Ung thư đường mật trong gan là khối u ác tính phát sinh từ biểu mô các ống mật bên trong gan. Bệnh khác ung thư đường mật ngoài gan và khác ung thư biểu mô tế bào gan dù đều tạo khối tại gan. iCCA thường âm thầm; người bệnh có thể chỉ phát hiện khi đau hạ sườn phải, sụt cân, mệt, chán ăn hoặc xét nghiệm gan bất thường. Vàng da ít nổi bật hơn ung thư đường mật ngoài gan nhưng có thể xuất hiện khi khối nằm trung tâm hoặc bệnh tiến triển. Chẩn đoán cần CT hoặc MRI đa pha, mô bệnh học và thường có xét nghiệm phân tử để tìm đích điều trị như FGFR2 hoặc IDH1. Cắt gan đạt bờ âm tính là cơ hội điều trị triệt để chính ở bệnh khu trú; hóa trị, miễn dịch, thuốc đích, xạ trị hoặc can thiệp tại gan được lựa chọn theo giai đoạn và đặc điểm khối u.
Ung thư đường mật trong gan là bệnh gì?
Ung thư đường mật trong gan (iCCA) là ung thư biểu mô phát triển từ các nhánh đường mật nằm từ tiểu quản mật đến trước chỗ phân đôi ống gan phải và trái. Đây là một thực thể riêng trong nhóm cholangiocarcinoma vì sinh học, yếu tố nguy cơ, mô bệnh học và chiến lược phẫu thuật khác ung thư rốn gan hoặc đường mật đoạn xa.

Khối u thường tạo một khối trong nhu mô gan, có thể kèm xơ hóa đậm, xâm lấn mạch và hạch. Không phải mọi ung thư tuyến trong gan đều là iCCA; bác sĩ phải loại trừ di căn từ tụy, đại trực tràng, dạ dày, phổi hoặc cơ quan khác. Xác nhận thường dựa trên hình ảnh, mô bệnh học, hóa mô miễn dịch và đánh giá toàn thân. Phân tích phân tử ngày càng quan trọng vì một số biến đổi có thuốc đích.
| Tên bệnh | Ung thư đường mật trong gan |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Intrahepatic cholangiocarcinoma |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Ung thư biểu mô đường mật trong gan, ung thư ống mật trong gan, iCCA, ICC |
| Mã ICD-10 | C22.1 – Ung thư biểu mô đường mật trong gan |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; ung thư đường mật; ung thư gan nguyên phát |
| Cơ quan ảnh hưởng | Các ống mật nhỏ và lớn nằm trong gan là vị trí khởi phát; bệnh có thể xâm lấn nhu mô gan, mạch máu, hạch và lan đến phúc mạc, phổi hoặc xương. |
| Tính chất bệnh | Ung thư ác tính, không lây, thường diễn tiến âm thầm và có nguy cơ tái phát cao sau điều trị. |
| Mức độ phổ biến | Hiếm hơn HCC nhưng là loại ung thư gan nguyên phát thường gặp thứ hai; tỷ lệ đang tăng ở nhiều khu vực. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Ung thư đường mật trong gan
Viêm và tổn thương đường mật kéo dài làm tế bào biểu mô hoặc tế bào tiền thân trải qua tái tạo liên tục, tích lũy đột biến và thay đổi biểu sinh. Các đường tín hiệu như FGFR2, IDH1/2, KRAS, BRAF, TP53 hoặc chromatin remodeling có thể bị rối loạn tùy phân nhóm. Tế bào ung thư kích hoạt mô đệm xơ dày, tạo mạch và né tránh miễn dịch, khiến khối u cứng và ít nhạy với một số điều trị. Khối xâm nhập nhu mô, mạch máu và hạch; khi nằm gần rốn gan có thể gây tắc mật. Bệnh hình thành tại đường mật, không do tế bào ung thư lây từ người khác.
Mô bệnh học phân biệt iCCA loại ống mật nhỏ và loại ống mật lớn. Loại ống nhỏ thường tạo khối ngoại vi và hay liên quan biến đổi IDH1/2 hoặc dung hợp FGFR2; loại ống lớn có tuyến tiết nhầy, xâm nhập quanh ống và thường gắn với viêm đường mật mạn. Hình thái đại thể gồm dạng tạo khối, thâm nhiễm quanh ống mật và phát triển trong lòng ống, có thể phối hợp. Phân giai đoạn TNM đánh giá số lượng u, kích thước, xâm lấn mạch, hạch và di căn; khả năng cắt bỏ vẫn là phân loại thực hành quan trọng nhất.
iCCA là ung thư hiếm nhưng đứng thứ hai trong các ung thư gan nguyên phát sau HCC. Bệnh thường gặp ở người trưởng thành lớn tuổi, không có chênh lệch giới nhất quán như HCC và tỷ lệ thay đổi rõ theo vùng địa lý. Khu vực có sán lá gan, sỏi đường mật trong gan hoặc bệnh viêm đường mật mạn có mô hình nguy cơ riêng. Nhiều quốc gia ghi nhận xu hướng tăng, một phần do chẩn đoán và phân loại tốt hơn. Dữ liệu Việt Nam riêng cho iCCA chưa đồng nhất và cần tách khỏi ung thư đường mật ngoài gan.
Bệnh hình thành tại lớp biểu mô đường mật trong gan sau quá trình viêm, ứ mật hoặc biến đổi phân tử kéo dài. Sán lá gan có thể xâm nhập đường mật qua ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa chín ở vùng lưu hành, gây viêm mạn và tăng nguy cơ nhiều năm sau; bản thân ung thư không lây. Khi tiến triển, tế bào ung thư lan theo nhu mô gan, dọc ống mật, mạch máu, bạch huyết và bề mặt phúc mạc.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Ung thư đường mật trong gan
Nhiều trường hợp không xác định được nguyên nhân trực tiếp. Các bệnh gây viêm, ứ mật hoặc tổn thương biểu mô kéo dài như viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, sỏi trong gan, nang đường mật, bệnh Caroli và nhiễm sán lá gan làm tăng nguy cơ. Xơ gan, viêm gan B/C, gan nhiễm mỡ chuyển hóa, đái tháo đường và hút thuốc cũng có liên quan trong các nghiên cứu. Một biến đổi gen trong khối u là cơ chế thúc đẩy, nhưng thường không đồng nghĩa với đột biến di truyền từ cha mẹ.
Yếu tố khó thay đổi gồm tuổi, viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, nang ống mật, bệnh Caroli, dị tật nối mật–tụy và một số bệnh gan mạn. Yếu tố có thể can thiệp gồm nhiễm sán lá gan, hút thuốc, béo phì, đái tháo đường và viêm gan virus chưa kiểm soát. Sỏi trong gan và viêm đường mật tái diễn cần điều trị chuyên khoa. Phần lớn người có yếu tố nguy cơ vẫn không phát triển ung thư, còn nhiều bệnh nhân iCCA không có nguy cơ đã biết.
Nhóm nguy cơ cao gồm người viêm đường mật xơ hóa nguyên phát, nang đường mật hoặc bệnh Caroli, sỏi trong gan kéo dài, viêm đường mật tái phát, nhiễm Clonorchis sinensis hoặc Opisthorchis viverrini, và người xơ gan. Người sống hoặc từng sống tại vùng có thói quen ăn cá nước ngọt sống cần được hỏi về phơi nhiễm sán. Không có chương trình sàng lọc chuẩn cho toàn dân; theo dõi nhóm nguy cơ được cá thể hóa.
Triệu chứng và dấu hiệu của Ung thư đường mật trong gan
iCCA thường phát triển âm thầm vì khối ngoại vi chưa gây tắc mật và gan còn dự trữ. Triệu chứng ban đầu thường mơ hồ như mệt, ăn kém, sụt cân hoặc đau hạ sườn phải. Vàng da, ngứa và phân bạc màu xuất hiện nhiều hơn khi khối nằm trung tâm, lan dọc đường mật hoặc hạch chèn ép. Sốt rét run có thể do viêm đường mật nếu tắc nghẽn. Một số người được phát hiện tình cờ trên hình ảnh hoặc khi xét nghiệm phosphatase kiềm tăng.
- Đau âm ỉ hoặc cảm giác nặng hạ sườn phải do khối trong gan.
- Sụt cân, chán ăn, mệt và suy giảm thể lực kéo dài.
