Rofecoxib là thuốc kháng viêm không steroid chọn lọc cyclooxygenase-2, từng được lưu hành với biệt dược Vioxx. Thuốc làm giảm tổng hợp prostaglandin nên có tác dụng giảm đau, kháng viêm và hạ sốt. Theo nhãn lịch sử tại Hoa Kỳ, Rofecoxib từng được dùng cho thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, một số thể viêm khớp dạng thấp thiếu niên, đau cấp, đau bụng kinh nguyên phát và điều trị cơn đau nửa đầu cấp. Ngày 30 tháng 9 năm 2004, nhà sản xuất tự nguyện rút Vioxx khỏi thị trường toàn cầu sau khi thử nghiệm APPROVe ghi nhận nguy cơ biến cố huyết khối tim mạch nghiêm trọng cao hơn giả dược. EMA cũng xác nhận thuốc bị rút do các biến cố huyết khối nghiêm trọng. Vì vậy, các chỉ định và liều trong bài chỉ có ý nghĩa lịch sử, không phải hướng dẫn sử dụng hiện hành. Không nên tự tìm mua hoặc dùng thuốc Rofecoxib còn tồn lưu.
Nội dung chính
- Rofecoxib là gì: NSAID chọn lọc COX-2 thuộc nhóm coxib
- Biệt dược lịch sử: Vioxx
- Chỉ định trước đây: Viêm khớp, đau cấp, đau bụng kinh, đau nửa đầu và một số thể viêm khớp thiếu niên
- Dạng thuốc lịch sử: Viên nén và hỗn dịch uống
- Nguy cơ nổi bật: Nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố huyết khối tim mạch
- Nguy cơ khác: Xuất huyết tiêu hóa, suy thận, tăng huyết áp, phù, suy tim và phản ứng da nghiêm trọng
- Tình trạng quản lý: Bị nhà sản xuất rút khỏi thị trường toàn cầu ngày 30 tháng 9 năm 2004
- Khuyến cáo: Không tự sử dụng thuốc cũ hoặc sản phẩm mua từ nguồn không chính thức
Hoạt chất Rofecoxib là gì?
Rofecoxib là NSAID chọn lọc COX-2 từng được dùng để giảm đau, viêm và sốt. Thuốc không chữa khỏi nguyên nhân của bệnh viêm khớp và đã bị rút khỏi thị trường toàn cầu do tăng nguy cơ biến cố huyết khối tim mạch nghiêm trọng.
Rofecoxib
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Rofecoxib |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Rofecoxib |
| Tên IUPAC | 3-(4-methylsulfonylphenyl)-4-phenyl-2H-furan-5-one |
| Tên hóa học khác | 4-(4-(Methylsulfonyl)phenyl)-3-phenylfuran-2(5H)-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên hóa học: 4-[4-(methylsulfonyl)phenyl]-3-phenyl-2(5H)-furanone. Biệt dược lịch sử được ghi nhận rõ nhất là Vioxx. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Rofecoxibum |
| Tên USAN | rofecoxib |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 162011-90-7 |
|---|---|
| UNII | 0QTW8Z7MCR |
| PubChem CID | 5090 |
| RxNorm CUI | 232158 |
Dược động học của Rofecoxib
Rofecoxib có sinh khả dụng đường uống khoảng 93%, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–3 giờ và đạt trạng thái ổn định vào ngày thứ tư. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 87%, được chuyển hóa chủ yếu bằng phản ứng khử qua enzyme bào tương và thải trừ dưới dạng chất chuyển hóa. Thời gian bán thải hiệu dụng khoảng 17 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 2–3 giờ, nhưng có thể dao động từ 2–9 giờ. Trạng thái ổn định đạt được vào khoảng ngày thứ tư. Bữa ăn nhiều chất béo không ảnh hưởng đáng kể đến Cmax hoặc AUC của viên nén nhưng làm chậm Tmax khoảng 1–2 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng trung bình qua đường uống ở các liều điều trị lịch sử 12,5 mg, 25 mg và 50 mg khoảng 93%. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Rofecoxib gắn với protein huyết tương khoảng 87% trong khoảng nồng độ đã nghiên cứu. Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 91 lít sau liều 12,5 mg và 86 lít sau liều 25 mg.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Rofecoxib được chuyển hóa chủ yếu bằng phản ứng khử do các enzyme bào tương. Các chất chuyển hóa chính là dẫn xuất cis-dihydro và trans-dihydro, không còn hoạt tính ức chế COX-1 hoặc COX-2. Hệ cytochrome P450 chỉ đóng vai trò nhỏ trong chuyển hóa thuốc.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Rofecoxib được loại bỏ chủ yếu sau chuyển hóa tại gan. Dưới 1% liều được tìm thấy dưới dạng hoạt chất không đổi trong nước tiểu. Sau một liều có đánh dấu phóng xạ, khoảng 72% liều được bài tiết trong nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa và khoảng 14% trong phân dưới dạng hoạt chất không đổi.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải hiệu dụng dựa trên nồng độ ở trạng thái ổn định khoảng 17 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương khoảng 141 mL/phút sau liều 12,5 mg và khoảng 120 mL/phút sau liều 25 mg. Rofecoxib có dược động học thải trừ không tuyến tính do một con đường chuyển hóa có thể bão hòa. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố được ghi nhận trong nhãn lịch sử gồm:
- Bữa ăn nhiều chất béo làm chậm Tmax khoảng 1–2 giờ nhưng không thay đổi đáng kể tổng mức hấp thu của viên nén.
- Thuốc kháng acid chứa calci, magnesi hoặc nhôm làm giảm nhẹ AUC và giảm Cmax khoảng 20%.
- Người trên 65 tuổi có AUC cao hơn khoảng 34%.
- Người suy gan mức độ vừa có AUC tăng khoảng 55% và Cmax tăng khoảng 53%.
- Rifampin làm giảm nồng độ Rofecoxib trong huyết tương khoảng 50%.
- Cimetidine liều cao làm tăng Cmax khoảng 21%, AUC khoảng 23% và thời gian bán thải khoảng 15%.
- Suy thận không làm thay đổi đáng kể dược động học, nhưng thuốc vẫn có thể làm chức năng thận xấu đi.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Rofecoxib
Rofecoxib thuộc nhóm coxib. Ở nồng độ điều trị, thuốc ức chế COX-2 nhưng không ức chế đáng kể COX-1. Việc ít ảnh hưởng COX-1 từng được kỳ vọng giúp giảm một số tổn thương đường tiêu hóa so với NSAID không chọn lọc. Tuy nhiên, thuốc vẫn có thể gây xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa và làm tăng nguy cơ tim mạch.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Rofecoxib ức chế cyclooxygenase-2, làm giảm tổng hợp prostaglandin tại mô ngoại vi. Prostaglandin tham gia vào quá trình cảm thụ đau, viêm và điều hòa thân nhiệt; vì vậy, giảm prostaglandin tạo ra tác dụng giảm đau, kháng viêm và hạ sốt.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Rofecoxib có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt. Thuốc không ức chế đáng kể kết tập tiểu cầu ở liều được chỉ định trước đây và không thể thay thế aspirin trong dự phòng nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Rofecoxib
Theo nhãn FDA lịch sử, Rofecoxib từng được chỉ định cho:
- Giảm dấu hiệu và triệu chứng của thoái hóa khớp.
- Giảm dấu hiệu và triệu chứng của viêm khớp dạng thấp ở người lớn.
- Giảm triệu chứng viêm khớp dạng thấp thiếu niên thể ít khớp hoặc đa khớp ở trẻ từ 2 tuổi, cân nặng từ 10 kg.
- Kiểm soát đau cấp ở người lớn.
- Điều trị đau bụng kinh nguyên phát.
- Điều trị cấp cơn đau nửa đầu có hoặc không có tiền triệu ở người lớn.
Đây là các chỉ định lịch sử. Vioxx đã bị rút khỏi thị trường và không được tự sử dụng cho các tình trạng trên.
Rofecoxib từng được nghiên cứu nhằm ngăn tái phát u tuyến đại trực tràng trong thử nghiệm APPROVe. Mặc dù thuốc làm giảm nguy cơ tái phát u tuyến, nghiên cứu ghi nhận nguy cơ biến cố huyết khối tim mạch cao hơn giả dược và góp phần trực tiếp dẫn đến việc rút Vioxx khỏi thị trường.
Rofecoxib cũng từng được nghiên cứu trong dự phòng hoặc điều trị bổ trợ một số bệnh ung thư, đau sau phẫu thuật và các tình trạng viêm khác. Đây không phải chỉ định được phê duyệt để sử dụng hiện hành.
Các thử nghiệm can thiệp đang tuyển người bệnh và còn hiệu lực tại thời điểm biên soạn.
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây chỉ phản ánh nhãn FDA lịch sử. Rofecoxib đã bị rút khỏi thị trường và không được tự áp dụng các liều này.
| Chỉ định lịch sử | Liều từng được ghi trên nhãn |
|---|---|
| Thoái hóa khớp | Khởi đầu 12,5 mg một lần/ngày; có thể tăng lên 25 mg một lần/ngày; tối đa 25 mg/ngày |
| Viêm khớp dạng thấp ở người lớn | 25 mg một lần/ngày; tối đa 25 mg/ngày |
| Trẻ 2–11 tuổi, cân nặng từ 10 kg đến dưới 42 kg, viêm khớp thiếu niên | 0,6 mg/kg một lần/ngày, tối đa 25 mg/ngày |
| Trẻ 2–11 tuổi, cân nặng từ 42 kg trở lên | 25 mg một lần/ngày |
| Trẻ 12–17 tuổi | 25 mg một lần/ngày |
| Đau cấp hoặc đau bụng kinh nguyên phát ở người lớn | 50 mg một lần/ngày; việc dùng quá 5 ngày chưa được nghiên cứu |
| Cơn đau nửa đầu cấp ở người lớn | Khởi đầu 25 mg một lần; một số người từng được dùng 50 mg; tối đa 50 mg/ngày |
| Suy gan mức độ vừa | Liều mạn tính tối đa từng được khuyến cáo là 12,5 mg/ngày |
Độ an toàn khi điều trị trên 5 cơn đau nửa đầu trong một tháng chưa được xác lập. Sử dụng 50 mg hằng ngày kéo dài không được khuyến cáo trong nhãn lịch sử.
Theo nhãn lịch sử:
- Viên nén có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.
- Hỗn dịch phải được lắc kỹ trước khi dùng.
- Nguyên tắc là dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất.
- Rofecoxib không thay thế aspirin trong dự phòng tim mạch.
- Không phối hợp với NSAID khác nếu không có chỉ định chuyên môn.
Do thuốc đã bị rút khỏi thị trường, không nên sử dụng lại thuốc cũ, thuốc hết hạn hoặc sản phẩm mua qua nguồn trực tuyến không được kiểm soát. Người cần điều trị đau hoặc viêm nên được bác sĩ, dược sĩ lựa chọn thuốc đang được cấp phép.
Trong trường hợp đã phơi nhiễm hoặc vô tình sử dụng Rofecoxib, nhân viên y tế có thể đánh giá:
- Đau ngực, khó thở, yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ hoặc dấu hiệu huyết khối.
- Huyết áp, phù, tăng cân nhanh và dấu hiệu suy tim.
- Đau bụng, phân đen, nôn ra máu và công thức máu.
- Creatinine, chức năng thận, lượng nước tiểu và kali máu.
- ALT, AST, bilirubin và dấu hiệu tổn thương gan.
- Phát ban, bóng nước, tổn thương niêm mạc hoặc phản vệ.
- INR và biểu hiện chảy máu ở người dùng warfarin.
- Nồng độ theophylline khi có phơi nhiễm đồng thời.
Cảnh báo và lưu ý về Rofecoxib
Theo nhãn FDA lịch sử, Rofecoxib chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với Rofecoxib hoặc thành phần của thuốc.
- Có tiền sử hen, mày đay hoặc phản ứng dị ứng sau aspirin hay NSAID khác.
- Có tiền sử phản ứng da nghiêm trọng với NSAID.
- Sử dụng trong bối cảnh phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
Ngoài các chống chỉ định trên, Vioxx đã bị rút khỏi thị trường vì nguy cơ tim mạch; không nên sử dụng sản phẩm còn tồn lưu.
Các tác dụng không mong muốn thường được ghi nhận trong nghiên cứu lịch sử gồm:
- Đau bụng, khó chịu thượng vị, khó tiêu và ợ nóng.
- Buồn nôn, tiêu chảy hoặc nôn.
- Đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ.
- Phù chi dưới hoặc giữ nước.
- Tăng huyết áp.
- Mệt mỏi.
- Nhiễm trùng đường hô hấp trên, viêm xoang hoặc viêm phế quản.
- Đau lưng.
- Nhiễm trùng đường tiết niệu.
- Phát ban hoặc ngứa.
Trong các thử nghiệm thoái hóa khớp, phù chi dưới được ghi nhận khoảng 3,7%, tăng huyết áp 3,5%, buồn nôn 5,2%, ợ nóng 4,2%, khó chịu thượng vị 3,8%, chóng mặt 3% và đau đầu 4,7% ở nhóm dùng Rofecoxib 12,5–25 mg/ngày.
Các phản ứng nghiêm trọng được ghi nhận gồm:
- Nhồi máu cơ tim, đột quỵ, cơn thiếu máu não thoáng qua và đau thắt ngực không ổn định.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi và phù phổi.
- Suy tim hoặc cơn tăng huyết áp.
- Xuất huyết, loét hoặc thủng dạ dày–ruột.
- Suy thận cấp, viêm thận kẽ và tăng kali máu.
- Viêm gan, hoại tử gan, vàng da hoặc suy gan.
- Phản vệ, phù mạch và co thắt phế quản.
- Hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc và viêm da tróc vảy.
- Thiếu máu bất sản, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc giảm toàn thể huyết cầu.
- Viêm màng não vô khuẩn.
Nguy cơ huyết khối tim mạch nghiêm trọng là nguyên nhân chính dẫn đến việc Rofecoxib bị rút khỏi thị trường.
Cảnh báo quan trọng nhất của Rofecoxib là nguy cơ biến cố huyết khối tim mạch, gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Nguy cơ có thể tăng theo liều, thời gian dùng và nguy cơ tim mạch nền. Thử nghiệm APPROVe ghi nhận nguy cơ tim mạch cao hơn giả dược khi sử dụng kéo dài.
Các cảnh báo nghiêm trọng khác gồm:
- Xuất huyết, loét hoặc thủng đường tiêu hóa, có thể xảy ra không có triệu chứng báo trước.
- Tăng huyết áp hoặc làm bệnh tăng huyết áp nặng hơn.
- Giữ nước, phù và suy tim.
- Suy thận cấp hoặc tăng kali máu.
- Tổn thương gan nghiêm trọng.
- Phản vệ và phản ứng da có thể tử vong.
- Thiếu máu và rối loạn huyết học.
- Che lấp sốt và dấu hiệu viêm của nhiễm trùng.
Cần đánh giá cấp cứu nếu người đã dùng thuốc xuất hiện đau ngực, khó thở, yếu một bên cơ thể, nói khó, phân đen, nôn ra máu, tiểu ít, vàng da hoặc phát ban kèm bóng nước.
Quá liều NSAID cấp thường gây ngủ lịm, buồn ngủ, buồn nôn, nôn và đau vùng thượng vị. Xuất huyết tiêu hóa có thể xảy ra; tăng huyết áp, suy thận cấp, ức chế hô hấp hoặc hôn mê hiếm gặp hơn.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng, hỗ trợ và theo dõi tại cơ sở y tế. Than hoạt hoặc biện pháp giảm hấp thu chỉ được nhân viên y tế cân nhắc khi người bệnh đến sớm hoặc uống lượng lớn.
Rofecoxib không được loại bỏ đáng kể bằng thẩm tách máu. Bài niệu cưỡng bức, kiềm hóa nước tiểu và lọc máu hấp phụ ít có khả năng hiệu quả do thuốc gắn protein cao.
Theo nhãn Vioxx lịch sử, viên nén và hỗn dịch uống được bảo quản ở 25°C, cho phép dao động từ 15–30°C.
Do thuốc đã bị rút khỏi thị trường, không nên bảo quản thuốc cũ để tiếp tục sử dụng. Thuốc còn tồn nên được đưa đến nhà thuốc hoặc cơ sở y tế để được hướng dẫn thu hồi, tiêu hủy an toàn.
Đối tượng đặc biệt
FDA từng phê duyệt Rofecoxib vào tháng 8 năm 2004 để giảm triệu chứng viêm khớp dạng thấp thiếu niên thể ít khớp hoặc đa khớp ở trẻ từ 2–17 tuổi, cân nặng từ 10 kg. Liều lịch sử được xác định theo tuổi và cân nặng.
Thuốc chưa được nghiên cứu ở:
- Trẻ dưới 2 tuổi.
- Trẻ cân nặng dưới 10 kg.
- Trẻ mắc thể viêm khớp dạng thấp thiếu niên khởi phát hệ thống.
Vioxx bị rút khỏi thị trường toàn cầu khoảng sáu tuần sau khi chỉ định nhi khoa được phê duyệt. Không được tự sử dụng Rofecoxib cho trẻ em.
Sau một liều 25 mg, người trên 65 tuổi có AUC cao hơn khoảng 34% so với người trẻ. Người cao tuổi cũng có nguy cơ cao hơn đối với xuất huyết tiêu hóa, biến cố tim mạch, suy thận, tăng huyết áp và phù do NSAID.
Nhãn lịch sử không yêu cầu chỉnh liều chỉ dựa vào tuổi nhưng khuyến cáo bắt đầu ở mức thấp nhất của khoảng liều và theo dõi chặt. Khuyến cáo này chỉ mang tính lịch sử vì thuốc đã bị rút khỏi thị trường.
Nhãn lịch sử xếp Rofecoxib vào nhóm C theo hệ thống phân loại thai kỳ cũ của FDA. Chưa có nghiên cứu đầy đủ ở phụ nữ mang thai; thuốc được khuyến cáo tránh trong ba tháng cuối do nguy cơ đóng sớm ống động mạch thai nhi.
Khuyến cáo hiện hành của FDA đối với nhóm NSAID là:
- Hạn chế kê đơn trong khoảng tuần 20–30 của thai kỳ.
- Chỉ cân nhắc khi thật sự cần, với liều thấp nhất và thời gian ngắn nhất.
- Cân nhắc theo dõi nước ối nếu điều trị quá 48 giờ.
- Tránh dùng từ khoảng tuần 30 trở đi vì nguy cơ đóng sớm ống động mạch.
- NSAID từ tuần 20 có thể gây rối loạn chức năng thận thai nhi, thiểu ối và suy thận sơ sinh.
Rofecoxib đã bị rút khỏi thị trường nên phụ nữ mang thai không được tự sử dụng thuốc này.
Rofecoxib được bài tiết vào sữa của chuột ở nồng độ tương tự huyết tương. Nhãn lịch sử chưa xác định thuốc có bài tiết vào sữa người hay không và cảnh báo nguy cơ phản ứng bất lợi nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ.
Một nghiên cứu nhỏ trên sáu phụ nữ đang cai sữa ghi nhận liều trẻ nhận qua sữa ước tính thấp, nhưng dữ liệu không đủ để xác lập an toàn lâm sàng và thuốc đã bị rút khỏi thị trường.
Phụ nữ cho con bú không nên tự sử dụng Rofecoxib; cần hỏi bác sĩ về thuốc thay thế đang được cấp phép.
Ở người suy gan nhẹ, AUC Rofecoxib tương tự người khỏe mạnh. Ở suy gan mức độ vừa, Child–Pugh 7–9, AUC tăng khoảng 55% và Cmax tăng khoảng 53%; liều mạn tính tối đa từng được khuyến cáo là 12,5 mg/ngày.
Người suy gan nặng chưa được nghiên cứu đầy đủ và nhãn FDA sửa đổi nêu không nên sử dụng Rofecoxib ở nhóm này. Thuốc cũng có thể gây viêm gan, hoại tử gan hoặc suy gan ở người không có suy gan từ trước.
Suy thận không làm thay đổi đáng kể dược động học của Rofecoxib. Tuy nhiên, việc ức chế prostaglandin tại thận có thể làm giảm tưới máu thận, gây suy thận cấp, giữ nước hoặc tăng kali máu.
Nhãn lịch sử không khuyến cáo dùng ở bệnh thận tiến triển. Rofecoxib không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu.
Rofecoxib từng gây chóng mặt, buồn ngủ, hoa mắt, nhìn mờ hoặc giảm khả năng tập trung ở một số người. Người có các triệu chứng này không nên lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc.
Nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng đối với khả năng lái xe.
Tương tác thuốc của Rofecoxib
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Cidofovir
NSAID được nhãn cidofovir liệt kê trong nhóm thuốc có khả năng gây độc thận chống chỉ định dùng đồng thời. Kế thừa từ nhóm: | Mức 4: Phối hợp nguy hiểm | Cơ chế: Tương tác dược lực học theo nhóm: NSAID có thể giảm tưới máu thận và gây tổn thương thận, cộng hợp với độc tính ống thận gần của cidofovir. Ảnh hưởng: Tăng nguy cơ suy thận cấp, tăng creatinine, giảm độ thanh thải và làm nặng độc tính cidofovir. | Khuyến nghị: avoid_combination Xử trí: Tránh NSAID trong và quanh thời điểm dùng cidofovir; ngừng ít nhất 7 ngày trước cidofovir và dùng thuốc giảm đau/hạ sốt thay thế phù hợp. | Creatinine, CrCl/eGFR, protein niệu, huyết áp, tình trạng dịch và lượng nước tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Cidofovir dihydrate injection, solution | Contraindications/Warnings/Drug Interactions: nephrotoxic agents | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44966a7e-d777-40fb-956f-d0f31f737848 | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Valacyclovir
Phối hợp valacyclovir với NSAID có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, nữ, tăng huyết áp, mất nước, suy thận hoặc đồng dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Cơ chế chưa được chứng minh hoàn toàn. NSAID làm giảm prostaglandin và tưới máu thận; mất nước/giảm mức lọc cầu thận có thể làm tăng nồng độ acyclovir trong ống thận. Một số NSAID có thể ảnh hưởng chất vận chuyển anion hữu cơ. Ảnh hưởng: Hai phân tích hệ thống báo cáo tự phát cho thấy tín hiệu AKI tăng khi phối hợp valacyclovir–NSAID. Trong một phân tích, AKI xuất hiện trong 19,4% báo cáo valacyclovir/NSAID so với 10,5% báo cáo acyclovir/NSAID; không