Secobarbital, thường được sử dụng dưới dạng secobarbital natri, là thuốc an thần gây ngủ thuộc nhóm barbiturate tác dụng ngắn. Theo nhãn Seconal Sodium lưu trữ tại DailyMed, thuốc từng được phê duyệt để điều trị mất ngủ trong thời gian ngắn và dùng làm thuốc tiền mê. Sau khi uống, tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 10–15 phút và kéo dài khoảng 3–4 giờ; hiệu quả hỗ trợ giấc ngủ có thể giảm rõ sau khoảng hai tuần sử dụng liên tục.[1]
Secobarbital có thể gây ức chế hô hấp, hạ huyết áp, rối loạn hành vi khi ngủ, lệ thuộc thể chất và hội chứng cai nguy hiểm. Tại Việt Nam, hoạt chất nằm trong nhóm chất hướng thần thuộc Danh mục IIB của Nghị định 28/2026/NĐ-CP, chỉ được sử dụng hạn chế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.[6] Tại Hoa Kỳ, secobarbital đơn chất được kiểm soát theo Schedule II.[5]
Nội dung chính
- Barbiturate an thần gây ngủ tác dụng ngắn, thường dùng dưới dạng muối natri.[1][3]
- Điều trị mất ngủ ngắn hạn và tiền mê.[1]
- Khởi phát khoảng 10–15 phút; tác dụng khoảng 3–4 giờ sau uống.[1]
- Tác dụng gây ngủ có thể giảm đáng kể sau khoảng hai tuần dùng liên tục.[1]
- Ức chế hô hấp, hạ huyết áp, hành vi phức tạp khi ngủ, quá liều, lệ thuộc và hội chứng cai.[1]
- Chất hướng thần thuộc Danh mục IIB, được sử dụng hạn chế theo quy định.[6]
- Thuốc kê đơn và kiểm soát đặc biệt; không tự mua, tăng liều hoặc ngừng đột ngột.[1][5][6]
Hoạt chất Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3] là gì?
Secobarbital là barbiturate tác dụng ngắn có khả năng gây an thần, buồn ngủ, mất ý thức và hôn mê tùy theo liều. Thuốc có rất ít tác dụng giảm đau ở liều dưới mức gây mê và có thể làm tăng phản ứng với kích thích đau.[1]
Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
INN Secobarbital; Secobarbital sodium.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3] |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Secobarbital; Secobarbital sodium. |
| Tên IUPAC | 5-pentan-2-yl-5-prop-2-enyl-1,3-diazinane-2,4,6-trione |
| Tên hóa học khác | 2,4,6(1H,3H,5H)-Pyrimidinetrione, 5-(1-methylbutyl)-5-(2-propenyl)- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Quinalbarbitone; quinalbarbitone sodium; sodium secobarbital; Seconal Sodium.[1][3] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Secobarbitalum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 76-73-3 |
|---|---|
| UNII | 1P7H87IN75 |
| PubChem CID | 5193 |
| RxNorm CUI | 9683 |
Dược động học của Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
Secobarbital được hấp thu qua đường uống, nhanh chóng phân bố đến các mô và dịch cơ thể, với nồng độ cao tại não, gan và thận. Tính tan trong lipid cao giúp thuốc thâm nhập nhanh vào hệ thần kinh trung ương. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu bởi hệ enzyme microsome gan; các chất chuyển hóa không hoạt tính được bài tiết chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronic acid.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Barbiturate được hấp thu ở các mức độ khác nhau sau khi uống; dạng muối được hấp thu nhanh hơn dạng acid. Tốc độ hấp thu có thể tăng khi secobarbital natri được dùng dưới dạng dung dịch loãng hoặc khi dạ dày rỗng. Sau khi uống viên nang, tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 10–15 phút.[1]
Giai đoạn II: Phân bố
Secobarbital nhanh chóng phân bố đến các mô và dịch cơ thể, đặc biệt là não, gan và thận. Thuốc có tính tan trong lipid và mức gắn với protein huyết tương, protein mô và protein não cao so với nhiều barbiturate khác.[1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Secobarbital được chuyển hóa chủ yếu bởi hệ enzyme microsome tại gan. Barbiturate cũng có khả năng cảm ứng enzyme microsome gan, từ đó làm thay đổi chuyển hóa của chính thuốc và nhiều thuốc dùng đồng thời.[1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các chất chuyển hóa không hoạt tính của barbiturate được bài tiết chủ yếu qua nước tiểu dưới dạng liên hợp glucuronic acid và ít hơn qua phân. Secobarbital thuộc nhóm barbiturate được chuyển hóa gần như hoàn toàn trước khi thải trừ.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trong huyết tương của secobarbital natri ở người lớn được nhãn thuốc ghi nhận trong khoảng 15–40 giờ, trung bình khoảng 28 giờ.[1] |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Tuổi cao, suy nhược, tổn thương gan và suy giảm chức năng thận có thể làm tăng độ nhạy hoặc kéo dài tác dụng của thuốc. Dùng đồng thời thuốc cảm ứng hoặc ức chế enzyme, valproate, thuốc ức chế monoamine oxidase, rượu hoặc các thuốc ức chế thần kinh trung ương khác cũng có thể làm thay đổi nồng độ và tác dụng của Secobarbital.[1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
Secobarbital thuộc nhóm thuốc ngủ và an thần N05C, phân nhóm barbiturate đơn chất N05CA và mang mã ATC N05CA06.[2]
Về pháp lý tại Việt Nam, Secobarbital đồng thời là chất hướng thần thuộc Danh mục IIB theo Nghị định 28/2026/NĐ-CP.[6]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Secobarbital gắn vào vị trí điều biến liên quan đến kênh chloride của thụ thể GABA-A, làm tăng thời gian kênh chloride mở. Dòng chloride đi vào tế bào làm ưu phân cực màng, giảm khả năng phát xung của neuron và gây ức chế hệ thần kinh trung ương.[3]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Secobarbital có thể gây các mức độ ức chế thần kinh trung ương từ an thần nhẹ, ngủ, gây mê đến hôn mê. Sau khi uống, thuốc thường bắt đầu tác dụng trong 10–15 phút và duy trì khoảng 3–4 giờ. Thuốc làm giảm hoạt động vỏ não cảm giác, hoạt động vận động và chức năng tiểu não; đồng thời gây ức chế hô hấp phụ thuộc liều, có thể kèm giảm nhẹ huyết áp và nhịp tim ở liều gây ngủ.[1]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
Theo nhãn Seconal Sodium lưu trữ tại DailyMed, các chỉ định gồm:
- Điều trị triệu chứng mất ngủ trong thời gian ngắn. Nhãn lưu ý thuốc mất phần lớn hiệu quả khởi phát và duy trì giấc ngủ sau khoảng hai tuần dùng liên tục.
- Dùng làm thuốc tiền mê trước phẫu thuật.[1]
Đây là thông tin từ nhãn lưu trữ năm 2007. Chỉ định được phê duyệt và khả năng tiếp cận thuốc hiện tại có thể khác giữa từng quốc gia và sản phẩm.[1]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Seconal Sodium lưu trữ và chỉ mang tính tham khảo chuyên môn, không được tự áp dụng:
- Người lớn điều trị mất ngủ ngắn hạn: 100 mg vào giờ đi ngủ.
- Người lớn dùng trước phẫu thuật: 200–300 mg, uống trước phẫu thuật khoảng 1–2 giờ.
- Trẻ em dùng trước phẫu thuật: 2–6 mg/kg, liều tối đa 100 mg.
- Người cao tuổi, người suy nhược, suy giảm chức năng thận hoặc mắc bệnh gan cần giảm liều.[1]
Liều phải được bác sĩ quyết định dựa trên tuổi, cân nặng, tình trạng bệnh, thuốc dùng đồng thời và nguy cơ ức chế hô hấp.[1]
Secobarbital phải được dùng đúng liều và thời điểm do bác sĩ chỉ định. Khi dùng điều trị mất ngủ, thuốc chỉ nên được kê trong thời gian ngắn sau khi đã đánh giá nguyên nhân thể chất và tâm thần của rối loạn giấc ngủ.[1]
Không uống rượu, không tự phối hợp với opioid, thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc kháng histamine gây buồn ngủ hoặc chất ức chế thần kinh trung ương khác. Không tự tăng liều, rút ngắn khoảng cách liều hoặc ngừng đột ngột sau thời gian sử dụng kéo dài vì có thể gây co giật, mê sảng và tử vong.[1]
Cần theo dõi:
- Mức độ buồn ngủ, lú lẫn, mất điều hòa vận động và suy giảm nhận thức.
- Nhịp thở, dấu hiệu giảm thông khí hoặc ngừng thở.
- Huyết áp, nhịp tim, ngất và các dấu hiệu suy tuần hoàn.
- Hành vi phức tạp khi ngủ như lái xe, ăn uống hoặc gọi điện khi chưa tỉnh hoàn toàn.
- Dấu hiệu tăng liều, thèm thuốc, lệ thuộc và hội chứng cai.
- Đáp ứng mất ngủ; nếu triệu chứng không cải thiện sau 7–10 ngày, cần đánh giá lại bệnh lý thể chất hoặc tâm thần tiềm ẩn.
- Công thức máu, chức năng gan và thận khi điều trị kéo dài.[1]
Cảnh báo và lưu ý về Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
Secobarbital chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với Secobarbital hoặc barbiturate.
- Tiền sử porphyria biểu hiện hoặc tiềm ẩn.
- Suy giảm chức năng gan rõ rệt.
- Bệnh hô hấp có khó thở hoặc tắc nghẽn đường thở rõ ràng.[1]
Tác dụng không mong muốn thường gặp nhất được ghi nhận là buồn ngủ. Các phản ứng khác có thể gồm kích động, lú lẫn, tăng hoạt động, mất điều hòa, ác mộng, lo âu, chóng mặt, tư duy bất thường, ức chế thần kinh trung ương, giảm thông khí, ngừng thở, nhịp tim chậm, hạ huyết áp, ngất, buồn nôn, nôn, táo bón và đau đầu.[1]
Phản ứng quá mẫn như phù mạch, phát ban hoặc viêm da tróc vảy, sốt, tổn thương gan và phản ứng nghịch thường như kích động cũng đã được báo cáo.[1]
Các biến cố nghiêm trọng có thể bao gồm:
- Ức chế hô hấp nặng, giảm thông khí hoặc ngừng thở.
- Hạ huyết áp nghiêm trọng, ngất và suy tuần hoàn.
- Ức chế thần kinh trung ương sâu, hôn mê và tử vong khi quá liều.
- Phù mạch, phản ứng quá mẫn nặng hoặc viêm da tróc vảy.
- Hành vi phức tạp khi ngủ gây nguy hiểm cho người bệnh và cộng đồng.
- Lệ thuộc thể chất; ngừng đột ngột sau dùng kéo dài có thể gây mê sảng, co giật và tử vong.
- Suy hô hấp ở trẻ sơ sinh khi người mẹ dùng barbiturate gần thời điểm sinh.[1]
Secobarbital có khả năng gây dung nạp, lệ thuộc tâm lý và lệ thuộc thể chất. Lượng thuốc được kê và cấp phát nên giới hạn ở mức cần thiết cho đến lần tái khám tiếp theo. Người đã dùng liều cao hoặc dùng kéo dài phải được giảm thuốc từ từ dưới giám sát y tế.[1]
Cần đặc biệt thận trọng ở người trầm cảm, có ý tưởng tự sát, tiền sử lạm dụng thuốc, đau cấp hoặc mạn tính, bệnh gan, suy thận, người cao tuổi và người suy nhược. Ở một số người, đặc biệt là trẻ em hoặc người cao tuổi, barbiturate có thể gây kích động, lú lẫn hoặc hưng phấn nghịch thường.[1]
Các hành vi như lái xe, nấu ăn, ăn uống, gọi điện hoặc quan hệ tình dục khi chưa tỉnh hoàn toàn và không nhớ sự việc đã được báo cáo với thuốc an thần gây ngủ. Nguy cơ tăng khi phối hợp rượu, thuốc ức chế thần kinh trung ương hoặc dùng liều vượt khuyến cáo.[1]
Quá liều Secobarbital có thể biểu hiện trong khoảng 15 phút với ức chế thần kinh trung ương, giảm thông khí, hạ huyết áp và hạ thân nhiệt; trường hợp nặng có thể tiến triển thành phù phổi, loạn nhịp, suy tim, suy thận, hôn mê và tử vong.[1]
Xử trí chủ yếu là cấp cứu hỗ trợ:
- Bảo vệ đường thở, hỗ trợ thông khí và tuần hoàn.
- Theo dõi liên tục dấu hiệu sinh tồn, khí máu, điện giải và chức năng cơ quan.
- Cân nhắc than hoạt tính khi đường thở đã được bảo vệ và phù hợp về thời điểm.
- Thẩm tách máu hoặc lọc máu hấp phụ có thể làm tăng thải trừ trong ngộ độc nghiêm trọng.
- Theo dõi hội chứng cai ở người đã lệ thuộc barbiturate.[1]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn. Khi nghi ngờ quá liều, cần gọi cấp cứu và liên hệ trung tâm chống độc ngay; không tự gây nôn.[1]
Theo nhãn Seconal Sodium lưu trữ, bảo quản viên nang ở 20–25°C và cấp phát trong bao bì kín.[1] Điều kiện bảo quản phải được đối chiếu với nhãn của sản phẩm thực tế nếu có.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn lưu trữ chỉ cung cấp liều dùng trước phẫu thuật cho trẻ em là 2–6 mg/kg, tối đa 100 mg.[1] Không có dữ liệu dược động học được cung cấp cho trẻ em và trẻ sơ sinh. Barbiturate có thể gây kích động nghịch thường ở trẻ; việc dùng Secobarbital để điều trị mất ngủ ở trẻ em không nên được suy rộng từ liều tiền mê.[1]
Người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với barbiturate và xuất hiện kích động, trầm cảm hoặc lú lẫn rõ rệt. Nhãn khuyến cáo giảm liều ở người cao tuổi hoặc suy nhược và ưu tiên liều thấp nhất có hiệu quả.[1]
Barbiturate đi qua nhau thai và phân bố vào mô thai. Nhãn Seconal Sodium lưu trữ sử dụng hệ phân loại thai kỳ cũ của FDA là Category D và cảnh báo nguy cơ gây hại cho thai; hệ phân loại chữ cái này không còn được FDA sử dụng cho nhãn thuốc mới.[1]
Dùng kéo dài trong ba tháng cuối có thể gây lệ thuộc và hội chứng cai ở trẻ sơ sinh, bao gồm tăng kích thích và co giật. Sử dụng gần thời điểm sinh có thể gây ức chế hô hấp ở trẻ, đặc biệt ở trẻ sinh non.[1] Secobarbital chỉ được cân nhắc khi bác sĩ đánh giá lợi ích vượt trội nguy cơ và không được tự sử dụng trong thai kỳ.
Một lượng nhỏ barbiturate có thể bài tiết vào sữa mẹ.[1] LactMed nhận định kinh nghiệm công bố về Secobarbital trong thời kỳ cho con bú còn hạn chế; nên ưu tiên thuốc khác, đặc biệt khi nuôi trẻ sơ sinh hoặc trẻ sinh non. Nếu phải sử dụng, cần theo dõi trẻ về buồn ngủ, bú kém và tăng cân kém.[4]
Suy giảm chức năng gan rõ rệt là chống chỉ định. Ở người có tổn thương gan mức độ nhẹ hơn, nhãn khuyến cáo dùng thận trọng và giảm liều ban đầu. Không dùng barbiturate khi có dấu hiệu báo trước hôn mê gan.[1]
Nhãn khuyến cáo giảm liều ở người suy giảm chức năng thận. Urê huyết cao có thể làm tăng độ nhạy của hệ thần kinh trung ương với barbiturate. Không có bảng điều chỉnh liều cụ thể theo mức lọc cầu thận trong nhãn lưu trữ.[1]
Secobarbital có thể làm suy giảm khả năng tinh thần và thể chất cần thiết để lái xe hoặc vận hành máy móc. Người dùng không được thực hiện các hoạt động nguy hiểm cho đến khi hết hoàn toàn buồn ngủ, chóng mặt, mất phối hợp và suy giảm phản ứng; cần tuân theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ.[1]
Tương tác thuốc của Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Ubrogepant
Một số barbiturat cảm ứng mạnh CYP3A4 có thể làm giảm đáng kể hiệu quả ubrogepant. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cảm ứng CYP3A4 làm tăng chuyển hóa ubrogepant. Ảnh hưởng: Nhãn Hoa Kỳ liệt kê barbiturat trong nhóm chất cảm ứng mạnh; mức độ cảm ứng thay đổi theo từng hoạt chất. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh phối hợp khi barbiturat cụ thể là chất cảm ứng CYP3A4 mạnh; chọn thuốc thay thế. | Theo dõi thất bại điều trị; xác minh hoạt chất và cường độ cảm ứng. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Desipramine
Barbiturate có thể cảm ứng enzym gan làm giảm nồng độ desipramine; đồng thời có thể cộng hợp an thần. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác PK do cảm ứng chuyển hóa gan làm tăng thanh thải TCA; tương tác PD do cộng hợp ức chế thần kinh trung ương. Ảnh hưởng: Có thể giảm hiệu quả chống trầm cảm, xuất hiện tái phát triệu chứng; đồng thời tăng buồn ngủ và suy giảm phối hợp vận động. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Theo dõi hiệu quả, tránh thay đổi đột ngột barbiturate và chỉnh liều desipramine theo đáp ứng/nồng độ; đánh giá lại khi ngừng chất cảm ứng. | Theo dõi triệu chứng trầm cảm, nồng độ desipramine nếu có, mức độ an thần, nhịp thở và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Clinical Pharmacology—Metabolism; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Chlordiazepoxide
Barbiturate có thể làm tăng tác dụng an thần và độc tính thần kinh trung ương khi dùng cùng chlordiazepoxide. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Ức chế thần kinh trung ương cộng hợp; đồng thời có khả năng ảnh hưởng chuyển hóa khi dùng kéo dài. Ảnh hưởng: Buồn ngủ quá mức, mất điều hòa, lú lẫn, giảm tri giác và có thể ức chế hô hấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Tránh phối hợp không cần thiết; nếu bắt buộc, dùng liều thấp và theo dõi sát khi khởi trị hoặc thay đổi liều. | Tri giác, mức độ an thần, nhịp thở, SpO2, dáng đi và té ngã. | Bằng chứng: low Nguồn: emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
Thắc mắc về hoạt chất Secobarbital, thường được bào chế dưới dạng secobarbital natri.[1][3]
Secobarbital là thuốc an thần gây ngủ thuộc nhóm barbiturate tác dụng ngắn. Thuốc làm giảm hoạt động hệ thần kinh trung ương và từng được phê duyệt để điều trị mất ngủ ngắn hạn hoặc dùng làm thuốc tiền mê.[1]
Sau khi uống, thuốc thường bắt đầu tác dụng trong khoảng 10–15 phút và tác dụng gây ngủ kéo dài khoảng 3–4 giờ. Tuy nhiên, thời gian bán thải trong huyết tương dài hơn, khoảng 15–40 giờ, nên suy giảm phản ứng có thể tồn tại sau khi tác dụng gây ngủ đã giảm.[1]
Nhãn thuốc ghi nhận Secobarbital có thể mất phần lớn hiệu quả khởi phát và duy trì giấc ngủ sau khoảng hai tuần dùng liên tục. Dùng kéo dài còn làm tăng nguy cơ dung nạp, lệ thuộc thể chất và hội chứng cai.[1]
Có. Secobarbital có thể gây dung nạp, lệ thuộc tâm lý và lệ thuộc thể chất. Tăng liều hoặc dùng kéo dài làm thu hẹp khoảng cách giữa liều gây say và liều gây độc; ngừng đột ngột sau khi đã lệ thuộc có thể gây co giật, mê sảng và tử vong.[1]
Không nên tự ngừng đột ngột. Người dùng kéo dài hoặc có dấu hiệu lệ thuộc cần được bác sĩ xây dựng kế hoạch giảm liều từ từ. Khi xuất hiện run, lo âu, mất ngủ nặng, nôn, yếu cơ, lú lẫn hoặc co giật, cần được cấp cứu và đánh giá ngay.[1]

