Futibatinib là thuốc chống ung thư đường uống, thuộc nhóm chất ức chế tyrosine kinase của thụ thể yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi FGFR1–4. Thuốc được phê duyệt cho một số người trưởng thành mắc ung thư đường mật tiến triển có dung hợp hoặc tái sắp xếp gen FGFR2, sau khi bệnh đã tiến triển qua ít nhất một liệu pháp toàn thân. Người bệnh phải được xét nghiệm xác nhận biến đổi FGFR2 trước khi điều trị. Futibatinib có thể gây tăng phosphat máu, lắng đọng khoáng chất tại mô mềm, rối loạn võng mạc, khô mắt và độc tính đối với thai. Liều phải do bác sĩ ung bướu quyết định và có thể cần giảm, tạm ngừng hoặc ngừng hẳn tùy đáp ứng và độc tính. Người dùng không nên tự áp dụng liều tham khảo, tự uống thuốc gắn phosphat hoặc tự thay đổi chế độ ăn khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. 1
Nội dung chính
- Hoạt chất: Futibatinib
- Nhóm thuốc: Thuốc chống ung thư; chất ức chế tyrosine kinase FGFR1–4 không hồi phục
- Mã ATC: L01EN04
- Chỉ định chính: Ung thư đường mật tiến triển có dung hợp hoặc tái sắp xếp FGFR2 sau điều trị toàn thân trước đó
- Dạng dùng: Viên nén bao phim
- Đường dùng: Uống
- Liều khởi đầu theo nhãn: 20 mg một lần mỗi ngày
- Nguy cơ nổi bật: Tăng phosphat máu, khoáng hóa mô mềm, độc tính võng mạc và độc tính phôi–thai
- Yêu cầu trước điều trị: Xác nhận biến đổi FGFR2 bằng xét nghiệm phù hợp
- Tình trạng lưu hành tại Việt Nam
Hoạt chất Futibatinib là gì?
Futibatinib là thuốc nhắm trúng đích đường uống, ức chế không hồi phục các thụ thể FGFR1–4. Thuốc được sử dụng cho nhóm người bệnh ung thư đường mật có biến đổi gen FGFR2 phù hợp, không phải cho mọi trường hợp ung thư đường mật. 1
Futibatinib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Futibatinib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Futibatinib |
| Tên IUPAC | 1-[(3S)-3-[4-amino-3-[2-(3,5-dimethoxyphenyl)ethynyl]pyrazolo[3,4-d]pyrimidin-1-yl]pyrrolidin-1-yl]prop-2-en-1-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | TAS-120 là mã phát triển được sử dụng trong các nghiên cứu lâm sàng. Lytgobi là tên biệt dược được ghi nhận trong tài liệu quản lý Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. 1 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Futibatinibum |
| Tên USAN | futibatinib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1448169-71-8 |
|---|---|
| UNII | 4B93MGE4AL |
| PubChem CID | 71621331 |
| RxNorm CUI | 2628190 |
| Công thức phân tử | C22H22N6O3 |
Dược động học của Futibatinib
Futibatinib có mức phơi nhiễm tăng gần tỷ lệ thuận trong khoảng liều 4–24 mg mỗi ngày và không tích lũy đáng kể ở trạng thái ổn định. Nồng độ đỉnh thường đạt sau khoảng 2 giờ; thuốc liên kết protein huyết tương cao, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A và được thải chủ yếu qua phân. 1
Giai đoạn I: Hấp thu
Thời gian trung vị đạt nồng độ tối đa trong huyết tương khoảng 2 giờ, với khoảng quan sát từ khoảng 1,2 đến 23 giờ. 1
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của futibatinib. Bữa ăn nhiều chất béo làm giảm nồng độ đỉnh khoảng 42% nhưng không làm thay đổi có ý nghĩa lâm sàng tổng mức phơi nhiễm, vì vậy thuốc có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. 1 |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 66 lít. Khoảng 95% futibatinib liên kết với protein huyết tương, chủ yếu là albumin và alpha-1-acid glycoprotein. 1
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nhãn Hoa Kỳ mô tả futibatinib được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A và ở mức độ thấp hơn bởi CYP2C9, CYP2D6. SmPC EMA nêu CYP3A đóng góp khoảng 40–50% và liên hợp glutathione khoảng 50–60% trong nghiên cứu in vitro. Hai mô tả phản ánh cách trình bày và dữ liệu quản lý khác nhau, không phải hướng dẫn để tự điều chỉnh thuốc. 1
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều futibatinib đánh dấu phóng xạ 20 mg, khoảng 91% liều được thu hồi trong phân và 9% trong nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ trung bình khoảng 2,9 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải đường uống biểu kiến trung bình khoảng 20 lít/giờ. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Tuổi từ 18–82, giới tính, chủng tộc, cân nặng 36–152 kg và độ thanh thải creatinin 30–89 mL/phút không tạo khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng. Ảnh hưởng của suy thận nặng hoặc lọc máu chưa được xác định. Ở người xơ gan kèm bilirubin tăng, phần futibatinib không gắn protein có thể tăng đáng kể và nguy cơ phản ứng bất lợi có thể cao hơn. 1
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Futibatinib
Futibatinib thuộc nhóm thuốc chống ung thư ức chế protein kinase. Khác với chất ức chế FGFR gắn thuận nghịch, futibatinib tạo liên kết cộng hóa trị với FGFR và được phân loại là chất ức chế FGFR1–4 không hồi phục. 1
Phần III: Cơ chế tác dụng
Futibatinib gắn cộng hóa trị và ức chế FGFR1, FGFR2, FGFR3, FGFR4. Sự ức chế này làm giảm phosphoryl hóa FGFR và các đường truyền tín hiệu hạ nguồn, từ đó làm giảm khả năng tăng sinh và sống còn của các tế bào ung thư phụ thuộc tín hiệu FGFR. Hoạt tính trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa thuốc có hiệu quả với mọi khối u mang bất kỳ biến đổi FGFR nào. 1
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tăng phosphat huyết thanh là tác dụng dược lực dự kiến do ức chế FGFR và tăng theo mức phơi nhiễm futibatinib. Ở mức liều gấp bốn lần liều khuyến cáo, nhãn Hoa Kỳ không ghi nhận kéo dài QTc có ý nghĩa lâm sàng. 1
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Futibatinib
Theo nhãn FDA, futibatinib được chỉ định cho người trưởng thành mắc ung thư đường mật trong gan không thể phẫu thuật, tiến triển tại chỗ hoặc di căn, đã được điều trị trước đó và có dung hợp gen FGFR2 hoặc tái sắp xếp gen FGFR2 khác.
Theo EMA, futibatinib đơn trị liệu được chỉ định cho người trưởng thành mắc ung thư đường mật tiến triển tại chỗ hoặc di căn có dung hợp hoặc tái sắp xếp FGFR2, đã tiến triển sau ít nhất một dòng điều trị toàn thân.
NICE khuyến nghị futibatinib trong phạm vi giấy phép lưu hành cho nhóm người bệnh phù hợp tại Anh. Các khác biệt về cách diễn đạt không nên được hiểu là mở rộng chỉ định ngoài nhãn của từng thị trường.
Futibatinib đang được đánh giá trong điều trị bước một ung thư đường mật trong gan tiến triển có tái sắp xếp FGFR2, bao gồm nghiên cứu pha 3 FOENIX-CCA3 so sánh với hóa trị gemcitabine–cisplatin. Thuốc cũng đã hoặc đang được nghiên cứu ở các khối u khác mang bất thường FGFR và trong các phác đồ phối hợp. Những ứng dụng này là nghiên cứu lâm sàng, không phải chỉ định được phê duyệt, trừ khi cơ quan quản lý cập nhật nhãn trong tương lai. 5
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin từ nhãn quản lý và không được tự áp dụng:
- Liều khởi đầu: 20 mg uống một lần mỗi ngày, tiếp tục đến khi bệnh tiến triển hoặc độc tính không thể chấp nhận.
- Mức giảm liều thứ nhất: 16 mg một lần mỗi ngày.
- Mức giảm liều thứ hai: 12 mg một lần mỗi ngày.
- Theo nhãn FDA, ngừng vĩnh viễn nếu người bệnh không dung nạp được 12 mg mỗi ngày.
Việc giảm liều, tạm ngừng hoặc ngừng hẳn phụ thuộc mức phosphat, độc tính ở mắt và mức độ phản ứng bất lợi. Người bệnh không được tự thay đổi liều. 1
Uống futibatinib một lần mỗi ngày, vào khoảng cùng thời điểm, cùng hoặc không cùng thức ăn. Nuốt nguyên viên; không nghiền, nhai, bẻ hoặc hòa tan. Nếu quên liều quá 12 giờ hoặc bị nôn sau khi uống, không uống liều bổ sung mà tiếp tục với liều kế tiếp theo lịch. Tránh bưởi chùm và sản phẩm chứa bưởi chùm trong thời gian điều trị. 1
Trước khi bắt đầu, cần xác nhận dung hợp hoặc tái sắp xếp FGFR2 bằng xét nghiệm phù hợp. 1
Nhãn FDA yêu cầu khám mắt toàn diện, gồm OCT hoàng điểm, trước điều trị, mỗi 2 tháng trong 6 tháng đầu và mỗi 3 tháng sau đó; khi có triệu chứng thị giác phải đánh giá khẩn cấp. SmPC EMA quy định khám mắt trước điều trị, sau 6 tuần và khẩn cấp khi có triệu chứng. Cơ sở điều trị cần tuân theo nhãn áp dụng tại địa phương. 1
Phosphat huyết thanh phải được theo dõi trong suốt điều trị. Bác sĩ cũng có thể theo dõi chức năng gan, thận, công thức máu, điện giải, tình trạng dinh dưỡng, độc tính da–móng và đáp ứng khối u. Phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai trước điều trị. 1
Cảnh báo và lưu ý về Futibatinib
Nhãn Hoa Kỳ không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối. SmPC EMA chống chỉ định ở người quá mẫn với futibatinib hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm. Vì có khác biệt giữa các nhãn, bác sĩ phải kiểm tra tờ thông tin của đúng sản phẩm được sử dụng. 1
Các phản ứng bất lợi thường gặp gồm rối loạn móng, đau cơ xương, táo bón, tiêu chảy, mệt mỏi, khô miệng, rụng tóc, viêm miệng, đau bụng, khô da, đau khớp, thay đổi vị giác, khô mắt, buồn nôn, giảm cảm giác ngon miệng, nhiễm trùng đường tiết niệu, hội chứng bàn tay–bàn chân và nôn.
Các bất thường xét nghiệm thường gặp gồm tăng phosphat, tăng creatinin, tăng đường huyết, tăng calci, tăng men gan, giảm hemoglobin, bạch cầu, bạch cầu trung tính, tiểu cầu, natri, kali hoặc albumin. Tần suất có thể khác nhau theo quần thể và cách phân loại của từng nhãn. 1
Các độc tính quan trọng gồm:
- Bong biểu mô sắc tố võng mạc hoặc bong thanh dịch võng mạc, có thể gây nhìn mờ, chớp sáng hoặc đốm đen.
- Tăng phosphat máu kéo dài dẫn đến khoáng hóa mô mềm, vôi hóa mạch, vôi hóa cơ tim, calciphylaxis không do urê huyết hoặc rối loạn calci.
- Độc tính phôi–thai.
- Xuất huyết tiêu hóa, tắc mật, tắc ruột, cổ trướng hoặc các phản ứng nghiêm trọng khác đã được ghi nhận trong nghiên cứu lâm sàng.
Thay đổi thị lực, đau mắt, co cơ, tê quanh miệng, yếu cơ, khó thở hoặc triệu chứng bất thường nặng cần được đánh giá y tế ngay. 1
Futibatinib cần được sử dụng thận trọng ở người có bệnh võng mạc, tiền sử bong võng mạc, thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc do đái tháo đường hoặc rối loạn mắt có ý nghĩa lâm sàng. 1
Tăng phosphat máu thường xuất hiện sớm và có thể cần chế độ ăn hạn chế phosphat, thuốc hạ phosphat, giảm liều hoặc tạm ngừng thuốc. Người bệnh không nên tự hạn chế thực phẩm quá mức hoặc tự dùng thuốc gắn phosphat vì có nguy cơ hạ phosphat máu. 1
Cần thận trọng ở người xơ gan kèm bilirubin tăng, suy thận nặng, đang dùng thuốc ảnh hưởng CYP3A, người có khả năng mang thai hoặc người không thể nuốt nguyên viên. Viên Lytgobi theo EMA chứa lactose. 1
SmPC EMA cho biết chưa có thông tin chuyên biệt về quá liều futibatinib. Thuốc giải độc đặc hiệu và phác đồ xử trí chuẩn. Khi uống quá liều, cần liên hệ ngay cơ sở y tế; không tự gây nôn, không uống thêm thuốc và không chờ xuất hiện triệu chứng. Việc xử trí chủ yếu do bác sĩ quyết định dựa trên triệu chứng, phosphat máu, chức năng cơ quan và độc tính ở mắt.
Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu bảo quản ở 20–25°C, cho phép dao động 15–30°C. SmPC EMA cho biết sản phẩm không cần điều kiện bảo quản đặc biệt. Cần giữ thuốc trong bao bì gốc, ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em, đồng thời tuân thủ hướng dẫn trên đúng sản phẩm được cấp phát. 1
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của futibatinib ở người dưới 18 tuổi chưa được xác lập; không có dữ liệu để đưa ra khuyến cáo liều nhi khoa. 1
Trong nghiên cứu chính, khoảng 22% người bệnh từ 65 tuổi trở lên. Nhãn Hoa Kỳ không ghi nhận khác biệt tổng thể về an toàn hoặc hiệu quả giữa nhóm từ 65 tuổi và nhóm trưởng thành trẻ hơn; EMA không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. Dữ liệu ở người rất cao tuổi còn hạn chế. 1
Futibatinib có thể gây hại cho thai hoặc mất thai dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu động vật. Không có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai. Phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai trước điều trị và sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian dùng thuốc và 1 tuần sau liều cuối. Nam giới có bạn tình có khả năng mang thai cũng phải tránh thai trong cùng thời gian. EMA khuyến nghị thêm biện pháp hàng rào do chưa xác định ảnh hưởng lên thuốc tránh thai nội tiết. 1
Chưa xác định futibatinib hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, không cho con bú trong thời gian điều trị và trong 1 tuần sau liều cuối. 1
EMA không yêu cầu hiệu chỉnh liều ở người suy gan Child-Pugh A, B hoặc C, nhưng không có dữ liệu an toàn đầy đủ ở suy gan nặng. Nhãn Hoa Kỳ cảnh báo dữ liệu còn hạn chế ở người có bilirubin toàn phần trên 1,5 lần giới hạn trên bình thường; người xơ gan kèm bilirubin tăng có thể tăng đáng kể mức phơi nhiễm futibatinib tự do và nguy cơ phản ứng bất lợi. Việc sử dụng cần được bác sĩ ung bướu và bác sĩ gan mật đánh giá. 1
Không cần điều chỉnh liều theo EMA đối với suy thận nhẹ hoặc trung bình, tương ứng độ thanh thải creatinin 30–89 mL/phút. Ảnh hưởng của suy thận nặng, bệnh thận giai đoạn cuối hoặc lọc máu chưa được xác định và chưa có khuyến cáo liều. 1
EMA đánh giá futibatinib có ảnh hưởng mức độ trung bình đến khả năng lái xe và vận hành máy. Không lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện mệt mỏi, nhìn mờ, chớp sáng, đốm đen hoặc rối loạn thị giác khác.
Tương tác thuốc của Futibatinib
- Chất ức chế CYP3A mạnh như itraconazole hoặc clarithromycin có thể làm tăng nồng độ futibatinib; nên tránh phối hợp.
- Chất cảm ứng CYP3A mạnh như rifampicin làm giảm đáng kể mức phơi nhiễm. EMA còn khuyến cáo tránh cả chất cảm ứng CYP3A mức trung bình như carbamazepine, phenytoin, phenobarbital hoặc efavirenz.
- Bưởi chùm và sản phẩm chứa bưởi chùm cần tránh trong thời gian điều trị.
- Quinidine, lansoprazole, midazolam, digoxin và rosuvastatin không tạo thay đổi dược động học có ý nghĩa lâm sàng trong các nghiên cứu được ghi nhận.
- EMA lưu ý chưa xác định futibatinib có làm giảm hiệu quả thuốc tránh thai nội tiết hay không; người dùng thuốc tránh thai nội tiết cần thêm biện pháp hàng rào theo hướng dẫn bác sĩ.
Không tự ngừng hoặc phối hợp thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn hay dược liệu khi chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ kiểm tra tương tác. 1
Thắc mắc về hoạt chất Futibatinib
Futibatinib là thuốc chống ung thư nhắm trúng đích, ức chế không hồi phục FGFR1–4. Thuốc được dùng cho một số người trưởng thành mắc ung thư đường mật tiến triển có dung hợp hoặc tái sắp xếp gen FGFR2 sau điều trị toàn thân trước đó. 1
Không. Khối u phải có dung hợp hoặc tái sắp xếp FGFR2 phù hợp và đáp ứng các tiêu chí của nhãn thuốc. Bác sĩ cần xét nghiệm phân tử khối u trước khi quyết định điều trị. 1
Có. Tăng phosphat máu là tác dụng dược lực rất thường gặp của thuốc và có thể dẫn đến lắng đọng khoáng chất ở mô mềm nếu kéo dài. Phosphat phải được theo dõi; chế độ ăn, thuốc hạ phosphat và điều chỉnh liều chỉ được thực hiện theo chỉ định chuyên môn. 1
Nếu quên liều quá 12 giờ hoặc bị nôn sau khi uống, không uống thêm để bù. Tiếp tục liều kế tiếp vào thời điểm thường lệ. Không tự uống gấp đôi liều. 1
Có. Thuốc có thể gây khô mắt, viêm giác mạc hoặc bong biểu mô sắc tố beziehungsweise bong thanh dịch võng mạc. Cần khám mắt định kỳ; nhìn mờ, chớp sáng, đốm đen hoặc thay đổi thị lực phải được báo cho bác sĩ ngay. 1

