Fruquintinib là thuốc chống ung thư đường uống, thuộc nhóm chất ức chế tyrosine kinase chọn lọc trên các thụ thể VEGFR-1, VEGFR-2 và VEGFR-3. Thuốc được phê duyệt cho một số người trưởng thành mắc ung thư đại trực tràng di căn đã được điều trị bằng các liệu pháp toàn thân tiêu chuẩn trước đó. Fruquintinib làm giảm tín hiệu tạo mạch nuôi khối u nhưng không phù hợp cho mọi người bệnh ung thư đại trực tràng. Thuốc có thể gây tăng huyết áp, chảy máu, nhiễm trùng, thủng đường tiêu hóa, tổn thương gan, protein niệu, hội chứng bàn tay–bàn chân, biến cố huyết khối và hội chứng não sau có hồi phục. Liều điều trị phải do bác sĩ ung bướu quyết định, với lịch dùng 21 ngày và nghỉ 7 ngày trong mỗi chu kỳ 28 ngày theo nhãn tham chiếu. Người bệnh không được tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc. 1
Nội dung chính
- Fruquintinib là thuốc ức chế VEGFR tyrosine kinase đường uống.
- Bối cảnh sử dụng thường là ung thư đại trực tràng di căn đã điều trị trước theo tiêu chí chuyên khoa.
- Chỉ dùng theo đơn của bác sĩ ung bướu và theo lịch theo dõi được đặt ra.
- Cần chú ý tăng huyết áp, chảy máu, tiêu chảy, mệt mỏi hoặc vấn đề lành vết thương.
- Báo bác sĩ về thuốc đang dùng, bệnh tim mạch, phẫu thuật sắp tới hoặc thai kỳ.
Hoạt chất Fruquintinib là gì?
Fruquintinib là thuốc nhắm trúng đích đường uống, ức chế chọn lọc VEGFR-1, VEGFR-2 và VEGFR-3. Thuốc làm hạn chế quá trình hình thành mạch máu mới nuôi khối u và được sử dụng trong điều trị một số trường hợp ung thư đại trực tràng di căn đã điều trị trước đó. 1
Fruquintinib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Fruquintinib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Fruquintinib |
| Tên IUPAC | 6-(6,7-dimethoxyquinazolin-4-yl)oxy-N,2-dimethyl-1-benzofuran-3-carboxamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | HMPL-013 là mã phát triển được sử dụng trong quá trình nghiên cứu. Fruzaqla là tên biệt dược được ghi nhận trong tài liệu quản lý của Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. 1 |
| Tên Latinh / tên dược điển | Fruquintinibum |
| Tên USAN | fruquintinib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1194506-26-7 |
|---|---|
| UNII | 49DXG3M5ZW |
| PubChem CID | 44480399 |
| RxNorm CUI | 2670179 |
| Công thức phân tử | C21H19N3O5 |
Dược động học của Fruquintinib
Ở liều khuyến cáo, nồng độ đỉnh trung bình hình học ở trạng thái ổn định khoảng 300 ng/mL và AUC trong 24 giờ khoảng 5.880 ng·giờ/mL. Mức phơi nhiễm tăng gần tỷ lệ thuận trong khoảng liều 1–6 mg. Trạng thái ổn định đạt được sau khoảng 14 ngày, với mức tích lũy AUC trung bình khoảng bốn lần. 1
Giai đoạn I: Hấp thu
Thời gian trung vị đạt nồng độ tối đa trong huyết tương khoảng 2 giờ, với khoảng quan sát rộng từ 0 đến 26 giờ trong dữ liệu nhãn FDA. EMA còn mô tả một đỉnh hấp thu thứ hai khoảng 24 giờ sau khi dùng thuốc. 1
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của fruquintinib. Bữa ăn nhiều chất béo không tạo khác biệt có ý nghĩa lâm sàng đối với dược động học, vì vậy thuốc có thể được uống cùng hoặc không cùng thức ăn. 1 |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến trung bình khoảng 46 lít. Khoảng 95% fruquintinib liên kết với protein huyết tương. 1
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Fruquintinib được chuyển hóa qua cả con đường cytochrome P450 và con đường không phụ thuộc P450, gồm sulfat hóa và glucuronid hóa. CYP3A là enzyme chính; CYP2C8, CYP2C9 và CYP2C19 tham gia ở mức độ thấp hơn. 1
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều 5 mg fruquintinib đánh dấu phóng xạ, khoảng 60% liều được thu hồi trong nước tiểu và 30% trong phân. Chỉ khoảng 0,5% liều được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu và 5% nguyên dạng qua phân. 1
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải thải trừ trung bình khoảng 42 giờ. 1 |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải biểu kiến trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 14,8 mL/phút. 1 |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Tuổi từ 18–82, giới tính, chủng tộc, dân tộc, cân nặng 48–108 kg, suy thận với độ thanh thải creatinin 15–89 mL/phút và suy gan nhẹ không tạo khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng trong phân tích nhãn FDA. Ảnh hưởng của suy gan vừa đến nặng chưa được xác định đầy đủ. Chất cảm ứng CYP3A mạnh hoặc vừa có thể làm giảm mức phơi nhiễm và hiệu quả của thuốc. 1
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Fruquintinib
Fruquintinib thuộc nhóm thuốc ức chế tyrosine kinase thụ thể VEGFR. Hoạt chất có tính chọn lọc đối với VEGFR-1, VEGFR-2 và VEGFR-3, khác với một số thuốc ức chế đa kinase có phổ tác dụng rộng hơn. Việc mô tả tính chọn lọc không đồng nghĩa thuốc không có độc tính ngoài mục tiêu hoặc phù hợp hơn cho mọi người bệnh. 1
Phần III: Cơ chế tác dụng
Fruquintinib ức chế hoạt tính kinase của VEGFR-1, VEGFR-2 và VEGFR-3. Sự ức chế này làm giảm phosphoryl hóa VEGFR-2 do VEGF kích hoạt, giảm tăng sinh và hình thành ống của tế bào nội mô, từ đó ức chế tạo mạch khối u. Hoạt tính tiền lâm sàng không bảo đảm đáp ứng ở từng người bệnh cụ thể. 1
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Mối liên quan giữa mức phơi nhiễm fruquintinib, đáp ứng điều trị và diễn biến theo thời gian chưa được xác định đầy đủ. Ở liều khuyến cáo, nhãn FDA không ghi nhận mức tăng trung bình của khoảng QTc trên 20 mili giây; SmPC EMA không ghi nhận kéo dài QTc trên 10 mili giây trong phân tích nồng độ–QT. 1
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Fruquintinib
Theo nhãn FDA, fruquintinib được chỉ định cho người trưởng thành mắc ung thư đại trực tràng di căn đã được điều trị trước bằng hóa trị có fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan; thuốc kháng VEGF; và thuốc kháng EGFR nếu khối u RAS hoang dã và việc dùng thuốc phù hợp về y khoa.
Theo EMA, fruquintinib đơn trị liệu được dùng cho người trưởng thành mắc ung thư đại trực tràng di căn đã được điều trị bằng các liệu pháp tiêu chuẩn nêu trên, đồng thời bệnh đã tiến triển khi dùng hoặc người bệnh không dung nạp trifluridine–tipiracil hoặc regorafenib.
NICE khuyến nghị phạm vi hẹp hơn tại Anh: dùng từ dòng ba trở đi khi trifluridine–tipiracil phối hợp bevacizumab không phù hợp và đáp ứng các điều kiện của hướng dẫn. Khuyến nghị NICE không phải là sự mở rộng chỉ định quản lý tại quốc gia khác.
Fruquintinib đang được nghiên cứu trong các phác đồ phối hợp, gồm phối hợp với trifluridine–tipiracil ở ung thư đại trực tràng tiến triển hoặc di căn. Ví dụ, thử nghiệm pha 2 FRUITION, NCT06992258, so sánh fruquintinib phối hợp trifluridine–tipiracil với fruquintinib đơn trị. Các phác đồ phối hợp này là ứng dụng đang nghiên cứu, không phải chỉ định đã được phê duyệt.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh nhãn quản lý và không được tự áp dụng:
Liều khuyến cáo: 5 mg uống một lần mỗi ngày trong 21 ngày liên tiếp, sau đó nghỉ thuốc 7 ngày để hoàn thành một chu kỳ 28 ngày. Tiếp tục điều trị đến khi bệnh tiến triển hoặc xuất hiện độc tính không thể chấp nhận. Mức giảm liều thứ nhất: 4 mg một lần mỗi ngày. Mức giảm liều thứ hai: 3 mg một lần mỗi ngày. Ngừng vĩnh viễn nếu không dung nạp được liều 3 mg mỗi ngày.
Việc tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng hẳn phải dựa trên mức độ tăng huyết áp, xuất huyết, độc tính gan, protein niệu, hội chứng bàn tay–bàn chân và các phản ứng bất lợi khác. 1
Uống fruquintinib vào khoảng cùng thời điểm mỗi ngày, cùng hoặc không cùng thức ăn. Nuốt nguyên viên nang; không nhai, nghiền, mở hoặc hòa tan nang.
Nếu quên liều dưới 12 giờ, có thể uống liều đã quên rồi tiếp tục lịch thông thường. Nếu quá 12 giờ, bỏ qua liều đó. Không uống hai liều trong cùng một ngày để bù. Nếu nôn sau khi uống, không uống thêm liều thay thế và tiếp tục liều kế tiếp theo lịch. 1
Trước và trong điều trị, bác sĩ có thể yêu cầu:
Kiểm soát huyết áp trước khi bắt đầu; theo nhãn FDA, đo hằng tuần trong tháng đầu, ít nhất mỗi tháng sau đó và khi có chỉ định lâm sàng. Xét nghiệm ALT, AST và bilirubin trước điều trị và định kỳ. Kiểm tra protein niệu trước điều trị và trong quá trình dùng thuốc. Theo dõi dấu hiệu xuất huyết, nhiễm trùng, thủng hoặc rò đường tiêu hóa. Khám da, lòng bàn tay và bàn chân để phát hiện hội chứng bàn tay–bàn chân. Theo dõi triệu chứng thần kinh gợi ý PRES như đau đầu, co giật, lú lẫn hoặc thay đổi thị giác. Đánh giá nguy cơ huyết khối, khả năng lành vết thương và kế hoạch phẫu thuật. Thử thai trước điều trị ở phụ nữ có khả năng mang thai.
Tần suất theo dõi phải được cá thể hóa bởi bác sĩ ung bướu. 1
Cảnh báo và lưu ý về Fruquintinib
Nhãn FDA không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối. SmPC EMA chống chỉ định ở người quá mẫn với fruquintinib hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm. Sự khác biệt này phản ánh quy định của từng cơ quan quản lý; cần kiểm tra nhãn của đúng sản phẩm được kê đơn. 1
Các phản ứng bất lợi thường gặp gồm:
Tăng huyết áp. Hội chứng bàn tay–bàn chân. Protein niệu. Khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói. Đau bụng. Tiêu chảy. Suy nhược hoặc mệt mỏi. Giảm cảm giác ngon miệng. Suy giáp. Đau cơ xương hoặc đau khớp. Viêm niêm mạc và phát ban.
Các bất thường xét nghiệm có thể gồm tăng triglyceride, cholesterol, AST, ALT hoặc bilirubin; giảm albumin, natri, magnesi, lymphocyte hoặc tiểu cầu. Tần suất thay đổi tùy quần thể nghiên cứu và nguồn nhãn. 1
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
Tăng huyết áp nặng hoặc cơn tăng huyết áp. Xuất huyết nghiêm trọng, kể cả xuất huyết tiêu hóa và biến cố tử vong. Nhiễm trùng nặng, viêm phổi hoặc nhiễm khuẩn huyết. Thủng hoặc rò đường tiêu hóa. Tổn thương gan hoặc suy gan. Protein niệu nặng hoặc hội chứng thận hư. Hội chứng não sau có hồi phục, còn gọi là PRES. Biến cố huyết khối động mạch. Chậm lành hoặc bục vết mổ. Phản ứng dị ứng với chất màu tartrazine hoặc sunset yellow trong viên 1 mg ở người nhạy cảm. Tổn thương phôi–thai.
Đau bụng dữ dội, nôn ra máu, phân đen, khó thở, chảy máu kéo dài, co giật, lú lẫn, thay đổi thị giác, đau ngực hoặc yếu liệt đột ngột cần được đánh giá y tế ngay. 1
Không bắt đầu fruquintinib khi tăng huyết áp chưa được kiểm soát hoặc đang có nhiễm trùng hoạt động theo nhãn FDA. Cần đặc biệt thận trọng ở người:
Có tiền sử xuất huyết hoặc đang dùng thuốc chống đông. Có nguy cơ thủng đường tiêu hóa. Có bệnh gan hoặc xét nghiệm gan bất thường. Có protein niệu hoặc hội chứng thận hư. Có bệnh tim mạch hoặc tiền sử huyết khối gần đây. Có tiền sử PRES hoặc triệu chứng thần kinh chưa rõ nguyên nhân. Chuẩn bị phẫu thuật hoặc vết thương chưa lành. Dị ứng aspirin, tartrazine hoặc chất màu azo. Đang mang thai, có khả năng mang thai hoặc có bạn tình có khả năng mang thai.
Phải ngừng thuốc ít nhất 2 tuần trước phẫu thuật lớn và không dùng lại trong ít nhất 2 tuần sau phẫu thuật, đồng thời chỉ dùng lại khi vết thương đã lành đầy đủ theo đánh giá của bác sĩ. 1
Liều cao nhất đã được nghiên cứu trong thử nghiệm lâm sàng là 6 mg mỗi ngày. Ảnh hưởng của quá liều chưa được xác định đầy đủ và không có thuốc giải độc đặc hiệu. Khi nghi ngờ quá liều, cần ngừng fruquintinib, áp dụng điều trị hỗ trợ chung và theo dõi đến khi tình trạng lâm sàng ổn định. Không tự gây nôn hoặc chờ xuất hiện triệu chứng mới liên hệ cơ sở y tế.
Theo nhãn FDA, bảo quản ở 20–25°C; có thể dao động ngắn hạn trong khoảng 15–30°C. Theo EMA, sản phẩm không cần điều kiện nhiệt độ đặc biệt nhưng phải được giữ trong bao bì gốc để tránh ẩm và đậy kín chai. Không lấy gói hút ẩm ra khỏi chai và không được nuốt gói hút ẩm. Tuân thủ hướng dẫn trên đúng sản phẩm được cấp phát. 1
Đối tượng đặc biệt
Tính an toàn và hiệu quả của fruquintinib ở người dưới 18 tuổi chưa được xác lập. EMA đánh giá không có chỉ định phù hợp ở quần thể nhi khoa đối với ung thư đại trực tràng di căn. Khuyến cáo liều cho trẻ em. 1
EMA không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi ở người từ 65 tuổi trở lên. Trong FRESCO-2, 46% người dùng fruquintinib từ 65 tuổi trở lên và không ghi nhận khác biệt tổng thể về an toàn hoặc hiệu quả so với người trẻ hơn. Dữ liệu ở người rất cao tuổi hoặc có nhiều bệnh đồng mắc vẫn cần được đánh giá thận trọng. 1
Fruquintinib có thể gây hại cho thai dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu động vật; chưa có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai. Cần xác nhận tình trạng mang thai trước khi bắt đầu điều trị.
Phụ nữ có khả năng mang thai và nam giới có bạn tình có khả năng mang thai phải sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và ít nhất 2 tuần sau liều cuối. Không sử dụng trong thai kỳ trừ khi bác sĩ đánh giá lợi ích lâm sàng vượt trội nguy cơ theo quy định của nhãn áp dụng. 1
Chưa xác định fruquintinib hoặc chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Do nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, không cho con bú trong thời gian điều trị và trong 2 tuần sau liều cuối. 1
Không cần điều chỉnh liều ở người suy gan nhẹ theo FDA và EMA. EMA cho biết không cần điều chỉnh liều ở suy gan vừa, nhưng FDA nhận định nhóm này chưa được nghiên cứu đầy đủ. Cả hai nguồn đều không khuyến nghị sử dụng ở suy gan nặng vì thiếu dữ liệu.
Do có sự khác biệt về mức độ dữ liệu giữa các nhãn, việc điều trị ở suy gan vừa phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định và theo dõi sát xét nghiệm chức năng gan. 1
Nhãn EMA không yêu cầu điều chỉnh liều ở suy thận nhẹ, vừa hoặc nặng. Dữ liệu dược động học cho thấy mức phơi nhiễm fruquintinib tự do tương tự ở người có độ thanh thải creatinin 15–29 mL/phút so với chức năng thận bình thường. Dữ liệu ở người bệnh thận giai đoạn cuối hoặc đang lọc máu. 1
EMA đánh giá fruquintinib ảnh hưởng nhẹ đến khả năng lái xe và vận hành máy. Mệt mỏi có thể xuất hiện trong quá trình điều trị. Không lái xe hoặc vận hành máy khi cảm thấy mệt nhiều, chóng mặt, lú lẫn, nhìn bất thường hoặc có triệu chứng làm giảm khả năng tập trung.
Tương tác thuốc của Fruquintinib
Tránh phối hợp với chất cảm ứng CYP3A mạnh như rifampicin vì có thể làm giảm AUC fruquintinib khoảng 65% và làm giảm hiệu quả điều trị. Nên tránh chất cảm ứng CYP3A mức vừa khi có thể; nhãn FDA cho phép giữ nguyên liều nếu không thể tránh phối hợp, nhưng việc này phải do bác sĩ quyết định. Itraconazole, một chất ức chế CYP3A mạnh, không làm thay đổi dược động học fruquintinib ở mức có ý nghĩa lâm sàng trong nghiên cứu nhãn. Rabeprazole và các thuốc làm giảm acid dạ dày không tạo thay đổi có ý nghĩa lâm sàng trong dữ liệu hiện có. Không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng với dabigatran etexilate hoặc rosuvastatin trong các nghiên cứu được mô tả.
Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và dược liệu cho bác sĩ hoặc dược sĩ; không tự ngừng hay phối hợp thuốc. 1
Thắc mắc về hoạt chất Fruquintinib
Fruquintinib là thuốc chống ung thư đường uống, ức chế chọn lọc VEGFR-1, VEGFR-2 và VEGFR-3. Thuốc được dùng cho một số người trưởng thành mắc ung thư đại trực tràng di căn đã được điều trị bằng các liệu pháp tiêu chuẩn trước đó. 1
Không theo nghĩa hóa trị gây độc tế bào truyền thống. Fruquintinib là thuốc nhắm trúng đích thuộc nhóm ức chế tyrosine kinase VEGFR, chủ yếu làm giảm quá trình tạo mạch nuôi khối u. Tuy nhiên, đây vẫn là thuốc chống ung thư có thể gây độc tính nghiêm trọng và phải dùng dưới sự giám sát chuyên khoa. 1
Theo nhãn tham chiếu, thuốc được uống một lần mỗi ngày trong 21 ngày liên tiếp, sau đó nghỉ 7 ngày để hoàn thành chu kỳ 28 ngày. Lịch dùng có thể bị tạm ngừng hoặc giảm liều do độc tính; không tự thay đổi lịch điều trị. 1
Nếu quên liều dưới 12 giờ, có thể uống liều đó. Nếu đã quá 12 giờ, bỏ qua và uống liều kế tiếp theo lịch. Không uống hai liều trong cùng ngày. Nếu nôn sau khi uống, không uống thêm liều thay thế. Cần liên hệ bác sĩ khi không chắc chắn về lịch dùng. 1
Cần được đánh giá khẩn cấp nếu có đau bụng dữ dội, nôn ra máu, phân đen, chảy máu không cầm, sốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng, đau đầu dữ dội, co giật, lú lẫn, thay đổi thị lực, đau ngực, khó thở, yếu liệt đột ngột hoặc huyết áp tăng kèm triệu chứng thần kinh. 1

