Thiopental

Thiopental, thường được sử dụng dưới dạng thiopental natri, là thuốc gây mê toàn thân đường tĩnh mạch thuộc nhóm thiobarbiturate. Thuốc khởi phát tác dụng rất nhanh, gây mất ý thức trong khoảng vài chục giây nhưng không tạo tác dụng giảm đau đầy đủ. Thiopental chủ yếu được dùng để khởi mê, hỗ trợ gây mê cân bằng và trong một số tình huống chuyên khoa như kiểm soát co giật kháng trị hoặc giảm áp lực nội sọ khi có thông khí kiểm soát. Chỉ định cụ thể có thể khác nhau giữa các nhãn thuốc và quốc gia.[1][2]

Do có thể gây ngừng thở, tụt huyết áp, suy tuần hoàn và phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, Thiopental chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế được đào tạo về gây mê, tại nơi có đầy đủ phương tiện kiểm soát đường thở, oxy, thông khí và hồi sức.[1]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thiopental là barbiturate tiêm tĩnh mạch tác dụng rất ngắn.
  • Thường dùng trong gây mê hoặc tình huống hồi sức chuyên khoa theo chỉ định.
  • Chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế có phương tiện theo dõi và hỗ trợ hô hấp.
  • Nguy cơ chính gồm suy hô hấp, tụt huyết áp, ức chế tim mạch hoặc phản ứng tại chỗ.
  • Cần khai báo bệnh tim phổi, bệnh gan, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Thiopental là gì?

Thiopental là thuốc gây mê toàn thân đường tĩnh mạch tác dụng nhanh. Thuốc gây ngủ và mất ý thức nhưng không cung cấp tác dụng giảm đau đầy đủ, vì vậy thường phải phối hợp với thuốc giảm đau và các thuốc gây mê khác trong gây mê cân bằng.[1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Thiopental

INN Thiopental; Thiopental sodium.

CAS 76-75-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Thiopental

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Thiopental; Thiopental sodium.

Tên IUPAC

5-ethyl-5-pentan-2-yl-2-sulfanylidene-1,3-diazinane-4,6-dione

Tên hóa học khác

Thiopentobarbituric acid | 2-Thio-5-ethyl-5-sec-pentylbarbituric acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Thiopentone; sodium thiopental; thiopentone sodium.[5]

Tên viết tắt

THP

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

76-75-5

UNII

JI8Z5M7NA3

PubChem CID

3000715

RxNorm CUI

10493

Dược động học của Thiopental

Sau tiêm tĩnh mạch, Thiopental nhanh chóng đi vào não và gây mất ý thức trong khoảng 30 giây. Tác dụng sau một liều đơn thường kéo dài khoảng 20–30 phút, chủ yếu nhờ sự tái phân bố thuốc từ não sang cơ, mô ngoại vi và mô mỡ. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 80–90%, được chuyển hóa gần như hoàn toàn, chủ yếu tại gan, và chỉ khoảng 0,3% được thải nguyên dạng qua nước tiểu.[1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Do được tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch, thuốc không trải qua giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa hoặc mô. Nồng độ có hiệu lực trong não đạt được rất nhanh sau khi tiêm.[1][2]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Với đường tiêm tĩnh mạch, Thiopental đi trực tiếp vào tuần hoàn hệ thống nên sinh khả dụng được xem là 100%. Dữ liệu sinh khả dụng cho các đường dùng khác trong SmPC hiện hành.[1]

Giai đoạn II: Phân bố

Thiopental nhanh chóng phân bố đến các cơ quan có tưới máu cao, đặc biệt là não, sau đó tái phân bố sang mô ngoại vi và mô mỡ. Thuốc rất tan trong lipid và gắn protein huyết tương khoảng 80–90% ở nồng độ điều trị.[1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Thuốc được chuyển hóa gần như hoàn toàn, chủ yếu tại gan. SmPC ghi nhận khoảng 10–15% lượng thuốc được chuyển hóa trong giờ đầu tiên.[1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 0,3% liều Thiopental được bài tiết nguyên dạng qua nước tiểu. Phần lớn thuốc được thải trừ sau khi chuyển hóa; sự giải phóng chậm từ mô mỡ có thể kéo dài quá trình thải trừ sau liều lặp lại hoặc truyền kéo dài.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của pha phân bố sau một liều tĩnh mạch khoảng 2–4 giờ; thời gian bán thải của pha thải trừ khoảng 9–11 giờ.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Tuổi cao có thể làm chậm chuyển hóa và giảm nhu cầu liều. Khối lượng mô mỡ, béo phì, liều lặp lại hoặc truyền kéo dài làm tăng tích lũy trong mô mỡ và kéo dài hồi tỉnh. Suy gan có thể làm giảm chuyển hóa; bệnh thận nặng, giảm thể tích tuần hoàn, sốc, thiếu máu nặng và rối loạn chuyển hóa làm tăng nguy cơ đáp ứng quá mức hoặc biến cố huyết động.[1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Thiopental

Thiopental thuộc nhóm thuốc gây mê toàn thân mã ATC N01A, phân nhóm barbiturate đơn chất N01AF và mã hoạt chất N01AF03.[3]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Thiopental tác động lên hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là hệ lưới hoạt hóa ở trung não. Thuốc làm tăng dẫn truyền ức chế phụ thuộc GABA và ức chế có hồi phục hoạt động của các mô kích thích, từ đó nhanh chóng gây ngủ và mất ý thức.[1]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau tiêm tĩnh mạch, trạng thái thôi miên và gây mê có thể xuất hiện trong khoảng 30–40 giây. Thiopental không có tác dụng giảm đau đáng kể. Hồi tỉnh sau một liều khởi mê phù hợp thường xảy ra trong khoảng 30 phút, nhưng liều lặp lại hoặc truyền kéo dài có thể làm tác dụng kéo dài do tích lũy trong mô mỡ. Thuốc có thể gây ức chế hô hấp, giảm cung lượng tim và tụt huyết áp phụ thuộc liều.[1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Thiopental

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Thiopental

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Thiopental

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Ubrogepant

Một số barbiturat cảm ứng mạnh CYP3A4 có thể làm giảm đáng kể hiệu quả ubrogepant.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Cảm ứng CYP3A4 làm tăng chuyển hóa ubrogepant.

Ảnh hưởng:

Nhãn Hoa Kỳ liệt kê barbiturat trong nhóm chất cảm ứng mạnh; mức độ cảm ứng thay đổi theo từng hoạt chất.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp khi barbiturat cụ thể là chất cảm ứng CYP3A4 mạnh; chọn thuốc thay thế.

Theo dõi thất bại điều trị; xác minh hoạt chất và cường độ cảm ứng.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Desipramine

Barbiturate có thể cảm ứng enzym gan làm giảm nồng độ desipramine; đồng thời có thể cộng hợp an thần.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tương tác PK do cảm ứng chuyển hóa gan làm tăng thanh thải TCA; tương tác PD do cộng hợp ức chế thần kinh trung ương.

Ảnh hưởng:

Có thể giảm hiệu quả chống trầm cảm, xuất hiện tái phát triệu chứng; đồng thời tăng buồn ngủ và suy giảm phối hợp vận động.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Theo dõi hiệu quả, tránh thay đổi đột ngột barbiturate và chỉnh liều desipramine theo đáp ứng/nồng độ; đánh giá lại khi ngừng chất cảm ứng.

Theo dõi triệu chứng trầm cảm, nồng độ desipramine nếu có, mức độ an thần, nhịp thở và té ngã.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Clinical Pharmacology—Metabolism; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Chlordiazepoxide

Barbiturate có thể làm tăng tác dụng an thần và độc tính thần kinh trung ương khi dùng cùng chlordiazepoxide.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Ức chế thần kinh trung ương cộng hợp; đồng thời có khả năng ảnh hưởng chuyển hóa khi dùng kéo dài.

Ảnh hưởng:

Buồn ngủ quá mức, mất điều hòa, lú lẫn, giảm tri giác và có thể ức chế hô hấp.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Tránh phối hợp không cần thiết; nếu bắt buộc, dùng liều thấp và theo dõi sát khi khởi trị hoặc thay đổi liều.

Tri giác, mức độ an thần, nhịp thở, SpO2, dáng đi và té ngã.

Bằng chứng: low
Nguồn:

emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Thiopental

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 11 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *