Acid Stearic, còn gọi là Stearic acid hoặc acid octadecanoic, là một acid béo bão hòa mạch dài có công thức C18H36O2. Chất này được FDA GSRS định danh với UNII 4ELV7Z65AP và PubChem ghi nhận CAS 57-11-4. Trong dược phẩm, Acid Stearic thường được dùng như tá dược, đặc biệt trong công thức viên nén, viên nang, kem bôi hoặc nhũ tương; không nên mặc định đây là hoạt chất điều trị bệnh. Một số tài liệu công thức dược mô tả stearic acid là chất làm trơn, chất kỵ nước và tá dược hỗ trợ tạo cấu trúc. Bài viết này chỉ cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn của bác sĩ/dược sĩ và không khuyến khích tự ý dùng Acid Stearic hoặc sản phẩm chứa Acid Stearic để điều trị bệnh.
Nội dung chính
- Acid Stearic là gì?: Acid béo bão hòa C18, còn gọi là stearic acid/octadecanoic acid, công thức C18H36O2.
- Định danh: UNII 4ELV7Z65AP; CAS 57-11-4; PubChem CID 5281.
- Vai trò thường gặp: Tá dược trong dược phẩm; có thể dùng làm chất làm trơn trong dạng thuốc rắn và thành phần công thức trong kem/nhũ tương.
- Có phải thuốc điều trị?: Chỉ định điều trị được phê duyệt cho Acid Stearic dạng đơn chất.
- Dữ liệu an toàn: EFSA đánh giá nhóm fatty acids E570, bao gồm các acid béo, có độc tính cấp thấp và không gây quan ngại an toàn ở mức sử dụng báo cáo trong thực phẩm.
- Lưu ý: Không tự ý dùng Acid Stearic như thuốc điều trị; cần tuân thủ hướng dẫn của sản phẩm thành phẩm và hỏi bác sĩ/dược sĩ khi có bệnh nền hoặc phản ứng bất thường.
Hoạt chất Acid Stearic là gì?
Acid Stearic là một acid béo bão hòa mạch dài, có công thức C18H36O2. Trong dược phẩm, chất này thường đóng vai trò tá dược hơn là hoạt chất điều trị bệnh.
Acid Stearic
INN Stearic acid. INN
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Acid Stearic |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Stearic acid. INN |
| Tên IUPAC | octadecanoic acid |
| Tên hóa học khác | n-Octadecanoic acid | Stearophanic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Axit stearic; Stearic acid; Octadecanoic acid; n-Octadecanoic acid; Stearophanic acid; C18H36O2; CH3(CH2)16COOH; CAS 57-11-4; UNII 4ELV7Z65AP. |
| Tên viết tắt | SA |
| Tên Latinh / tên dược điển | Acidum stearicum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 57-11-4 |
|---|---|
| UNII | 4ELV7Z65AP |
| PubChem CID | 5281 |
| RxNorm CUI | 1310551 |
| Công thức phân tử | C18H36O2 |
Dược động học của Acid Stearic
Dược động học riêng của Acid Stearic khi dùng như tá dược trong thuốc thành phẩm. Về sinh học dinh dưỡng, stearic acid là một acid béo bão hòa có 18 carbon và thuộc nhóm acid béo thường gặp trong chế độ ăn của người.
Giai đoạn I: Hấp thu
Dữ liệu hấp thu riêng khi Acid Stearic được dùng làm tá dược dược phẩm. Trong bối cảnh thực phẩm, EFSA đánh giá các acid béo dùng làm phụ gia thực phẩm được hấp thu và chuyển hóa tương tự acid béo tự do từ lipid trong khẩu phần.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Trong cơ thể, acid béo nói chung tham gia các con đường chuyển hóa lipid. Dữ liệu chuyển hóa cụ thể của Acid Stearic trong từng dạng thuốc thành phẩm.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Dạng bào chế, kích thước hạt, nồng độ trong công thức, trạng thái tự do hay ở dạng muối/ester, đường dùng và nền tá dược có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm. Với vai trò chất làm trơn kỵ nước trong viên nén, stearic acid có thể ảnh hưởng đến đặc tính công thức như độ hòa tan hoặc giải phóng dược chất tùy thiết kế bào chế.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Acid Stearic
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế tác dụng điều trị được phê duyệt cho Acid Stearic dạng đơn chất. Với vai trò tá dược, Acid Stearic chủ yếu hỗ trợ đặc tính công thức như bôi trơn, kỵ nước, tạo cấu trúc hoặc ổn định hệ phân tán; đây không phải cơ chế dược lý điều trị.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Acid Stearic
Chỉ định điều trị được phê duyệt cho Acid Stearic dạng đơn chất. Sự có mặt của Acid Stearic trong danh mục tá dược hoặc nhãn sản phẩm không đồng nghĩa với chỉ định điều trị của chính Acid Stearic.
Trong công nghệ dược, Acid Stearic được nghiên cứu và sử dụng như một tá dược lipid, chất làm trơn hoặc thành phần điều chỉnh đặc tính công thức. Một bài tổng quan về chất làm trơn trong dạng thuốc rắn ghi nhận stearic acid là một chất làm trơn acid béo, ít dùng hơn magnesium stearate trong khảo sát 200 công thức viên nhưng là lựa chọn thay thế khi phù hợp.
