Procaine

Procaine, thường được sử dụng dưới dạng procaine hydrochloride, là thuốc gây tê cục bộ tác dụng ngắn thuộc nhóm ester. Thuốc ngăn sự hình thành và dẫn truyền xung thần kinh bằng cách ức chế kênh natri phụ thuộc điện thế, từ đó làm mất cảm giác tạm thời tại vùng được tiêm.[1][7] Procaine chủ yếu được dùng để gây tê thấm tại chỗ và phong bế thần kinh ngoại biên; chỉ định cụ thể phụ thuộc vào nồng độ, dạng bào chế và nhãn của từng sản phẩm.[1]

Sau khi tiêm, thuốc thường khởi phát tác dụng trong khoảng 2–5 phút và duy trì gây tê khoảng một giờ. Procaine bị thủy phân rất nhanh trong huyết tương thành PABA và diethylaminoethanol.[1] Thuốc có thể gây phản ứng quá mẫn, co giật, ức chế hô hấp, tụt huyết áp, rối loạn nhịp hoặc ngừng tim nếu tiêm nhầm vào mạch hoặc sử dụng quá liều. Vì vậy, thuốc chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế có chuyên môn và đầy đủ phương tiện hồi sức.[1]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Procaine là thuốc gây tê tại chỗ nhóm ester.
  • Có thể dùng trong thủ thuật nha khoa hoặc thủ thuật nhỏ theo chỉ định chuyên môn.
  • Chỉ dùng khi có người có chuyên môn thực hiện và theo dõi.
  • Cảnh báo gồm dị ứng ester, chóng mặt, co giật, rối loạn nhịp hoặc phản ứng tại chỗ.
  • Báo bác sĩ về tiền sử dị ứng thuốc tê, bệnh tim, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Procaine là gì?

Procaine là thuốc gây tê cục bộ nhóm ester, làm mất cảm giác tạm thời tại một vùng cơ thể mà không nhất thiết làm người bệnh mất ý thức. Thuốc có tác dụng ngắn và không phải thuốc giảm đau toàn thân.[1][7]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Procaine

INN Procaine; Procaine hydrochloride.

CAS 59-46-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Procaine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Procaine; Procaine hydrochloride.

Tên IUPAC

2-(diethylamino)ethyl 4-aminobenzoate

Tên hóa học khác

Benzoic acid, 4-amino-, 2-(diethylamino)ethyl ester

Tên khác / tên đồng nghĩa

Procain; procain hydroclorid; novocaine; Novocain; 2-(diethylamino)ethyl 4-aminobenzoate.[1][5]; Novocain là tên biệt dược lịch sử, không phải tên chung quốc tế của hoạt chất.

Tên Latinh / tên dược điển

Procainum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59-46-1

UNII

4Z8Y51M438

PubChem CID

4914

RxNorm CUI

8701

Dược động học của Procaine

Sau khi tiêm tại chỗ, mức hấp thu toàn thân của Procaine phụ thuộc vào tổng liều, nồng độ, vị trí tiêm, mức tưới máu của mô và việc có phối hợp chất co mạch hay không. Thuốc được phân bố đến nhiều mô, đi qua nhau thai và nhanh chóng bị cholinesterase huyết tương thủy phân thành PABA cùng diethylaminoethanol. Các chất chuyển hóa được bài tiết chủ yếu qua nước tiểu.[1]

Giai đoạn I: Hấp thu

Procaine được hấp thu từ vị trí tiêm vào tuần hoàn. Sự hấp thu nhanh hơn tại vùng có nhiều mạch máu và chậm hơn khi phối hợp epinephrine hoặc một chất co mạch phù hợp. Tiêm nhầm vào mạch có thể làm nồng độ thuốc trong máu tăng đột ngột và gây độc tính nghiêm trọng.[1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Khái niệm sinh khả dụng đường uống không áp dụng cho Procaine dùng để gây tê bằng đường tiêm. Tỷ lệ thuốc đi vào tuần hoàn toàn thân sau tiêm tại chỗ không cố định mà phụ thuộc vị trí tiêm, mức tưới máu, liều, nồng độ và chất co mạch phối hợp.[1]

Giai đoạn II: Phân bố

Sau khi hấp thu, Procaine được phân bố đến các mô, với nồng độ tương đối cao tại gan, phổi, tim và não. Thuốc đi qua nhau thai; mức độ phơi nhiễm của thai phụ thuộc tốc độ hấp thu, chuyển hóa và liều sử dụng.[1]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Procaine bị thủy phân rất nhanh bởi cholinesterase huyết tương thành acid para-aminobenzoic và diethylaminoethanol. Khả năng chuyển hóa giảm có thể làm tăng nguy cơ tích lũy và độc tính toàn thân.[1][7]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Procaine được thải trừ chủ yếu dưới dạng các chất chuyển hóa trong nước tiểu. Dưới 2% liều được bài tiết dưới dạng thuốc không đổi.[1]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn thuốc ghi nhận thời gian bán hủy trong huyết tương in vitro của Procaine khoảng 40 ± 9 giây ở người lớn và 84 ± 30 giây ở trẻ sơ sinh. Các giá trị này phản ánh quá trình thủy phân nhanh trong huyết tương, không phải thời gian duy trì tác dụng gây tê tại vị trí tiêm.[1]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hấp thu, chuyển hóa hoặc nguy cơ độc tính gồm:

  • Tổng liều và nồng độ dung dịch.
  • Vị trí tiêm và mức tưới máu của mô.
  • Tiêm nhầm vào mạch.
  • Phối hợp epinephrine hoặc chất co mạch.
  • Tuổi cao, suy nhược hoặc bệnh cấp tính.
  • Bệnh gan nặng hoặc giảm hoạt tính cholinesterase huyết tương.
  • Dùng liều lặp lại trong thời gian ngắn.
  • Toan máu, thiếu oxy và bệnh tim mạch nặng, có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của độc tính toàn thân.[1][6]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Procaine

Procaine thuộc nhóm thuốc gây tê cục bộ N01B, phân nhóm ester của acid aminobenzoic N01BA và mang mã ATC N01BA02.[3]

Về cấu trúc và chuyển hóa, Procaine là thuốc gây tê nhóm ester, khác với nhóm amide như lidocaine. Thuốc nhóm ester thường được thủy phân trong huyết tương và có thể tạo PABA, một chất liên quan đến phản ứng quá mẫn ở một số người.[1][7]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Procaine khuếch tán qua màng tế bào thần kinh và gắn vào kênh natri phụ thuộc điện thế từ phía trong tế bào. Thuốc làm giảm dòng natri đi vào neuron, ngăn khử cực màng và chặn sự hình thành cũng như lan truyền điện thế hoạt động. Khi dẫn truyền thần kinh bị gián đoạn, cảm giác đau và các cảm giác khác tại vùng chi phối tạm thời mất đi.[1][7]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Procaine gây phong bế có hồi phục sự dẫn truyền thần kinh. Các sợi thần kinh nhỏ dẫn truyền đau và nhiệt thường bị ảnh hưởng trước, sau đó đến cảm giác chạm, áp lực và vận động khi nồng độ thuốc tăng.[7]

Sau tiêm, tác dụng thường bắt đầu trong khoảng 2–5 phút. Một liều phù hợp thường duy trì gây tê khoảng một giờ, nhưng thời gian có thể thay đổi theo kỹ thuật, nồng độ, vị trí tiêm và chất co mạch phối hợp.[1]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Procaine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Procaine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Procaine

Các tương tác cần lưu ý gồm:

  • Chất chuyển hóa PABA của Procaine có thể đối kháng tác dụng kháng khuẩn của sulfonamide. Nhãn khuyến cáo không dùng Procaine khi người bệnh đang được điều trị bệnh nhiễm khuẩn bằng sulfonamide.[1]
  • Khi dung dịch có epinephrine hoặc norepinephrine được dùng cho người đang sử dụng thuốc ức chế monoamine oxidase hoặc thuốc chống trầm cảm ba vòng, có thể xảy ra tăng huyết áp nặng hoặc rối loạn nhịp kéo dài.[1]
  • Phối hợp chất co mạch với thuốc tăng co tử cung dẫn xuất ergot có thể gây tăng huyết áp nghiêm trọng và biến cố mạch máu não.[1]
  • Phenothiazine và butyrophenone có thể làm giảm hoặc đảo ngược tác dụng tăng huyết áp của epinephrine.[1]
  • Các thuốc gây tê cục bộ khác hoặc thuốc có độc tính tim–thần kinh tương tự có thể làm tăng độc tính cộng gộp.
  • Thuốc kháng cholinesterase có thể làm chậm chuyển hóa Procaine và làm tăng nguy cơ độc tính; cần được bác sĩ đánh giá trước khi phối hợp.[1][7]

Thắc mắc về hoạt chất Procaine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *