đổi nồng độ calci huyết thanh. Việc giảm calci nội bào làm cơ trơn động mạch giãn, giảm sức cản ngoại vi và giảm hậu gánh. Nicardipine có tính chọn lọc với cơ trơn mạch máu cao hơn cơ tim ở nồng độ điều trị. [1][2][3]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Nicardipine là thuốc giãn động mạch mạnh. Dạng truyền bắt đầu làm huyết áp giảm trong vài phút; với tốc độ truyền không đổi, khoảng 50% mức giảm huyết áp cuối cùng đạt được sau khoảng 45 phút. Sau khi ngừng truyền, tác dụng giảm khoảng một nửa trong khoảng 30 phút. Thuốc có thể gây tăng nhịp tim phản xạ do giãn mạch và giảm hậu gánh. [1][3]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Nicardipine
Theo nhãn viên nang giải phóng ngay tại Hoa Kỳ, nicardipine đường uống được phê duyệt cho:
- Điều trị tăng huyết áp, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác. [2]
- Điều trị đau thắt ngực ổn định mạn tính do gắng sức, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc chẹn beta. [2]
Theo nhãn CARDENE IV tại Hoa Kỳ, nicardipine truyền tĩnh mạch được phê duyệt để điều trị ngắn hạn tăng huyết áp ở người lớn khi điều trị uống không khả thi hoặc không phù hợp. [1]
SmPC tại Anh chỉ định nicardipine truyền cho tăng huyết áp cấp đe dọa tính mạng, đặc biệt trong:
- Tăng huyết áp ác tính hoặc bệnh não do tăng huyết áp.
- Bóc tách động mạch chủ khi thuốc chẹn beta tác dụng ngắn không phù hợp, hoặc dùng bổ sung khi thuốc chẹn beta đơn độc chưa hiệu quả.
- Tiền sản giật nặng khi thuốc hạ huyết áp tĩnh mạch khác không được khuyến cáo hoặc bị chống chỉ định.
- Tăng huyết áp sau phẫu thuật. [3]
Hướng dẫn AHA/ASA năm 2019 liệt kê nicardipine truyền là một lựa chọn kiểm soát huyết áp ở người bệnh đột quỵ thiếu máu não cấp đủ điều kiện tái tưới máu nhưng huyết áp vượt ngưỡng. Đây là ứng dụng theo hướng dẫn trong kiểm soát huyết áp, không có nghĩa nicardipine điều trị nguyên nhân gây đột quỵ. [5]
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ nhãn hoặc SmPC, chỉ dùng để tham khảo chuyên môn và không được tự áp dụng:
- Tăng huyết áp bằng viên nang giải phóng ngay: khởi đầu 20 mg, ba lần mỗi ngày. Liều có hiệu quả trong nghiên cứu là 20–40 mg, ba lần mỗi ngày. Chờ ít nhất ba ngày trước khi tăng liều để đạt trạng thái ổn định. [2]
- Đau thắt ngực ổn định: khởi đầu 20 mg, ba lần mỗi ngày; khoảng liều có hiệu quả là 20–40 mg, ba lần mỗi ngày. [2]
- Truyền tĩnh mạch theo nhãn CARDENE IV: khởi đầu 5 mg/giờ; có thể tăng từng 2,5 mg/giờ sau mỗi 5 phút khi cần điều chỉnh nhanh hoặc mỗi 15 phút khi điều chỉnh từ từ, tối đa 15 mg/giờ. [1]
- Sau khi đạt huyết áp mục tiêu bằng điều chỉnh nhanh, nhãn CARDENE IV nêu có thể giảm xuống khoảng 3 mg/giờ và tiếp tục điều chỉnh theo đáp ứng. [1]
- SmPC tại Anh: khởi đầu 3–5 mg/giờ trong 15 phút; tăng từng 0,5–1 mg/giờ sau mỗi 15 phút, tối đa 15 mg/giờ. Liều duy trì thường khoảng 2–4 mg/giờ. [3]
- Người cao tuổi, suy gan hoặc suy thận theo SmPC: bắt đầu 1–5 mg/giờ; sau 30 phút có thể điều chỉnh từng 0,5 mg/giờ, tối đa 15 mg/giờ. [3]
- Tiền sản giật theo SmPC: khởi đầu 1–5 mg/giờ; thường không vượt 4 mg/giờ, nhưng giới hạn tuyệt đối trong tài liệu là 15 mg/giờ. [3]
Liều, tốc độ giảm huyết áp và huyết áp mục tiêu phải được bác sĩ xác định theo bệnh cảnh. Hạ huyết áp quá nhanh có thể gây thiếu máu cơ tim, não hoặc cơ quan khác.
Với viên nang đường uống:
- Uống đúng số lần và thời điểm bác sĩ kê.
- Dùng thuốc nhất quán so với bữa ăn vì bữa ăn nhiều chất béo có thể làm thay đổi mức phơi nhiễm.
- Không tự tăng liều; dược động học không tuyến tính khiến tăng liều nhỏ có thể làm nồng độ thuốc tăng nhiều hơn dự kiến.
- Không tự ngừng thuốc chẹn beta đột ngột khi bắt đầu nicardipine. [2]
Với dạng truyền:
- Chỉ truyền tĩnh mạch liên tục bằng bơm tiêm điện hoặc bơm truyền thể tích.
- Không tiêm bolus.
- Theo dõi liên tục huyết áp và nhịp tim.
- Dùng đường truyền trung tâm hoặc tĩnh mạch ngoại biên lớn.
- Khi truyền qua tĩnh mạch ngoại biên, nhãn Hoa Kỳ yêu cầu thay vị trí truyền mỗi 12 giờ để giảm kích ứng, viêm tĩnh mạch và thoát mạch.
- Dung dịch đậm đặc phải được pha đúng nồng độ và đúng dịch tương thích; túi pha sẵn không cần pha thêm.
- Không trộn chung thuốc khác trong cùng túi hoặc đường truyền nếu tài liệu sản phẩm không xác nhận tương thích. [1][3]
Không tự sử dụng nicardipine truyền tại nhà hoặc dùng thuốc của người khác.
Các thông số có thể cần theo dõi gồm:
- Huyết áp và nhịp tim liên tục trong khi truyền.
- Huyết áp tại thời điểm đạt nồng độ đỉnh và trước liều kế tiếp khi điều chỉnh viên nang giải phóng ngay.
- Dấu hiệu hạ huyết áp quá mức như chóng mặt, lơ mơ, ngất hoặc giảm tưới máu ngoại vi.
- Đau ngực, điện tâm đồ và dấu hiệu thiếu máu cơ tim ở người có bệnh mạch vành.
- Khó thở, phù phổi và dấu hiệu suy tim.
- Vị trí truyền để phát hiện đau, đỏ, phù, viêm tĩnh mạch hoặc thoát mạch.
- Chức năng gan và thận ở người có bệnh nền hoặc dùng thuốc kéo dài.
- Nồng độ ciclosporin, tacrolimus hoặc digoxin khi phối hợp.
- Áp lực nội sọ và áp lực tưới máu não ở người có nguy cơ tăng áp lực nội sọ. [1][2][3]
SmPC yêu cầu đo huyết áp và nhịp tim ít nhất mỗi năm phút trong khi truyền, sau đó tiếp tục theo dõi đến khi dấu hiệu sinh tồn ổn định và ít nhất 12 giờ sau khi kết thúc truyền. Quy định cụ thể phụ thuộc sản phẩm và bệnh cảnh.
Cảnh báo và lưu ý về Nicardipine
Các chống chỉ định khác nhau giữa nhãn và sản phẩm:
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Hẹp van động mạch chủ tiến triển hoặc nặng. [1][2]
- Quá mẫn với nicardipine đối với dạng viên nang. [2]
Theo SmPC dung dịch truyền tại Anh:
- Quá mẫn với nicardipine hoặc tá dược.
- Hẹp van động mạch chủ nặng.
- Tăng huyết áp có tính bù trừ, chẳng hạn do thông động–tĩnh mạch hoặc hẹp eo động mạch chủ.
- Đau thắt ngực không ổn định.
- Trong vòng tám ngày sau nhồi máu cơ tim. [3]
Không áp dụng chống chỉ định của một sản phẩm để tự kết luận cho mọi sản phẩm. Cần kiểm tra tờ hướng dẫn sử dụng được phê duyệt của thuốc cụ thể.
Tác dụng không mong muốn chủ yếu liên quan đến giãn mạch:
- Đau đầu.
- Đỏ bừng.
- Chóng mặt.
- Hạ huyết áp hoặc hạ huyết áp tư thế.
- Nhịp tim nhanh, hồi hộp.
- Phù bàn chân, mắt cá hoặc chi dưới.
- Mệt mỏi hoặc suy nhược.
- Buồn nôn và nôn.
- Khô miệng.
- Buồn ngủ.
- Phát ban.
- Đau hoặc kích ứng tại vị trí truyền. [1][2][3]
Trong các thử nghiệm CARDENE IV, đau đầu được ghi nhận ở khoảng 15%, hạ huyết áp 6%, buồn nôn hoặc nôn 5% và nhịp nhanh 4%. [1] Với viên nang điều trị tăng huyết áp, đỏ bừng, đau đầu và phù bàn chân là các phản ứng được báo cáo thường xuyên. [2] Tỷ lệ thực tế thay đổi theo dạng bào chế, liều và quần thể.
Các phản ứng hoặc biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Hạ huyết áp nặng, trụy tuần hoàn hoặc giảm tưới máu cơ quan.
- Đau thắt ngực mới xuất hiện hoặc nặng hơn; thiếu máu cơ tim.
- Làm nặng suy tim hoặc phù phổi, nhất là khi phối hợp thuốc chẹn beta.
- Block nhĩ thất, rối loạn chức năng nút xoang hoặc rối loạn nhịp.
- Giảm tiểu cầu.
- Phản ứng phản vệ.
- Liệt ruột.
- Tăng enzym gan hoặc rối loạn chức năng gan.
- Giảm độ bão hòa oxy, có thể liên quan shunt phổi.
- Viêm tĩnh mạch, huyết khối tĩnh mạch, thoát mạch hoặc tổn thương mạch tại vị trí truyền. [1][2][3]
Đau ngực, ngất, khó thở, phù phổi, nhịp tim bất thường, phản ứng dị ứng hoặc huyết áp giảm mạnh cần được đánh giá cấp cứu.
Cần thận trọng ở người có suy tim, giảm chức năng thất trái, bệnh mạch vành, đau thắt ngực, suy gan, suy thận, tăng áp lực nội sọ, tăng áp tĩnh mạch cửa hoặc đang dùng nhiều thuốc hạ huyết áp. [1][2][3]
Nicardipine có thể làm đau thắt ngực tăng trong giai đoạn bắt đầu hoặc tăng liều. Trong các thử nghiệm ngắn hạn ở người đau thắt ngực, khoảng 7% người dùng viên nang ghi nhận tăng tần suất, thời gian hoặc mức độ đau thắt ngực, so với khoảng 4% với giả dược. [2]
Không giảm huyết áp quá nhanh ở người đột quỵ hoặc xuất huyết não. Tăng huyết áp trong đột quỵ thiếu máu não không tự động là chỉ định hạ áp cấp; điều trị phụ thuộc kế hoạch tái tưới máu, mức huyết áp và tổn thương cơ quan đích. [3][5]
Không được ngừng đột ngột thuốc chẹn beta chỉ vì bắt đầu nicardipine. Nicardipine không bảo vệ khỏi hội chứng cai thuốc chẹn beta. [2]
Quá liều nicardipine có thể gây hạ huyết áp rõ, nhịp chậm sau giai đoạn nhịp nhanh, hồi hộp, đỏ bừng, buồn ngủ, lơ mơ, lú lẫn, nói khó, phù ngoại biên, tăng đường huyết và block nhĩ thất tiến triển. [1][2][3]
Xử trí được thực hiện tại bệnh viện, gồm:
- Ngừng thuốc hoặc truyền thuốc.
- Theo dõi liên tục hô hấp, tuần hoàn, huyết áp và điện tâm đồ.
- Bảo đảm tưới máu não và cơ quan.
- Truyền dịch khi phù hợp với tình trạng tim mạch.
- Dùng thuốc vận mạch trong hạ huyết áp nặng.
- Cân nhắc calci đường tĩnh mạch để đối kháng tác dụng chẹn kênh calci.
- Đặt người bệnh nằm ngửa, nâng chân khi phù hợp.
- Điều trị hỗ trợ các biến chứng.
Nicardipine không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu. Không tự gây nôn hoặc xử trí quá liều tại nhà. [1][2][3]
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Túi CARDENE IV pha sẵn: bảo quản ở 20–25°C, tránh đông lạnh, nhiệt quá cao và ánh sáng; giữ trong hộp đến khi sử dụng. [1]
- Dung dịch đậm đặc 1 mg/mL theo SmPC: không bảo quản trên 25°C và giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng. [3]
- Dung dịch đã pha phải được sử dụng theo thời hạn, nhiệt độ và điều kiện vô khuẩn ghi trong tờ hướng dẫn sản phẩm.
- Viên nang phải được bảo quản theo nhãn trên bao bì của sản phẩm được cấp phát.
Không sử dụng dung dịch có cặn, kết tinh, đổi màu bất thường hoặc bao bì bị hư hỏng. Để thuốc ngoài tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn CARDENE IV tại Hoa Kỳ nêu tính an toàn và hiệu quả ở trẻ em chưa được thiết lập. [1]
SmPC tại Anh cho phép cân nhắc nicardipine truyền trong tăng huyết áp đe dọa tính mạng tại hồi sức tích cực nhi khoa hoặc sau phẫu thuật, dù dữ liệu thử nghiệm có đối chứng còn hạn chế. SmPC ghi liều khởi đầu trong cấp cứu 0,5–5 microgam/kg/phút và liều duy trì 1–4 microgam/kg/phút. Trẻ suy thận cần đặc biệt thận trọng và dùng mức thấp nhất phù hợp. [3]
Đây là khác biệt giữa các tài liệu quản lý. Không tự ngoại suy liều người lớn hoặc áp dụng liều nhi khoa ngoài đơn vị hồi sức có kinh nghiệm.
Dược động học ở trạng thái ổn định không khác rõ giữa người cao tuổi tăng huyết áp và người trưởng thành trẻ khỏe mạnh trong một số nghiên cứu. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng chưa đủ để loại trừ sự nhạy cảm cao hơn. Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị dùng liều khởi đầu thấp và điều chỉnh thận trọng do người cao tuổi thường suy giảm chức năng gan, thận hoặc tim và dùng nhiều thuốc. [1][2]
SmPC truyền tĩnh mạch khuyến nghị bắt đầu 1–5 mg/giờ, đánh giá sau 30 phút và điều chỉnh từng 0,5 mg/giờ, không vượt 15 mg/giờ. Liều thực tế phải do bác sĩ xác định. [3]
Nhãn CARDENE IV cập nhật năm 2026 cho biết dữ liệu công bố qua nhiều thập kỷ chưa xác định nguy cơ do thuốc đối với dị tật lớn hoặc sảy thai, nhưng phần lớn trường hợp sử dụng xảy ra sau tuần thai thứ 20. Hạ huyết áp, nhịp nhanh phản xạ, phù phổi, khó thở, thiếu oxy, xuất huyết sau sinh và giảm tim thai thoáng qua đã được ghi nhận trong các trường hợp sử dụng khi mang thai. [1]
SmPC cho phép sử dụng khi lợi ích vượt nguy cơ, đồng thời yêu cầu hạ huyết áp từ từ và theo dõi sát. Phù phổi cấp đã được báo cáo, nhất là khi dùng như thuốc giảm co tử cung, trong đa thai hoặc phối hợp thuốc chủ vận beta-2 hay magnesium sulfate. [3]
Nicardipine có thể được sử dụng cho tiền sản giật nặng theo một số SmPC khi thuốc tĩnh mạch khác không phù hợp, nhưng đây là quyết định điều trị tại bệnh viện. Không tự dùng hoặc tự ngừng thuốc khi mang thai.
Các nguồn có khác biệt:
- Nhãn CARDENE IV cho biết nicardipine có mặt trong sữa mẹ với lượng thấp. Trong các nghiên cứu công bố, liều ước tính trẻ nhận được rất nhỏ và chưa ghi nhận biến cố sơ sinh quy cho nicardipine. [1]
- LactMed kết luận lượng thuốc trong sữa thấp, lượng trẻ hấp thu nhỏ và không được kỳ vọng gây tác dụng bất lợi; dữ liệu về nồng độ thuốc trong máu trẻ còn thiếu. [6]
- SmPC dung dịch truyền tại Anh khuyến cáo không dùng nicardipine trong thời gian cho con bú. [3]
- Nhãn viên nang cũ khuyến cáo người muốn cho con bú không sử dụng nicardipine, dựa trên dữ liệu động vật. [2]
Quyết định phải dựa trên dạng bào chế, chỉ định, thời gian điều trị, tuổi thai khi sinh và sức khỏe của trẻ. Không tự kết luận rằng thuốc an toàn cho mọi trường hợp.
Nicardipine được chuyển hóa rộng tại gan. Suy gan hoặc giảm lưu lượng máu qua gan có thể làm tăng nồng độ và kéo dài tác dụng. Ở người bệnh gan nặng dùng đường uống, AUC tăng khoảng bốn lần và thời gian bán thải kéo dài tới khoảng 19 giờ trong dữ liệu nhãn. [2]
Nhãn CARDENE IV khuyến nghị cân nhắc liều thấp hơn, điều chỉnh chậm và theo dõi sát. [1] SmPC truyền tĩnh mạch đề xuất áp dụng phác đồ thận trọng như ở người cao tuổi: bắt đầu 1–5 mg/giờ và điều chỉnh theo đáp ứng. [3]
Truyền liều cao có thể làm nặng tăng áp tĩnh mạch cửa ở người xơ gan. Không tự áp dụng mức giảm liều.
Mặc dù phần lớn nicardipine được chuyển hóa tại gan, suy thận nhẹ hoặc trung bình có thể làm độ thanh thải giảm và AUC, Cmax tăng. Dữ liệu đường uống ghi nhận mức phơi nhiễm có thể cao khoảng hai lần so với người có chức năng thận bình thường. [1][2][3]
Nhãn viên nang yêu cầu điều chỉnh thận trọng, bắt đầu 20 mg ba lần mỗi ngày. [2] Nhãn CARDENE IV yêu cầu tăng tốc độ truyền từ từ. [1] SmPC truyền đề xuất áp dụng phác đồ thận trọng như người cao tuổi và theo dõi sát huyết áp, chức năng thận và đáp ứng. [3]
Nicardipine không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu.
Nicardipine có thể gây chóng mặt, hạ huyết áp, đau đầu, mệt mỏi hoặc buồn ngủ, nhất là khi bắt đầu hoặc thay đổi liều và khi dùng cùng rượu. Không lái xe, đi xe máy hoặc vận hành máy móc nếu xuất hiện các triệu chứng này hoặc chưa biết thuốc ảnh hưởng đến khả năng phản ứng như thế nào. [2][3]
Người đang được truyền nicardipine thường cần theo dõi tại bệnh viện và không phù hợp để lái xe hoặc vận hành máy móc.