- Đầy bụng hoặc nhanh no khi gan to hoặc khối u lớn.
- Vàng da, ngứa và nước tiểu sẫm nếu dòng mật bị cản trở.
- Sốt hoặc rét run khi tắc mật kèm nhiễm trùng đường mật.
- Đau vai phải hoặc đau lưng do kích thích cơ hoành hay xâm lấn vùng lân cận.
- Cổ trướng, phù chân hoặc lơ mơ khi bệnh gây suy gan tiến triển.
- Ho, khó thở hoặc đau xương khi đã di căn.
- Huyết khối tĩnh mạch hoặc biểu hiện tăng đông liên quan ung thư.
Nên đặt lịch khám
Đi khám gan mật khi đau hạ sườn phải kéo dài, sụt cân không chủ ý, xét nghiệm men mật tăng hoặc hình ảnh phát hiện khối gan.Cần khám trong ngày
Khám sớm nếu vàng da mới, ngứa nhiều, sốt, rét run, phân bạc màu, nước tiểu sẫm hoặc ăn uống giảm nhanh.Cần tái khám sớm
Người đang điều trị cần liên hệ khi sốt, đau tăng, vàng da tăng, tiêu chảy kéo dài, khó thở hoặc không dung nạp thuốc.- Sốt cao, rét run, đau hạ sườn phải và vàng da, đặc biệt kèm tụt huyết áp hoặc lơ mơ.
- Khó thở tăng nhanh, đau ngực, ho ra máu hoặc tím tái.
- Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc chảy máu không cầm.
- Đau bụng dữ dội, bụng cứng, ngất hoặc da lạnh ẩm.
- Lú lẫn, ngủ gà, co giật hoặc tiểu rất ít.
Chẩn đoán Ung thư đường mật trong gan
Chẩn đoán bắt đầu bằng hình ảnh gan đa pha để nhận diện khối, đánh giá đường mật, mạch máu, hạch và di căn. Không giống HCC điển hình ở người xơ gan, iCCA thường cần mẫu mô trước điều trị toàn thân. Bác sĩ phối hợp mô bệnh học, hóa mô miễn dịch và nội soi hoặc hình ảnh cơ quan khác để loại trừ ung thư tuyến di căn. CA 19-9 và CEA hỗ trợ nhưng không đặc hiệu. Sau xác nhận, xét nghiệm phân tử khối u được khuyến khích ở bệnh tiến triển để tìm biến đổi có thể điều trị.
Bác sĩ hỏi sụt cân, đau, ngứa, sốt, tiền sử viêm đường mật, sỏi trong gan, bệnh ruột viêm, nang đường mật, phơi nhiễm sán lá gan và ung thư trước đây. Khám tìm vàng da, gan to, khối hạ sườn phải, hạch, cổ trướng, sốt và dấu mất nước hoặc suy dinh dưỡng. Giai đoạn sớm có thể không có dấu hiệu, nên khám bình thường không loại trừ bệnh.
Xét nghiệm chức năng gan gồm bilirubin, phosphatase kiềm, GGT, AST, ALT, albumin và INR để đánh giá tắc mật và dự trữ gan. Công thức máu, creatinine và điện giải chuẩn bị cho điều trị. CA 19-9 có thể tăng nhưng bị ảnh hưởng bởi tắc mật, viêm đường mật và kiểu gen Lewis; CEA cũng không đủ để chẩn đoán. Mô sinh thiết xác định adenocarcinoma và loại trừ di căn. Phân tích DNA/RNA hoặc panel gen tìm FGFR2, IDH1, BRAF, HER2, NTRK, MSI/dMMR và dấu ấn liên quan.
CT hoặc MRI đa pha thường cho thấy khối giảm ngấm sớm với tăng quang ngoại vi và ngấm thuốc muộn do mô xơ, kèm co kéo bao gan, giãn đường mật ngoại vi hoặc xâm lấn mạch. MRI kết hợp MRCP đánh giá đường mật và thành phần mô tốt; CT ngực đánh giá di căn phổi. PET/CT có thể hữu ích trong tình huống chọn lọc để tìm hạch hoặc di căn nhưng không thay thế CT/MRI chuẩn. Hình ảnh tiền phẫu phải ước tính thể tích gan còn lại và mối liên quan mạch–mật.
Chẩn đoán xác định thường đòi hỏi mô học adenocarcinoma phù hợp nguồn gốc đường mật trong gan, kết hợp hình ảnh cho thấy khối khởi phát trong gan và đánh giá không có ung thư nguyên phát ở nơi khác. Không có ngưỡng CA 19-9 nào đủ xác định bệnh. Phân loại TNM dùng số lượng u, kích thước, xâm lấn mạch, hạch và di căn. Khả năng cắt bỏ được hội đồng đa chuyên khoa xác định dựa trên khả năng đạt bờ âm tính, bảo tồn gan đủ và không có di căn không kiểm soát.
Điều trị Ung thư đường mật trong gan
Mục tiêu điều trị phụ thuộc khả năng cắt bỏ. Bệnh khu trú được ưu tiên phẫu thuật cắt gan đạt bờ âm tính và đánh giá hạch, sau đó cân nhắc điều trị bổ trợ. Bệnh giới hạn tại gan nhưng chưa mổ được có thể dùng hóa trị, xạ trị hoặc can thiệp để kiểm soát và đôi khi đánh giá lại phẫu thuật. Bệnh di căn cần điều trị toàn thân, xét nghiệm phân tử và chăm sóc triệu chứng. Tắc mật hoặc viêm đường mật phải được dẫn lưu và kiểm soát trước nhiều liệu pháp.
Điều trị đầu tay cho bệnh tiến triển thường dựa trên gemcitabine và cisplatin kết hợp một thuốc miễn dịch như durvalumab hoặc pembrolizumab tùy hướng dẫn, tình trạng người bệnh và khả năng tiếp cận. Sau tiến triển, lựa chọn hóa trị tiếp theo được cá thể hóa. Thuốc đích có thể dùng khi khối u mang dung hợp hoặc tái sắp xếp FGFR2, đột biến IDH1 hay một số biomarker khác; ví dụ pemigatinib, futibatinib hoặc ivosidenib trong bối cảnh phù hợp. Không dùng thuốc nếu chưa xác nhận chỉ định và chức năng cơ quan.
Dẫn lưu mật qua nội soi hoặc qua da được thực hiện khi tắc mật gây vàng da, ngứa hoặc viêm đường mật, dù iCCA ngoại vi không phải lúc nào cũng cần. Đốt nhiệt, nút hóa chất động mạch, nút phóng xạ hoặc các kỹ thuật tại gan có thể kiểm soát tổn thương chọn lọc khi không mổ được. Chỉ định phụ thuộc số ổ, kích thước, vị trí và dự trữ gan. Rủi ro gồm nhiễm trùng, chảy máu, áp-xe, tổn thương đường mật và suy gan.
Cắt gan là phương pháp triệt để chính, với mục tiêu loại toàn bộ u và bờ mô âm tính trong khi giữ đủ gan hoạt động. Phạm vi có thể từ cắt phân thùy đến cắt gan lớn; nạo vét hoặc lấy mẫu hạch vùng giúp phân giai đoạn. Nút tĩnh mạch cửa trước mổ có thể tăng thể tích gan còn lại khi cần. Ghép gan không phải tiêu chuẩn thường quy cho iCCA nhưng đang được nghiên cứu trong nhóm rất chọn lọc và theo giao thức chuyên biệt.
Chăm sóc hỗ trợ xử lý đau, ngứa, vàng da, viêm đường mật, buồn nôn, suy dinh dưỡng và mệt. Dẫn lưu mật đúng chỉ định có thể cải thiện triệu chứng và cho phép dùng thuốc an toàn hơn. Chuyên gia dinh dưỡng hỗ trợ khi ăn kém hoặc sau cắt gan. Chăm sóc giảm nhẹ sớm giúp kiểm soát triệu chứng và lập kế hoạch theo mục tiêu cá nhân, không đồng nghĩa với ngừng điều trị chống ung thư.
Sau phẫu thuật, theo dõi bằng khám, xét nghiệm gan, CA 19-9 nếu có giá trị ban đầu và CT hoặc MRI theo lịch của trung tâm. Trong hóa trị–miễn dịch, cần kiểm tra công thức máu, thận, gan, điện giải, nhiễm trùng và biến cố miễn dịch. Thuốc ức chế FGFR có thể cần theo dõi phosphate, mắt và móng; thuốc IDH1 có cảnh báo riêng. Đáp ứng được đánh giá bằng kích thước, tổn thương mới, triệu chứng và khả năng phẫu thuật lại, không dựa một dấu ấn đơn độc.
Hồi phục sau cắt gan thường cần nhiều tuần, còn hóa trị bổ trợ thường được lên kế hoạch theo nhiều chu kỳ trong vài tháng. Điều trị bệnh tiến triển tiếp tục khi còn hiệu quả và độc tính chấp nhận được, với chụp đánh giá định kỳ. Dẫn lưu mật có thể cần thay hoặc kiểm tra nhiều lần. Do nguy cơ tái phát cao, theo dõi sau điều trị triệt để kéo dài nhiều năm. Không có thời gian điều trị cố định cho mọi giai đoạn.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Khối u có thể gây tắc mật, viêm đường mật, áp-xe gan, xâm lấn tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch gan và suy gan. Di căn đến hạch, phúc mạc, phổi và xương gây đau, cổ trướng hoặc khó thở. Tăng đông liên quan ung thư làm tăng nguy cơ huyết khối. Sau phẫu thuật có thể rò mật, chảy máu, nhiễm trùng hoặc suy gan; hóa trị và miễn dịch có thể gây giảm tế bào máu, nhiễm trùng và tổn thương cơ quan.
Tiên lượng tốt nhất khi u còn khu trú và có thể cắt hoàn toàn với hạch âm tính. Nhiều ổ, xâm lấn mạch, hạch dương tính, bờ cắt còn ung thư hoặc di căn làm nguy cơ tái phát và tử vong cao hơn. Một số người bệnh tiến triển có thể kiểm soát lâu hơn nhờ miễn dịch hoặc thuốc đích khi có biomarker phù hợp, nhưng đáp ứng không đồng đều. Tiên lượng cá nhân cần cập nhật sau từng lần chụp và theo chức năng gan, không suy ra từ một số liệu chung.
iCCA có nguy cơ tái phát cao sau phẫu thuật, thường trong gan, hạch hoặc phúc mạc, nhưng thời điểm rất khác nhau. Nguy cơ tăng với nhiều u, xâm lấn mạch, hạch dương tính và bờ cắt không sạch. Hóa trị bổ trợ được dùng nhằm giảm nguy cơ nhưng không loại bỏ hoàn toàn. Tái phát khu trú có thể được đánh giá lại cho phẫu thuật, đốt, xạ trị hoặc can thiệp; tái phát lan rộng cần điều trị toàn thân và xét nghiệm phân tử nếu chưa thực hiện.
Không có cách phòng tuyệt đối hoặc vaccine đặc hiệu. Có thể giảm nguy cơ bằng điều trị sán lá gan và tránh ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa chín ở vùng lưu hành, quản lý sỏi trong gan và viêm đường mật, xử trí nang đường mật theo chuyên khoa, tiêm phòng HBV và điều trị viêm gan virus. Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu và kiểm soát cân nặng hỗ trợ sức khỏe gan. Người PSC hoặc dị tật đường mật cần kế hoạch theo dõi riêng; chưa có sàng lọc chuẩn cho dân số chung.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Ung thư đường mật trong gan
Ăn đủ năng lượng và đạm giúp duy trì cơ trước phẫu thuật hoặc hóa trị. Chia nhỏ bữa khi nhanh no, chọn thực phẩm chín kỹ, rau, tinh bột nguyên hạt và đạm dễ tiêu; hạn chế rượu. Khi tắc mật, hấp thu chất béo và vitamin tan trong dầu có thể giảm, cần bác sĩ hoặc dinh dưỡng đánh giá thay vì tự bổ sung liều cao. Không có chế độ kiềm, nước ép hay thảo dược nào chữa được iCCA.
Hoạt động nhẹ như đi bộ và tập sức mạnh vừa giúp giảm mất cơ, nhưng cần điều chỉnh khi thiếu máu, sốt, dẫn lưu mật, đau xương hoặc sau mổ. Tránh bơi khi có ống dẫn lưu chưa được cho phép và tránh nâng nặng trong thời gian lành thành bụng. Ngủ đủ, phòng té ngã và nghỉ giữa các đợt điều trị hỗ trợ hồi phục. Tăng dần vận động theo triệu chứng và hướng dẫn phục hồi chức năng.
Người bệnh có thể ghi nhiệt độ, màu da và mắt, mức ngứa, đau, lượng ăn, cân nặng, màu nước tiểu, phân và tình trạng ống dẫn lưu nếu có. Sốt hoặc rét run ở người tắc mật cần báo ngay vì nhiễm trùng có thể tiến triển nhanh. Không tự bơm rửa hay kẹp ống dẫn lưu nếu chưa được hướng dẫn. Cảm giác đỡ đau không khẳng định khối u nhỏ lại; cần hình ảnh và xét nghiệm theo lịch.
- Không trì hoãn cấp cứu khi sốt rét run kèm vàng da hoặc lơ mơ.
- Không tự uống kháng sinh còn thừa để xử lý nghi viêm đường mật.
- Không dùng thảo dược không rõ thành phần trong khi chức năng gan hoặc đường mật bất thường.
- Không bỏ xét nghiệm phân tử khi bác sĩ đề nghị cho bệnh tiến triển.
- Không tự ngừng hóa trị, miễn dịch hoặc thuốc đích vì tác dụng phụ chưa được đánh giá.
- Không ăn cá nước ngọt sống hoặc tái ở vùng có nguy cơ sán lá gan.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
iCCA ở trẻ em cực hiếm. Khối gan ở trẻ cần được đánh giá bởi ung thư nhi và gan mật nhi để phân biệt các u thường gặp hơn, dị tật đường mật và bệnh chuyển hóa. Mẫu mô, xét nghiệm phân tử và kế hoạch phẫu thuật được cá thể hóa theo tuổi và sự phát triển. Dữ liệu thuốc toàn thân ở trẻ hạn chế, vì vậy điều trị thường dựa trên hội chẩn chuyên sâu hoặc nghiên cứu lâm sàng.
Người cao tuổi có thể biểu hiện chủ yếu bằng mệt, giảm ăn, sụt cân hoặc suy giảm chức năng hơn là đau rõ. Đánh giá tiền phẫu cần chú ý tim phổi, thận, khối cơ, nhận thức và nguy cơ biến chứng. Hóa trị có thể cần điều chỉnh theo độ thanh thải thận và dự trữ tủy. Tuổi theo năm không phải chống chỉ định tuyệt đối; quyết định dựa trên thể trạng, mục tiêu và hỗ trợ gia đình.
iCCA trong thai kỳ hiếm và cần hội chẩn khẩn giữa ung thư, gan mật, chẩn đoán hình ảnh và sản khoa. Siêu âm và MRI không gadolinium có thể được ưu tiên; sinh thiết hoặc phẫu thuật được cân nhắc theo tam cá nguyệt và mức độ khẩn. Nhiều hóa chất, thuốc miễn dịch và thuốc đích có nguy cơ cho thai. Người bệnh không nên tự trì hoãn xét nghiệm hoặc quyết định chấm dứt thai kỳ nếu chưa nhận tư vấn đầy đủ.
Đa số thuốc hóa trị, miễn dịch và thuốc đích không phù hợp trong thời gian cho bú do nguy cơ vào sữa hoặc ảnh hưởng miễn dịch của trẻ. Thời gian ngừng cho bú sau liều cuối khác nhau theo hoạt chất. Sau phẫu thuật không dùng thuốc chống ung thư, khả năng cho bú phụ thuộc thuốc gây mê, giảm đau và tình trạng mẹ. Cần tư vấn dược lâm sàng cụ thể, không tự vắt bỏ sữa theo một khoảng thời gian chung.
Suy giảm miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường mật, nhiễm trùng sau dẫn lưu và biến chứng hóa trị. Thuốc miễn dịch có thể không phù hợp ở người ghép tạng hoặc bệnh tự miễn nặng vì nguy cơ thải ghép hay bùng phát bệnh. Sốt có thể ít rõ ở người giảm bạch cầu, nên ngưỡng liên hệ cơ sở điều trị thấp hơn. Dự phòng nhiễm trùng và lịch vaccine cần được cá thể hóa.
PSC, bệnh ruột viêm, xơ gan, suy thận và đái tháo đường ảnh hưởng chẩn đoán và khả năng chịu điều trị. Suy thận có thể hạn chế cisplatin; bệnh gan làm tăng nguy cơ sau cắt lớn. Thuốc chống đông và bệnh tim cần được quản lý quanh sinh thiết hoặc phẫu thuật. Việc kiểm soát nhiễm trùng đường mật, đường huyết và dinh dưỡng thường quyết định khả năng tiếp tục điều trị.
Sau cắt gan, theo dõi sốt, vàng da tăng, đau bụng, chảy dịch mật, khó thở, bụng to và giảm lượng tiểu. Vận động sớm, tập thở, chăm sóc vết mổ và ăn đủ đạm giúp giảm biến chứng. Báo cáo mô bệnh học về bờ cắt, hạch, xâm lấn mạch và phân nhóm giúp lập kế hoạch bổ trợ. Người có dẫn lưu cần được hướng dẫn đo lượng dịch và giữ hệ thống sạch, không tự rút ống.
Câu hỏi thường gặp về Ung thư đường mật trong gan
Cơ hội chữa khỏi cao nhất khi bệnh còn khu trú và phẫu thuật có thể loại bỏ toàn bộ khối u với bờ âm tính. Sau mổ, bác sĩ thường thảo luận hóa trị bổ trợ vì nguy cơ tái phát vẫn cao. Khi bệnh không thể cắt hoặc đã di căn, mục tiêu thường là kiểm soát khối u, giảm triệu chứng và kéo dài sống bằng hóa trị–miễn dịch, thuốc đích hoặc điều trị tại gan. Một số trường hợp đáp ứng tốt có thể được đánh giá lại khả năng phẫu thuật. Không thể khẳng định kết quả chỉ dựa vào kích thước khối u.
iCCA không lây qua tiếp xúc, ăn chung, hô hấp, quan hệ tình dục hay chăm sóc người bệnh. Một yếu tố nguy cơ là sán lá gan; ký sinh trùng có thể nhiễm khi ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa chín tại vùng lưu hành, chứ ung thư không truyền từ người sang người. Viêm gan B và C cũng có thể làm tăng nguy cơ bệnh gan và có đường lây riêng. Gia đình không cần cách ly, nhưng nên thực hiện an toàn thực phẩm và phòng tiếp xúc với máu theo khuyến cáo.
Không. CA 19-9 có thể tăng trong tắc mật lành tính, viêm đường mật, viêm tụy và nhiều ung thư khác; một số người không tạo được dấu ấn này do kiểu gen Lewis. Khi đường mật nhiễm trùng hoặc tắc, bác sĩ có thể điều trị hoặc dẫn lưu rồi đánh giá lại. Chẩn đoán iCCA dựa trên hình ảnh, mô bệnh học và việc loại trừ ung thư từ cơ quan khác. CA 19-9 hữu ích hơn khi theo dõi một người có mức tăng ban đầu, nhưng thay đổi của chỉ số vẫn phải đọc cùng hình ảnh.
iCCA có nhiều biến đổi phân tử có thể điều trị, đặc biệt dung hợp hoặc tái sắp xếp FGFR2 và đột biến IDH1. Các dấu ấn như BRAF V600E, HER2, NTRK hoặc MSI/dMMR cũng có thể ảnh hưởng lựa chọn ở một số người. Xét nghiệm không phải để dự đoán chắc chắn bệnh di truyền cho con, mà chủ yếu phân tích khối u nhằm chọn thuốc. Mẫu mô hoặc xét nghiệm DNA khối u trong máu có giới hạn riêng; kết quả cần được hội đồng điều trị diễn giải theo thuốc được phê duyệt và khả năng tiếp cận.
Có. Ngay cả khi cắt hoàn toàn, iCCA có thể tái phát trong phần gan còn lại, hạch, phúc mạc hoặc cơ quan xa. Nguy cơ cao hơn khi có nhiều khối, xâm lấn mạch, hạch dương tính hoặc bờ cắt còn tế bào ung thư. Hóa trị bổ trợ nhằm giảm nguy cơ nhưng không bảo đảm ngăn tái phát. Theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm để cân nhắc phẫu thuật lại, đốt, xạ trị, can thiệp tại gan hoặc thuốc toàn thân. Không nên bỏ tái khám khi thấy khỏe.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