Liều dùng và cách sử dụng
Không tự ý dùng Acid Stearic riêng lẻ để điều trị bệnh. Nếu Acid Stearic là tá dược trong thuốc thành phẩm, người dùng cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng của thuốc đó, không tách riêng tá dược để dùng và không tự ý tăng/giảm liều thuốc chứa tá dược này.
Nếu đang dùng thuốc, mỹ phẩm hoặc sản phẩm y tế có chứa Acid Stearic và xuất hiện kích ứng da, mẩn đỏ, ngứa, khó chịu tiêu hóa, phản ứng dị ứng hoặc triệu chứng bất thường, cần ngừng sử dụng sản phẩm nghi ngờ khi phù hợp và hỏi ý kiến bác sĩ/dược sĩ. Dữ liệu theo dõi riêng cho Acid Stearic dạng đơn chất.
Cảnh báo và lưu ý về Acid Stearic
Chống chỉ định riêng cho Acid Stearic dạng đơn chất. Không dùng sản phẩm chứa Acid Stearic nếu đã từng có phản ứng quá mẫn với Acid Stearic hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm thành phẩm.
Tác dụng không mong muốn riêng trong thuốc thành phẩm phụ thuộc hàm lượng, đường dùng, vai trò trong công thức và các thành phần phối hợp. Với mỹ phẩm, Cosmetic Ingredient Review kết luận nhóm Oleic, Lauric, Palmitic, Myristic và Stearic Acids an toàn trong thực hành sử dụng và nồng độ hiện hành của mỹ phẩm; tuy nhiên, bất kỳ thành phần nào vẫn có thể gây kích ứng hoặc dị ứng ở một số cá nhân.
Dữ liệu tác dụng phụ nghiêm trọng riêng của Acid Stearic trong thuốc thành phẩm. Cần đi khám ngay nếu có dấu hiệu phản ứng dị ứng nặng như khó thở, phù mặt/môi/lưỡi, phát ban lan rộng, chóng mặt nặng hoặc kích ứng nghiêm trọng sau khi dùng sản phẩm chứa Acid Stearic.
Không tự ý sử dụng Acid Stearic như một thuốc điều trị. Người có tiền sử dị ứng với thành phần mỹ phẩm/thuốc, người có da nhạy cảm, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai hoặc cho con bú nên đọc kỹ nhãn sản phẩm và hỏi ý kiến bác sĩ/dược sĩ khi cần. Trong môi trường sản xuất hoặc phòng thí nghiệm, cần hạn chế hít bụi nguyên liệu và tuân thủ phiếu an toàn hóa chất.
Quá liều Acid Stearic dạng đơn chất. Nếu nuốt nhầm lượng lớn nguyên liệu, dùng nhầm sản phẩm hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc; không tự gây nôn hoặc tự xử trí khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Bảo quản theo nhãn sản phẩm hoặc phiếu an toàn hóa chất của nhà sản xuất. Với nguyên liệu Acid Stearic, cần để nơi khô, kín, tránh nhiệt quá mức, tránh nhiễm bẩn chéo và để xa tầm tay trẻ em. Điều kiện bảo quản cụ thể của thuốc thành phẩm chứa Acid Stearic.
Tương tác thuốc của Acid Stearic
Tương tác thuốc lâm sàng riêng của Acid Stearic. Trong công thức viên nén, Acid Stearic với vai trò tá dược kỵ nước/chất làm trơn có thể ảnh hưởng đến đặc tính bào chế như độ hòa tan, độ rã hoặc giải phóng dược chất tùy công thức; đây là vấn đề thiết kế bào chế, không phải khuyến cáo tự điều chỉnh thuốc.
Thắc mắc về hoạt chất Acid Stearic
Acid Stearic, hay Stearic acid, là một acid béo bão hòa mạch dài 18 carbon, có công thức C18H36O2 và CAS 57-11-4. Chất này còn được gọi là octadecanoic acid.
Chỉ định điều trị được phê duyệt cho Acid Stearic dạng đơn chất. Trong dược phẩm, Acid Stearic thường được dùng như tá dược/chất hỗ trợ công thức hơn là hoạt chất điều trị bệnh.
Trong dược phẩm, Acid Stearic có thể được dùng làm tá dược, chất làm trơn trong dạng thuốc rắn hoặc thành phần kỵ nước hỗ trợ công thức. Vai trò cụ thể phụ thuộc dạng bào chế, hàm lượng và thiết kế công thức của từng sản phẩm.
Mức độ an toàn phụ thuộc đường dùng, hàm lượng, chất lượng nguyên liệu và sản phẩm thành phẩm. EFSA đánh giá nhóm fatty acids E570 có độc tính cấp thấp và không gây quan ngại an toàn ở mức sử dụng báo cáo trong thực phẩm; CIR cũng kết luận stearic acid an toàn trong thực hành sử dụng mỹ phẩm hiện hành. Tuy nhiên, người dùng vẫn có thể bị kích ứng hoặc dị ứng cá nhân.