thể dùng các tỷ lệ này để ước tính nguy cơ tuyệt đối. | Khuyến nghị: use_alternative Xử trí: Ưu tiên acetaminophen hoặc lựa chọn không NSAID khi phù hợp. Nếu cần NSAID, đánh giá chức năng thận, tránh mất nước, hạn chế thời gian dùng và tránh phối hợp thêm thuốc độc thận/RAS inhibitor khi có thể. | Creatinine/eGFR, lượng nước tiểu và tình trạng hydrat hóa; theo dõi sớm trong tuần đầu, đặc biệt mùa nóng hoặc khi nôn/tiêu chảy; đánh giá triệu chứng độc thần kinh do tích lũy acyclovir. | Bằng chứng: low Nguồn: J-STAGE | Association between concomitant use of acyclovir or valacyclovir with NSAIDs and increased risk of acute kidney injury | Class-level FAERS analysis | https://www.jstage.jst.go.jp/article/bpb/41/2/41_b17-00547/_html/-char/en | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Perindopril
NSAID có thể làm giảm tác dụng hạ huyết áp của perindopril và tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận, kể cả suy thận cấp, đồng thời có thể làm tăng kali huyết. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: NSAID làm giảm prostaglandin thận và có thể làm giảm tưới máu cầu thận; khi kết hợp ACE inhibitor, cơ chế này có thể làm giảm GFR và đối kháng một phần tác dụng hạ áp. Ảnh hưởng: Giảm hiệu quả hạ huyết áp; tăng creatinine, giảm chức năng thận/AKI và tăng kali, nhất là người cao tuổi hoặc có chức năng thận nền kém. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Phối hợp thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi; bảo đảm tình trạng dịch phù hợp và đánh giá nguy cơ thận. Dùng NSAID liều thấp nhất/thời gian ngắn nhất khi cần theo chỉ định. | Kiểm tra chức năng thận sau khi bắt đầu phối hợp và định kỳ; theo dõi huyết áp và kali ở bệnh nhân nguy cơ. | Bằng chứng: high |
Thắc mắc về hoạt chất Rofecoxib
Rofecoxib là NSAID chọn lọc COX-2 từng được dùng để giảm đau, viêm và sốt trong bệnh khớp, đau cấp, đau bụng kinh và đau nửa đầu. Biệt dược Vioxx đã bị rút khỏi thị trường toàn cầu do tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố huyết khối khác.
Thử nghiệm APPROVe ghi nhận người dùng Rofecoxib kéo dài có nguy cơ biến cố huyết khối tim mạch cao hơn giả dược. FDA và EMA xác nhận dữ liệu về nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến cố huyết khối nghiêm trọng là cơ sở dẫn đến việc Vioxx được rút khỏi thị trường ngày 30 tháng 9 năm 2004.
Cả hai đều là NSAID chọn lọc COX-2 nhưng là hai hoạt chất khác nhau, có cấu trúc, dược động học, hồ sơ an toàn và tình trạng cấp phép khác nhau. Rofecoxib đã bị rút khỏi thị trường, trong khi Celecoxib vẫn có sản phẩm được cấp phép tại một số quốc gia. Không được thay thế hai thuốc theo cùng liều.
Trong thử nghiệm VIGOR, Rofecoxib gây ít biến cố tiêu hóa trên được xác nhận hơn Naproxen ở quần thể viêm khớp dạng thấp được nghiên cứu. Tuy nhiên, Rofecoxib vẫn có thể gây loét, xuất huyết hoặc thủng tiêu hóa nghiêm trọng. Lợi ích về tiêu hóa không bù đắp được nguy cơ tim mạch dẫn đến việc thuốc bị rút khỏi thị trường.
Không nên uống hoặc đưa thuốc cho người khác sử dụng. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về thuốc thay thế đang được cấp phép và mang thuốc tồn lưu đến nhà thuốc hoặc cơ sở y tế để được hướng dẫn tiêu hủy an toàn. Không mua Rofecoxib từ website hoặc nguồn không được kiểm soát.