Tương tác thuốc của Nicardipine
- Thuốc chẹn beta: có thể phối hợp trong một số trường hợp, nhưng làm tăng nguy cơ hạ huyết áp hoặc suy tim ở người giảm chức năng thất trái. Không tự phối hợp. [1][2][3]
- Cimetidine: có thể làm tăng nồng độ nicardipine; cần theo dõi đáp ứng. [1][2]
- Ciclosporin, tacrolimus, sirolimus, everolimus hoặc temsirolimus: nicardipine có thể làm tăng nồng độ thuốc ức chế miễn dịch; cần theo dõi nồng độ đáy và chức năng thận. [1][3]
- Digoxin: một số nghiên cứu ghi nhận nồng độ digoxin tăng; cần theo dõi nồng độ và độc tính khi bắt đầu phối hợp. [3]
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampicin, carbamazepine, phenobarbital, phenytoin, fosphenytoin hoặc primidone: có thể làm giảm nồng độ nicardipine. [3]
- Thuốc ức chế CYP3A4 như clarithromycin, erythromycin, itraconazole, ketoconazole, voriconazole, ritonavir, cobicistat hoặc posaconazole: có thể làm tăng nồng độ và nguy cơ hạ huyết áp. [3]
- Nước bưởi: có thể làm tăng nồng độ nicardipine qua ức chế CYP3A4. [3]
- Các thuốc hạ huyết áp khác, thuốc chẹn alpha, nitrate, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc an thần kinh, opioid hoặc thuốc mê đường hô hấp: có thể làm tăng hạ huyết áp hoặc hạ huyết áp tư thế. [3]
- Dantrolene truyền tĩnh mạch: phối hợp với thuốc chẹn kênh calci được SmPC đánh giá là có khả năng nguy hiểm; cần tránh trừ khi chuyên gia xác định lợi ích vượt nguy cơ. [3]
- Magnesium sulfate: khi dùng trong thai kỳ có thể tăng nguy cơ hạ huyết áp quá mức hoặc phù phổi. [3]
- Thuốc giãn cơ cạnh tranh như vecuronium: nicardipine có thể làm tăng mức phong bế thần kinh–cơ. [3]
- Corticosteroid đường tĩnh mạch hoặc tetracosactide: có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp. [3]
Thắc mắc về hoạt chất Nicardipine
Nicardipine là thuốc chẹn kênh calci thuộc nhóm dihydropyridine. Thuốc làm giãn động mạch, giảm sức cản ngoại vi và hạ huyết áp. Dạng uống được dùng cho tăng huyết áp và đau thắt ngực ổn định; dạng truyền được dùng ngắn hạn để kiểm soát huyết áp trong môi trường y tế. [1][2][3]
Dạng uống được dùng để kiểm soát tăng huyết áp hoặc đau thắt ngực theo kế hoạch điều trị. Dạng truyền có khởi phát nhanh, được điều chỉnh liên tục để kiểm soát huyết áp cấp khi thuốc uống không khả thi hoặc không phù hợp. Hai dạng không được tự chuyển đổi theo số miligam tương đương vì sinh khả dụng, tốc độ tác dụng và cách điều chỉnh khác nhau. [1][2]
Nicardipine truyền có thể được bác sĩ sử dụng để kiểm soát huyết áp trong một số trường hợp đột quỵ cấp. Hướng dẫn AHA/ASA liệt kê thuốc như một lựa chọn hạ huyết áp ở người bệnh đột quỵ thiếu máu não đủ điều kiện tái tưới máu nhưng huyết áp vượt ngưỡng. [5] Thuốc kiểm soát huyết áp chứ không làm tan huyết khối hoặc điều trị trực tiếp nguyên nhân đột quỵ. Không tự hạ huyết áp khi nghi ngờ đột quỵ.
Các tác dụng thường gặp gồm đau đầu, đỏ bừng, chóng mặt, phù chân, hồi hộp, nhịp nhanh, buồn nôn và hạ huyết áp. Dạng truyền còn có thể gây đau, đỏ, viêm tĩnh mạch hoặc thoát mạch tại vị trí truyền. [1][2][3] Cần báo ngay cho nhân viên y tế nếu đau ngực, khó thở, ngất hoặc huyết áp giảm mạnh.
Nicardipine truyền được sử dụng trong một số trường hợp tăng huyết áp nặng hoặc tiền sản giật tại bệnh viện, nhưng có nguy cơ hạ huyết áp, phù phổi và biến cố ở mẹ hoặc thai nên phải theo dõi sát. [1][3]
Khi cho con bú, dữ liệu Hoa Kỳ và LactMed cho thấy lượng thuốc trong sữa thấp, trong khi SmPC tại Anh khuyến cáo không dùng. [1][3][6] Quyết định phải do bác sĩ cân nhắc theo chỉ định, dạng thuốc và sức khỏe của trẻ.

