Umeclidinium là thuốc đối kháng muscarinic tác dụng kéo dài, viết tắt là LAMA, được sử dụng qua đường hít để điều trị duy trì bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ở người lớn. Thuốc thường được bào chế dưới dạng umeclidinium bromide trong dụng cụ hít bột khô Ellipta. Umeclidinium ức chế thụ thể muscarinic M3 trên cơ trơn đường thở, làm giảm tác động gây co phế quản của acetylcholine và duy trì giãn phế quản trong khoảng 24 giờ. Liều đơn chất thường dùng là một lần hít mỗi ngày, tương ứng 62,5 microgam umeclidinium trong liều chưa phóng thích hoặc 55 microgam trong liều đi ra khỏi đầu ngậm theo cách ghi của châu Âu. Thuốc không có tác dụng đủ nhanh để xử trí cơn khó thở hoặc co thắt phế quản cấp và không được tự tăng liều. Umeclidinium có thể làm nặng thêm glaucoma góc đóng, bí tiểu và gây co thắt phế quản nghịch lý ở một số người.
Nội dung chính
- Đối kháng muscarinic tác dụng kéo dài – LAMA
- Điều trị giãn phế quản duy trì cho người lớn mắc COPD
- Một lần hít mỗi ngày, vào cùng thời điểm
- 62,5 mcg trong liều định lượng trước khi phóng thích, tương ứng khoảng 55 mcg được phóng thích
- Cắt cơn khó thở, co thắt phế quản cấp hoặc thay thế thuốc hít cấp cứu
- Viêm mũi họng, nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, ho, đau đầu, táo bón
- Co thắt phế quản nghịch lý, quá mẫn, glaucoma góc đóng, bí tiểu
- Tránh phối hợp thêm thuốc kháng muscarinic hoặc kháng cholinergic khác
- Không cần chỉnh liều ở người cao tuổi, suy thận hoặc suy gan nhẹ–vừa
- Có thể phối hợp với vilanterol hoặc fluticasone furoate–vilanterol trong các sản phẩm riêng biệt
Hoạt chất Umeclidinium là gì?
Umeclidinium là thuốc giãn phế quản dạng hít tác dụng kéo dài. Thuốc ngăn acetylcholine kích hoạt các thụ thể muscarinic trên cơ trơn đường thở, đặc biệt là thụ thể M3, từ đó làm giãn cơ trơn phế quản và giúp duy trì đường thở thông thoáng ở người mắc COPD.
Umeclidinium
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Umeclidinium |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Umeclidinium |
| Tên IUPAC | diphenyl-[1-(2-phenylmethoxyethyl)-1-azoniabicyclo[2.2.2]octan-4-yl]methanol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Umeclidinium bromide là dạng muối bromide được sử dụng trong thành phẩm. Tên viết tắt thường gặp trong tài liệu nghiên cứu là UMEC. |
| Tên viết tắt | UMEC |
| Tên USAN | umeclidinium |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 869113-09-7 |
|---|---|
| UNII | 2AW6I62B7C |
| PubChem CID | 11519069 |
| RxNorm CUI | 1487511 |
Dược động học của Umeclidinium
Sau khi hít, umeclidinium được hấp thu chủ yếu từ phổi; lượng hấp thu qua đường tiêu hóa đóng góp không đáng kể. Nồng độ đỉnh trong huyết tương xuất hiện sau khoảng 5–15 phút. Trạng thái ổn định đạt được sau khoảng 7–14 ngày dùng mỗi ngày, với mức tích lũy khoảng 1,5–1,8 lần. Thuốc có thể tích phân bố khoảng 86 lít, gắn protein huyết tương khoảng 89%, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP2D6 và là cơ chất của P-glycoprotein.
Giai đoạn I: Hấp thu
Umeclidinium được hấp thu nhanh từ phổi, với nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt sau khoảng 5–15 phút. Nồng độ trong huyết tương không nhất thiết phản ánh trực tiếp mức độ giãn phế quản vì tác dụng của thuốc chủ yếu diễn ra tại đường thở.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của umeclidinium sau khi hít khoảng 13% liều dùng. Sự hấp thu qua đường uống không đáng kể; sau khi uống umeclidinium đánh dấu phóng xạ, dưới 1% liều được tìm thấy trong nước tiểu. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Sau khi tiêm tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học, thể tích phân bố trung bình của umeclidinium là khoảng 86 lít. Mức gắn protein huyết tương in vitro trung bình khoảng 89%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Umeclidinium được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP2D6. Các con đường chính gồm hydroxyl hóa và O-dealkyl hóa, sau đó liên hợp như glucuronid hóa. Các chất chuyển hóa có hoạt tính giảm hoặc chưa xác định rõ hoạt tính, và mức phơi nhiễm toàn thân với chất chuyển hóa thấp. Umeclidinium cũng là cơ chất của chất vận chuyển P-glycoprotein.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau khi tiêm tĩnh mạch umeclidinium đánh dấu phóng xạ, khoảng 58% liều được thu hồi trong phân và 22% trong nước tiểu, cho thấy có sự bài tiết qua mật. Sau đường uống, khoảng 92% được tìm thấy trong phân và dưới 1% trong nước tiểu, phù hợp với hấp thu đường uống không đáng kể. Sau khi hít lặp lại, khoảng 3–4% hoạt chất được thải nguyên dạng qua nước tiểu ở trạng thái ổn định.
| t½ · Thời gian bán thải | Các tài liệu quản lý ghi nhận giá trị khác nhau tùy cách tính:
Sự khác biệt có thể liên quan đến thiết kế nghiên cứu và định nghĩa thông số; không làm thay đổi chế độ một lần hít mỗi ngày. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | EMA ghi nhận độ thanh thải huyết tương sau khi tiêm tĩnh mạch khoảng 151 lít/giờ. Thông số này được xác định trong nghiên cứu dược động học và không phải là cơ sở để tự điều chỉnh liều thuốc hít. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Tuổi từ 40–93, giới tính, chủng tộc, cân nặng, việc dùng corticosteroid dạng hít và kiểu hình chuyển hóa CYP2D6 không gây thay đổi có ý nghĩa lâm sàng đối với mức phơi nhiễm umeclidinium. Suy thận nặng và suy gan mức độ vừa cũng không làm tăng đáng kể Cmax hoặc AUC. Thuốc chưa được nghiên cứu ở người suy gan nặng.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Umeclidinium
Umeclidinium thuộc nhóm LAMA. Đây là nhóm thuốc giãn phế quản kiểm soát dài hạn, không phải thuốc kích thích beta2 và không phải corticosteroid.
Đặc điểm chính:
- Đối kháng cạnh tranh và có hồi phục tại thụ thể muscarinic.
- Có ái lực với các thụ thể M1–M5.
- Tác dụng giãn phế quản chủ yếu nhờ ức chế thụ thể M3 trên cơ trơn đường thở.
- Tác dụng tại phổi kéo dài trên 24 giờ trong dữ liệu tiền lâm sàng.
- Mức hấp thu toàn thân tương đối thấp khi sử dụng đúng đường hít.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Acetylcholine được giải phóng từ dây thần kinh phó giao cảm có thể kích hoạt thụ thể M3, làm cơ trơn phế quản co lại. Umeclidinium cạnh tranh với acetylcholine tại thụ thể muscarinic, ngăn tín hiệu co cơ và tạo tác dụng giãn phế quản.
Tính đối kháng có hồi phục và tác dụng chủ yếu tại đường thở giúp thuốc duy trì hiệu quả trong 24 giờ khi dùng một lần mỗi ngày.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Umeclidinium làm tăng lưu lượng khí thở ra thông qua giãn phế quản. Trong các thử nghiệm xác nhận ở người mắc COPD, liều 62,5 microgam cải thiện FEV1 đáy so với giả dược. Tác dụng của thuốc được duy trì trong khoảng dùng thuốc 24 giờ.
Ở người khỏe mạnh dùng 500 microgam mỗi ngày trong 10 ngày, tương đương khoảng tám lần liều khuyến cáo, umeclidinium không gây kéo dài QTc có ý nghĩa lâm sàng trong nghiên cứu chuyên biệt. Điều này không loại trừ nguy cơ nhịp nhanh hoặc loạn nhịp ở người nhạy cảm.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Umeclidinium
Umeclidinium đơn chất được chỉ định làm thuốc giãn phế quản duy trì để giảm triệu chứng ở người lớn mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bao gồm người có biểu hiện viêm phế quản mạn hoặc khí phế thũng.
Thuốc không được chỉ định để:
- Xử trí cơn co thắt phế quản cấp.
- Thay thế thuốc hít cắt cơn.
- Điều trị một đợt COPD đang diễn biến nhanh hoặc đe dọa tính mạng.
- Điều trị hen bằng umeclidinium đơn chất.
Umeclidinium đã được nghiên cứu trong nhiều công thức phối hợp với thuốc chủ vận beta2 tác dụng kéo dài hoặc corticosteroid dạng hít. Một số thuốc phối hợp có chỉ định riêng trong COPD và, tùy quốc gia, có thể có chỉ định hen. Những dữ liệu đó không tạo thành chỉ định hen cho umeclidinium đơn chất.
Các ứng dụng điều trị khác ngoài bệnh tắc nghẽn đường thở.
Liều dùng và cách sử dụng
Điều trị duy trì COPD ở người lớn:
- Một lần hít mỗi ngày, vào cùng thời điểm.
- Không dùng quá một lần trong vòng 24 giờ.
- Nếu quên liều, dùng liều tiếp theo vào thời điểm thông thường ngày hôm sau; không hít bù hai liều.
Cách ghi hàm lượng khác nhau giữa các cơ quan:
- Nhãn Hoa Kỳ: một lần hít cung cấp liều định lượng 62,5 microgam umeclidinium.
- Nhãn EMA: mỗi liều được phóng thích chứa 55 microgam umeclidinium, tương ứng 62,5 microgam trong liều chưa phóng thích.
Hai cách ghi mô tả cùng một hệ thống dụng cụ và không phải hai liều điều trị khác nhau. Không tự áp dụng liều của Anoro Ellipta hoặc Trelegy Ellipta cho sản phẩm đơn chất.
Cách sử dụng dụng cụ Ellipta:
- Chỉ mở nắp khi đã sẵn sàng hít. Không lắc dụng cụ.
- Trượt nắp xuống đến khi nghe tiếng “tách”; bộ đếm liều phải giảm một số.
- Thở ra hết mức thoải mái, nhưng không thở vào dụng cụ.
- Đặt đầu ngậm giữa hai môi, ngậm kín và không che lỗ thông khí.
- Hít vào một hơi dài, đều và sâu.
- Nín thở ít nhất 3–4 giây nếu có thể.
- Lấy dụng cụ khỏi miệng rồi thở ra chậm.
- Lau đầu ngậm bằng khăn giấy khô nếu cần và đóng nắp.
Nếu mở rồi đóng nắp mà không hít, liều thuốc đã chuẩn bị sẽ bị mất và không thể hít lại. Thuốc có thể không tạo mùi hoặc vị rõ dù đã được hít đúng. Không rửa dụng cụ bằng nước.
Cần theo dõi:
- Mức độ khó thở, ho và hạn chế vận động.
- Nhu cầu sử dụng thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn.
- Kỹ thuật hít và khả năng tạo luồng hít đủ qua dụng cụ.
- Dấu hiệu glaucoma góc đóng như đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ hoặc thấy quầng sáng.
- Khó tiểu, tiểu đau hoặc bí tiểu.
- Nhịp nhanh, đánh trống ngực hoặc triệu chứng loạn nhịp.
- Co thắt phế quản xuất hiện ngay sau khi hít.
- Phản ứng quá mẫn, đặc biệt ở người dị ứng protein sữa.
Việc phải dùng thuốc cắt cơn nhiều hơn hoặc thuốc cắt cơn kém hiệu quả có thể là dấu hiệu COPD đang nặng lên và cần được bác sĩ đánh giá lại.
Cảnh báo và lưu ý về Umeclidinium
Theo nhãn DailyMed, thuốc chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn nghiêm trọng với protein sữa.
- Quá mẫn với umeclidinium hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
SmPC EMA nêu chống chỉ định khi quá mẫn với hoạt chất hoặc tá dược. Chống chỉ định liên quan đến protein sữa cần được đánh giá theo thành phần lactose và nhãn của đúng sản phẩm được sử dụng.
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Viêm mũi họng.
- Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên.
- Viêm xoang, viêm họng hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
- Ho, đau họng hoặc khàn tiếng.
- Đau đầu, chóng mặt hoặc thay đổi vị giác.
- Táo bón, khô miệng.
- Đau khớp hoặc đau cơ.
- Nhịp nhanh.
- Phát ban, ngứa hoặc mày đay.
Trong các thử nghiệm được DailyMed tổng hợp, viêm mũi họng xảy ra khoảng 8%, nhiễm khuẩn đường hô hấp trên 5%, ho 3% và đau khớp 2%. Tỷ lệ có thể khác nhau giữa các nghiên cứu và quần thể.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần xử trí ngay gồm:
- Co thắt phế quản nghịch lý, có thể đe dọa tính mạng.
- Phản vệ, phù mạch hoặc phản ứng quá mẫn nặng.
- Glaucoma góc đóng cấp hoặc tăng nhãn áp.
- Bí tiểu cấp.
- Nhịp nhanh, rung nhĩ hoặc các loạn nhịp khác.
- Khó thở tăng đột ngột ngay sau khi hít.
Khi co thắt phế quản nghịch lý xuất hiện, phải ngừng umeclidinium, sử dụng thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh theo hướng dẫn cấp cứu và được đánh giá y tế.
- Không dùng umeclidinium để cắt cơn khó thở cấp.
- Không tăng liều quá một lần hít mỗi 24 giờ.
- Thận trọng ở người glaucoma góc đóng.
- Thận trọng ở người phì đại tuyến tiền liệt, tắc cổ bàng quang hoặc tiền sử bí tiểu.
- Thận trọng ở người có bệnh tim mạch nặng hoặc loạn nhịp chưa kiểm soát.
- Ngừng thuốc nếu xảy ra co thắt phế quản nghịch lý hoặc phản ứng quá mẫn.
- Không dùng umeclidinium đơn chất để điều trị hen.
- Kiểm tra dị ứng protein sữa vì bột hít chứa lactose có thể chứa protein sữa.
- Dụng cụ hít bột khô phụ thuộc lực hít; cần được nhân viên y tế kiểm tra kỹ thuật sử dụng.
- Không tự ngừng thuốc duy trì dù triệu chứng đã giảm.
Dùng liều umeclidinium quá cao có thể gây triệu chứng kháng cholinergic như:
- Khô miệng.
- Nhìn mờ hoặc rối loạn điều tiết mắt.
- Nhịp tim nhanh.
- Bí tiểu.
- Táo bón.
- Kích động hoặc lú lẫn ở người nhạy cảm.
Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn. Xử trí gồm ngừng thuốc, theo dõi và điều trị triệu chứng hoặc hỗ trợ. Khi hít nhầm nhiều liều hoặc xuất hiện triệu chứng tim, mắt hay tiết niệu, cần liên hệ cơ sở y tế.
Theo thông tin sản phẩm EMA:
- Bảo quản không quá 30°C.
- Giữ dụng cụ trong khay kín để tránh ẩm và chỉ mở khay ngay trước lần sử dụng đầu tiên.
- Nếu được bảo quản trong tủ lạnh, để dụng cụ trở về nhiệt độ phòng ít nhất một giờ trước khi dùng.
- Thời hạn sử dụng sau khi mở khay là 6 tuần.
- Ghi ngày phải bỏ dụng cụ lên nhãn.
- Không mở, ăn hoặc hít gói hút ẩm.
- Để ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Umeclidinium đơn chất không được chỉ định cho trẻ em. Độ an toàn và hiệu quả của Incruse Ellipta chưa được thiết lập ở bệnh nhân nhi khoa; chỉ định COPD không có ứng dụng phù hợp ở nhóm dưới 18 tuổi trong nhãn EMA.
Không cần điều chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi. Trong các thử nghiệm của Incruse Ellipta, không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người từ 65 tuổi trở lên và người trẻ hơn. Tuy nhiên, không thể loại trừ khả năng một số người cao tuổi nhạy cảm hơn với tác dụng kháng cholinergic, đặc biệt bí tiểu, táo bón, glaucoma hoặc nhịp nhanh.
Dữ liệu sử dụng umeclidinium ở phụ nữ mang thai còn hạn chế và chưa đủ để xác định nguy cơ liên quan đến thuốc. Nghiên cứu trên động vật không ghi nhận tác dụng gây quái thai ở mức phơi nhiễm cao hơn liều dùng cho người, nhưng dữ liệu này không thay thế bằng chứng ở người.
Chỉ nên sử dụng trong thai kỳ khi bác sĩ đánh giá lợi ích dự kiến cho người mẹ lớn hơn nguy cơ tiềm tàng đối với thai nhi.
Chưa xác định umeclidinium có bài tiết vào sữa mẹ hay không, ảnh hưởng đến trẻ bú mẹ hoặc ảnh hưởng đến quá trình tạo sữa. Thuốc được phát hiện trong huyết tương của con non ở chuột đang bú sau khi chuột mẹ được dùng umeclidinium, gợi ý có khả năng chuyển qua sữa ở động vật.
Cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị COPD của người mẹ và nguy cơ tiềm tàng đối với trẻ. Không tự ngừng điều trị hoặc ngừng cho bú khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Không cần chỉnh liều ở người suy gan nhẹ hoặc vừa. Nghiên cứu ở người suy gan vừa, Child-Pugh B hoặc điểm 7–9, không cho thấy mức phơi nhiễm umeclidinium tăng đáng kể.
Umeclidinium chưa được nghiên cứu ở người suy gan nặng; EMA khuyến cáo thận trọng ở nhóm này.
Chưa có dữ liệu chuyên biệt đầy đủ ở người đồng thời suy gan nặng và suy thận.
Không cần chỉnh liều chỉ vì suy thận hoặc suy gan nhẹ–vừa. Trường hợp suy gan nặng, nhiều bệnh đồng mắc hoặc đang dùng nhiều thuốc kháng cholinergic cần được bác sĩ đánh giá riêng và theo dõi chặt tác dụng không mong muốn.
EMA nhận định umeclidinium không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy. Tuy nhiên, không nên lái xe nếu xuất hiện chóng mặt, nhìn mờ, đau mắt hoặc triệu chứng bất thường ảnh hưởng đến sự tập trung.
Tương tác thuốc của Umeclidinium
Không khuyến cáo dùng umeclidinium cùng thuốc kháng muscarinic hoặc thuốc kháng cholinergic khác vì tác dụng cộng hợp có thể làm tăng khô miệng, táo bón, tăng nhãn áp hoặc bí tiểu. Các thuốc cần rà soát có thể gồm tiotropium, glycopyrronium, aclidinium, ipratropium và thuốc kháng cholinergic toàn thân.
Umeclidinium là cơ chất của CYP2D6 và P-glycoprotein:
- Kiểu hình chuyển hóa CYP2D6 kém hoặc thuốc ức chế CYP2D6 không làm thay đổi mức phơi nhiễm có ý nghĩa lâm sàng trong các nghiên cứu.
- Verapamil làm AUC tăng khoảng 1,4 lần nhưng không ảnh hưởng Cmax; EMA nhận định thay đổi này không có ý nghĩa lâm sàng.
- Thuốc đã được dùng cùng corticosteroid dạng hít và thuốc giãn phế quản khác trong các nghiên cứu mà không ghi nhận bằng chứng tương tác lâm sàng đáng kể.
Không tự phối hợp nhiều dụng cụ hít có chứa umeclidinium.
Thắc mắc về hoạt chất Umeclidinium
Không. Umeclidinium là thuốc giãn phế quản duy trì tác dụng kéo dài và không được dùng để xử trí cơn khó thở hoặc co thắt phế quản cấp. Cơn cấp cần được điều trị bằng thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh theo kế hoạch của bác sĩ. Nếu phải dùng thuốc cắt cơn thường xuyên hơn, cần được đánh giá lại tình trạng COPD.
Không nhất thiết. Trong dụng cụ Ellipta, 62,5 microgam là lượng umeclidinium trong liều chưa phóng thích, còn khoảng 55 microgam là lượng đi ra khỏi đầu ngậm theo cách ghi của EMA. Vì vậy, tên sản phẩm có thể ghi 55 mcg hoặc 62,5 mcg tùy thị trường dù chế độ sử dụng vẫn là một lần hít mỗi ngày.
Nhãn umeclidinium đơn chất không yêu cầu bắt buộc súc miệng như đối với corticosteroid dạng hít. Có thể uống nước hoặc súc miệng nếu cảm thấy khô miệng hoặc khó chịu, nhưng không rửa dụng cụ hít bằng nước. Nếu thuốc đang dùng là sản phẩm phối hợp có corticosteroid như Trelegy Ellipta, phải thực hiện hướng dẫn súc miệng của đúng sản phẩm đó.
Umeclidinium có tác dụng kháng muscarinic và có thể làm nặng bí tiểu. Người phì đại tuyến tiền liệt, tắc cổ bàng quang, tiểu khó hoặc từng bí tiểu cần báo cho bác sĩ trước khi dùng. Phải khám ngay nếu xuất hiện khó tiểu hoặc đau khi tiểu.
Umeclidinium đơn chất không được chỉ định điều trị hen và EMA nêu thuốc không nên dùng cho người mắc hen vì chưa được nghiên cứu trong quần thể này. Một số thuốc phối hợp ba thành phần chứa umeclidinium có thể có chỉ định hen tại một số quốc gia, nhưng chỉ định đó thuộc toàn bộ thuốc phối hợp và không áp dụng cho umeclidinium đơn chất.

