Thông liên thất là lỗ khuyết trên vách ngăn giữa hai buồng thất. Sau khi sức cản mạch phổi giảm trong những tuần đầu đời, máu từ thất trái áp lực cao thường đi qua lỗ sang thất phải và lên phổi. Lỗ nhỏ có thể chỉ tạo tiếng thổi lớn nhưng không làm trẻ mệt, đồng thời nhiều lỗ cơ có khả năng tự đóng. Ngược lại, lỗ lớn khiến phổi nhận quá nhiều máu, trẻ thở nhanh, bú mệt, vã mồ hôi, tăng cân kém và có thể suy tim. Nếu áp lực phổi cao kéo dài, mạch phổi bị tổn thương và luồng thông có thể đảo chiều thành hội chứng Eisenmenger. Siêu âm tim Doppler xác định vị trí, kích thước và ảnh hưởng của lỗ. Điều trị gồm theo dõi, thuốc giảm triệu chứng suy tim, hỗ trợ dinh dưỡng và đóng lỗ bằng phẫu thuật hoặc can thiệp trong các trường hợp có chỉ định.
Thông liên thất là bệnh gì?
Thông liên thất là khiếm khuyết của vách ngăn cơ hoặc màng giữa thất trái và thất phải. Vì áp lực thất trái sau sinh cao hơn, dòng máu thường đi từ trái sang phải. Lỗ nhỏ có sức cản cao tạo tiếng thổi rõ nhưng lượng máu qua ít; lỗ lớn ít hạn chế làm áp lực hai thất gần nhau và gây quá tải phổi, nhĩ trái, thất trái. Đây là điểm khác với thông liên nhĩ, vốn chủ yếu gây quá tải thể tích tim phải và thường biểu hiện muộn hơn. VSD có thể đơn độc hoặc là một phần của tứ chứng Fallot, thông sàn nhĩ thất, thân chung động mạch và nhiều dị tật phức tạp. Mục tiêu chẩn đoán không chỉ xác nhận “có lỗ” mà phải xác định vị trí, mức hạn chế, ảnh hưởng van động mạch chủ, áp lực phổi và các tổn thương phối hợp.

| Tên bệnh | Thông liên thất |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Ventricular septal defect |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | VSD; khuyết vách liên thất; lỗ thông giữa hai tâm thất |
| Mã ICD-10 | Q21.0 – Ventricular septal defect theo ICD-10 của WHO. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Tim mạch; Tim bẩm sinh; Dị tật vách thất có luồng thông trái–phải |
| Cơ quan ảnh hưởng | Vách liên thất, thất trái, thất phải và tuần hoàn phổi bị ảnh hưởng; một số vị trí lỗ còn tác động đến van động mạch chủ hoặc đường dẫn truyền điện của tim. |
| Tính chất bệnh | Dị tật cấu trúc bẩm sinh, không lây. Diễn tiến phụ thuộc kích thước lỗ và sức cản mạch phổi: lỗ nhỏ có thể tự đóng, lỗ lớn có thể gây suy tim sớm và bệnh mạch phổi. |
| Mức độ phổ biến | Là một trong những dị tật tim bẩm sinh thường gặp nhất và là loại được CDC ghi nhận phổ biến nhất trong dữ liệu Hoa Kỳ. Tần suất thực tế thay đổi do nhiều lỗ cơ nhỏ tự đóng hoặc chỉ phát hiện bằng siêu âm. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Thông liên thất
Khi sức cản mạch phổi giảm sau sinh, máu giàu oxy từ thất trái đi qua VSD sang thất phải rồi quay lại phổi. Dòng tuần hoàn lặp lại làm tăng thể tích nhĩ trái và thất trái, gây ứ phổi và suy tim nếu luồng thông lớn. Cơ thể trẻ tăng công hô hấp và tiêu hao năng lượng nên bú mệt và chậm tăng cân. Áp lực cùng lưu lượng cao kéo dài kích thích tái cấu trúc tiểu động mạch phổi; tổn thương tiến triển có thể làm sức cản phổi vượt sức cản hệ thống, đảo chiều dòng sang phải–trái và gây tím. Với lỗ quanh màng hoặc dưới đại động mạch, dòng xoáy có thể kéo lá van động mạch chủ sa vào lỗ và gây hở van.
VSD được phân loại theo vị trí: quanh màng gần van động mạch chủ và van ba lá; cơ nằm trong phần cơ của vách, có thể một hoặc nhiều lỗ; đường vào gần van nhĩ thất và thường liên quan thông sàn nhĩ thất; đường ra hoặc dưới đại động mạch nằm gần van động mạch chủ–phổi, có nguy cơ sa lá van động mạch chủ. Về huyết động, lỗ được mô tả là nhỏ hạn chế, trung bình hoặc lớn không hạn chế. Cả vị trí và ảnh hưởng huyết động đều quyết định khả năng tự đóng, nguy cơ hở van và phương pháp can thiệp.
VSD là dị tật tim bẩm sinh đơn độc thường gặp nhất trong nhiều hệ thống giám sát. CDC ước tính khoảng 42 trên 10.000 trẻ sinh sống tại Hoa Kỳ mắc VSD, nhưng con số này không đại diện trực tiếp cho Việt Nam và có thể thay đổi theo việc phát hiện lỗ nhỏ. Bệnh gặp ở cả hai giới. Nhiều lỗ cơ nhỏ đóng trong những năm đầu đời, trong khi lỗ quanh màng lớn hoặc lỗ kèm dị tật khác dễ cần can thiệp. Chưa có số liệu toàn quốc Việt Nam đủ chuẩn hóa để so sánh trực tiếp.
Không áp dụng theo nghĩa đường lây. Lỗ hình thành trong thai kỳ do vách giữa hai thất không phát triển kín. Sau sinh, sự giảm sức cản mạch phổi làm luồng thông trái–phải tăng dần, vì vậy trẻ có lỗ lớn có thể chưa biểu hiện rõ ngay ngày đầu.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Thông liên thất
VSD xuất hiện khi các phần cơ, màng và gối nội tâm mạc tạo nên vách liên thất không hợp nhất hoàn toàn trong phát triển phôi. Đa số trường hợp đơn độc không xác định được nguyên nhân cụ thể. Bệnh có thể đi kèm bất thường nhiễm sắc thể, hội chứng gene hoặc các dị tật tim khác. Đái tháo đường của mẹ, nhiễm trùng và phơi nhiễm chất có nguy cơ trong thai kỳ liên quan tim bẩm sinh nói chung, nhưng không chứng minh nguyên nhân trực tiếp cho từng trẻ.
Không thay đổi được: tiền sử gia đình có tim bẩm sinh, hội chứng gene hoặc bất thường nhiễm sắc thể và dị tật phối hợp. Có thể kiểm soát trước thai kỳ: tiêm phòng rubella, quản lý đái tháo đường, tránh rượu, thuốc lá và thuốc không được đánh giá an toàn. Phần lớn VSD vẫn xảy ra ở thai kỳ không có yếu tố nguy cơ rõ.
Trẻ sơ sinh có tiếng thổi, thở nhanh, bú mệt, tăng cân kém hoặc gan to cần được đánh giá VSD và các nguyên nhân khác. Thai nhi có bất thường tim trên siêu âm sản khoa, hội chứng nhiễm sắc thể hoặc dị tật ngoài tim có thể cần siêu âm tim thai. Trẻ có VSD quanh màng hoặc dưới đại động mạch cần theo dõi nguy cơ sa và hở van động mạch chủ ngay cả khi luồng thông không lớn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Thông liên thất
Triệu chứng liên quan lượng máu qua lỗ, không liên quan trực tiếp với độ lớn tiếng thổi. VSD nhỏ thường không làm trẻ khó chịu và được phát hiện tình cờ. VSD lớn biểu hiện khi sức cản mạch phổi giảm, thường trong những tuần đầu hoặc tháng đầu, với thở nhanh, bú ngắn, vã mồ hôi và tăng trưởng kém. Nếu bệnh mạch phổi tiến triển, tiếng thổi có thể nhỏ đi dù bệnh nặng hơn; trẻ hoặc người lớn có thể tím, giảm sức bền và ngất.
- Thở nhanh khi nghỉ hoặc khi bú: dấu hiệu tăng lưu lượng phổi và công hô hấp ở lỗ lớn.
- Bú mệt, phải nghỉ nhiều lần: trẻ không duy trì được năng lượng cần thiết cho một cữ bú.
- Vã mồ hôi khi ăn: biểu hiện hoạt hóa giao cảm và gắng sức của tim.
- Chậm tăng cân: lượng ăn giảm trong khi nhu cầu năng lượng tăng.
- Nhiễm trùng hô hấp tái diễn: có thể gặp khi phổi sung huyết nhưng không đặc hiệu.
- Tiếng thổi toàn tâm thu: thường được bác sĩ phát hiện; lỗ nhỏ hạn chế đôi khi tạo tiếng thổi rất rõ.
- Sa lá van động mạch chủ và hở van gây tiếng thổi mới hoặc thay đổi đặc điểm tiếng thổi.
- Rối loạn nhịp hoặc block dẫn truyền, thường liên quan dị tật kèm theo hoặc sau can thiệp.
- Tím, ngón tay dùi trống và ho ra máu khi đã có hội chứng Eisenmenger.
- Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng với sốt kéo dài, mệt và cấy máu dương tính là biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng.
Nên đặt lịch khám: trẻ có tiếng thổi, bú lâu, tăng cân chậm hoặc người lớn được phát hiện VSD nhưng mất theo dõi. Cần khám trong ngày: nhịp thở tăng, bú giảm rõ, vã mồ hôi nhiều, phù, sốt kéo dài hoặc khả năng vận động giảm đột ngột. Cần tái khám sớm: khi tiếng thổi thay đổi, xuất hiện hở van động mạch chủ, rối loạn nhịp hoặc triệu chứng sau đóng lỗ.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu khi trẻ thở rút lõm nặng, tím, lơ mơ, bỏ bú, lạnh đầu chi, mạch yếu hoặc tiểu ít; ở người lớn là khó thở dữ dội, đau ngực, ngất, ho ra máu nhiều hoặc yếu liệt đột ngột. Không tự tăng liều thuốc lợi tiểu hay thuốc tim khi trẻ xấu đi. Không tự lái xe nếu người bệnh mất ý thức hoặc có dấu hiệu sốc.
Chẩn đoán Thông liên thất
Bác sĩ đánh giá thời điểm triệu chứng, tăng trưởng, nhịp thở và tiếng thổi, sau đó dùng siêu âm tim Doppler để xác định vị trí lỗ, chênh áp, hướng dòng, kích thước buồng tim và áp lực phổi. Điện tâm đồ và X-quang hỗ trợ đánh giá gánh buồng và sung huyết phổi. Thông tim không cần cho mọi VSD nhưng có giá trị khi huyết động phức tạp, nghi sức cản mạch phổi cao hoặc dự kiến đóng bằng dụng cụ. Không nên dựa vào tiếng thổi để ước đoán lỗ lớn hay nhỏ.
Bác sĩ hỏi thời gian bú, số lần ngừng bú, tốc độ tăng cân, nhiễm trùng hô hấp và mức vận động. Khám ghi nhịp thở, co kéo, mạch, huyết áp, gan, phù và tưới máu. VSD hạn chế thường có rung miu và tiếng thổi toàn tâm thu rõ ở bờ trái xương ức. Lỗ lớn có thể có âm tim thứ hai mạnh do tăng áp phổi, tiếng rung tâm trương qua van hai lá và dấu suy tim. Tiếng thổi giảm không luôn là dấu hiệu cải thiện.
Điện tâm đồ: có thể bình thường ở lỗ nhỏ hoặc cho thấy phì đại thất trái, hai thất và rối loạn dẫn truyền. Xét nghiệm máu: đánh giá thiếu máu, điện giải, chức năng thận và tình trạng dinh dưỡng trước điều trị. Peptide lợi niệu: đôi khi hỗ trợ theo dõi suy tim nhưng không thay siêu âm. Cấy máu: chỉ định khi nghi viêm nội tâm mạc với sốt kéo dài hoặc dấu nhiễm trùng.
Siêu âm tim qua thành ngực cho thấy vị trí, số lượng lỗ, dòng Doppler, kích thước tim trái, áp lực phổi và van động mạch chủ. Siêu âm qua thực quản hoặc trong buồng tim hỗ trợ đóng dụng cụ ở trường hợp chọn lọc. X-quang ngực có thể thấy tăng tuần hoàn phổi và tim to ở lỗ lớn. MRI hoặc CT hiếm khi cần cho VSD đơn độc nhưng hữu ích khi giải phẫu phức tạp, cửa sổ siêu âm kém hoặc cần đánh giá đại động mạch.
Chẩn đoán xác định khi siêu âm hoặc hình ảnh tim chứng minh gián đoạn vách liên thất và dòng máu qua lỗ. Ý nghĩa huyết động dựa trên quá tải thể tích tim trái, mức áp lực phổi, tỷ lệ dòng phổi/hệ thống, triệu chứng và tăng trưởng. Trước đóng ở người nghi bệnh mạch phổi, cần đo hoặc ước tính sức cản mạch phổi và khả năng hồi phục. Không có một đường kính đơn độc áp dụng cho mọi vị trí và mọi tuổi.
Điều trị Thông liên thất
Lỗ nhỏ không ảnh hưởng huyết động được theo dõi vì có khả năng tự đóng và không cần hạn chế sinh hoạt. Lỗ lớn gây suy tim cần tối ưu dinh dưỡng, giảm sung huyết và đánh giá đóng sớm để bảo vệ mạch phổi. Chỉ định can thiệp còn bao gồm quá tải tim trái kéo dài, hở van động mạch chủ tiến triển, viêm nội tâm mạc tái diễn hoặc luồng thông đáng kể còn khả năng đóng. VSD kèm bệnh mạch phổi không hồi phục không được xử trí như VSD đơn thuần.
Thuốc không vá được VSD. Ở trẻ suy tim, bác sĩ có thể dùng lợi tiểu và các thuốc hỗ trợ phù hợp để giảm ứ phổi, giúp trẻ ăn tốt hơn trong thời gian chờ lỗ thu nhỏ hoặc phẫu thuật. Thiếu sắt và suy dinh dưỡng cần điều trị đúng nguyên nhân. Kháng sinh dự phòng viêm nội tâm mạc không dùng thường quy cho mọi VSD; thuốc chống kết tập tiểu cầu sau đóng dụng cụ chỉ dùng theo phác đồ của cơ sở can thiệp. Không tự chỉnh liều theo nhịp thở tại nhà.
Đóng VSD bằng dụng cụ qua ống thông được thực hiện ở một số lỗ cơ và một số lỗ quanh màng có giải phẫu phù hợp tại trung tâm kinh nghiệm. Phương pháp có thể tránh phẫu thuật mở tim nhưng nguy cơ phụ thuộc vị trí lỗ, đặc biệt block nhĩ thất, hở van, tan máu, dụng cụ di lệch hoặc luồng thông tồn lưu. Thông tim cũng dùng để đo sức cản mạch phổi khi quyết định khả năng đóng không rõ.
Phẫu thuật vá VSD là phương pháp chuẩn cho lỗ lớn gây suy tim, tăng trưởng kém, tổn thương van hoặc không phù hợp can thiệp. Bác sĩ tiếp cận qua nhĩ phải hoặc đường khác tùy vị trí để hạn chế tổn thương cơ tim. Nguy cơ gồm chảy máu, nhiễm trùng, block dẫn truyền cần máy tạo nhịp, luồng thông tồn lưu và biến chứng van. Phẫu thuật sớm trước bệnh mạch phổi cố định thường cho kết quả tốt.
Trẻ suy tim cần bữa nhỏ, năng lượng cao theo chuyên gia dinh dưỡng; một số trường hợp cần sữa tăng năng lượng hoặc hỗ trợ nuôi ăn nhưng phải tránh quá tải dịch. Cha mẹ nên được hướng dẫn đếm nhịp thở, nhận biết dấu mệt khi bú và dùng thuốc chính xác. Tiêm chủng, phòng nhiễm trùng hô hấp và chăm sóc răng miệng giúp giảm gián đoạn điều trị. Trẻ ổn định nên được phát triển vận động phù hợp thay vì nằm nghỉ kéo dài.
Theo dõi gồm cân nặng, chiều dài, nhịp thở, triệu chứng suy tim, kích thước buồng tim, áp lực phổi, hướng và vận tốc luồng thông. VSD gần van động mạch chủ cần kiểm tra sa lá van và mức hở. Sau đóng, điện tâm đồ và siêu âm phát hiện block, luồng thông tồn lưu hoặc rối loạn chức năng thất. Tần suất tái khám giảm khi lỗ nhỏ ổn định nhưng tăng nếu có biến chứng hoặc can thiệp gần đây.
VSD nhỏ có thể được theo dõi trong nhiều năm và nhiều lỗ cơ đóng dần trong thời thơ ấu. Trẻ có suy tim thường cần điều trị nội khoa trong các tháng đầu, nhưng nếu tăng trưởng không cải thiện hoặc áp lực phổi cao, phẫu thuật có thể được thực hiện sớm. Hồi phục sau mổ tính bằng nhiều tuần, còn theo dõi điện học và van tim kéo dài hơn. Không thể hứa một thời điểm lỗ tự đóng cho từng trẻ.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Lỗ lớn có thể gây suy tim, suy dinh dưỡng, nhiễm trùng hô hấp, tăng áp động mạch phổi và Eisenmenger. VSD quanh màng hoặc dưới đại động mạch có nguy cơ sa và hở van động mạch chủ. Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng có thể xảy ra dù lỗ nhỏ. Sau can thiệp, biến chứng gồm block nhĩ thất, rối loạn nhịp, luồng thông tồn lưu, hở van, tan máu và hiếm khi cần can thiệp lại.
Đa số VSD nhỏ có tiên lượng rất tốt và không hạn chế tuổi thọ khi không có biến chứng. Trẻ được đóng lỗ lớn trước khi bệnh mạch phổi tiến triển thường cải thiện nhanh nhịp thở và tăng trưởng. Tiên lượng xấu hơn nếu đã có Eisenmenger, suy chức năng thất, hở van động mạch chủ đáng kể hoặc dị tật phức tạp kèm theo. Người đã sửa VSD vẫn cần biết tiền sử tim bẩm sinh và tái khám theo khuyến cáo.
Lỗ tự đóng hoặc được vá kín thường không tái mở, nhưng có thể còn luồng thông tồn lưu nhỏ. Hở van động mạch chủ, rối loạn nhịp hoặc tăng áp phổi có thể tiến triển dù lỗ đã đóng muộn. Sau phẫu thuật hoặc đặt dụng cụ, triệu chứng mới cần được đánh giá thay vì giả định bệnh “tái phát”. Chăm sóc răng miệng và điều trị nhiễm trùng sớm giúp giảm nguy cơ viêm nội tâm mạc.
Không thể phòng toàn bộ VSD. Người chuẩn bị mang thai nên tiêm phòng rubella, kiểm soát đường huyết, tránh rượu, thuốc lá và chất gây nghiện, đồng thời rà soát thuốc với bác sĩ. Siêu âm thai và siêu âm tim thai được chỉ định theo nguy cơ, nhưng lỗ nhỏ có thể không thấy trước sinh. Sau chẩn đoán, phòng bệnh mạch phổi bằng theo dõi và đóng lỗ đúng thời điểm là biện pháp quan trọng nhất.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Thông liên thất
Trẻ VSD nhỏ ăn theo nhu cầu tuổi. Trẻ suy tim có thể cần tăng mật độ năng lượng trong thể tích nhỏ và theo dõi cân nặng sát; mọi thay đổi sữa hoặc hạn chế dịch phải do đội điều trị hướng dẫn. Người lớn nên ăn cân bằng, giảm muối khi có ứ dịch và duy trì cân nặng hợp lý. Không có thực phẩm nào làm lỗ tự khép nhanh hơn.
VSD nhỏ không tăng áp phổi thường không cần hạn chế vận động. Sau đóng lỗ và chức năng tim bình thường, đa số trẻ có thể trở lại hoạt động theo hướng dẫn. Người có tăng áp phổi, rối loạn nhịp, hở van hoặc suy thất cần chương trình riêng. Dừng vận động nếu đau ngực, ngất, khó thở vượt mức thường ngày hoặc tím.
Cha mẹ có thể theo dõi thời gian bú, số cữ, nhịp thở lúc ngủ, vã mồ hôi, số tã ướt và cân nặng theo lịch. Không nên cân trẻ nhiều lần mỗi ngày hoặc tự thay thuốc dựa trên một số đo. Sau mổ, quan sát vết thương, nhiệt độ và dấu phù. Ghi lại video nhịp thở hoặc cơn mệt có thể hữu ích cho bác sĩ nhưng không thay khám trực tiếp.
- Không kết luận lỗ lớn chỉ vì tiếng thổi nghe to.
- Không tự tăng thuốc lợi tiểu khi trẻ thở nhanh hoặc bú kém.
- Không ép trẻ uống thể tích lớn trong một cữ nếu trẻ đang suy tim và dễ mệt.
- Không trì hoãn đóng lỗ có chỉ định chỉ để chờ tự đóng vô thời hạn.
- Không bỏ qua sốt kéo dài ở người có VSD vì cần loại trừ viêm nội tâm mạc.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
VSD thường biểu hiện ở trẻ nhỏ hơn ASD. Lỗ lớn có thể gây suy tim từ vài tuần tuổi, vì vậy tăng trưởng và nhịp thở là chỉ số quan trọng. Nhiều lỗ cơ nhỏ đóng tự nhiên; bác sĩ cân bằng giữa theo dõi và nguy cơ mạch phổi. Trẻ cần hỗ trợ dinh dưỡng, tiêm chủng và đánh giá phát triển. Chỉ định can thiệp không nên trì hoãn nếu thuốc không giúp trẻ tăng trưởng.
VSD chưa sửa tồn tại đến tuổi cao thường là lỗ nhỏ hoặc đã có sinh lý phức tạp. Khó thở có thể liên quan bệnh phổi, bệnh mạch vành, hở van hoặc tăng áp phổi. Quyết định đóng cần đánh giá sức cản mạch phổi, chức năng hai thất, bệnh thận và nguy cơ thủ thuật. Người đã mổ từ nhỏ có thể xuất hiện rối loạn dẫn truyền hoặc hở van về sau.
VSD nhỏ hoặc đã sửa, không tăng áp phổi thường có nguy cơ thai kỳ thấp hơn. Lỗ lớn, suy tim, tím hoặc Eisenmenger làm nguy cơ mẹ và thai tăng mạnh; hội chứng Eisenmenger đặc biệt nguy hiểm. Tư vấn trước mang thai cần đánh giá chức năng thất, áp lực phổi, thuốc và nguy cơ di truyền. Không tự ngừng thuốc tim khi biết có thai.
Nhiều phụ nữ có VSD ổn định có thể cho con bú. Thuốc lợi tiểu, chống loạn nhịp, chống đông hoặc thuốc tăng áp phổi cần được kiểm tra riêng. Nếu mẹ suy tim hoặc mệt nhiều, đội chăm sóc có thể điều chỉnh thời gian cho bú và hỗ trợ dinh dưỡng. Quyết định không nên dựa vào chẩn đoán VSD đơn thuần.
Người suy giảm miễn dịch có nguy cơ nhiễm trùng nặng và hồi phục chậm sau can thiệp. Sốt không rõ nguyên nhân, cấy máu dương tính hoặc dấu nhiễm trùng da–răng cần được xử lý sớm để giảm nguy cơ viêm nội tâm mạc. Kháng sinh dự phòng phải theo chỉ định cụ thể; dùng kéo dài không kiểm soát có thể gây tác dụng phụ và kháng thuốc.
Thiếu máu làm nhịp tim và luồng thông tăng; bệnh phổi và ngưng thở khi ngủ có thể làm áp lực phổi cao hơn. Bệnh thận ảnh hưởng lựa chọn và theo dõi lợi tiểu, còn suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ phẫu thuật. Ở người lớn, tăng huyết áp và bệnh van động mạch chủ cần đánh giá riêng vì có thể giải thích triệu chứng hoặc làm hở van nặng hơn.
Sau vá VSD, theo dõi block dẫn truyền, nhịp chậm, sốt, khó thở, tràn dịch và vết mổ. Một số bệnh nhân cần máy tạo nhịp nếu block hoàn toàn không hồi phục. Hoạt động tăng dần theo quá trình lành xương ức và chức năng tim. Về lâu dài, siêu âm đánh giá luồng thông tồn lưu, van động mạch chủ và chức năng thất.
Câu hỏi thường gặp về Thông liên thất
Mức nguy hiểm phụ thuộc kích thước hiệu dụng và ảnh hưởng lên tim phổi. Lỗ nhỏ thường không gây suy tim và nhiều trường hợp có thể tự đóng. Lỗ lớn khiến phổi nhận quá nhiều máu, gây thở nhanh, bú mệt, chậm tăng cân và bệnh mạch phổi nếu kéo dài. Một lỗ nhỏ gần van động mạch chủ vẫn có thể cần can thiệp nếu làm sa hoặc hở van. Vì vậy, đánh giá siêu âm và tăng trưởng quan trọng hơn chỉ nhìn kích thước ghi trên một lần khám.
Có, đặc biệt với lỗ cơ nhỏ và một số lỗ quanh màng nhỏ. Khả năng đóng phụ thuộc vị trí, kích thước, tuổi và mô xung quanh; không thể dự đoán chính xác thời điểm cho từng trẻ. Lỗ lớn gây suy tim hoặc áp lực phổi cao không nên chờ vô thời hạn vì có nguy cơ tổn thương mạch phổi. Thuốc giúp giảm triệu chứng trong thời gian theo dõi nhưng không làm mô vách phát triển nhanh để đóng lỗ.
Trẻ có VSD nhỏ, không suy tim thường không cần thuốc. Trẻ có lỗ lớn có thể được dùng thuốc giảm ứ phổi và hỗ trợ trong giai đoạn chờ phẫu thuật hoặc theo dõi đáp ứng. Sau khi lỗ đóng và tim hồi phục, nhiều trẻ có thể ngừng thuốc theo kế hoạch của bác sĩ. Không nên tự dừng khi trẻ ăn tốt hơn, vì triệu chứng có thể cải thiện trước khi gánh huyết động hết hoàn toàn.
Không phải mọi VSD đều cần phẫu thuật. Bác sĩ cân nhắc đóng khi trẻ suy tim khó kiểm soát, tăng trưởng kém, tim trái giãn, áp lực phổi cao, hở van động mạch chủ tiến triển hoặc có biến chứng khác. Một số VSD phù hợp đóng bằng dụng cụ, nhưng phẫu thuật vẫn là phương pháp chuẩn cho nhiều lỗ lớn hoặc vị trí phức tạp. Nếu đã có bệnh mạch phổi không hồi phục, việc đóng lỗ có thể chống chỉ định.
Trẻ có lỗ nhỏ, huyết áp phổi bình thường và không rối loạn nhịp thường có thể vận động như bạn cùng tuổi. Sau phẫu thuật, hoạt động được tăng dần khi vết mổ và xương ức lành. Trẻ có suy tim, tăng áp phổi hoặc hở van cần giới hạn riêng. Gia đình nên chú ý các dấu hiệu như chóng mặt, đau ngực, khó thở bất thường, tím hoặc ngất và đưa trẻ đi khám nếu xuất hiện.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

