Acid Aminobenzoic

Acid Aminobenzoic, còn gọi là aminobenzoic acid, acid para-aminobenzoic hoặc PABA, là một hợp chất hữu cơ có công thức C7H7NO2. Trong y dược, hoạt chất này có hai ngữ cảnh dễ nhầm lẫn: dạng acid từng được dùng tại chỗ như chất hấp thu tia UVB trong sản phẩm chống nắng, và dạng muối potassium para-aminobenzoate dùng đường uống trong một số bệnh lý xơ hóa theo nhãn thuốc tại một số quốc gia. FDA Hoa Kỳ đã nêu lo ngại an toàn đối với PABA trong kem chống nắng, gồm phản ứng dị ứng, dị ứng ánh sáng và mẫn cảm chéo. Bài viết này cung cấp thông tin trung lập về Acid Aminobenzoic, không khuyến khích tự ý mua hoặc dùng thuốc. Người bệnh cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi sử dụng, đặc biệt khi có bệnh gan, bệnh thận, rối loạn kali máu, đang mang thai hoặc cho con bú.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 09/07/2026

Nội dung chính

  • Acid Aminobenzoic là gì?: Là 4-aminobenzoic acid/PABA, hợp chất hữu cơ C7H7NO2.
  • Nhóm ATC: D02BA01 cho aminobenzoic acid dùng tại chỗ bảo vệ chống tia UV; D11AX23 cho potassium aminobenzoate thuộc nhóm thuốc da liễu khác.
  • Ngữ cảnh dùng: Dạng acid từng dùng như chất lọc UVB; muối potassium para-aminobenzoate đường uống được ghi trong SmPC UK cho bệnh Peyronie và xơ cứng bì ở người lớn.
  • Điểm an toàn chính: PABA trong chống nắng bị FDA đề xuất “not GRASE” do lo ngại dị ứng, dị ứng ánh sáng và mẫn cảm chéo; potassium para-aminobenzoate có cảnh báo DRESS, độc tính gan, tăng kali máu, hạ đường huyết.
  • Tự ý dùng?: Không nên tự ý dùng, tự tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc; cần hỏi bác sĩ/dược sĩ.
  • Trường thiếu dữ liệu chắc chắn: Một số thông tin dược động học chi tiết, sản phẩm lưu hành tại Việt Nam, người thẩm định.

Hoạt chất Acid Aminobenzoic là gì?

Acid Aminobenzoic là PABA/4-aminobenzoic acid, một hợp chất hữu cơ có nhóm amino và carboxyl gắn trên vòng benzen. Trong y khoa, cần phân biệt Acid Aminobenzoic dùng tại chỗ trong ngữ cảnh chống tia UV với potassium para-aminobenzoate đường uống dùng trong một số bệnh lý xơ hóa theo nhãn thuốc tại một số quốc gia.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Acid Aminobenzoic

INN Aminobenzoic acid; thường gặp dưới tên 4-aminobenzoic acid hoặc para-aminobenzoic acid/PABA.

CAS Chưa xác minh Công thức C7H7NO2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Acid Aminobenzoic

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Aminobenzoic acid; thường gặp dưới tên 4-aminobenzoic acid hoặc para-aminobenzoic acid/PABA.

Tên IUPAC

4-aminobenzoic acid

Tên hóa học khác

p-Aminobenzoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Acid para-aminobenzoic; p-aminobenzoic acid; PABA; 4-aminobenzoic acid; benzoic acid, 4-amino-. Dạng muối dùng làm thuốc: potassium para-aminobenzoate/potassium aminobenzoate.

Tên Latinh / tên dược điển

Acidum 4-aminobenzoicum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

Chưa xác minh

UNII

Chưa xác minh

PubChem CID

Chưa xác minh

RxNorm CUI

Chưa xác minh

Công thức phân tử

C7H7NO2

Dược động học của Acid Aminobenzoic

Với potassium para-aminobenzoate đường uống, SmPC ghi aminobenzoate được hấp thu tốt sau khi uống; sau liều 3 g ở người tình nguyện khỏe mạnh, nồng độ đỉnh huyết tương 29–74 microgam/mL đạt sau 41–90 phút và giảm xuống dưới 10 microgam/mL sau 4 giờ. Potassium và aminobenzoate liên hợp được thải trừ qua thận.

Giai đoạn I: Hấp thu

Aminobenzoate được hấp thu tốt sau khi uống. FDA cũng ghi nhận dữ liệu nước tiểu cho thấy PABA dùng tại chỗ có thể xuyên qua da và vào tuần hoàn hệ thống, nhưng mức độ hấp thu qua da chưa được đặc trưng đầy đủ bằng nghiên cứu hấp thu tối đa theo chuẩn hiện đại.

Giai đoạn II: Phân bố

SmPC ghi có thể phát hiện lượng nhỏ potassium para-aminobenzoate trong máu, dịch não tủy, nước tiểu và mồ hôi; dữ liệu định lượng về thể tích phân bố.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

SmPC đề cập aminobenzoate liên hợp được thải trừ qua thận, nhưng chi tiết con đường chuyển hóa ở người chưa được trình bày đầy đủ trong nguồn nhãn thuốc đã đối chiếu.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Potassium và aminobenzoate liên hợp được thải trừ qua thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Bệnh thận có thể làm tăng nồng độ aminobenzoate potassium trong máu do thuốc được thải qua thận; SmPC chống chỉ định khi suy thận với GFR dưới 45 mL/phút. Dùng thuốc trong giai đoạn ăn uống kém có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Acid Aminobenzoic

  • D02BA01: thuốc bảo vệ chống tia UV dùng tại chỗ.
  • D11AX23: thuốc da liễu khác, áp dụng cho potassium aminobenzoate. Không nên tự đồng nhất hai bối cảnh này khi viết nội dung y khoa hoặc nội dung quảng cáo.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Với vai trò chống tia UV, PABA hấp thu tia UVB trong vùng khoảng 290–320 nm theo mô tả trong tài liệu tổng quan hóa dược, nhưng FDA đã nêu lo ngại an toàn trong chống nắng. Với potassium para-aminobenzoate đường uống, SmPC ghi cơ chế dược lý chưa được xác lập rõ; tác dụng chống xơ hóa được đề xuất liên quan đến tăng hấp thu oxy ở mô và tăng hoạt tính monoamine oxidase.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dược lực học phụ thuộc dạng dùng. Dạng dùng tại chỗ được xếp vào nhóm bảo vệ chống tia UV; dạng potassium para-aminobenzoate được mô tả là thuốc da liễu khác/chống xơ hóa, nhưng chính SmPC cũng ghi tác dụng dược lý của hóa chất này chưa được xác lập rõ ràng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Acid Aminobenzoic

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Acid Aminobenzoic

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Acid Aminobenzoic

Potassium para-aminobenzoate có thể làm bất hoạt sulfonamide do aminobenzoate được vi khuẩn ưu tiên sử dụng; có thể làm tăng nồng độ methotrexate do đẩy khỏi liên kết protein huyết tương; lượng kali trong thuốc có thể làm giảm tác dụng glycoside tim và làm tăng nguy cơ tăng kali máu khi dùng cùng thuốc giữ kali hoặc thuốc làm tăng kali như thuốc đối kháng aldosterone, lợi tiểu giữ kali, ACE inhibitor, ARB, NSAID, beta blocker, calcineurin inhibitor, heparin, pentamidine, ketoconazole, digoxin, chế phẩm bổ sung kali hoặc thuốc chứa nhiều kali.

Thắc mắc về hoạt chất Acid Aminobenzoic

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *