Methohexital

Methohexital, thường được sử dụng dưới dạng methohexital natri, là thuốc gây mê toàn thân thuộc nhóm barbiturate tác dụng cực ngắn. Sau khi tiêm tĩnh mạch, thuốc nhanh chóng đi vào não và có thể gây ngủ trong khoảng 30 giây; tác dụng của một liều khởi mê thông thường kéo dài khoảng 5–7 phút. Thuốc gây ngủ và mất ý thức nhưng cung cấp rất ít tác dụng giảm đau.[1]

Theo nhãn BREVITAL tại Hoa Kỳ, Methohexital được dùng đường tĩnh mạch ở người lớn để khởi mê, hỗ trợ duy trì gây mê hoặc thực hiện thủ thuật ngắn có kích thích đau tối thiểu. Ở trẻ trên 1 tháng tuổi, nhãn cho phép sử dụng đường tiêm bắp hoặc trực tràng trong một số tình huống gây mê.[1] Do nguy cơ ngừng thở, co thắt thanh quản, tụt huyết áp và ngừng tim–hô hấp, thuốc chỉ được sử dụng tại cơ sở có phương tiện kiểm soát đường thở, theo dõi liên tục và hồi sức đầy đủ.[1]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Methohexital là barbiturate tiêm, có tác dụng gây mê/an thần nhanh.
  • Thường dùng trong thủ thuật hoặc gây mê ngắn dưới giám sát chuyên môn.
  • Chỉ sử dụng tại cơ sở y tế có phương tiện theo dõi và hồi sức.
  • Có thể gây suy hô hấp, tụt huyết áp, co giật nhẹ hoặc kích ứng tại chỗ.
  • Báo bác sĩ về bệnh tim phổi, bệnh gan, thuốc an thần/opioid, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Methohexital là gì?

Methohexital là thuốc gây mê toàn thân tác dụng cực ngắn thuộc nhóm barbiturate. Thuốc làm mất ý thức nhanh nhưng chỉ cung cấp rất ít tác dụng giảm đau; sử dụng khi có kích thích đau mà không phối hợp giảm đau thích hợp có thể gây phản ứng kích thích.[1]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Methohexital

INN Methohexital; Methohexital sodium.

CAS 151-83-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Methohexital

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Methohexital; Methohexital sodium.

Tên IUPAC

5-hex-3-yn-2-yl-1-methyl-5-prop-2-enyl-1,3-diazinane-2,4,6-trione

Tên khác / tên đồng nghĩa

Methohexitone; methohexitone sodium; Brevital sodium; sodium methohexital.[1][3]

Tên viết tắt

MHX

Tên Latinh / tên dược điển

Methohexitalum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

151-83-7

UNII

E5B8ND5IPE

PubChem CID

9034

RxNorm CUI

6847

Dược động học của Methohexital

Methohexital nhanh chóng đi vào não sau tiêm tĩnh mạch, sau đó nồng độ tại hệ thần kinh trung ương giảm do tái phân bố sang các mô khác. Thuốc ít tích lũy trong mô mỡ hơn một số thiobarbiturate, nên tác dụng cộng dồn thường ít hơn và hồi tỉnh nhanh hơn. Methohexital được chuyển hóa tại gan bằng phản ứng khử methyl và oxy hóa; các chất chuyển hóa được thải qua thận.[1][4]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau tiêm tĩnh mạch, Methohexital nhanh chóng đạt nồng độ tại não trong khoảng 30 giây. Sau tiêm bắp ở trẻ em, giấc ngủ thường xuất hiện trong 2–10 phút; sau dùng trực tràng, khởi phát thường trong 5–15 phút.[1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng khi tiêm tĩnh mạch được xem là 100% vì thuốc đi trực tiếp vào tuần hoàn hệ thống. Sinh khả dụng tuyệt đối của Methohexital dùng trực tràng được ghi nhận khoảng 17%.[1][4]

Sinh khả dụng tuyệt đối sau tiêm bắp.

Giai đoạn II: Phân bố

Thuốc được phân bố nhanh đến não, sau đó tái phân bố sang mô ngoại vi, góp phần chấm dứt nhanh tác dụng sau một liều đơn. Methohexital ít tập trung trong mô mỡ hơn thiopental và một số thiobarbiturate khác. Tỷ lệ gắn protein huyết tương được tài liệu chuyên khảo ghi nhận khoảng 79%.[1][4]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Methohexital được chuyển hóa chủ yếu tại gan thông qua khử methyl và oxy hóa. Oxy hóa chuỗi bên là bước chuyển hóa quan trọng làm mất hoạt tính sinh học; hydroxymethohexital được mô tả là một chất chuyển hóa không còn hoạt tính đáng kể.[1][4]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Methohexital và các chất chuyển hóa được thải trừ qua thận, trong đó nhãn thuốc mô tả quá trình bài tiết liên quan đến lọc cầu thận.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Một nghiên cứu dược động học kinh điển ghi nhận thời gian bán thải thải trừ cuối khoảng 70–125 phút sau sử dụng tĩnh mạch.[5] Thời gian bán thải có thể kéo dài ở người cao tuổi hoặc khi truyền kéo dài; vì vậy không nên suy diễn một giá trị duy nhất cho mọi người bệnh.[4][5]

CL · Độ thanh thải toàn phần

Một nghiên cứu dược động học sau tiêm tĩnh mạch ở người trưởng thành ghi nhận độ thanh thải huyết tương khoảng 657–999 ml/phút. Giá trị có thể thay đổi theo tuổi, tình trạng bệnh, liều và thời gian truyền.[5]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến đáp ứng và dược động học gồm:

  • Tuổi cao, suy nhược hoặc giảm chức năng tim, gan, thận.
  • Suy gan nặng, do gan tham gia chuyển hóa Methohexital.
  • Dùng kéo dài hoặc lặp liều, làm tăng nguy cơ tích lũy và kéo dài buồn ngủ.
  • Điều trị barbiturate hoặc phenytoin kéo dài, có thể làm giảm hiệu lực Methohexital.
  • Béo phì nặng, giảm thể tích tuần hoàn, sốc hoặc bệnh tim–phổi có thể làm thay đổi đáp ứng huyết động và nhu cầu liều.[1][4]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Methohexital

Methohexital thuộc nhóm thuốc gây mê toàn thân N01A, phân nhóm barbiturate đơn chất N01AF và mang mã ATC N01AF01.[2]

Về cấu trúc, Methohexital là oxybarbiturate methyl hóa, khác với các thiobarbiturate như thiopental vì không chứa nguyên tử lưu huỳnh.[1][3]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Methohexital tăng cường tác dụng ức chế của gamma-aminobutyric acid tại thụ thể GABA-A. Barbiturate làm kéo dài thời gian mở của kênh chloride liên kết với thụ thể, tăng dòng chloride vào tế bào thần kinh, gây ưu phân cực màng và giảm tính kích thích thần kinh. Ở nồng độ cao hơn, barbiturate có thể trực tiếp hoạt hóa thụ thể GABA-A.[4]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau tiêm tĩnh mạch, Methohexital gây ngủ nhanh trong khoảng 30 giây. Liều khởi mê thường tạo tác dụng trong khoảng 5–7 phút, sau đó người bệnh hồi tỉnh khi thuốc tái phân bố khỏi não.[1]

Thuốc gây ức chế hệ thần kinh trung ương, hô hấp và tuần hoàn phụ thuộc liều. Methohexital có thể gây giảm thông khí, ngừng thở, tụt huyết áp, nhịp tim nhanh và giảm sức cản mạch ngoại vi. Các vận động cơ không tự chủ, co giật hoặc phản ứng kích thích cũng có thể xuất hiện.[1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Methohexital

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Methohexital

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Methohexital

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Ubrogepant

Một số barbiturat cảm ứng mạnh CYP3A4 có thể làm giảm đáng kể hiệu quả ubrogepant.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cảm ứng CYP3A4 làm tăng chuyển hóa ubrogepant.

Ảnh hưởng:

Nhãn Hoa Kỳ liệt kê barbiturat trong nhóm chất cảm ứng mạnh; mức độ cảm ứng thay đổi theo từng hoạt chất.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp khi barbiturat cụ thể là chất cảm ứng CYP3A4 mạnh; chọn thuốc thay thế.

Theo dõi thất bại điều trị; xác minh hoạt chất và cường độ cảm ứng.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Desipramine

Barbiturate có thể cảm ứng enzym gan làm giảm nồng độ desipramine; đồng thời có thể cộng hợp an thần.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác PK do cảm ứng chuyển hóa gan làm tăng thanh thải TCA; tương tác PD do cộng hợp ức chế thần kinh trung ương.

Ảnh hưởng:

Có thể giảm hiệu quả chống trầm cảm, xuất hiện tái phát triệu chứng; đồng thời tăng buồn ngủ và suy giảm phối hợp vận động.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Theo dõi hiệu quả, tránh thay đổi đột ngột barbiturate và chỉnh liều desipramine theo đáp ứng/nồng độ; đánh giá lại khi ngừng chất cảm ứng.

Theo dõi triệu chứng trầm cảm, nồng độ desipramine nếu có, mức độ an thần, nhịp thở và té ngã.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Clinical Pharmacology—Metabolism; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Chlordiazepoxide

Barbiturate có thể làm tăng tác dụng an thần và độc tính thần kinh trung ương khi dùng cùng chlordiazepoxide.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế thần kinh trung ương cộng hợp; đồng thời có khả năng ảnh hưởng chuyển hóa khi dùng kéo dài.

Ảnh hưởng:

Buồn ngủ quá mức, mất điều hòa, lú lẫn, giảm tri giác và có thể ức chế hô hấp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Tránh phối hợp không cần thiết; nếu bắt buộc, dùng liều thấp và theo dõi sát khi khởi trị hoặc thay đổi liều.

Tri giác, mức độ an thần, nhịp thở, SpO2, dáng đi và té ngã.

Bằng chứng: low
Nguồn:

emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Methohexital

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *